Joani 12:34

«Turma iu përgjigj: ‹Ne kemi dëgjuar prej ligjit se Krishti mbetet përjetë; edhe si thua ti se Biri i Njeriut duhet të ngrihet lart? Kush është ky Bir i Njeriut?›»

[1.] Mashtrimi zbulohet lehtë dhe është i dobët, sado që nga jashtë ta lyejnë me dhjetë mijë ngjyra. Sepse, ashtu si ata që lyejnë me gëlqere mure të kalbura nuk mund t'i bëjnë të forta me suva, kështu edhe ata që gënjejnë zbulohen lehtë, siç ndodhi vërtet këtu me hebrenjtë. Sepse, kur Krishti u tha: «Po të ngrihem lart, do t'i tërheq të gjithë tek unë», «Ne kemi dëgjuar», thotë njëri prej tyre, «prej ligjit se Krishti mbetet përjetë; edhe si thua ti se Biri i Njeriut duhet të ngrihet lart? Kush është ky Bir i Njeriut?» Madje edhe ata, pra, e dinin se Krishti ishte një i pavdekshëm dhe kishte jetë pa mbarim. Prandaj e dinin edhe se ç'donte të thoshte; sepse shpesh në Shkrim Pësimi dhe Ngjallja përmenden në të njëjtin vend. Kështu Isaia i vë bashkë, kur thotë: «U çua si dele në thertore» (Isaia 53:7), dhe gjithë ç'vjen pas. Edhe Davidi, në psalmin e dytë dhe në shumë vende të tjera, i lidh këto dy gjëra. Edhe Patriarku, pasi thotë: «U shtri, u struk si luan», shton: «Edhe si këlysh luani, kush do ta ngrejë?» (Zan. 49:9). Njëherësh tregon Pësimin dhe Ngjalljen. Po këta njerëz, kur menduan t'ia mbyllnin gojën dhe të tregonin se ai nuk ishte Krishti, pikërisht me këtë rrethanë pohuan se Krishti mbetet përjetë. Edhe vër re ligësinë e tyre: nuk thanë «Ne kemi dëgjuar se Krishti as nuk pëson, as nuk kryqëzohet», po «mbetet përjetë». E megjithatë, edhe kjo që u përmend nuk do të kishte qenë ndonjë kundërshtim i vërtetë, sepse Pësimi nuk ishte pengesë për pavdekësinë e tij. Nga kjo mund të shohim se ata i kuptonin shumë nga pikat e dyshimta, po gabonin me dashje. Sepse, meqë ai kishte folur më parë për vdekjen, kur tani dëgjuan në këtë vend fjalën «të ngrihet lart», e morën me mend se bëhej fjalë për vdekjen. Pastaj thanë: «Kush është ky Bir i Njeriut?» Edhe këtë e bënë me dredhi. «Mos mendo, të lutem,» thotë njëri, «se e themi këtë për ty; mos thuaj se të kundërshtojmë nga armiqësia, sepse, ja, ne as nuk e dimë se për kë flet, e megjithatë po e themi mendimin tonë.» Ç'bën atëherë Krishti? Për t'ua mbyllur gojën dhe për të treguar se Pësimi nuk është pengesë që ai të mbetet përjetë, thotë:

Vargu 35. «Edhe pak kohë», thotë, «drita është me ju».

Me këtë tregon se vdekja e tij ishte një largim; sepse drita e diellit nuk shkatërrohet, po, pasi tërhiqet për pak kohë, shfaqet përsëri.

«Ecni sa keni dritën.»

Për cilën kohë flet këtu? Për gjithë jetën e tanishme, apo për kohën para kryqëzimit? Unë, nga ana ime, mendoj për të dyja; sepse, për shkak të dashamirësisë së tij të patregueshme, shumë veta besuan edhe pas kryqëzimit. Edhe i thotë këto për t'i nxitur drejt besimit, sikundër bëri edhe më parë, kur tha: «Edhe pak kohë jam me ju» (Jn. 7:33).

«Ai që ecën në errësirë nuk e di se ku shkon.»

Sa gjëra, për shembull, bëjnë edhe tani hebrenjtë, pa ditur se ç'bëjnë, po duke ecur sikur të ishin në errësirë? Mendojnë se po ecin në udhën e drejtë, kur po marrin të kundërtën; mbajnë të shtunën, nderojnë ligjin dhe rregullat për ushqimet, e prapë nuk e dinë se ku ecin. Prandaj tha:

Vargu 36. «Ecni në dritë, që të bëheni bij të dritës.»

Domethënë: «Bijtë e mi». E megjithatë, në fillim Ungjillori thotë: «U lindën jo prej gjaku, as prej vullnetit të mishit, po prej Perëndisë» (Jn. 1:13); domethënë prej Atit; kurse këtu thuhet se ai vetë i lind ata; që ti të kuptosh se veprimi i Atit dhe i Birit është një. «Jisui, si i tha këto», u largua prej tyre dhe u fsheh.

Përse tani «fshihet»? Nuk ngritën gurë kundër tij, as nuk e blasfemuan ashtu si më parë; përse, atëherë, u fsheh? Duke ecur nëpër zemrat e njerëzve, e dinte se zemërimi i tyre ishte i egër, ndonëse nuk thoshin asgjë; e dinte se po vlonte e ishte vrasës, dhe nuk priti derisa të shpërthente në vepër, po u fsheh, për të qetësuar keqdashjen e tyre. Vër re si Ungjillori e ka lënë të kuptohet këtë ndjenjë; menjëherë shtoi:

Vargu 37. «Ndonëse kishte bërë kaq shumë çudira, nuk besuan tek ai.»

[2.] Po sa janë këto «kaq shumë»? Aq sa Ungjillori i la pa përmendur. Edhe kjo duket qartë nga ç'vjen më pas. Sepse, kur ishte tërhequr, kishte lëshuar pe dhe u kishte ardhur përsëri, u flet me përulje, kur thotë: «Ai që beson tek unë, nuk beson tek unë, po tek ai që më dërgoi» (Vargu 44). Vër re ç'bën. Nis me shprehje të përulura e të matura, dhe i drejtohet Atit; pastaj përsëri e ngre fjalën, dhe kur sheh se ata janë zemëruar, tërhiqet; pastaj u vjen përsëri, dhe përsëri nis me fjalë përulësie. Edhe ku e ka bërë këtë? Madje, ku nuk e ka bërë? Shih, për shembull, ç'thotë në fillim: «Ashtu si dëgjoj, gjykoj» (Jn. 5:30). Pastaj, me një ton më të lartë: «Ashtu si Ati i ngjall të vdekurit edhe u jep jetë, kështu edhe Biri u jep jetë atyre që do» (Jn. 5:21); përsëri: «Unë nuk ju gjykoj; është një tjetër që gjykon». Pastaj përsëri tërhiqet. Pastaj, kur vjen në Galile, thotë: «Mos punoni për ushqimin që prishet» (Jn. 6:27); dhe pasi tha gjëra të mëdha për veten, se zbriti nga qielli, se jep jetë të përjetshme, përsëri tërhiqet. Edhe vjen po ashtu në festën e tabernakujve, dhe bën të njëjtën gjë. Edhe mund ta shohësh se si vazhdimisht e ndryshon kështu mësimin e tij: me praninë e me mungesën e tij, me fjalime të përulura e me fjalime të larta. Këtë e bëri edhe këtu. «Ndonëse kishte bërë kaq shumë çudira», thotë, «nuk besuan tek ai».

Vargu 38. «Që të përmbushej fjala e Isaias që tha: ‹Zot, kush i besoi lajmit tonë? Edhe kujt iu zbulua krahu i Zotit?›» Edhe përsëri:

Vargu 39-41. «Nuk mund të besonin», thotë, «sepse Isaia tha: ‹Do të dëgjoni me veshët tuaj e nuk do të kuptoni›. Këto i tha kur pa lavdinë e tij dhe foli për të.»

Këtu vër re përsëri se fjala «sepse» dhe fjala «foli» nuk tregojnë shkakun e mosbesimit të tyre, po atë që ndodhi. Sepse ata nuk mbetën pa besuar ngaqë foli Isaia; por Isaia foli ngaqë ata nuk do të besonin. Përse, atëherë, Ungjillori nuk e shpreh kështu, po e bën mosbesimin të burojë prej profecisë, e jo profecinë prej mosbesimit? Edhe më tej ai e thotë pikërisht këtë më prerë, kur thotë: «Prandaj nuk mund të besonin, sepse Isaia tha». Me këtë dëshiron të vërtetojë me shumë prova vërtetësinë e pagabueshme të Shkrimit, dhe se ajo që paratha Isaia nuk ndodhi ndryshe, po ashtu siç e tha ai. Sepse, që të mos thoshte ndokush: «Përse erdhi Krishti? A nuk e dinte se ata nuk do t'i vinin veshin?», sjell profetët, që edhe këtë e dinin. Por ai erdhi që ata të mos kishin shfajësim për mëkatin e tyre; sepse ato që paratha profeti, i paratha si të sigurta që do të ndodhnin; sepse, po të mos ishin të sigurta që do të ndodhnin, nuk do të mund t'i parathoshte; edhe ishin të sigurta që do të ndodhnin, meqë këta njerëz ishin të pashërueshëm.

Edhe në qoftë se thuhet «nuk mundeshin» në vend të «nuk donin», mos u çudit; sepse ai thotë edhe në një vend tjetër: «Ai që mund ta pranojë, le ta pranojë» (Mt. 19:12). Kështu, në shumë vende, e ka zakon ta quajë zgjedhjen «fuqi». Përsëri: «Bota nuk mund t'ju urrejë ju, po mua më urren» (Jn. 7:7). Këtë mund ta shohësh madje edhe në bisedën e përditshme; si kur dikush thotë: «Nuk mund ta dua këtë a atë njeri», duke e quajtur fuqi forcën e vullnetit të vet. Edhe përsëri: «Ky a ai njeri nuk mund të jetë njeri i mirë». Edhe ç'thotë profeti? «Në ndërroftë etiopiani lëkurën e vet, ose leopardi njollat e veta, atëherë edhe ky popull do të mund të bëjë të mirën, ai që ka mësuar të keqen» (Jer. 13:23, LXX). Nuk thotë se të bërit e virtytit është e pamundur për ta, po se, ngaqë nuk duan, prandaj nuk munden. Edhe me atë që thotë, Ungjillori do të thotë se ishte e pamundur që profeti të gënjente; po prapëseprapë, për këtë arsye nuk ishte e pamundur që ata të besonin. Sepse ishte e mundur, edhe po të kishin besuar, që ai të mbetej i vërtetë; sepse ai nuk do t'i kishte profetizuar këto gjëra, po të kishin qenë gati të besonin. «Përse, atëherë,» thotë dikush, «nuk e tha kështu?» Sepse Shkrimi ka disa shprehje të veçanta të këtij lloji, dhe duhet të kemi parasysh ligjet e tij.

«Këto i tha kur pa lavdinë e tij.» E kujt lavdi? Të Atit. Si, atëherë, Joani flet për Birin? Edhe Pavli për Frymën? Jo se i ngatërrojnë Personat, po se tregojnë se denjësia është një, prandaj e thonë. Sepse ajo që është e Atit është edhe e Birit, dhe ajo që është e Birit është edhe e Frymës. E megjithatë, shumë gjëra Perëndia i foli me anë të engjëjve, dhe askush nuk thotë «siç foli engjëlli», po si? «Siç foli Perëndia». Sepse ajo që është thënë prej Perëndisë me anë të shërbesës së engjëjve do të ishte prej Perëndisë; e megjithatë, ajo që është prej Perëndisë nuk është për këtë arsye edhe e engjëjve. Po në këtë vend Joani thotë se fjalët janë të Frymës.

«Edhe foli për të.» Ç'foli? «Pashë Zotin ulur mbi një fron të lartë» (Isaia 6:1), dhe ç'vjen pas. Prandaj atje e quan «lavdi» atë vegim: tymin, dëgjimin e Mistereve të pathëna, soditjen e Serafimëve, vetëtimën që kërcente prej fronit, të cilën ato fuqi nuk mund ta shihnin. «Edhe foli për të.» Ç'tha? Se dëgjoi një zë që thoshte: «Kë të dërgoj? Kush do të shkojë? Edhe unë thashë: Ja ku jam, dërgomë. Edhe ai tha: Do të dëgjoni me veshët tuaj e nuk do të kuptoni, edhe duke parë do të shihni e nuk do të vini re» (Isaia 6:8,10). Sepse:

Vargu 40. «Ai ua ka verbuar sytë dhe ua ka ngurtësuar zemrën, që të mos shohin ndonjëherë me sy e të mos kuptojnë me zemër.»

Këtu përsëri kemi një pyetje tjetër, por nuk është kështu, po ta shqyrtojmë drejt. Sepse, ashtu si dielli ua merr sytë të dobëtve, jo për shkak të natyrës së vet, kështu ndodh edhe me ata që nuk u vënë veshin fjalëve të Perëndisë. Kështu, në rastin e Faraonit, thuhet se ia ngurtësoi zemrën; dhe kështu është edhe me ata që i kundërvihen sado pak fjalëve të Perëndisë. Kjo është një mënyrë e veçantë të foluri në Shkrim, si edhe ajo: «Ai i dorëzoi në një mendje të prishur» (Rom. 1:28), dhe ajo: «Ai i ndau ndër kombet», domethënë i lejoi, i la të shkonin. Sepse shkruesi nuk e sjell këtu Perëndinë sikur t'i punonte vetë këto gjëra, po tregon se ato ndodhën me anë të ligësisë së të tjerëve. Sepse, kur na braktis Perëndia, i dorëzohemi djallit, dhe kur dorëzohemi kështu, pësojmë dhjetë mijë gjëra të tmerrshme. Prandaj, për të trembur dëgjuesin, shkruesi thotë «ngurtësoi» dhe «dorëzoi». Sepse, për të treguar se ai jo vetëm nuk na dorëzon, po as nuk na braktis, veç po ta duam ne, dëgjo ç'thotë: «A nuk janë paudhësitë tuaja ato që ndajnë mua prej jush?» (Isaia 59:2, LXX). Edhe përsëri: «Ata që largohen prej teje do të humbasin» (Ps. 73:27, LXX). Edhe Osea thotë: «Ti harrove ligjin e Perëndisë tënd, edhe unë do të të harroj» (Osea 4:6, LXX); edhe ai vetë thotë po ashtu në Ungjijtë: «Sa herë desha t'i mbledh bijtë e tu, po ju nuk deshët!» (Llk. 13:34). Edhe Isaia përsëri: «Erdha, e nuk kishte njeri; thirra, e nuk kishte kush të më dëgjonte» (Isaia 50:2, LXX). Këto i thotë, duke treguar se ne e nisim braktisjen dhe bëhemi shkaktarët e humbjes sonë; sepse Perëndia jo vetëm nuk dëshiron të na lërë a të na ndëshkojë, po edhe kur ndëshkon, e bën pa dëshirë. «Unë nuk e dua», thotë, «vdekjen e mëkatarit, po më tepër që të kthehet e të rrojë» (Ezek. 18:32, LXX). Edhe Krishti vajton mbi shkatërrimin e Jerusalemit, ashtu si vajtojmë edhe ne për miqtë tanë.

[3.] Duke e ditur këtë, le të bëjmë gjithçka që të mos largohemi prej Perëndisë, po le t'i kapemi fort kujdesit për shpirtrat tanë dhe dashurisë për njëri-tjetrin; le të mos i shqyejmë gjymtyrët tona (sepse kjo është vepër njerëzish të çmendur e që s'janë në vete), po, sa më shumë ta shohim dikë keqdashës, aq më tepër le të tregohemi të mirë me të. Sepse shpesh shohim shumë veta që vuajnë në trupat e tyre nga sëmundje të vështira a të pashërueshme, dhe nuk reshtim së dhëni ilaç. Ç'ka më keq se përdhesi në këmbë a në dorë? A do t'i presim, pra, gjymtyrët? Aspak, po përdorim çdo mjet që i sëmuri të ketë ndonjë lehtësim, meqë nuk mund ta heqim sëmundjen. Këtë le ta bëjmë edhe me vëllezërit tanë; dhe, edhe sikur të kenë sëmundje të pashërueshme, le të vazhdojmë të kujdesemi për ta, dhe le t'i mbajmë barrët e njëri-tjetrit. Kështu do të përmbushim ligjin e Krishtit dhe do të fitojmë të mirat e premtuara, me anë të hirit dhe të dashamirësisë së Zotit tonë Jisu Krisht, të cilit, bashkë me Atin dhe Frymën e Shenjtë, i qoftë lavdia në jetë të jetëve. Amin.