Joani 9:6,7

«Kur Jisui i tha këto, pështyu përdhe, edhe bëri baltë me pështymën, edhe i leu me baltë sytë e të verbrit, edhe i tha: ‹Shko, lahu në pellgun e Siloamit.›»

[1.] Ata që duan të nxjerrin ndonjë dobi nga ajo që lexojnë, nuk duhet të kalojnë pa vënë re as pjesën më të vogël të fjalëve; edhe prandaj na urdhërohet të «hetojmë» Shkrimet, sepse shumica e fjalëve, ndonëse në shikim të parë duken të lehta, në thellësinë e tyre kanë shumë kuptim të fshehtë. Sepse vër re ç'lloj është rasti para nesh. «Si i tha këto fjalë», thotë, «pështyu përdhe». Cilat fjalë? «Që të shfaqet lavdia e Perëndisë», edhe «Më duhet të punoj veprat e atij që më dërgoi». Sepse jo më kot na i përmendi Ungjillori fjalët e tij edhe shtoi se «pështyu», po që të tregojë se ai i vërtetoi fjalët me vepra. Po përse nuk përdori ujë në vend të pështymës për baltën? Ai do ta dërgonte njeriun te Siloami; pra, që të mos i vishej asgjë burimit, po që të mësosh se fuqia që dilte nga goja e tij ishte ajo që i formoi edhe i hapi sytë njeriut, ai «pështyu përdhe»; këtë të paktën e tregoi Ungjillori, kur tha: «Edhe bëri baltë me pështymën». Pastaj, që përfundimi i mbarë të mos dukej se vinte prej dheut, e urdhëroi të lahej. Po përse nuk e bëri këtë menjëherë, në vend që ta dërgonte te Siloami? Që të mësosh besimin e të verbrit, edhe që të heshtte kokëfortësia e hebrenjve: sepse kishte gjasa që të gjithë ta shihnin, tek nisej, me sytë e lyer me baltë; sepse, me të çuditshmen e kësaj pune, do t'i tërhiqte drejt vetes të gjithë, si ata që e njihnin, ashtu edhe ata që s'e njihnin, edhe do ta vështronin me imtësi. Edhe ngaqë s'është e lehtë të njohësh një të verbër që ka fituar shikimin, ai së pari, me gjatësinë e rrugës, bën shumë veta dëshmitarë, edhe me të çuditshmen e pamjes, vëzhgues të kujdesshëm, që, duke qenë më të vëmendshëm, të mos mund të thonë më: «Është ai; s'është ai». Për më tepër, duke e dërguar te Siloami, do të provojë se nuk është i huaj për ligjin edhe për Besëlidhjen e Vjetër, edhe që pastaj të mos mund të frikësohej kush se Siloami do të merrte lavdinë, sepse shumë veta që kishin larë shpesh sytë atje nuk kishin nxjerrë ndonjë dobi të tillë; sepse edhe atje ishte fuqia e Krishtit që bënte gjithçka. Prandaj Ungjillori na shton edhe shpjegimin e emrit; sepse, si tha «në Siloam», shton:

«Që përkthehet: I dërguar.»

Që të mësosh se edhe atje qe Krishti ai që e shëroi. Siç thotë Pavli: «Pinë prej atij Shkëmbi frymëror që i ndiqte, edhe ai Shkëmb ishte Krishti» (1 Korinthianëve 10:4). Ashtu si Krishti ishte Shkëmbi frymëror, po ashtu ishte edhe Siloami frymëror. Edhe mua ardhja e papritur e ujit më duket se lë të kuptohet një mister të patregueshëm. Cili është ky mister? E papritura e ardhjes së tij, përtej çdo pritjeje.

Po vër re mendjen e të verbrit, të bindur në gjithçka. Ai nuk tha: «Në qoftë se me të vërtetë balta ose pështyma është ajo që më jep sytë, ç'nevojë ka për Siloamin? Ose, në qoftë se ka nevojë për Siloamin, ç'nevojë ka për baltën? Përse më leu? Përse më urdhëroi të lahesha?» Po ai s'i shkoi mendja për të tilla; e mbajti veten gati vetëm për një gjë: t'i bindej në gjithçka atij që i dha urdhrin, edhe asgjë nga ato që u bënë nuk e bëri të pengohej. Në pyettë ndokush: «Po si e fitoi shikimin, kur e hoqi baltën?», nuk do të dëgjojë prej nesh përgjigje tjetër, veç asaj se nuk e dimë mënyrën. Edhe ç'çudi po s'e ditëm, kur as vetë Ungjillori s'e dinte, as vetë njeriu që u shërua? Ç'ishte bërë, e dinte, po mënyrën se si u bë s'mund ta rrokte. Kështu, kur e pyetën, tha se «më vuri baltë mbi sy, edhe u lava, edhe shoh»; po si ndodhi kjo, s'mund t'ua thotë, edhe sikur ta pyesin dhjetë mijë herë.

Vargu 8, 9. «Fqinjët, pra, edhe ata që e kishin parë më parë se ishte lypës, thoshin: ‹A nuk është ky ai që rrinte ulur e lypte?› Disa thoshin: ‹Ky është.›»

E çuditshmja e asaj që kishte ndodhur i shpuri deri edhe në mosbesim, ndonëse ishte bërë kaq shumë që të mos mosbesonin. Thoshin: «A nuk është ky ai që rrinte ulur e lypte?» O njeridashja e Perëndisë! Deri ku zbriti, kur me kaq mirësi shëroi qoftë edhe lypës, edhe kështu ua mbylli gojën hebrenjve, sepse nuk i quajti të denjë për të njëjtën providencë të shquarit, as të dalluarit, as krerët, po njerëz pa emër! Sepse erdhi për shpëtimin e të gjithëve.

Edhe ç'ndodhi me të paralizuarin, ndodhi po ashtu edhe me këtë njeri, sepse as njëri, as tjetri s'e dinin se kush ishte ai që i shëroi. Edhe kjo erdhi nga tërheqja e Krishtit, sepse Jisui, kur shëronte, gjithnjë tërhiqej, që të hiqej çdo dyshim prej çudirave. Sepse si mund ta lajkatonin, ose të merrnin pjesë në kurdisjen e asaj që u bë, ata që s'e dinin se kush ishte? As nuk ishte ky njeri prej atyre që endeshin andej-këndej, po prej atyre që rrinin te dyert e tempullit. Tani, kur të gjithë dyshonin për të, ç'thotë ai?

«Unë jam ai.»

Ai nuk pati turp për verbërinë e tij të mëparshme, as nuk pati frikë nga zemërimi i popullit, as nuk nguroi të tregohej, që të shpallte Bamirësin e tij.

Vargu 10, 11. «I thanë: ‹Si t'u hapën sytë?› Ai u përgjigj e tha: ‹Një njeri që quhet Jisu.›»

Ç'thua? Vallë «një njeri» bën vepra të tilla? Deri atëherë ai s'dinte gjë të madhe për të.

«Një njeri që quhet Jisu bëri baltë, edhe m'i leu sytë.»

[2.] Vër re sa i vërtetë është. Nuk thotë prej çfarë e bëri, sepse nuk flet për atë që s'e di; ai nuk e pa se pështyu përdhe, po që ia leu, e dinte prej ndjesisë edhe prekjes.

«Edhe më tha: ‹Shko, lahu në pellgun e Siloamit.›»

Edhe këtë ia dëshmoi të dëgjuarit. Po si ia njohu zërin? Nga biseda e tij me nxënësit. Edhe, pasi i tha të gjitha këto, edhe mori dëshminë me anë të veprave, mënyrën (e shërimit) s'mund ta thotë. Tani, në qoftë se duhet besim për gjërat që ndihen e preken, aq më tepër për gjërat e padukshme.

Vargu 12. «I thanë: ‹Ku është ai?› Ai tha: ‹Nuk e di.›»

Thoshin: «Ku është ai?», sepse tashmë kishin ndër mend ta vrisnin. Po vër re thjeshtësinë e Krishtit, se si nuk qëndronte me ata që i shëronte, sepse as donte të korrte lavdi, as të tërhiqte turmën, as të bënte shfaqje me veten. Vër re gjithashtu me sa vërtetësi i jep të gjitha përgjigjet i verbri. Hebrenjtë donin ta gjenin Krishtin që ta çonin te priftërinjtë, po, kur s'e gjetën, e prunë të verbrin te farisenjtë, si te ata që do ta merrnin në pyetje më ashpër. Prandaj Ungjillori vë në dukje se ishte «e shtunë» (Vargu 14), për të treguar mendimet e tyre të liga edhe shkakun për të cilin e kërkonin, gjoja se kishin gjetur një shkas, edhe që të mund ta zhvlerësonin çudinë me anë të asaj që dukej si shkelje e ligjit. Edhe kjo duket qartë: sapo e panë, s'thanë gjë tjetër veçse «Si t'i hapi sytë?» Vër re edhe mënyrën e të folurit të tyre: nuk thonë «Si e fitove shikimin?», po «Si t'i hapi sytë?», duke i dhënë kështu shkas që të shpifte kundër Jisuit, ngaqë ai kishte punuar. Po ai u flet shkurt, si njerëzve që kishin dëgjuar tashmë; sepse, pa përmendur emrin e tij, as se «Më tha: ‹Shko, lahu›», thotë menjëherë:

Vargu 15. «Më vuri baltë mbi sy, edhe u lava, edhe shoh.»

Sepse shpifja tani ishte bërë e madhe, edhe hebrenjtë kishin thënë: «Ja ç'punë bën Jisui ditën e shtunë, lyen me baltë!» Po vër re, të lutem, se si i verbri nuk trazohet. Kur, i pyetur, foli para atyre të tjerëve pa rrezik, s'ishte ndonjë gjë e madhe të thoshte të vërtetën; po e çuditshmja është kjo: tani, kur vihet në një gjendje frike më të madhe, ai as nuk mohon, as nuk e kundërshton atë që kishte thënë më parë. Ç'bënë atëherë farisenjtë, ose më mirë, ç'bënë edhe të tjerët? E kishin sjellë (te farisenjtë), gjoja se do të mohonte; po, përkundrazi, u ndodhi ajo që s'e donin, edhe mësuan më saktë. Edhe këtë u duhet ta durojnë kudo, kur bëhet fjalë për çudira; po këtë pikë do ta tregojmë më qartë në vijim. Ç'thanë farisenjtë?

Vargu 16. «Disa thoshin (jo të gjithë, po më të pacipët): ‹Ky njeri nuk është prej Perëndisë, sepse nuk e mban të shtunën›; të tjerë thoshin: ‹Si mund të bëjë çudira të tilla një njeri mëkatar?›»

A e sheh se si po ngriheshin nga çudirat? Sepse dëgjo ç'thonë tani ata që pak më parë kishin dërguar ta sillnin. Edhe ndonëse jo të gjithë vepruan kështu (sepse, duke qenë krerë, ranë në mosbesim nga mendjemadhësia), prapëseprapë shumica, madje edhe e krerëve, besuan tek ai, po nuk e rrëfenin. Turma shpërfillej lehtë, si e pavlerë në sinagogën e tyre, kurse krerët, që binin më shumë në sy, e kishin më të vështirë të flisnin me guxim; disa i frenonte dashuria për pushtet, të tjerët frikacakëria edhe frika nga të shumtët. Prandaj edhe tha: «Si mund të besoni ju, që merrni nder prej njerëzve?» (Joani 5:44). Edhe këta, që kërkonin ta vrisnin padrejtësisht, thoshin se ata ishin prej Perëndisë, po se ai që shëroi të verbrin s'mund të ishte prej Perëndisë, ngaqë nuk e mbante të shtunën; të cilëve u kundërviheshin të tjerët, se një mëkatar s'mund të bënte çudira të tilla. Njëra palë, duke heshtur me ligësi për atë që kishte ndodhur, nxirrte përpara atë që dukej si shkelje; sepse nuk thoshin «Ai shëron ditën e shtunë», po «Ai nuk e mban të shtunën». Pala tjetër, përkundrazi, u përgjigj dobët, sepse, kur duhej të tregonte se e shtuna nuk qe shkelur, mbështetej vetëm te çudirat; edhe me arsye, sepse ende mendonte se ishte njeri. Po të mos ishte kështu, do të kishte mundur, veç kësaj, të ngulte këmbë në mbrojtje të tij se ai ishte Zot i së shtunës, të cilën vetë e kishte bërë, po deri atëherë s'e kishte këtë mendim. Sidoqoftë, asnjë prej tyre nuk guxoi të thoshte haptas ç'donte, as në trajtë pohimi, po vetëm në trajtë dyshimi, disa ngaqë s'kishin guxim në të folur, të tjerë prej dashurisë për pushtet.

«U bë, pra, përçarje ndër ta.» Kjo përçarje zuri fill më parë ndër popullin, pastaj më vonë edhe ndër krerët, edhe disa thoshin: «Është njeri i mirë»; të tjerë: «Jo, po e mashtron popullin» (Joani 7:12). A e sheh se krerët ishin më të pamend se shumica, meqë u përçanë më vonë se ajo? Edhe pasi u përçanë, s'treguan asnjë ndjenjë fisnike, kur i panë farisenjtë që i shtrëngonin. Sepse, po të ishin ndarë krejt prej tyre, do ta kishin njohur shpejt të vërtetën. Sepse mund të bësh mirë edhe kur ndahesh. Prandaj edhe vetë tha: «Nuk erdha të sjell paqe mbi dhe, po shpatë» (Mateu 10:34). Sepse ka një marrëveshje të keqe, edhe ka një përçarje të mirë. Kështu, ata që ndërtuan kullën (Zanafilla 11:4) u morën vesh bashkë për dëmin e tyre; edhe po këta u ndanë sërish, ndonëse pa dashje, prapë për të mirën e tyre. Kështu edhe Koreu me shokët e tij u morën vesh për të keqen, prandaj u ndanë për të mirën; edhe Juda u mor vesh me hebrenjtë për të keqen. Kështu, përçarja mund të jetë e mirë, edhe marrëveshja mund të jetë e keqe. Prandaj thotë: «Në qoftë se syri yt të bën të mëkatosh, nxirre; në qoftë se këmba jote, preje» (Mateu 5:29 dhe 18:8). Tani, në qoftë se duhet të ndahemi prej një gjymtyre keq të bashkuar, a nuk duhet aq më tepër prej miqve që janë bashkuar me ne për të keqen? Kështu që marrëveshja s'është në çdo rast e mirë, ashtu si përçarja s'është në çdo rast e keqe.

[3.] Këto i them që të ikim prej njerëzve të ligj e të ndjekim të mirët; sepse, në qoftë se te gjymtyrët tona presim atë që është e kalbur dhe e pashërueshme, nga frika se mos pjesa tjetër e trupit zërë të njëjtën sëmundje, edhe këtë e bëjmë jo se s'kujdesemi për atë pjesë, po sepse duam të ruajmë pjesën tjetër, aq më tepër duhet ta bëjmë këtë me ata që pajtohen me ne për të keqen. Në qoftë se mund t'i ndreqim pa u dëmtuar vetë, duhet të përdorim çdo mjet për ta bërë këtë; po në qoftë se mbeten të pandreqshëm e mund të na dëmtojnë, është e nevojshme t'i presim e t'i heqim tej. Sepse kështu shpesh ata do të dalin më tepër të fituar se sa të humbur. Prandaj edhe Pavli këshilloi, duke thënë: «Do ta hiqni nga mesi juaj atë njeri të lig»; edhe: «që ai që bëri këtë vepër të hiqet nga mesi juaj» (1 Korinthianëve 5:13, 2). Gjë e tmerrshme, e tmerrshme vërtet, është shoqëria e njerëzve të ligj; jo aq shpejt të zë murtaja ose të ngjit zgjebja kur prek dikë të sëmurë, sa të ngjit ligësia e njerëzve të këqij. Sepse «shoqëritë e këqija prishin zakonet e mira» (1 Korinthianëve 15:33). Edhe përsëri profeti thotë: «Dilni nga mesi i tyre, edhe ndahuni» (Isaia 52:11). Askush, pra, të mos ketë për mik një njeri të lig. Sepse, në qoftë se, kur kemi bij të këqij, i mohojmë botërisht, pa përfillur natyrën, as ligjet e saj, as shtrëngimin që na vë ajo, aq më tepër duhet të ikim prej shokëve e të njohurve tanë, kur janë të ligj. Sepse, edhe sikur të mos pësojmë ndonjë dëm prej tyre, prapë s'do të mund t'i shpëtojmë emrit të keq, sepse të huajt nuk hetojnë jetën tonë, po na gjykojnë sipas shokëve tanë. Këtë këshillë ua drejtoj të rinjve edhe vajzave. «Kujdesuni», thotë, «për gjëra të ndershme», jo vetëm përpara Zotit, po edhe «përpara gjithë njerëzve» (Romakëve 12:17). Le të përdorim, pra, çdo mjet që i afërmi ynë të mos pengohet. Sepse një jetë, sado e drejtë të jetë, po të pengojë të tjerët, ka humbur gjithçka. Po si është e mundur që një jetë e drejtë të pengojë? Kur shoqëria e atyre që s'janë të drejtë ia vesh një emër të keq; sepse, kur, duke u mbështetur te vetja, shoqërohemi me njerëz të këqij, edhe pse s'dëmtohemi vetë, i bëjmë të tjerët të pengohen. Këto ua them burrave e grave e vajzave, duke ia lënë ndërgjegjes së tyre të shohin saktësisht sa të këqija dalin nga ky burim. Ndoshta as unë, as ndonjë prej më të përsosurve, s'dyshojmë ndonjë të keqe; po vëllai më i thjeshtë dëmtohet me rastin e përsosmërisë sate; edhe ti duhet të kujdesesh edhe për dobësinë e tij. Edhe sikur ai të mos pësojë ndonjë dëm, prapë dëmtohet greku. Pavli na urdhëron të jemi «pa u bërë pengesë, as për hebrenjtë, as për grekët, as për Kishën e Perëndisë» (1 Korinthianëve 10:32). (Unë s'mendoj asgjë të keqe për virgjëreshën, sepse e dua virgjërinë, edhe «dashuria nuk mendon të keq» (1 Korinthianëve 13:5); e çmoj së tepërmi atë mënyrë jetese, edhe s'mund të kem as edhe një mendim të pahijshëm për të.) Si do t'i bindim ata që janë jashtë? Sepse duhet të kujdesemi edhe për ata. Le t'i rregullojmë, pra, punët tona në mënyrë të tillë, që asnjë prej mosbesimtarëve të mos mund as të gjejë ndonjë shkas të drejtë për të na fajësuar. Sepse, ashtu si ata që tregojnë një jetë të drejtë e lavdërojnë Perëndinë, kështu ata që bëjnë të kundërtën bëjnë që ai të blasfemohet. Mos qofshin ndër ne të tillë njerëz; po le të shkëlqejnë veprat tona kaq, sa të lavdërohet Ati ynë që është në qiej, edhe që të gëzojmë nderin që vjen prej tij. Të cilin e fitofshim të gjithë me anë të hirit e të njeridashjes së Zotit tonë Jisu Krisht, nëpërmjet të cilit e bashkë me të cilin i qoftë lavdia Atit edhe Frymës së Shenjtë, në jetë të jetëve. Amin.