Joani 13:1

«Para festës së Pashkës, kur Jisui e dinte se i kishte ardhur ora që të ikte nga kjo botë tek Ati, pasi i deshi të vetët që ishin në botë, i deshi deri në fund.»

[1.] «Bëhuni imitues të mi», tha Pavli, «sikundër edhe unë jam i Krishtit» (1 Kor. 11:1). Sepse për këtë arsye ai mori mish prej natyrës sonë, që me anë të tij të na mësonte virtytin. Sepse, thotë Shkrimi, «(Perëndia, duke dërguar Birin e vet) në shëmbëllim të mishit të mëkatit, edhe për mëkat e dënoi mëkatin në mish» (Rom. 8:3). Edhe vetë Krishti thotë: «Mësoni prej meje, se jam i butë dhe i përulur në zemër» (Mt. 11:29). Edhe këtë e mësoi jo vetëm me fjalë, po edhe me vepra. Sepse e quajtën samaritan, njeri që kishte djall, mashtrues, edhe e gjuanin me gurë; një herë farisenjtë dërguan shërbëtorë ta zinin, një herë tjetër dërguan njerëz t'i ngrinin kurthe; edhe vazhdonin ta fyenin vetë, madje kur nuk gjenin tek ai asnjë faj, po përkundrazi merrnin prej tij të mira pa pushim. E megjithatë, pas një sjelljeje të tillë, ai nuk resht së bëri mirë ndaj tyre, me fjalë e me vepra. Edhe, kur një shërbëtor i ra në fytyrë, ai i tha: «Në fola keq, jep dëshmi për të keqen; po në fola mirë, përse më godet?» (kap. 18:23). Po kjo u drejtohej atyre që e urrenin dhe i kurdisnin gracka. Le të shohim tani edhe se ç'bën ndaj nxënësve, ose më mirë, ç'vepra shfaq tani ndaj tradhtarit. Ky njeri ishte ai që meritonte më shumë se kushdo të urrehej: ishte nxënës, kishte ndarë me të tryezën dhe kripën, kishte parë çudirat dhe qe çmuar i denjë për gjëra kaq të mëdha, e prapëseprapë veproi më keq se të gjithë. Nuk e goditi vërtet me gurë, as nuk e fyeu, po e tradhtoi dhe e dorëzoi; shih me ç'miqësi e pret ai këtë njeri, duke i larë këmbët; sepse edhe në këtë mënyrë dëshironte ta frenonte nga ajo ligësi. E megjithëkëtë do të kishte pasur pushtet, po të donte, ta thante si fikun, ta ndante më dysh siç çau shkëmbinjtë, ta çante siç u ça velloja; por nuk deshi ta largonte nga synimi me detyrim, po me zgjedhjen e tij të lirë. Prandaj i lau këmbët; po as edhe me këtë nuk u turpërua ai njeri i mjerë dhe fatkeq.

Thotë: «Para festës së Pashkës, Jisui, duke ditur se i kishte ardhur ora». Pra, jo se «e dinte» vetëm atëherë, po do të thotë se e bëri atë që bëri, pasi «e kishte ditur» qysh moti. «Që të ikte». Me madhështi Ungjillori e quan vdekjen e tij «ikje». «Pasi i deshi të vetët, i deshi deri në fund». E sheh se si, kur ishte gati t'i linte, tregon dashuri më të madhe? Sepse fjala «pasi i deshi, i deshi deri në fund» tregon se ai nuk la asgjë pa bërë nga ato që do të bënte kushdo që do me zjarr. Përse, atëherë, nuk e bëri këtë që në fillim? Ai i bën gjërat më të mëdha në fund, që t'ua bëjë edhe më të fortë lidhjen me të, edhe që t'u ruajë që më parë shumë ngushëllim përballë tmerreve që do t'u binin. Shën Joani i quan «të vetët» për shkak të lidhjes vetjake, sepse edhe të tjerët i quan «të vetët» për shkak të veprës së krijimit, si atëherë kur thotë: «Të vetët nuk e pritën» (kap. 1:11). Po ç'do të thotë «që ishin në botë»? Sepse edhe të vdekurit ishin «të vetët», Abrahami, Isaku, Jakobi dhe njerëzit e atij lloji, po ata nuk ishin në botë. E sheh se ai është Perëndia edhe i Besëlidhjes së Vjetër edhe i së Resë? Po ç'do të thotë «i deshi deri në fund»? Do të thotë «vazhdoi t'i donte pareshtur», edhe këtë Ungjillori e përmend si provë të sigurt të një dashurie të madhe. Diku tjetër, vërtet, foli për një provë tjetër, dhënien e jetës për miqtë, po ajo ende nuk kishte ndodhur. Edhe përse e bëri këtë gjë «tani»? Sepse ishte shumë më e mahnitshme në një kohë kur dukej më i lavdishëm në sytë e të gjithë njerëzve. Për më tepër, u la një ngushëllim jo të vogël tani që po ikte; sepse ata do të pikëlloheshin thellë, edhe ai me anë të kësaj fut edhe ngushëllim në pikëllimin e tyre.

Vargu 2. «Edhe kur mbaroi darka, djalli që tashmë kishte vënë në zemër të Judës ta tradhtonte.»

Këtë Ungjillori e ka thënë i mahnitur, duke treguar se Jisui lau atë njeri që tashmë kishte zgjedhur ta tradhtonte. Kjo dëshmon edhe ligësinë e tij të madhe: se as ndarja e kripës nuk e frenoi (gjë që më se çdo tjetër mund të frenojë ligësinë), as fakti që, deri në ditën e fundit, Mësuesi i tij vazhdoi ta duronte.

Vargu 3. «Jisui, duke ditur se Ati i kishte dhënë të gjitha në duart e tij, edhe se erdhi prej Perëndisë e po shkonte te Perëndia.»

Këtu Ungjillori thotë, madje i habitur, se një kaq i madh, aq tepër i madh, që erdhi prej Perëndisë e shkoi tek ai, që sundon mbi të gjitha, e bëri këtë gjë, edhe as që e pati për turp të ndërmerrte një veprim të tillë. Edhe me «dorëzimin», më duket se Shën Joani nënkupton shpëtimin e besimtarëve. Sepse, kur thotë: «Të gjitha m'u dorëzuan prej Atit tim» (Mt. 11:27), flet për këtë lloj dorëzimi; sikurse edhe në një vend tjetër thotë: «Të tutë ishin, edhe m'i dhe mua» (kap. 17:6); edhe përsëri: «Askush nuk mund të vijë tek unë, po të mos e tërheqë Ati» (kap. 6:44); edhe: «Veç në iu dhëntë nga qielli» (kap. 3:27). Ungjillori, pra, ose nënkupton këtë, ose se Krishti nuk do të humbte asgjë nga ky veprim, sepse erdhi prej Perëndisë, shkoi te Perëndia dhe i zotëronte të gjitha. Po, kur dëgjon për «dorëzim», mos e kupto në kuptim njerëzor, sepse kjo tregon se si e nderon Atin dhe sa është një mendje me të. Sepse, ashtu si Ati i dorëzon atij, kështu edhe ai i dorëzon Atit. Edhe këtë e shpall Pavli, duke thënë: «Kur t'ia ketë dorëzuar mbretërinë Perëndisë Atit» (1 Kor. 15:24). Po Shën Joani e ka thënë këtu në një kuptim më njerëzor, duke treguar kujdesin e tij të madh për ta, edhe duke shpallur dashurinë e tij të patregueshme, se tani kujdesej për ta si për të vetët. Kështu u mësoi nënën e çdo të mire, pikërisht përulësinë, të cilën e quajti edhe fillim edhe fund të virtytit. Edhe jo më kot shtohet fjala «erdhi prej Perëndisë e shkoi te Perëndia», po që të mësojmë se ai bëri atë që i ka hije dikujt që erdhi prej andej e shkoi atje, duke shkelur çdo mendjemadhësi.

Vargu 4. «Edhe si u ngrit nga darka, hoqi rrobat e tij.»

[2.] Vër re se si jo vetëm me larjen, po edhe në një mënyrë tjetër ai shfaq përulësi. Sepse nuk u ngrit para se të uleshin në tryezë, po pasi ishin ulur të gjithë, atëherë u ngrit. Pastaj, nuk i lan thjesht, po e bën këtë duke hequr rrobat. Edhe nuk u ndal as këtu, po u ngjesh me një peshqir. As nuk u mjaftua me kaq, po vetë e mbushi legenin, edhe nuk urdhëroi tjetërkënd ta mbushte; të gjitha këto i bëri vetë, duke treguar me gjithçka se ne duhet t'i bëjmë gjëra të tilla, kur merremi me punë të mira, jo vetëm sa për sy e faqe, po me gjithë zell. Tani, më duket se ai i lau i pari këmbët tradhtarit, po të nisemi nga fjala:

Vargu 5. «Zuri të lante këmbët e nxënësve», edhe duke shtuar:

Vargu 6. «Atëherë vjen te Simon Pjetri, edhe Pjetri i thotë: ‹Zot, ti po m'i lan këmbët?›»

«Me ato duar», thotë ai, «me të cilat ke hapur sy, ke pastruar lebrozë dhe ke ngjallur të vdekur?». Sepse kjo pyetje është shumë e fuqishme; prandaj nuk kishte nevojë të thoshte më shumë se «Ti»; sepse edhe vetvetiu kjo do të mjaftonte për të shprehur gjithçka. Dikush me arsye mund të pyeste se si asnjë prej të tjerëve nuk e ndaloi, po vetëm Pjetri, gjë që ishte shenjë e një dashurie e nderimi jo të vogël. Cila është, pra, arsyeja? Më duket se ai i lau i pari këmbët tradhtarit, pastaj erdhi te Pjetri, edhe se të tjerët u mësuan më pas nga rasti i tij. Se lau dikë tjetër para tij, duket qartë nga fjala: «Po kur erdhi te Pjetri». Megjithatë Ungjillori nuk është akuzues i ashpër, sepse fjala «zuri» është shprehja e dikujt që e lë të kuptohet kjo. Edhe sikur Pjetri të ishte i pari, prapëseprapë ka gjasë që tradhtari, si njeri i pacipë, të ishte ulur në tryezë madje para të parit. Sepse pacipësia e tij tregohet edhe nga një rrethanë tjetër: kur ngjyen bashkë me Mësuesin e tij në pjatë, edhe, ndonëse zbulohet, nuk ndien asnjë brejtje ndërgjegjeje; kurse Pjetri, i qortuar vetëm një herë në një rast të mëparshëm, edhe për fjalë që i tha nga dashuria, u turpërua aq shumë, sa, i shqetësuar dhe duke u dridhur, iu lut një tjetri të bënte një pyetje. Po Juda, ndonëse qortohej vazhdimisht, nuk ndiente asgjë (vargu 24). Kur, pra, erdhi te Pjetri, ky i thotë: «Zot, ti po m'i lan këmbët?»

Vargu 7. «I thotë: ‹Atë që bëj unë, ti nuk e di tani, po do ta marrësh vesh më pas.›»

Domethënë: «do ta marrësh vesh se sa i madh është fitimi prej kësaj, dobia e mësimit, edhe se si mund të na udhëheqë drejt çdo përulësie». Ç'bën, atëherë, Pjetri? Ai përsëri e pengon, edhe thotë:

Vargu 8. «Kurrë nuk do të m'i lash këmbët.» Ç'bën kështu, o Pjetër? Nuk i kujton ato fjalë të mëparshme? A nuk the: «Ki mëshirë për veten tënde», edhe a nuk dëgjove si përgjigje: «Ik prapa meje, Satana» (Mt. 16:22)? A nuk u urtësove as edhe kështu, po je ende i vrullshëm? «Po», thotë ai, «sepse ajo që po bëhet është gjë e madhe dhe plot mahnitje». Meqenëse, pra, ai e bëri këtë nga një dashuri e tepërt, Krishti nga ana e tij e nënshtron me po të njëjtën gjë; edhe, ashtu si atje ia arriti duke e qortuar ashpër e duke thënë: «Ti je pengesë për mua», kështu edhe këtu, duke thënë:

«Në mos të laftë unë, s'ke pjesë me mua.» Ç'thotë, atëherë, ai i nxehti dhe i zjarrti?

Vargu 9. «Zot, jo vetëm këmbët e mia, po edhe duart edhe kokën.»

I vrullshëm në kundërshtim, bëhet edhe më i vrullshëm në pranim, po të dyja nga dashuria. Po përse nuk i shpjegoi arsyen pse e bënte këtë, në vend që të shtonte një kërcënim? Sepse Pjetri nuk do të bindej. Sepse po t'i thoshte: «Lëre të bëhet, sepse me këtë po ju bind të jeni të përulur», Pjetri do ta premtonte dhjetë mijë herë, që Mësuesi i tij të mos e bënte këtë gjë. Po tani ç'thotë? Flet për atë që Pjetri e druante dhe e kishte tmerr më shumë, ndarjen prej tij; sepse është ai që pyet vazhdimisht: «Ku po shkon?» (vargu 36). Prandaj edhe tha: «Do të jap edhe jetën time për ty» (vargu 37). Edhe, po të vazhdonte të ngulte këmbë edhe pasi dëgjoi: «Atë që bëj unë, ti nuk e di tani, po do ta marrësh vesh më pas», aq më shumë do të kishte ngulmuar sikur ta kishte mësuar kuptimin e veprimit. Prandaj tha: «po do ta marrësh vesh më pas», sepse e dinte se, po ta mësonte menjëherë, do të kundërshtonte prapë. Edhe Pjetri nuk tha: «Ma thuaj, që të të lë të m'i lash», po (gjë që ishte shumë më e vrullshme) as nuk duroi të mësonte, madje i kundërvihet, duke thënë: «Kurrë nuk do të m'i lash këmbët». Po sapo ai kërcënoi, Pjetri menjëherë e uli tonin. Po ç'do të thotë «do ta marrësh vesh pas kësaj»? «Pas kësaj»? Kur? «Kur të kesh dëbuar demonë në emrin tim, kur të më kesh parë të ngjitem në Qiell, kur të kesh mësuar prej Frymës se rri në të djathtën e tij, atëherë do të kuptosh atë që po bëhet tani.» Ç'thotë atëherë Krishti? Kur Pjetri tha: «jo vetëm këmbët e mia, po edhe duart edhe kokën», ai përgjigjet:

Vargjet 10, 11. «Ai që është larë, nuk ka nevojë veçse të lajë këmbët, po është krejt i pastër; edhe ju jeni të pastër, po jo të gjithë. Sepse e dinte se cili do ta tradhtonte.»

«Po nëse janë të pastër, përse ua lan këmbët?» Që të mësojmë të jemi të përulur. Prandaj nuk shkoi te ndonjë pjesë tjetër e trupit, po te ajo që quhet më e pandershme se të tjerat. Po ç'është «ai që është larë»? Është në vend të «ai që është i pastër». Ishin, pra, të pastër ata që ende nuk ishin çliruar nga mëkatet e tyre, as nuk qenë çmuar të denjë për Frymën, kur mëkati ende sundonte, kur dorëshkrimi i mallkimit ende qëndronte, kur flijimi ende nuk ishte kryer? Si i quan, atëherë, «të pastër»? Që të mos i quash të pastër, si të çliruar nga mëkatet e tyre, ai shton: ja, «ju jeni të pastër me anë të fjalës që ju kam thënë». Domethënë: «në këtë mënyrë jeni deri këtu të pastër; keni marrë dritën, jeni çliruar nga gabimi hebraik. Sepse edhe Profeti thotë: ‹Lahuni, bëhuni të pastër, largoni ligësinë nga shpirtrat tuaj› (Isaia 1:16, LXX); kështu që një i tillë është i larë dhe i pastër». Meqenëse, pra, këta njerëz e kishin flakur çdo ligësi nga shpirtrat e tyre dhe kishin qenë bashkë me të me mendje të pastër, prandaj ai thotë, sipas fjalës së Profetit: «ai që është larë është tashmë i pastër». Sepse edhe atje nuk e ka fjalën për «larjen» me ujë, që bënin hebrenjtë, po për pastrimin e ndërgjegjes.

[3.] Le të jemi, pra, edhe ne të pastër; le të mësojmë të bëjmë mirë. Po ç'është «e mira»? «Gjykoni për jetimin, mbroni të venë; edhe ejani të gjykohemi bashkë, thotë Zoti» (Isaia 1:7). Në Shkrime bëhet fjalë shpesh për të vejat dhe jetimët, po ne nuk ia vëmë veshin kësaj. E prapë, mendoni sa i madh është shpërblimi. «Edhe në qofshin, thotë, mëkatet tuaja si të kuqe flakë, do t'i bëj të bardha si bora; edhe në qofshin të kuqe si vishnja, do t'i bëj të bardha si leshi». Sepse e veja është një qenie e pambrojtur, prandaj ai kujdeset shumë për të. Sepse ato, edhe kur e kanë në dorë të martohen për së dyti, i durojnë vështirësitë e vejërisë nga frika e Perëndisë. Le t'u zgjatim, pra, të gjithë, burra e gra, duart tona, që të mos i provojmë kurrë hidhërimet e vejërisë; ose, po të na duhet t'i provojmë, le të mbledhim për veten tonë një thesar të madh mirësie. Nuk është e vogël fuqia e lotëve të së vesë: mund të hapë vetë qiellin. Le të mos i shkelim, pra, as t'ua bëjmë më të rëndë fatkeqësinë, po t'i ndihmojmë me çdo mënyrë. Po ta bëjmë kështu, do t'i sigurojmë vetes mbrojtje të madhe, edhe në këtë jetë, edhe në atë që vjen. Sepse jo vetëm këtu, po edhe atje ato do të jenë mbrojtëset tona, duke prerë pjesën më të madhe të mëkateve tona për shkak të mirësisë sonë ndaj tyre, edhe duke na bërë të qëndrojmë me guxim përpara fronit të gjyqit të Krishtit. Të cilën e arrifshim të gjithë, me anë të hirit dhe të dashurisë për njeriun të Zotit tonë Jisu Krisht, të cilit i qoftë lavdia në jetë të jetëve. Amin.