Joani 9:1,2

«Edhe kur po kalonte, Jisui pa një njeri të verbër që kur lindi. Edhe nxënësit e tij e pyetën, duke thënë: ‹Mësues, kush mëkatoi, ky apo prindërit e tij, që lindi i verbër?›»

[1.] «Edhe kur po kalonte, Jisui pa një njeri të verbër që kur lindi.» Meqenëse është plot dashuri për njeriun, kujdeset për shpëtimin tonë dhe dëshiron t'ua mbyllë gojën të marrëve, ai s'lë asgjë pa bërë nga ana e vet, edhe pse s'ka njeri që t'ia vërë veshin. Këtë e dinte edhe profeti, kur thotë: «Që të drejtësohesh në fjalët e tua, edhe të ngadhënjesh kur të gjykohesh.» (Psalmi 51:4) Prandaj edhe këtu: kur ata nuk deshën t'i pranonin fjalët e tij të larta, po thoshin se kishte djall dhe u përpoqën ta vrisnin, ai doli nga tempulli dhe shëroi të verbrin: ua fashiti zemërimin me largimin, ua zbuti ashpërsinë e egërsinë me anë të çudisë dhe vërtetoi pohimet e veta. Edhe bën një çudi jo të zakonshme, po një të tillë që atëherë ndodhte për herë të parë. «Që kur është bota, thotë ai që u shërua, nuk është dëgjuar që ndokush t'i ketë hapur sytë një njeriu të lindur të verbër.» (Vargu 32) Ndoshta disa ua kanë hapur sytë të verbërve, po kurrë atij që ka lindur i verbër. Se, tek doli nga tempulli, ai iu vu punës me qëllim, kjo duket qartë nga kjo: ai qe që e pa të verbrin, jo i verbri që erdhi tek ai. Edhe aq me ngulm e vështroi, sa e vunë re edhe nxënësit e tij. Prej kësaj, të paktën, arritën ta pyesnin; sepse, kur e panë që po e shikonte njeriun me aq ngulm, e pyetën, duke thënë: «Kush mëkatoi, ky apo prindërit e tij?» Pyetje e gabuar, sepse si mund të mëkatonte ai para se të lindte? Edhe si do të ndëshkohej ai, po të kishin mëkatuar prindërit e tij? Ç'i shtyu, pra, ta bënin këtë pyetje? Më parë, kur shëroi të paralizuarin, tha: «Ja, u bëre i shëndoshë; mos mëkato më.» (Joani 5:14) Prandaj ata, duke kuptuar se ai qe paralizuar për shkak të mëkatit, thanë: «Mirë, ai tjetri u paralizua për mëkatet e veta; po për këtë njeri ç'do të thoshe? Mos ka mëkatuar? S'ka si të thuhet kjo, sepse është i verbër që kur lindi. Mos kanë mëkatuar prindërit e tij? As kjo s'mund të thuhet, sepse fëmija nuk pëson ndëshkim për të atin.» Ashtu, pra, siç kur shohim një fëmijë që keqtrajtohet e thërrasim: «Ç'të thuash për këtë? Ç'bëri fëmija?» jo se pyesim, po se jemi në mëdyshje, kështu folën edhe nxënësit këtu: jo aq për të marrë vesh, sa nga mëdyshja. Ç'thotë, pra, Krishti?

Vargu 3. «As ky nuk mëkatoi, as prindërit e tij.»

Këtë e thotë jo për t'i shpallur të pafajshëm nga mëkatet, sepse nuk thotë thjesht «As ky nuk mëkatoi, as prindërit e tij», po shton: «që të lindte i verbër, po që të lavdërohet Biri i Perëndisë tek ai». «Sepse ka mëkatuar edhe ky edhe prindërit e tij, po verbëria e tij nuk vjen prej andej.» Edhe këtë e tha, pa nënkuptuar se, ndonëse ky vërtet nuk qe në një gjendje të tillë, të tjerë ishin verbuar për një shkak të tillë, domethënë për mëkatet e prindërve; sepse s'mund të ndodhë që, kur mëkaton njëri, të ndëshkohet tjetri. Sepse, po ta pranonim këtë, do të na duhej të pranonim edhe se ai mëkatoi para se të lindte. Ashtu, pra, siç kur shpalli «as ky nuk mëkatoi» nuk tha se mund të mëkatosh që në lindje e të ndëshkohesh për këtë, kështu edhe kur tha «as prindërit e tij» nuk tha se dikush mund të ndëshkohet për shkak të prindërve. Këtë hamendje ai e heq me anë të gojës së Ezekielit: «Siç rroj unë, thotë Zoti, nuk do të thuhet më kjo fjalë e urtë që përdoret: ‹Etërit hëngrën rrush të papjekur, edhe fëmijëve u mpihen dhëmbët.›» (Ezekieli 18:3, 2) Edhe Moisiu thotë: «Ati të mos vdesë për të birin, as i biri të mos vdesë për të atin.» (Ligji i Përtërirë 24:16) Edhe për një farë mbreti Shkrimi thotë se, pikërisht për këtë arsye, nuk e bëri një gjë të tillë, duke zbatuar ligjin e Moisiut. Po në qoftë se dikush kundërshton: «Si thuhet, atëherë: ‹Ai që shpaguan mëkatet e prindërve mbi fëmijët deri në brezin e tretë e të katërt›?» (Ligji i Përtërirë 5:9), duhet të përgjigjemi kështu: se pohimi nuk është i përgjithshëm, po thuhet duke pasur parasysh disa që dolën nga Egjipti. Edhe kuptimi i tij është i këtillë: «Meqë këta që kanë dalë nga Egjipti, pas shenjash e çudirash, u bënë më të këqij se etërit e tyre, të cilët s'panë asnjë prej këtyre, do të pësojnë, thotë ai, po atë që pësuan ata të tjerët, sepse guxuan po ato krime.» Edhe se u tha për ata njerëz, do ta marrë vesh më me siguri kushdo që t'i vërë veshin atij vendi. Përse, pra, lindi i verbër?

«Që të shfaqet lavdia e Perëndisë», thotë ai.

Ja, edhe këtu del një vështirësi tjetër, sikur, pa u ndëshkuar ky njeri, s'do të ishte e mundur të shfaqej lavdia e Perëndisë. Sigurisht, nuk thuhet se qe e pamundur, sepse ishte e mundur, po «që të shfaqej edhe te ky njeri». «Ç'është kjo, thotë dikush, mos pësoi ai padrejtësi për lavdinë e Perëndisë?» Ç'padrejtësi, më thuaj? Po sikur Perëndia të mos kishte dashur fare ta sillte në jetë? Po unë pohoj se ai madje nxori dobi nga verbëria e tij, sepse fitoi shikimin e syve të brendshëm. Ç'dobi patën hebrenjtë nga sytë e tyre? Ata morën ndëshkimin më të rëndë, sepse qenë të verbër ndonëse shihnin. E ç'dëm pati ky njeri nga verbëria e tij? Sepse me anë të saj fitoi shikimin. Ashtu, pra, siç të këqijat e kësaj jete nuk janë të këqija, kështu as të mirat nuk janë të mira; vetëm mëkati është i keq, kurse verbëria nuk është e keqe. Edhe ai që e solli këtë njeri nga mosqenia në qenie, kishte fuqi edhe ta linte ashtu siç ishte.

[2.] Po disa thonë se kjo lidhëz nuk tregon aspak shkak, po ka të bëjë me pasojën e çudisë; ashtu si kur thotë: «Për gjyq erdha unë në këtë botë, që ata që nuk shohin të shohin, edhe ata që shohin të verbohen» (Vargu 39); e megjithatë ai nuk erdhi për këtë, që ata që shihnin të verboheshin. Edhe përsëri Pavli: «Sepse ajo që mund të njihet për Perëndinë është e shfaqur ndër ta, që të mos kenë shfajësim» (Romakëve 1:19, 20); e megjithatë ai nuk ua tregoi për këtë, që të mbeteshin pa shfajësim, po që të gjenin shfajësim. Edhe në një vend tjetër: «Ligji hyri, që të shtohej faji» (Romakëve 5:20); e megjithatë nuk hyri për këtë, po që të frenohej mëkati. E sheh se kudo lidhëza ka të bëjë me pasojën? Sepse, ashtu si ndonjë mjeshtër i shkëlqyer mund të ndërtojë një pjesë të shtëpisë e ta lërë pjesën tjetër të papërfunduar, që t'u vërtetojë atyre që nuk besojnë, me anë të asaj pjese të mbetur, se ai është ndërtuesi i së tërës, kështu edhe Perëndia e bashkon dhe e plotëson trupin tonë, si një shtëpi të rrënuar: shëron dorën e tharë, forcon gjymtyrët e paralizuara, drejton të çalët, pastron të lebrosurit, ngre të sëmurët, shëndosh të sakatët, kthen të vdekurit nga vdekja, hap sytë që qenë të mbyllur, ose i shton atje ku më parë s'ishin; të gjitha këto, që janë të meta të dala nga dobësia e natyrës sonë, ai, duke i ndrequr, tregoi fuqinë e tij.

Po kur tha «Që të shfaqet lavdia e Perëndisë», fliste për veten, jo për Atin; lavdia e tij ishte tashmë e shfaqur. Sepse, meqë kishin dëgjuar se Perëndia e bëri njeriun duke marrë pluhurin e dheut, ashtu edhe Krishti bëri baltë. Po të kishte thënë «Unë jam ai që mora pluhurin e dheut dhe bëra njeriun», do t'u dukej gjë e rëndë dëgjuesve; po kjo, kur u tregua me vepër, nuk i pengonte më. Kështu, tek merrte dhé e tek e ngjeshte me pështymë, shfaqi lavdinë e vet të fshehur; sepse s'ishte lavdi e vogël të quhej Ndërtuesi i gjithë krijimit.

Edhe pas kësaj erdhi radha e të tjerave; nga pjesa u provua e tëra, sepse të besuarit e së madhes forcoi edhe të voglën. Sepse njeriu është më i nderuar se çdo gjë e krijuar, edhe ndër gjymtyrët tona më i nderuari është syri. Kjo është arsyeja pse ai i formoi sytë jo në mënyrë të zakonshme, po ashtu siç i bëri. Sepse, ndonëse ajo gjymtyrë është e vogël në madhësi, është më e nevojshme se çdo pjesë e trupit. Edhe këtë e tregoi Pavli kur tha: «Në thëntë veshi: ‹Meqë s'jam sy, s'jam prej trupit›, mos vallë s'është prej trupit?» (1 Korinthianëve 12:16) Sepse gjithçka që kemi brenda është një shfaqje e urtësisë së Perëndisë, po shumë më tepër syri; ai është që udhëheq gjithë trupin, ai i jep hijeshi gjithçkaje, ai stolis fytyrën, ai është drita e gjithë gjymtyrëve. Ç'është dielli për botën, është syri për trupin; shuaje diellin, dhe shkatërron e ngatërron gjithçka; shuaji sytë, dhe këmbët, duart, shpirti s'hyjnë më në punë. Kur këto dëmtohen, ikën edhe njohja, sepse me anë të tyre e njohim Perëndinë. «Sepse gjërat e tij të padukshme, që nga krijimi i botës, shihen qartë, kur kuptohen me anë të gjërave që janë bërë.» (Romakëve 1:20) Prandaj syri nuk është dritë vetëm për trupin, po, përtej trupit, edhe për shpirtin. Për këtë arsye ai është vendosur si në një kështjellë mbretërore, që zë vendin më të lartë e kryeson mbi shqisat e tjera. Këtë, pra, formon Krishti.

Edhe, që të mos mendosh se ai ka nevojë për lëndë kur vepron, edhe që të mësosh se s'kishte fare nevojë për baltë (sepse ai që solli në jetë qeniet më të mëdha kur ende nuk ishin, aq më tepër do ta kishte bërë këtë pa lëndë), pra, duhet të mësosh se këtë nuk e bëri nga nevoja, po për të treguar se ai ishte Krijuesi që në fillim. Pasi ia leu me baltë, i tha: «Shko, lahu», «që të dish se s'kam nevojë për baltë për të krijuar sy, po që me anë të kësaj të shfaqet lavdia ime». Sepse, për të treguar se fliste për veten kur tha «Që të shfaqet lavdia e Perëndisë», shtoi:

Vargu 4. «Më duhet të punoj veprat e atij që më dërgoi.»

Domethënë: «Më duhet ta shfaq veten dhe të bëj gjëra që tregojnë se bëj po ato që bën Ati», jo gjëra «të ngjashme», po «po ato», një shprehje që tregon një njëllojshmëri më të madhe dhe që përdoret për ata që nuk ndryshojnë as më të paktën. Kush, pra, pas kësaj do t'i dalë përballë, kur sheh se ai ka po atë fuqi që ka Ati? Sepse ai jo vetëm formoi ose hapi sy, po dha edhe dhuratën e të parit, gjë që dëshmon se ai i fryu edhe shpirtin. Sepse, po të mos vepronte ky, syri, sado i përsosur, s'do të shihte kurrë asgjë; kështu që ai dha edhe fuqinë që vjen prej shpirtit, dha edhe gjymtyrën me gjithçka që ka, arteriet, nervat e damarët, edhe gjithçka që përbën trupin tonë.

«Duhet të punoj sa është ditë.»

Ç'kuptim kanë këto fjalë? Ku na çojnë? Në një përfundim të rëndësishëm. Sepse ajo që thotë është e këtillë: «Sa është ditë, sa njerëzit mund të besojnë tek unë, sa zgjat kjo jetë, më duhet të punoj.»

«Vjen nata», domethënë koha e ardhshme, «kur asnjeri s'mund të punojë.»

Nuk tha «kur unë s'mund të punoj», po «kur asnjeri s'mund të punojë»: domethënë, kur nuk ka më as besim, as mundime, as pendim. Sepse, për të treguar se besimin ai e quan «vepër», kur i thonë: «Ç'të bëjmë që të punojmë veprat e Perëndisë?» (Joani 6:28), ai përgjigjet: «Kjo është vepra e Perëndisë, që të besoni tek ai që ai dërgoi.» Si, pra, s'mund ta punojë asnjeri këtë vepër në botën e ardhshme? Sepse atje s'ka besim, po të gjithë, me dashje a pa dashje, do të nënshtrohen. Sepse, që të mos thoshte ndokush se ai veproi kështu nga dëshira për nder, ai tregon se i bëri të gjitha për të kursyer ata që kishin fuqi të besonin veç «këtu», po që s'mund të fitonin më asnjë të mirë «atje». Për këtë arsye, ndonëse i verbri s'erdhi tek ai, ai bëri atë që bëri: sepse ky njeri qe i denjë të shërohej, se, po të kishte parë, do të kishte besuar e do të kishte ardhur te Krishti, se, po të kishte dëgjuar nga ndokush se ai ishte aty, as atëherë s'do të kishte qenë i shkujdesur. Kjo duket qartë nga ato që vijojnë, nga guximi i tij, nga vetë besimi i tij. Sepse ka gjasa që ai të kishte menduar me vete e të kishte thënë: «Ç'është kjo? Bëri baltë, m'i leu sytë e më tha: ‹Shko, lahu›; a nuk mund të më shëronte e pastaj të më dërgonte te Siloami? Shpesh jam larë atje bashkë me shumë të tjerë e s'kam nxjerrë asnjë të mirë; po të kishte ndonjë fuqi, do të më kishte shëruar tek ishte i pranishëm.» Ashtu si foli Naamani për Eliseun; sepse edhe ai, kur e urdhëruan të shkonte të lahej në Jordan, nuk besoi, edhe kjo kur për Eliseun kishte një famë kaq të madhe. (2 Mbretërve 5:11) Po i verbri as nuk dyshoi, as nuk kundërshtoi, as nuk arsyetoi me vete: «Ç'është kjo? A duhej të më vinte baltë? Kjo më shumë të verbon: kush e ka fituar ndonjëherë kështu shikimin?» Po ai s'përdori arsyetime të tilla. E sheh besimin dhe zellin e tij të palëkundur?

«Vjen nata.» Pastaj tregon se edhe pas Kryqëzimit ai do të kujdesej për të paperëndishmit dhe do të sillte shumë veta pranë vetes. Sepse «është ende ditë». Po pas asaj kohe, i pret krejt, dhe, duke e shpallur këtë, thotë:

Vargu 5. «Sa kohë që jam në botë, jam Drita e botës.»

[3.] Ashtu si u tha edhe të tjerëve: «Besoni sa keni dritën me vete.» (Joani 12:36) Përse, atëherë, e quajti Pavli këtë jetë «natë» e atë tjetrën «ditë»? Jo se e kundërshton Krishtin, po se thotë të njëjtën gjë, në mos me fjalë, të paktën me kuptim; sepse edhe ai thotë: «Nata shkoi shumë, dita u afrua.» (Romakëve 13:12) Kohën e tashme e quan «natë» për shkak të atyre që rrinë në errësirë, ose sepse e krahason me atë ditë që do të vijë. Krishti të ardhmen e quan «natë», sepse atje mëkati s'ka fuqi të punojë; kurse Pavli jetën e tashme e quan natë, sepse janë në errësirë ata që vazhdojnë në ligësi e në mosbesim. Duke iu drejtuar, pra, besimtarëve, tha: «Nata shkoi shumë, dita u afrua», sepse ata do të gëzonin atë dritë; edhe jetën e vjetër e quan natë. «Le t'i heqim tej, thotë, veprat e errësirës.» E sheh se u thotë atyre që është «natë»? Prandaj thotë: «Le të ecim hijshëm, si ditën», që të gëzojmë atë dritë. Sepse, në qoftë kjo dritë kaq e mirë, mendo se ç'do të jetë ajo tjetra; sa më e ndritshme është drita e diellit se flaka e një qiriu, aq më e mirë, edhe shumë më tepër, është ajo dritë se kjo. Edhe, për ta treguar këtë, Krishti thotë se «dielli do të errësohet». Për shkak të tepricës së atij shkëlqimi, as dielli nuk do të shihet më.

Në qoftë se, për të pasur këtu shtëpi të ndriçuara mirë e të ajrosura, shpenzojmë shuma të pamata me ndërtime e mundime, mendoni si duhet t'i shpenzojmë vetë trupat tanë, që të na ngrihen në qiej shtëpi të lavdishme, atje ku është ajo Dritë e patregueshme. Këtu ka grindje e sherre për kufij e për mure, po atje s'do të ketë asgjë të tillë: as zili, as ligësi, askush s'do të hahet me ne për të caktuar kufij. Edhe këtë banesë me siguri duhet ta lëmë, kurse ajo mbetet me ne përjetë; kjo prishet me kohën dhe i nënshtrohet dëmeve të panumërta, kurse ajo mbetet pa u plakur kurrë; këtë s'mund ta ndërtojë një i varfër, kurse atë tjetrën mund ta ndërtojë me dy pare, siç bëri e veja. Prandaj mbytem nga dhembja, që, kur na janë vënë përpara kaq të mira, ne rrimë përtacë e i përbuzim; përpiqemi me çdo mënyrë të kemi shtëpi të shkëlqyera këtu, po si të fitojmë në qiell qoftë edhe një cep të vogël prehjeje, s'kujdesemi, as nuk e mendojmë. Sepse, më thuaj, ku do të doje ta kishe banesën këtu? Në shkretëtirë, apo në ndonjë nga qytetet më të vogla? Besoj se jo, po në ndonjë nga qytetet më madhështore e më të mëdha, ku tregtia është më e madhe, ku shkëlqimi është më i madh. Po unë do të të çoj në një qytet të tillë, ndërtuesi e krijuesi i të cilit është Perëndia; atje të nxit të hedhësh themel e të ndërtosh, me më pak shpenzim [e me më pak mund]. Atë shtëpi e ndërtojnë duart e të varfërve, dhe ajo është vërtet «ndërtim», ashtu si ndërtesat që bëhen këtu janë vepër e një marrëzie të skajshme. Sepse, po të të çonte dikush në vendin e Persisë, që të shihje ç'ka atje e të ktheheshe, dhe pastaj të të thoshte të ndërtoje shtëpi atje, a nuk do ta dënoje për marrëzi të tepruar, që të vë të shpenzosh pa kohë? Si e bën, atëherë, pikërisht të njëjtën gjë mbi dhé, të cilin do ta lësh së shpejti? «Po unë do t'ua lë fëmijëve», thotë dikush. Po edhe ata do ta lënë pak pas teje; madje shpesh edhe para teje; dhe pasardhësit e tyre po ashtu. Edhe këtu të vjen keq që nuk i sheh trashëgimtarët e tu t'i mbajnë pronat e tyre, kurse atje s'ke pse trembesh për asgjë të tillë; prona mbetet e patundur, për ty, për fëmijët e tu, edhe për pasardhësit e tyre, në qoftë se ndjekin po atë mirësi. Atë ndërtesë e merr përsipër Krishti; ai që e ndërton atë s'ka nevojë të caktojë rojtarë, as të vrasë mendjen, as të shqetësohet; sepse, kur Perëndia e ka marrë punën përsipër, ç'nevojë ka për mendim? Ai i bashkon të gjitha dhe e ngre shtëpinë. As kjo s'është e vetmja gjë e mrekullueshme, po edhe se ai e ndërton ashtu siç të pëlqen ty, madje edhe përtej asaj që të pëlqen, përtej asaj që dëshiron; sepse ai është Mjeshtri më i shkëlqyer dhe kujdeset shumë për të mirën tënde. Në qofsh i varfër dhe dëshiron ta ndërtosh këtë shtëpi, ajo s'të sjell zili, s'ngjall kundër teje ligësi, sepse nuk e shohin ata që dinë të kenë zili, po engjëjt, që dinë të gëzohen për të mirat e tua; askush s'do të mund ta cenojë, sepse pranë saj s'banon askush nga ata që vuajnë prej pasionesh të tilla. Sepse për fqinjë atje ke shenjtorët: Pjetrin e Pavlin me shokët e tyre, gjithë profetët, dëshmorët, morinë e engjëjve e të kryeengjëjve. Për hir, pra, të gjitha këtyre, le ta zbrazim pasurinë tonë mbi të varfrit, që të fitojmë ato banesa; të cilat i fitofshim të gjithë me anë të hirit dhe të njeridashjes së Zotit tonë Jisu Krisht, me anë të të cilit dhe bashkë me të cilin i qoftë lavdi Atit edhe Frymës së Shenjtë, tani e përherë e në jetë të jetëve. Amin.