Joani 11:49,50

«Edhe një prej tyre, Kajafa, kryeprift atë vit, u tha atyre: Ju nuk dini asgjë, as nuk mendoni se është e leverdishme të vdesë një njeri për popullin, edhe të mos humbasë gjithë kombi», etj.

[1.] «Kombet u zhytën në shkatërrimin që shkaktuan vetë; në kurthin që fshehën u zu këmba e tyre» (Ps. ix. 15, LXX). Kështu ndodhi me hebrenjtë. Thanë se do të vrisnin Jisuin, që të mos vinin romakët e t'ua merrnin vendin dhe kombin; po kur e vranë, pikërisht këto i gjetën, dhe, edhe pse bënë atë që kujtonin se do t'i shpëtonte, prapë nuk shpëtuan. Ai që u vra është në Qiell, kurse ata që e vranë kanë për pjesë ferrin. Megjithatë, ata s'i menduan këto. Po ç'bënë? «Që atë ditë e tutje, thotë, deshën ta vrisnin» (var. 53), sepse thanë: «Do të vijnë romakët e do të na marrin kombin»; edhe njëri prej tyre, Kajafa, kryeprift atë vit, tha (më i paturpshëm se të tjerët): «Ju nuk dini asgjë.» Atë që të tjerët e vinin në dyshim dhe e parashtronin si diçka për t'u peshuar, ky njeri e thirri me zë të lartë, pa turp, haptas, me pafytyrësi. Sepse ç'thotë? «Ju nuk dini asgjë, as nuk mendoni se është e leverdishme të vdesë një njeri, edhe të mos humbasë gjithë kombi.»

Var. 51. «Edhe këtë nuk e tha prej vetes, po, duke qenë kryeprift, profetizoi.»

A e sheh sa e madhe është forca e pushtetit të kryepriftit? Ose, meqë sido që të kish qenë, qe quajtur i denjë për kryepriftërinë, ndonëse i padenjë për të, profetizoi pa e ditur ç'thoshte; edhe hiri thjesht përdori gojën e tij, po nuk ia preku zemrën e mallkuar. Vërtet, edhe shumë të tjerë, ndonëse të padenjë, kanë parathënë gjëra që do të vinin, si Navukodonosori, Faraoni, Balaami; edhe arsyeja për të gjithë është e qartë. Po fjala e tij ka këtë kuptim: «Ju ende rrini të qetë, i kushtoni vëmendje shkel e shko kësaj pune dhe nuk dini të përçmoni sigurinë e një njeriu të vetëm për të mirën e të gjithëve.» Shih sa e madhe është fuqia e Frymës: nga një mendje e ligë ajo mundi të nxjerrë fjalë plot me profeci të mrekullueshme. Ungjillori i quan johebrenjtë «bij të Perëndisë», nga ajo që do të ndodhte; ashtu si thotë edhe vetë Krishti: «Kam edhe dele të tjera» (kap. x. 16), duke i quajtur kështu nga ajo që do të ndodhte më pas.

Po ç'do të thotë «duke qenë kryeprift atë vit»? Edhe kjo punë, si të tjerat, ishte prishur; sepse, që nga koha kur postet u bënë send që blihej, ata nuk ishin më priftërinj për gjithë jetën, po vetëm për një vit. Megjithatë, edhe në këtë gjendje Fryma ishte ende e pranishme. Po kur ngritën duart kundër Krishtit, atëherë ajo i la dhe kaloi tek apostujt. Këtë e shpalli shqyerja e velit dhe zëri i Krishtit që tha: «Ja, shtëpia juaj ju lihet e shkretë» (Mat. xxiii. 38). Edhe Josif Flavi, që jetoi pak kohë më pas, thotë se disa engjëj, që ende rrinin me ta për të parë a do ta ndryshonin jetën, i lanë. Sa kohë që vreshti qëndronte, gjithçka ecte; po kur vranë Trashëgimtarin, s'qe më kështu, po u zhdukën. Edhe Perëndia, si ua mori hebrenjve, ashtu siç i heq një rrobë të lavdishme një biri të pavlefshëm, ua dha shërbëtorëve të drejtë të johebrenjve, kurse të tjerët i la të shkretë e lakuriq. Për më tepër, s'ishte gjë e vogël që edhe një armik ta profetizonte këtë. Kjo mund të tërhiqte edhe të tjerët. Sepse, sa i përket qëllimit të tij, gjërat dolën krejt të kundërta, meqë, kur Ai vdiq, besimtarët pikërisht për këtë u shpëtuan nga ndëshkimi që do të vinte. Ç'do të thotë «që të mblidhte bashkë ata që janë afër dhe ata që janë larg» (var. 52)? Ai i bëri një Trup të vetëm. Ai që banon në Romë e quan indianin gjymtyrë të vetes. Ç'mund të krahasohet me këtë «mbledhje bashkë»? Edhe Kreu i të gjithëve është Krishti.

Var. 53. «Që atë ditë e tutje hebrenjtë u këshilluan ta vrisnin.»

Edhe, në të vërtetë, kishin kërkuar ta bënin këtë edhe më parë; sepse Ungjillori thotë: «Prandaj hebrenjtë kërkonin ta vrisnin» (kap. v. 18); dhe: «Përse kërkoni të më vrisni?» (kap. vii. 19). Po atëherë vetëm kërkonin, kurse tani e vulosën vendimin dhe e morën veprën përsipër si punë të tyren.

Var. 54. «Po Jisui nuk ecte më haptas nëpër Judenë.»

[2.] Përsëri Ai e ruan veten në mënyrë njerëzore, dhe këtë e bën vazhdimisht. Po arsyen përse largohej e tërhiqej shpesh, e kam përmendur tashmë. Në atë kohë banoi në Efraim, pranë shkretëtirës, dhe atje qëndroi me nxënësit e tij. Si mendon, sa të hutuar mbetën ata nxënës kur e panë të ruante veten si njeri? Pas kësaj askush nuk e ndoqi. Meqë festa ishte afër, të gjithë vraponin drejt Jerusalemit; kurse ata, pikërisht kur të tjerët gëzoheshin e mbanin kremtimin solemn, fshihen dhe janë në rrezik. Megjithatë, ata prapë qëndruan me Të. Sepse u fshehën në Galile, në kohën e Pashkës dhe të festës së tabernakujve; edhe pas kësaj, gjatë festës, vetëm ata nga të gjithë ishin bashkë me Mësuesin e tyre, në arrati e në fshehtësi, duke treguar dashamirësinë e tyre ndaj Tij. Prandaj Lluka rrëfen se Ai tha: «Unë qëndrova me ju në ngasjet»; edhe këtë e tha duke treguar se ata forcoheshin prej ndikimit të Tij.

Var. 55. «Edhe shumë veta u ngjitën nga krahina, që të pastroheshin.»

Var. 57. «Edhe kryepriftërinjtë dhe farisenjtë kishin urdhëruar që të vinin duart mbi Të.»

Ç'pastrim i mrekullueshëm: me vullnet vrasës, me qëllime gjakatare dhe me duar të përgjakura!

Var. 56. «Edhe thoshin: A ju duket se nuk do të vijë në festë?»

Nëpërmjet Pashkës kurdisnin kundër Tij dhe kohën e festës e kthyen në kohë vrasjeje; do të thotë, aty do t'u binte në dorë, sepse koha e festës e thërriste. Ç'paperëndishmëri! Kur duhej më shumë kujdes dhe të falnin ata që ishin zënë për fajet më të rënda, atëherë u përpoqën të zinin në lak Atë që s'kishte bërë asnjë të keqe. Megjithatë, duke vepruar kështu, jo vetëm që s'kishin fituar asgjë, po ishin bërë qesharakë. Sepse për këtë qëllim vinte vazhdimisht mes tyre: u shpëtonte, i frenonte kur bënin plan ta vrisnin dhe i vinte në mëdyshje, sepse donte t'i pickonte me shfaqjen e fuqisë së tij; që, kur ta zinin, të merrnin vesh se ç'kishte ndodhur nuk kishte ndodhur me fuqinë e tyre, po me lejen e Tij. Sepse as atëherë s'mundën ta zinin, ndonëse Betania ishte afër; edhe kur e zunë, i rrëzoi prapa.

Kap. xii. var. 1, 2. «Atëherë, gjashtë ditë para Pashkës, erdhi në Betani, ku ishte Llazari, dhe u gostit bashkë me ta; edhe Marta shërbente, kurse Llazari rrinte në tryezë.»

Kjo provonte se ngjallja e tij ishte e vërtetë: pas shumë ditësh ai edhe rronte, edhe hante. «Edhe Marta shërbente»: prej kësaj duket qartë se gostia qe në shtëpinë e saj, sepse e pritën Jisuin si njerëz që e donin dhe që Ai i donte. Disa, megjithatë, thonë se ndodhi në shtëpinë e dikujt tjetër. Maria nuk shërbente, sepse ishte nxënëse. Edhe këtu ajo veproi në mënyrën më shpirtërore. Sepse nuk shërbeu si e ftuar, as nuk ua ofroi shërbimet të gjithëve njësoj. Po nderimin ia drejton vetëm Atij, dhe i afrohet jo si njeriu, po si Perëndi. Prandaj derdhi vajin dhe këmbët e Tij i fshiu me flokët e kokës së saj, gjë që ishte vepër e dikujt që s'mendonte për Të njësoj si të tjerët; megjithatë Juda e qortoi, gjoja me pretekstin e kujdesit. Po ç'thotë Krishti? «Ajo bëri një vepër të mirë për varrimin tim.» Po përse nuk e zbuloi nxënësin në rastin e gruas, as nuk i tha atë që ka shpallur Ungjillori, se e qortoi për shkak të vjedhjeve të veta? Në durimin e Tij të madh donte ta sillte në udhë të mbarë. Sepse e dinte se ishte tradhtar, që në fillim e qortoi shpesh, duke thënë: «Jo të gjithë besojnë» dhe «Njëri prej jush është djall» (kap. vi. 64). U tregoi se e dinte që ai ishte tradhtar, po prapë nuk e qortoi haptas, veç e duroi, sepse donte ta kthente. Po si thotë atëherë një Ungjillor tjetër, se të gjithë nxënësit i thanë këto fjalë? (Mat. xxvi. 70.) Të gjithë i thanë, edhe ai vetë, po të tjerët jo me të njëjtin qëllim. Edhe, në qoftë se dikush pyet përse ia la qesen e të varfërve në duart e një vjedhësi dhe e bëri kujdestar një njeri që e donte paranë, do të përgjigjeshim se Perëndia e di arsyen e fshehtë; po, në qoftë se mund të themi diçka me hamendje, ishte që t'i priste çdo shfajësim. Sepse s'mund të thoshte se e bëri këtë nga dashuria për para (sepse kishte në qese aq sa t'i shuante lakminë), po nga një ligësi e tepruar, që Krishti donte ta frenonte, duke u treguar shumë i durueshëm ndaj tij. Prandaj as nuk e qortoi si vjedhës, ndonëse e dinte, duke ia zënë rrugën dëshirës së tij të ligë dhe duke i hequr çdo shfajësim. «Lëre», thotë, «se për ditën e varrimit tim e bëri këtë.» Përsëri, duke folur për varrimin e Tij, e përmend tradhtarin. Po qortimi nuk e prek atë, as fjala nuk e zbut, ndonëse do të mjaftonte për t'i ngjallur dhembshuri: sikur të thoshte: «Jam barrë e bezdi për ju, po prisni edhe pak, dhe do të iki.» Këtë donte të thoshte edhe kur tha:

Var. 8. «Po mua nuk më keni përherë.»

Po asnjë nga këto nuk e ktheu prapa atë të marrë të egër; e megjithatë, në të vërtetë, Jisui tha dhe bëri shumë më tepër se kaq: atë natë i lau këmbët, e bëri pjesëtar të tryezës dhe të kripës (gjë që zakonisht i frenon edhe shpirtrat e kusarëve), edhe i tha fjalë të tjera, të mjaftueshme për të shkrirë një gur, dhe këtë jo shumë kohë më parë, po pikërisht atë ditë, që as koha të mos e bënte të harrohej. Po ai u bëri ballë të gjithave.

[3.] Sepse gjë e tmerrshme, e tmerrshme është dashuria për para: i verbon sytë e i shurdhon veshët, dhe e bën njeriun më të vështirë për t'u përballuar se një bishë e egër, duke mos e lënë njeriun të mendojë as për ndërgjegjen, as për miqësinë, as për shoqërinë, as për shpëtimin e shpirtit të vet, po, si ndonjë zonjë e ashpër, i shkëput menjëherë nga të gjitha këto dhe i bën skllevër ata që i ka zënë rob. Edhe ana e tmerrshme e një skllavërie kaq të hidhur është se i bind ata të jenë edhe mirënjohës për të; edhe sa më shumë skllavërohen, aq më shumë u shtohet kënaqësia; edhe kështu, sidomos, sëmundja bëhet e pashërueshme, kështu përbindëshi bëhet i vështirë për t'u mundur. Kjo e bëri Giezin lebroz, në vend që të ishte nxënës e profet; kjo shkatërroi Ananinë dhe atë bashkë me të; kjo e bëri Judën tradhtar; kjo prishi të parët e hebrenjve, që morën dhurata dhe u bënë shokë me vjedhësit. Kjo ka sjellë dhjetë mijë luftëra, duke i mbushur udhët me gjak, qytetet me klithma e me vajtime. Kjo i ka bërë vaktet të papastra dhe tryezat të mallkuara, edhe e ka mbushur ushqimin me shkelje; prandaj Pavli e ka quajtur «idhujtari» (Kol. iii. 5), po as kështu s'i ka larguar njerëzit prej saj. Po përse e quan «idhujtari»? Shumë veta kanë pasuri, po s'guxojnë ta përdorin, veç e shenjtërojnë dhe ia lënë trashëgim të paprekur, e s'guxojnë ta prekin, thua se ishte ndonjë gjë e kushtuar. Edhe në qofshin ndonjëherë të detyruar ta bëjnë, ndihen sikur kanë kryer diçka të paligjshme. Veç kësaj, ashtu si pagani kujdeset me përpikëri për idhullin e tij të gdhendur, kështu ti ia beson arin dyerve e drynave, duke vënë një arkë në vend të një faltoreje dhe duke e ruajtur në enë prej argjendi. Po ti nuk përkulesh para tij, si ai para idhullit? Megjithatë, i tregon çdo lloj vëmendjeje.

Përsëri, ai do të hiqte dorë më parë nga sytë a nga jeta, se nga idhulli i tij i gdhendur. Kështu do të bënin edhe ata që e duan arin. «Po unë», thotë dikush, «nuk e adhuroj arin.» As ai, thotë, nuk e adhuron idhullin, po djallin që banon në të; edhe po kështu ti, ndonëse s'e adhuron arin, adhuron atë djall që të hidhet mbi shpirt nga pamja e arit dhe nga lakmia jote për të. Sepse më e rëndë se një frymë e ligë është lakmia e dashurisë për para, dhe shumë veta i binden asaj më tepër se ç'u binden të tjerët idhujve. Sepse këta të fundit në shumë gjëra nuk binden, po në këtë rast dorëzojnë gjithçka, dhe çfarëdo që t'u thotë të bëjnë, i binden. Ç'thotë ajo? «Ji në luftë me të gjithë», thotë, «në armiqësi me të gjithë, mos njih natyrën, përçmo Perëndinë, flijomë veten tënde», dhe në të gjitha i binden. Idhujve të gdhendur u flijojnë qe e dele, po lakmia thotë: Flijomë shpirtin tënd, dhe njeriu i bindet. A i sheh ç'lloj altarësh ka, ç'lloj flijimesh merr? Lakmuesit nuk do të trashëgojnë mbretërinë e Perëndisë, po as kështu s'kanë frikë (1 Kor. vi. 10). E megjithatë kjo dëshirë është më e dobët se të gjitha të tjerat: nuk është e lindur, as e natyrshme (sepse përndryshe do të ishte vënë në ne që në fillim); po në fillim s'kishte ar, dhe askush nuk lakmonte ar. Por, po të doni, do t'ju them prej nga hyri e keqja. Ngaqë secili ia ka zili atij që ka përpara, njerëzit e kanë shtuar sëmundjen, dhe ai që ka arritur më shumë e nxit atë që s'kishte dëshirë. Sepse, kur njerëzit shohin shtëpi të shkëlqyera, toka të gjera, tufa skllevërsh, enë argjendi dhe grumbuj të mëdhenj rrobash, përdorin çdo mjet për t'ua kaluar; kështu që të parët bëhen shkak për të dytët, edhe këta për ata që vijnë pas. Tani, sikur të ishin të matur, s'do të ishin mësues (të së keqes) për të tjerët; po as këta s'kanë ndonjë shfajësim. Sepse ka edhe të tjerë që i përçmojnë pasuritë. «Edhe kush», thotë dikush, «i përçmon ato?» Sepse gjëja e tmerrshme është kjo: ngaqë ligësia është kaq e përhapur, kjo duket sikur është bërë e pamundur, dhe as nuk besohet se dikush mund të veprojë drejt. A t'ju përmend, pra, shumë veta nëpër qytete e nëpër male? Po ç'dobi do të kishte? Ju s'do të bëheni më të mirë nga shembulli i tyre. Veç kësaj, fjala jonë tani s'e ka këtë qëllim, që ju të zbrazeni nga pasuria juaj: do të doja të mund ta bënit; megjithatë, meqë barra është shumë e rëndë për ju, s'ju detyroj; veç ju këshilloj të mos lakmoni atë që u përket të tjerëve, po të jepni diçka nga e juaja. Do të gjejmë shumë të tillë, të kënaqur me atë që kanë, që kujdesen për të tyren dhe rrojnë me punë të ndershme. Përse nuk hyjmë në garë me këta e nuk marrim shembull prej tyre? Le të mendojmë për ata që kanë shkuar para nesh. A nuk qëndrojnë ende pronat e tyre, që s'ruajnë tjetër veç emrit, banja e filanit, vila dhe streha e fistekut jashtë qytetit? A nuk psherëtijmë menjëherë kur i shohim, kur mendojmë ç'mundim hoqi ai, ç'grabitje bëri? E tani ai s'duket gjëkundi, kurse të tjerë dëfrejnë me pasuritë e tij, njerëz që ai kurrë s'e priste se do të bënin kështu, ndoshta edhe armiqtë e tij, ndërsa ai vuan ndëshkimin më të rëndë. Këto na presin edhe ne; sepse me siguri do të vdesim dhe me siguri do të na duhet t'i nënshtrohemi po atij fundi. Sa zemërim, më thuaj, sa shpenzime, sa armiqësi mblodhën mbi vete këta njerëz; edhe ç'fituan? Ndëshkim të pavdekshëm dhe asnjë ngushëllim; edhe të qenët të akuzuar nga të gjithë, jo vetëm sa qenë gjallë, po edhe pasi ikën. Po çfarë? Kur shohim portretet e shumëkujt të vendosura nëpër shtëpitë e tyre, a nuk do të qajmë edhe më shumë? Me të vërtetë mirë tha Profeti: «Vërtet, çdo njeri i gjallë shqetësohet më kot» (Ps. xxxix. 11, LXX); sepse ankthi për gjëra të tilla është vërtet shqetësim, shqetësim dhe mundim i tepërt. Po nuk është kështu në banesat e amshuara, jo kështu në ato tabernakuj. Këtu njëri ka punuar, edhe një tjetër shijon; po atje secili do të ketë mundin e vet dhe do të marrë shpërblim shumëfish. Le të nxitojmë përpara për ta fituar atë pronë, atje le t'i përgatitim vetes shtëpi, që të prehemi në Krishtin Jisu, Zotin tonë, me të cilin, bashkë me Atin dhe Frymën e Shenjtë, i qoftë lavdia në jetë të jetëve. Amin.