Joani 12:8

«Shumë veta nga hebrenjtë morën vesh, pra, se ai ishte atje, edhe erdhën jo vetëm për Jisuin, po që të shihnin edhe Llazarin, të cilin e kishte ngjallur prej së vdekurish.»

[1.] Ashtu si pasuria e ka zakon t'i hedhë në humbje ata që s'rrinë syçelë, kështu bën edhe pushteti: e para të çon në lakmi, i dyti në mendjemadhësi. Shih, për shembull, se si turma e nënshtruar e hebrenjve është e shëndoshë, kurse të parët e tyre janë të prishur; sepse Ungjillorët e pohojnë vazhdimisht se turma besoi te Krishti, kur thonë se «shumë veta nga turma besuan tek ai» (Joani 7:31, 48); kurse ata që ishin nga të parët, nuk besuan. Edhe vetë ata thonë, jo turma: «A ka besuar tek ai ndonjë nga të parët?» Po ç'thotë njëri prej tyre? «Kjo turmë që s'e njeh Perëndinë është e mallkuar» (Joani 7:49); besimtarët i quajnë të mallkuar, kurse veten, vrasësit, të urtë. Edhe këtu, kur panë çudinë, të shumtët besuan; po të parët nuk u mjaftuan me veprat e tyre të liga, madje u përpoqën të vrisnin edhe Llazarin. Le të themi se u përpoqën ta vrisnin Krishtin, se prishte të shtunën, se e bënte veten të barabartë me Atin, edhe për shkak të romakëve që përmendni ju; po ç'faj kishin kundër Llazarit, që kërkonin ta vrisnin? Mos është krim të kesh marrë një të mirë? E sheh sa vrastar është vullneti i tyre? Ai kishte bërë shumë çudira; po asnjëra s'i tërboi aq sa kjo, as ajo e të paralizuarit, as ajo e të verbrit. Sepse kjo ishte më e mahnitshme për nga vetë natyra e saj, u bë pas shumë të tjerave, edhe ishte gjë e çuditshme të shihje një njeri që kishte katër ditë i vdekur të ecte e të fliste. Vepër e nderuar, vërtet, për festën: të përziejnë kuvendin e shenjtë me vrasje! Veç kësaj, në rastin e parë menduan ta akuzonin për të shtunën, që kështu të largonin turmat; po këtu, meqë s'gjenin asnjë faj tek ai, i vërsulen njeriut që qe shëruar. Sepse këtu s'mund të thoshin as që ai ishte kundër Atit, sepse lutja ua mbylli gojën. Kështu, meqë u hoq faji që i vishnin vazhdimisht, edhe çudia ishte e qartë, ata nxitojnë drejt vrasjes. Kështu që do të kishin bërë të njëjtën gjë edhe me të verbrin, po të mos kishin pasur mundësi të gjenin faj për të shtunën. Veç kësaj, ai njeri s'kishte emër, edhe e nxorën jashtë tempullit; kurse Llazari ishte njeri i shquar, siç duket qartë, sepse shumë veta erdhën të ngushëllonin motrat e tij; edhe çudia u bë para syve të të gjithëve, edhe në mënyrën më të mahnitshme. Prandaj të gjithë vraponin ta shihnin. Kjo, pra, i therte: që, teksa vazhdonte festa, të gjithë ta linin atë e të shkonin në Betani. Vunë dorë, pra, ta vrisnin, edhe mendonin se s'po guxonin asgjë, aq vrastarë ishin. Për këtë arsye Ligji, që në fillim, nis me këtë: «Mos vrit» (Eksodi 20:13); edhe profeti ua vë këtë faj: «Duart e tyre janë plot gjak.» (Isaia 1:15)

Po si hyn ai përsëri haptas, kur më parë s'ecte haptas nëpër Jude, po qe tërhequr në shkretëtirë? Pasi ua shuajti zemërimin me tërheqjen e tij, u vjen kur qenë qetësuar. Për më tepër, turma që i printe edhe ajo që e ndiqte nga pas mjaftonte t'i hidhte në ankth; sepse asnjë shenjë s'e tërhoqi popullin aq sa ajo e Llazarit. Edhe një Ungjillor tjetër thotë se shtruan rrobat e tyre nën këmbët e tij (Mateu 21:8), edhe se «tërë qyteti u trondit» (Mateu 21:10); me kaq nder të madh hyri. Edhe këtë e bëri për të parafiguruar një profeci e për të përmbushur një tjetër; e po ai veprim ishte fillimi i njërës dhe fundi i tjetrës. Sepse fjala «Gëzohu, se Mbreti yt po vjen tek ti i butë» (Zaharia 9:9) i takonte atij si përmbushës i një profecie, kurse të hipurit mbi gomar ishte veprim i atij që parafiguronte një ngjarje të ardhme: se ai do të kishte nën vete racën e papastër të johebrenjve.

Po si thonë të tjerët se ai dërgoi nxënës, edhe tha: «Zgjidheni gomaren edhe pulishtin» (Mateu 21:2), kurse Joani s'thotë asgjë të tillë, po që «pasi gjeti një gomar të ri, hipi mbi të»? Sepse ka gjasa që ndodhën të dyja: që pasi u zgjidh gomarja e nxënësit po e sillnin, ai gjeti pulishtin e hipi mbi të. Edhe morën degët e vogla të palmave e të ullinjve, edhe shtruan rrobat e tyre në udhë, duke treguar se tani kishin për të një mendim më të lartë se për një profet, edhe thanë:

Vargu 13. «Hosana, i bekuar është ai që vjen në emër të Zotit.»

E sheh se kjo i mbyti më së shumti, bindja që kishin të gjithë njerëzit se ai s'ishte armik i Perëndisë? Edhe kjo e përçau më së shumti popullin: fjala e tij se erdhi prej Atit. Po ç'do të thotë:

Vargu 15. «Gëzohu fort, o bijë e Sionit»?

Sepse gjithë mbretërit e tyre, në pjesën më të madhe, kishin qenë njerëz të padrejtë e lakmitarë, edhe i kishin dorëzuar te armiqtë e tyre, e kishin prishur popullin dhe i kishin nënshtruar te kundërshtarët e tyre; «Merr zemër», thotë, «ky nuk është i tillë, po i butë e i urtë»; siç e tregon gomari, sepse ai nuk hyri me ushtri pas vetes, po me një gomar të vetëm.

Vargu 16. «Po këtë», thotë Ungjillori, «nxënësit nuk e dinin: se ishte shkruar për të.»

[2.] E sheh se ata s'dinin për shumicën e gjërave, sepse ai s'ua zbulonte? Sepse, kur tha «Prishni këtë tempull, edhe për tri ditë do ta ngre përsëri» (Joani 2:19), as atëherë nxënësit nuk kuptuan. Edhe një Ungjillor tjetër thotë se «fjala ishte e fshehur për ta» (Lluka 18:34), edhe nuk e dinin se ai do të ngjallej prej së vdekurish. Kjo u qe fshehur me arsye, (prandaj një Ungjillor tjetër thotë se, sa herë e dëgjonin, pikëlloheshin e ligështoheshin, edhe kjo sepse s'e kuptonin fjalën për Ngjalljen,) po, me arsye u qe fshehur, se ishte tepër e lartë për ta: po përse s'u qe zbuluar çështja e gomarit? Sepse edhe kjo ishte gjë e madhe. Po vër re urtësinë e Ungjillorit, se si nuk ka turp të nxjerrë në shesh padijen e tyre të mëparshme. Se ishte shkruar, e dinin; se ishte shkruar për të, s'e dinin. Sepse do të ishte bërë pengesë për ta, po ta dinin se ai, duke qenë Mbret, do të pësonte gjëra të tilla e do të tradhtohej ashtu. Veç kësaj, nuk mund ta merrnin menjëherë vesh dijen për Mbretërinë për të cilën fliste; sepse një Ungjillor tjetër thotë se ata menduan se fjalët thuheshin për një mbretëri të kësaj bote. (Mateu 20:21)

Vargu 17. «Po turma dëshmonte se ai kishte ngjallur Llazarin.»

Sepse kaq shumë veta nuk do të kishin ndryshuar befas, po të mos kishin besuar në çudinë.

Vargu 19. «Farisenjtë, pra, thanë njëri me tjetrin: ‹A e shihni se s'po arrini asgjë? Ja, bota shkoi pas tij.›»

Kjo më duket se u tha nga ata që mendonin drejt, po s'kishin guxim të flisnin haptas, edhe që donin t'i frenonin të tjerët duke u treguar përfundimin, sikur po përpiqeshin për gjëra të pamundura. Edhe këtu përsëri turmën e quajnë «botë». Sepse Shkrimi e ka zakon ta quajë «botë» edhe krijimin, edhe ata që jetojnë në ligësi; të parën, kur thotë «Ai që nxjerr botën e tij me numër» (Isaia 40:26); tjetrën, kur thotë «Bota nuk ju urren ju, po mua më urren.» (Joani 7:7) Edhe këto duhet t'i dimë me përpikëri, që të mos u japim shkas heretikëve me anë të kuptimit të fjalëve.

Vargu 20. «Edhe ishin disa nga grekët që u ngjitën të adhuronin në festë.»

Duke qenë tashmë afër të bëheshin prozelitë, ishin në festë. Kur, pra, u përcoll tek ata lajmi për të, thonë:

Vargu 21. «Duam të shohim Jisuin.»

Filipi ia lë vendin Andreas, si më i parë se ai, edhe ia bën të ditur çështjen. Po as ai nuk vepron menjëherë me pushtet; sepse kishte dëgjuar atë fjalë: «Mos shkoni në udhën e johebrenjve» (Mateu 10:5). Prandaj, pasi u këshillua me nxënësin tjetër, ia lë çështjen Mësuesit të vet. Sepse që të dy i folën. Po ç'thotë ai?

Vargu 23, 24. «Erdhi ora që të lavdërohet Biri i Njeriut. Me të vërtetë, me të vërtetë po ju them: Në mos rëntë kokrra e grurit në tokë e të vdesë, mbetet vetëm.»

Ç'do të thotë «Erdhi ora»? Ai kishte thënë «Mos shkoni në udhën e johebrenjve» (duke u prerë kështu hebrenjve çdo shfajësim padije), edhe i kishte frenuar nxënësit. Kur, pra, hebrenjtë vazhduan të ishin të pabindur, kurse të tjerët dëshironin të vinin tek ai, «Tani», thotë, «është koha të kaloj në Pësimin tim, se u përmbushën të gjitha. Sepse, po të vazhdonim të prisnim ata që janë të pabindur e të mos i pranonim këta që madje dëshirojnë të vijnë, kjo s'do t'i shkonte kujdesit tonë të dhembshur.» Meqë, pra, ai do t'i linte nxënësit të shkonin te johebrenjtë pas Kryqëzimit, edhe i pa ata që po hidheshin përpara, tha: «Është koha të kaloj në Kryq.» Sepse s'do t'i linte të shkonin më parë, që kjo t'u ishte dëshmi atyre. Derisa hebrenjtë ta hidhnin poshtë me veprat e tyre, derisa ta kryqëzonin, ai s'tha «Shkoni e bëni nxënës gjithë kombet» (Mateu 28:19), po «Mos shkoni në udhën e johebrenjve» (Mateu 10:5), edhe «Nuk jam dërguar veçse te delet e humbura të shtëpisë së Israilit» (Mateu 15:24), edhe «Nuk është e drejtë të marrësh bukën e fëmijëve e t'ua hedhësh qenve.» (Mateu 15:26) Po kur e urryen, edhe e urryen aq sa ta vrisnin, ishte e tepërt të ngulmonte, ndërsa ata e përzinin. Sepse e mohuan, duke thënë: «Nuk kemi mbret tjetër veç Cezarit.» (Joani 19:15) Kështu që më në fund ai i la ata, kur ata e kishin lënë atë. Prandaj thotë: «Sa herë desha t'i mbledh bijtë e tu, po ju nuk deshët?» (Mateu 23:37)

Ç'do të thotë «Në mos rëntë kokrra e grurit në tokë e të vdesë»? Flet për Kryqin. Sepse, që të mos hutoheshin kur të shihnin se u vra pikërisht atëherë kur erdhën edhe grekët tek ai, ai u thotë: «Pikërisht kjo gjë i bën ata të vijnë, edhe do ta shtojë predikimin për mua.» Pastaj, meqë s'mund t'i bindte aq mirë me fjalë, ai niset ta provojë këtë nga vetë përvoja, duke u thënë se kështu ndodh me grurin: jep më shumë fryt kur ka vdekur. «Tani», thotë, «në qoftë se kjo ndodh me farat, aq më tepër me mua.» Po nxënësit nuk kuptuan ç'u tha. Prandaj Ungjillori e përmend vazhdimisht këtë, si për të shfajësuar ikjen e tyre më vonë. Po këtë arsyetim e ka ngritur edhe Pavli, kur flet për Ngjalljen.

[3.] Ç'shfajësim do të kenë, pra, ata që s'besojnë Ngjalljen, kur kjo gjë ndodh çdo ditë, në fara, në bimë, edhe në vetë lindjen tonë? Sepse së pari duhet të vdesë fara, e pastaj të ndodhë lindja. Po, me pak fjalë, kur Perëndia bën diçka, arsyetimet s'hyjnë në punë; sepse si na bëri ne prej atyre gjërave që s'ishin? Këtë ua them të krishterëve, që pohojnë se u besojnë Shkrimeve; po do të them edhe diçka tjetër, të nxjerrë nga arsyetimet njerëzore. Nga njerëzit, disa jetojnë në ves, të tjerë në virtyt; edhe nga ata që jetojnë në ves, shumë veta kanë arritur në pleqëri të thellë me begati, kurse shumë nga të virtytshmit, pasi kanë duruar të kundërtën. Kur, pra, do të marrë secili atë që i takon? Në ç'kohë? «Po», thotë dikush, «por s'ka ngjallje të trupit.» S'e dëgjojnë Pavlin, kur thotë: «Kjo që prishet duhet të veshë mosprishjen.» (1 Korinthianëve 15:53) Nuk flet për shpirtin, sepse shpirti nuk prishet; për më tepër, «ngjallje» thuhet për atë që ra, edhe ajo që ra ishte trupi. Po përse do të ngulësh këmbë se s'ka ngjallje të trupit? Mos s'është e mundur për Perëndinë? Po kjo do të ishte marrëzi e kulluar ta thoshe. Mos është e pahijshme? Përse është e pahijshme që ajo që prishet, e cila ndau mundimin edhe vdekjen, të ndajë edhe kurorat? Sepse, po të ishte e pahijshme, s'do të ishte krijuar që në fillim, Krishti s'do ta kishte marrë përsëri mishin. Po që të tregojë se e mori përsëri edhe e ngjalli, dëgjo ç'thotë: «Zgjati këtu gishtat e tu» (Joani 20:27); edhe «Ja, një frymë s'ka eshtra e dej.» (Lluka 24:39) Po përse e ngjalli përsëri Llazarin, po të ishte më mirë të ngjalleshe pa trup? Përse e bën këtë, duke e quajtur çudi edhe të mirë? Përse dha fare ushqim? Mos u gënjeni, pra, nga heretikët, të dashur: sepse ka Ngjallje edhe ka Gjyq, po këto i mohojnë ata që s'duan të japin llogari për veprat e tyre. Sepse kjo Ngjallje duhet të jetë e tillë siç qe ajo e Krishtit, sepse ai qe fryti i parë, i parëlinduri prej së vdekurish. Po në qoftë se Ngjallja është kjo, një pastrim i shpirtit, një çlirim nga mëkati, edhe në qoftë se Krishti s'mëkatoi, si u ngjall përsëri? Edhe si jemi çliruar nga mallkimi, në qoftë se edhe ai mëkatoi? Edhe ai thotë: «Vjen kryetari i kësaj bote, edhe s'ka asgjë në mua»? (Joani 14:30) Këto janë fjalët e Atij që dëshmon se është pa mëkat. Sipas tyre, pra, ose ai nuk u ngjall; ose, që të ngjallej, mëkatoi para Ngjalljes së tij. Po ai edhe u ngjall, edhe s'bëri mëkat. Prandaj u ngjall me Trup, edhe këto mësime të liga s'janë gjë tjetër veçse pjellë e mendjemadhësisë. Le t'i ikim, pra, kësaj sëmundjeje. Sepse, thuhet, «shoqëritë e liga prishin zakonet e mira.» (1 Korinthianëve 15:33) Këto s'janë mësimet e Apostujve; Markioni edhe Valentini i kanë shpikur rishtas. Le t'u ikim, pra, atyre, të dashur, sepse jeta e pastër s'bën dobi kur mësimet janë të prishura; ashtu siç, nga ana tjetër, as mësimet e shëndosha, po të jetë jeta e prishur. Paganët ishin prindërit e këtyre pikëpamjeve, edhe ata heretikë i rritën, pasi i morën nga filozofët paganë, duke pohuar se lënda është e pakrijuar, edhe shumë gjëra të tilla. Ashtu si pohuan se s'mund të kishte Krijues po të mos kishte një farë lënde të pakrijuar, kështu edhe e mohuan Ngjalljen. Po ne të mos ua vëmë veshin, sepse e dimë se fuqia e Perëndisë mjafton për çdo gjë. Të mos ua vëmë veshin. Juve po jua them këtë; sepse ne s'do t'i shmangemi betejës me ta. Po njeriu që është i paarmatosur e i zhveshur, edhe po të ndeshet me të dobëtit, edhe po të jetë vetë më i forti, do të mundet lehtë. Po t'u kishit vënë veshin Shkrimeve, po të ishit mprehur çdo ditë, s'do t'ju kisha këshilluar t'i ikni betejës me ta, po do t'ju kisha nxitur të ndesheni me ta; sepse e vërteta është e fortë. Po meqë s'dini t'i përdorni Shkrimet, kam frikë nga përleshja, se mos ju zënë të paarmatosur e ju rrëzojnë. Sepse s'ka asgjë, s'ka asgjë më të dobët se ata që janë të zhveshur nga ndihma e Frymës. Në qoftë se këta heretikë përdorin urtësinë e paganëve, ne s'duhet të mahnitemi, po t'i përqeshim, sepse përdorin mësues të marrë. Sepse ata njerëz s'qenë në gjendje të gjenin asgjë të shëndoshë, as për Perëndinë, as për krijimin, edhe gjërat që i di edhe e veja ndër ne, Pitagora ende s'i dinte, po thoshte se shpirti bëhet shkurre, ose peshk, ose qen. Këtyre, më thuaj, a duhet t'u vini veshin? Edhe si do të ishte e arsyeshme kjo? Janë njerëz të mëdhenj në krahinën e tyre, rrisin kaçurrela të bukura, edhe mbështillen me mantele; deri këtu shkon filozofia e tyre; por po të shohësh brenda, ka pluhur e hi, po asgjë të shëndoshë; «gryka e tyre është një varr i hapur» (Psalmi 5:9), me gjithçka plot papastërti e kalbësirë, edhe gjithë mësimet e tyre plot krimba. Për shembull, i pari prej tyre tha se uji ishte Perëndi, pasardhësi i tij zjarri, një tjetër ajri, edhe zbritën te gjërat trupore; a duhet, pra, më thuaj, të mahnitemi me këta, që kurrë s'e patën as mendimin për Perëndinë e patrupshme? Edhe në patën ndonjëherë ndonjë ide të tillë më vonë, e fituan pasi biseduan në Egjipt me njerëzit tanë. Po, që të mos ju sjellim shumë hutim, le ta mbyllim këtu fjalimin tonë. Sepse, po të nisnim t'ju vinim përpara mësimin e tyre, edhe ç'kanë thënë për Perëndinë, ç'për lëndën, ç'për shpirtin, ç'për trupin, do të pasonte shumë tallje. Edhe as që do të kërkonin të akuzoheshin prej nesh, sepse janë sulmuar njëri me tjetrin; edhe ai që shkroi kundër nesh librin për lëndën, vrau veten. Prandaj, që të mos ju vonojmë kot, as të thurim një labirint fjalësh, po i lëmë këto e do t'ju porosisim të mbaheni fort pas dëgjimit të Shkrimeve të Shenjta, edhe të mos luftoni me fjalë më kot; siç e nxit edhe Pavli Timoteun (2 Timoteut 2:14), ndonëse ky qe plot me urtësi të madhe edhe kishte fuqinë e çudirave. Le t'i bindemi tani atij, edhe, duke lënë mënjanë kotësitë, le të mbahemi fort pas veprave të vërteta, dua të them pas dashurisë vëllazërore e mikpritjes; edhe le ta çmojmë shumë lëmoshën, që të fitojmë të mirat e premtuara, me anë të hirit dhe të njeridashjes së Zotit tonë Jisu Krisht, të cilit i qoftë lavdia në jetë të jetëve. Amin.