Joani 14:8,9

Filipi i thotë: «Zot, na e trego Atin, edhe na mjafton». Jisui i thotë: «Kaq kohë kam qenë me ju, edhe nuk më ke njohur, o Filip? Ai që më ka parë mua, ka parë Atin».

[1.] Profeti u tha hebrenjve: «Ti kishe fytyrën e një të përdale, ishe e paturpshme ndaj gjithë njerëzve» (Jer. 3:3, LXX). Tani duket me vend të përdoret kjo shprehje jo vetëm kundër atij qyteti, po kundër gjithë atyre që pa turp i dalin përballë së vërtetës. Sepse, kur Filipi i tha Krishtit «Na e trego Atin», ai u përgjigj: «Kaq kohë kam qenë me ju, edhe nuk më ke njohur, o Filip?» E megjithatë ka disa që edhe pas këtyre fjalëve e ndajnë Atin nga Biri. Ç'afri më të ngushtë se kjo kërkon ti? Madje, pikërisht nga kjo thënie, disa kanë rënë në sëmundjen e Savelit. Po ne, duke i lënë edhe këta edhe ata si të rënë në gabime krejt të kundërta, le të shqyrtojmë kuptimin e saktë të fjalëve. «Kaq kohë kam qenë me ju, edhe nuk më ke njohur, o Filip?» thotë ai. Po atëherë? përgjigjet Filipi: «Ti je Ati, për të cilin pyes?» «Jo», thotë ai. Prandaj nuk tha «nuk e ke njohur atë», po «nuk më ke njohur mua», duke mos shpallur asgjë tjetër veçse këtë: se Biri s'është gjë tjetër nga ç'është Ati, e prapë mbetet Bir. Po si arriti Filipi ta bënte këtë pyetje? Krishti kishte thënë: «Po të më kishit njohur mua, do të kishit njohur edhe Atin tim» (Jn. 14:7), edhe shpesh ua kishte thënë të njëjtën gjë hebrenjve. Pjetri dhe hebrenjtë e kishin pyetur shpesh «Kush është Ati?»; e kishte pyetur edhe Thomai; po askush nuk kishte mësuar asgjë të qartë dhe fjalët e tij ende nuk merreshin vesh. Prandaj Filipi shtoi «edhe na mjafton», «s'kërkojmë më», që të mos dukej ngulmues e të mos e shqetësonte, duke pyetur si edhe hebrenjtë «Na e trego Atin». E megjithatë Krishti kishte thënë «Po të më kishit njohur mua, do të kishit njohur edhe Atin tim», edhe me anë të vetvetes e tregoi Atin. Po Filipi e përmbysi radhën dhe tha «Na e trego Atin», sikur ta njihte Krishtin me saktësi. Po Krishti nuk e duron, po e vë në udhë të drejtë, duke e bindur ta arrijë njohjen e Atit me anë të vetvetes, kurse Filipi dëshironte ta shihte me këta sy truporë, ndoshta se kishte dëgjuar për profetët se ata «panë Perëndinë». Po ato raste, o Filip, ishin ulje e Perëndisë ndaj njeriut. Prandaj Krishti tha: «Perëndinë s'e ka parë kurrë njeri» (Jn. 1:18); edhe përsëri: «Kushdo që ka dëgjuar edhe ka mësuar prej Perëndisë, vjen tek unë» (Jn. 6:45). «As zërin e tij nuk e keni dëgjuar kurrë, as trajtën e tij nuk e keni parë» (Jn. 5:37). Edhe në Dhiatën e Vjetër: «Asnjë njeri s'do të shohë fytyrën time e të rrojë» (Eks. 33:20). Ç'thotë Krishti? Me shumë qortim thotë: «Kaq kohë kam qenë me ju, edhe nuk më ke njohur, o Filip?» Nuk tha «nuk ke parë», po «nuk më ke njohur». «Përse», mund të thoshte Filipi, «dua unë të mësoj për ty? Tani kërkoj të shoh Atin tënd, e ti më thua: ‹nuk më ke njohur?›» Ç'lidhje ka pra kjo me pyetjen? Sigurisht një lidhje shumë të ngushtë; sepse, në qoftë se ai është ajo që është Ati, e prapë mbetet Bir, me të drejtë e tregon në vetvete atë që e lindi. Pastaj, për të dalluar Personat, thotë: «Ai që më ka parë mua, ka parë Atin», që të mos pohojë ndokush se i njëjti është Ati, i njëjti Biri. Sepse, po të ishte Ati, nuk do të kishte thënë «Ai që më ka parë mua, ka parë atë». Përse atëherë nuk u përgjigj: «kërkon gjëra të pamundura, që nuk i lejohen njeriut; vetëm mua më është e mundur kjo»? Ngaqë Filipi kishte thënë «na mjafton», sikur ta njihte Krishtin, ai tregon se as që e kishte parë. Sepse pa dyshim do ta kishte njohur Atin, po të kishte mundur të njihte Birin. Prandaj thotë: «Ai që më ka parë mua, ka parë Atin». «Në më pastë parë njeri mua, do të shohë edhe atë.» Ja ç'thotë: «Askush nuk mund të shohë as mua as atë.» Sepse Filipi kërkonte njohjen që vjen me anë të shikimit, edhe, ngaqë mendonte se e kishte parë kështu Krishtin, dëshironte po ashtu të shihte Atin; po Jisui i tregon se as vetë Krishtin nuk e kishte parë. Edhe në qoftë se ndokush këtu e quan njohjen shikim, nuk e kundërshtoj, sepse «ai që më ka njohur», thotë Krishti, «ka njohur Atin». Megjithatë, ai nuk e tha kështu, po, me dëshirën për të vërtetuar njëqenshmërinë, shpalli: «ai që njeh qenien time, njeh edhe atë të Atit». «Po ç'është kjo?» thotë dikush; «sepse ai që e njeh krijimin, njeh edhe Perëndinë». Megjithatë, të gjithë e njohin krijimin edhe e kanë parë, po jo të gjithë e njohin Perëndinë. Për më tepër, le të shohim ç'kërkon të shohë Filipi. A mos urtësinë e Atit? A mos mirësinë e tij? Jo, po vetë atë që është Perëndia, vetë qenien. Pra, kësaj Krishti i përgjigjet: «Ai që më ka parë mua». Po ai që ka parë krijimin, nuk ka parë edhe qenien e Perëndisë. «Në më pastë parë njeri mua, ka parë Atin», thotë ai. Po të ishte prej një qenieje tjetër, nuk do të kishte folur kështu. Po, të përdorim një shembull më të trashë: asnjë njeri që s'di ç'është ari, nuk mund të dallojë lëndën e arit në argjend. Sepse një natyrë nuk tregohet me anë të një tjetre. Prandaj me të drejtë e qortoi, duke thënë: «Kaq kohë jam me ju?» A gëzove ti një mësim të tillë, a pe çudira të bëra me pushtet edhe gjithçka që i takon Hyjnisë e që vetëm Ati e punon, mëkate të falura, të fshehta të zbuluara, vdekje që tërhiqet, një krijim të bërë prej dheut, edhe nuk më ke njohur? Ngaqë ishte veshur me mish, prandaj tha: «Nuk më ke njohur?»

[2.] Ke parë Atin; mos kërko të shohësh më tepër, sepse në të më ke parë mua. Në qofsh se më ke parë mua, mos u bëj tepër kureshtar, sepse edhe në mua e ke njohur atë.

Vargu 10. «A nuk beson se unë jam në Atin?»

Domethënë: «Shihem në atë qenie».

«Fjalët që unë flas, nuk i flas prej vetvetes»,

A e sheh afërsinë e jashtëzakonshme edhe provën e një qenieje të vetme?

«Ati që banon në mua, ai i bën veprat.»

Si, duke nisur me fjalët, arrin ai te veprat? Sepse ajo që vinte natyrshëm ishte të thoshte: «Ati i flet fjalët». Po ai vë këtu dy gjëra, edhe për mësimin edhe për çudirat. Ose mund të ketë qenë sepse edhe fjalët ishin vepra. Si i bën ai atëherë? Në një vend tjetër thotë: «Në mos bëfsha veprat e Atit tim, mos më besoni» (Jn. 10:37). Si thotë atëherë këtu se Ati i bën ato? Për të treguar po atë gjë, se s'ka asnjë ndarje midis Atit dhe Birit. Ja ç'thotë: «Ati nuk do të vepronte në një mënyrë edhe unë në një tjetër». Vërtet, në një vend tjetër punojnë edhe ai edhe Ati: «Ati im punon deri tani, edhe unë punoj» (Jn. 5:17); duke treguar në pasazhin e parë pandryshueshmërinë e veprave, në të dytin njëjtësinë. Edhe në qoftë se kuptimi i dukshëm i fjalëve shpreh përulësi, mos u çudit; sepse, pasi tha më parë «A nuk beson?», foli kështu, duke treguar se i përshtati fjalët e tij që ta sillte në besim; sepse ai ecte nëpër zemrat e tyre.

Vargu 11. «Beso se unë jam në Atin, edhe Ati në mua.»

«Nuk duhet, kur dëgjoni për ‹Atin› e ‹Birin›, të kërkoni gjë tjetër për të vërtetuar lidhjen sipas qenies; po në qoftë se kjo nuk mjafton për t'ju vërtetuar barazinë dhe njëqenshmërinë, mund ta mësoni edhe nga veprat.» Po të ishte thënë «Ai që më ka parë mua, ka parë Atin tim» lidhur me veprat, ai nuk do të kishte thënë më pas:

«Ose përndryshe, më besoni për vetë veprat.» Edhe pastaj, për të treguar se ai është i zoti jo vetëm t'i bëjë këto, po edhe të tjera shumë më të mëdha se këto, i thotë me tepri. Sepse nuk thotë «Mund të bëj gjëra më të mëdha se këto», po, gjë shumë më e mrekullueshme, «Mund t'u jap edhe të tjerëve të bëjnë gjëra më të mëdha se këto».

Vargu 12. «Me të vërtetë, me të vërtetë po ju them, ai që beson në mua, veprat që bëj unë do t'i bëjë edhe ai; edhe do të bëjë vepra më të mëdha se këto, sepse unë po shkoj tek Ati.»

Domethënë: «tani ju mbetet të bëni çudira, sepse unë po iki». Pastaj, kur mbaroi atë që synonte arsyetimi i tij, thotë:

Vargu 13. «Çdo gjë që të kërkoni në emrin tim, do ta bëj, që të lavdërohet Ati në mua.»

A e sheh përsëri se është ai që e bën? «Unë», thotë, «do ta bëj»; jo «Do t'i kërkoj Atit», po «që të lavdërohet Ati në mua». Në një vend tjetër tha: «Perëndia do ta lavdërojë atë në veten e tij» (Jn. 13:32), po këtu «ai do ta lavdërojë Atin»; sepse, kur Biri të shfaqet me fuqi të madhe, do të lavdërohet ai që e lindi. Po ç'do të thotë «në emrin tim»? Ajo që thanë apostujt: «Në emër të Jisu Krishtit, ngrihu edhe ec» (Vep. 3:6). Sepse të gjitha çudirat që bënë ata, ai i punoi në ta, edhe «dora e Zotit ishte me ta» (Vep. 11:21).

Vargu 14. «Do ta bëj», thotë.

A e sheh pushtetin e tij? Gjërat që bëhen me anë të të tjerëve, i bën ai vetë; a nuk ka fuqi ai për gjërat që i bën vetë, veçse kur ia punon Ati brenda? Edhe kush do të thoshte një gjë të tillë? Po përse e vë të dytën? Për të përforcuar fjalët e veta, edhe për të treguar se thëniet e mëparshme ishin shprehje e kësaj uljeje. Kurse «unë po shkoj tek Ati» do të thotë kjo: «Nuk do të humbas, po do të mbetem në dinjitetin tim, edhe jam në qiell». Të gjitha këto i tha duke i ngushëlluar. Sepse, ngaqë ishte e mundshme që ata, pa e kuptuar ende fjalimin e tij për Ngjalljen, të përfytyronin diçka të zymtë, ai në fjalime të tjera premton se do t'u japë të tilla gjëra dhe i qetëson në çdo mënyrë. U tregon se qëndron përherë; e jo vetëm qëndron, po do të shfaqë madje edhe fuqi më të madhe.

[3.] Le ta ndjekim, pra, edhe le të marrim kryqin. Sepse, ndonëse përndjekja s'është e pranishme, prapë koha për një lloj tjetër vdekjeje është me ne. «Vritni», thotë, «gjymtyrët tuaja që janë mbi dhe» (Kol. 3:5). Le ta shuajmë, pra, epshin, le ta vrasim zemërimin, le ta çrrënjosim smirën. Ky është një «flijim i gjallë» (Rom. 12:1). Ky flijim nuk mbaron në hi, nuk shpërndahet në tym, s'ka nevojë as për dru, as për zjarr, as për thikë. Sepse ka edhe zjarr edhe thikë: vetë Frymën e Shenjtë. Me këtë thikë, rrethprit pjesën e tepërt e të huaj të zemrës sate; hap mbylltësinë e veshëve të tu, sepse veset dhe dëshirat e liga e kanë zakon të zënë udhën para hyrjes së fjalës. Lakmia e parasë, kur i del përpara njeriut, nuk e lë të dëgjojë fjalën për lëmoshën; edhe ligësia, kur është e pranishme, ngre një mur kundër mësimit për dashurinë; edhe ndonjë sëmundje tjetër, që bie me radhë, e bën shpirtin edhe më të plogësht ndaj çdo gjëje. Le t'i heqim, pra, këto dëshira të liga; mjafton të kemi dashur, edhe të gjitha shuhen. Sepse, ju lutem, le të mos shohim këtë, se dashuria për pasurinë është gjë tiranike, po se tirania është e plogështisë sonë. Shumë veta, në të vërtetë, thonë se as që e dinë ç'është paraja. Sepse kjo dëshirë s'është e natyrshme; ato që janë të natyrshme u mbollën në ne që në krye, që në fillim, kurse për arin e argjendin, për një kohë të gjatë as që dihej ç'ishin. Nga u rrit, pra, kjo dëshirë? Nga mendjemadhësia dhe nga plogështia e skajshme. Sepse, nga dëshirat, disa janë të nevojshme, disa të natyrshme, disa as njëra as tjetra. Për shembull, ato që, po të mos plotësohen, e shkatërrojnë krijesën, janë edhe të natyrshme edhe të nevojshme, si dëshira për ushqim, për pije e për gjumë; dëshira e mishit është vërtet e natyrshme, po jo e nevojshme, sepse shumë veta e kanë mundur edhe nuk kanë vdekur. Po dëshira për pasurinë s'është as e natyrshme as e nevojshme, po e tepërt; edhe, po të duam, s'jemi të detyruar t'i japim fillim fare. Sido që të jetë, Krishti, kur flet për virgjërinë, thotë: «Ai që mund ta pranojë, le ta pranojë» (Mt. 19:12). Po për pasurinë jo kështu, po si? «Në mos lëntë njeriu gjithçka që ka, s'është i denjë për mua» (Llk. 14:33). Atë që ishte e lehtë e këshilloi, kurse atë që i kalon të shumtët e la në zgjedhje. Përse, pra, e heqim veten nga çdo shfajësim? Njeriu që zihet rob prej ndonjë pasioni më tiranik, s'do të pësojë një ndëshkim të rëndë; po ai që mundet prej një pasioni të dobët, mbetet pa asnjë mbrojtje. Sepse ç'do të përgjigjemi kur të thotë: «Më patë të uritur edhe nuk më ushqyet» (Mt. 25:42)? Ç'shfajësim do të kemi? Sigurisht do të shfajësohemi me varfërinë; po nuk jemi më të varfër se ajo e ve, që me dy monedha të vogla ua kaloi të gjithëve. Sepse Perëndia nuk kërkon sasinë e dhuratës, po masën e mendjes; edhe që vepron kështu, buron nga përkujdesja e tij e butë. Le të japim, pra, duke çmuar dashamirësinë e tij, sa të kemi mundësi, që, pasi të kemi fituar me bollëk dashamirësinë e Perëndisë edhe në këtë jetë edhe në atë që do të vijë, të mund të gëzojmë të mirat që na janë premtuar, me anë të hirit dhe të dashamirësisë së Zotit tonë Jisu Krisht, të cilit i qoftë lavdia në jetë të jetëve. Amin.