Joani 14:31; 15:1

[1.] «Padituria» e bën shpirtin frikacak dhe pa burrëri, ashtu siç e bën të madh e të lartë mësimi i të vërtetave qiellore. Sepse, kur shpirti nuk ka pasur asnjë kujdes, është njëfarësoj i druajtur, jo nga natyra po nga vullneti. Sepse, kur shoh njeriun që dikur ishte trim e tani është bërë frikacak, them se kjo gjendje e fundit nuk i përket më natyrës; sepse ajo që është e natyrshme, nuk ndryshon. Përsëri, kur shoh ata që sapo ishin frikacakë e papritur bëhen të guximshëm, gjykoj po njësoj dhe ia vesh gjithçka vullnetit. Sepse edhe nxënësit ishin shumë frikacakë para se të mësonin atë që duhej dhe para se të çmoheshin të denjë për dhuratën e Frymës; kurse më pas u bënë më të guximshëm se luanët. Kështu Pjetri, që nuk duroi dot kërcënimin e një shërbëtoreje, u var me kokën poshtë dhe u fshikullua. Edhe pse hoqi mijëra rreziqe, nuk pranoi të heshtte, po i duroi ato që pësoi sikur të ishin ëndërr dhe, në një gjendje të tillë, foli me guxim. Por jo kështu para Kryqëzimit. Prandaj Krishti tha: «Ngrihuni, të ikim prej këtej». «Po pse, më thuaj? A nuk e dinte orën kur Juda do t'i vërsulej? Apo mos u frikësua se do të vinte e do t'i kapte, dhe se ata që kurdisnin kundër tij do t'i binin sipër para se të kishte dhënë mësimin e vet më të shkëlqyer?» Larg qoftë ky mendim! Këto gjëra janë larg madhërisë së tij. «Në qoftë se, pra, nuk u frikësua, përse i largoi, e pastaj, pasi mbaroi fjalimin e vet, i çoi në një kopsht që Juda e njihte? Edhe sikur Juda të vinte, a nuk mund t'ua verbonte sytë, siç bëri edhe kur tradhtari nuk ishte i pranishëm? Përse i largoi?» Ai u lë nxënësve pak kohë të marrin frymë. Sepse kishte gjasa që ata, duke qenë në një vend të dukshëm, të dridheshin nga frika, si për shkak të kohës, ashtu edhe të vendit (sepse ishte natë e thellë). Nuk do t'u vinin veshin fjalëve të tij, po do të silleshin vazhdimisht andej-këtej, duke pandehur se dëgjonin ata që do t'u vërsuleshin, aq më tepër që fjalët e Mësuesit i bënin të prisnin të keqen. Sepse «edhe pak», thotë ai, «dhe nuk jam me ju», edhe: «vjen prijësi i kësaj bote». Kështu, kur i dëgjuan këto fjalë e të tjera si këto, u trembën, sikur me siguri do t'i kapnin menjëherë; prandaj ai i çon në një vend tjetër, që, duke e ndier veten të sigurt, ta dëgjonin pa frikë. Sepse ishin gati të dëgjonin mësime të larta. Prandaj thotë: «Ngrihuni, të ikim prej këtej». Pastaj shton e thotë: «Unë jam hardhia, ju jeni degët». Çfarë do të nënkuptojë me këtë krahasim? Se njeriu që nuk u vë veshin fjalëve të tij nuk mund të ketë jetë, dhe se çudirat që do të ndodhnin do të bëheshin me fuqinë e Krishtit. «Ati im është bujku». «Si kështu? A ka nevojë Biri për një fuqi që vepron brenda tij?» Larg qoftë ky mendim! Ky shembull nuk do të thotë këtë. Vër re me sa përpikëri e zhvillon krahasimin. Ai nuk thotë se «rrënja» gëzon kujdesin e bujkut, po «degët». Dhe rrënja nuk përmendet këtu për ndonjë arsye tjetër, veçse që ata të mësojnë se nuk mund të bëjnë asgjë pa fuqinë e tij, dhe se duhet të bashkohen me të me anë të besimit, ashtu si dega me hardhinë.

Vargu 2. «Çdo degë tek unë që nuk jep fryt, Ati e heq».

Këtu ai bën fjalë për mënyrën e jetesës, duke treguar se pa vepra s'është e mundur të jesh në të.

«Edhe çdo degë që jep fryt, ai e pastron».

Domethënë: «e bën të gëzojë kujdes të madh». Megjithatë, kujdes kërkon rrënja më shumë se degët, sepse rreth saj gërmohet e pastrohet toka; por për këtë ai nuk thotë asgjë këtu, po flet krejt për degët. Kështu tregon se ai i mjafton vetvetes, kurse nxënësit kanë nevojë për shumë ndihmë prej bujkut, edhe pse janë shumë të shquar. Prandaj thotë: «atë që jep fryt, ai e pastron». Njëra degë, ngaqë s'jep fryt, s'mund as të qëndrojë në hardhi; kurse tjetrën, ngaqë jep fryt, ai e bën të japë edhe më shumë fryt. Këtë, mund të thotë dikush, e tha edhe në lidhje me përndjekjet që do t'u vinin atëherë. Sepse «e pastron» do të thotë «e krasit», gjë që e bën degën të japë më mirë. Prej kësaj duket se përndjekjet, përkundrazi, i bëjnë njerëzit më të fortë. Pastaj, që të mos pyesnin se për cilët i tha këto, dhe që të mos i zhyste përsëri në ankth, thotë:

Vargu 3. «Tani ju jeni të pastër me anë të fjalës që ju kam thënë».

A e sheh si e paraqet veten që kujdeset për degët? «Ju kam pastruar», thotë ai; kurse më sipër shpall se këtë e bën Ati. Po nuk ka ndarje midis Atit dhe Birit. «Tani duhet të bëhet edhe pjesa juaj». Pastaj, për të treguar se këtë s'e bëri sikur të kishte nevojë për shërbimin e tyre, po për përparimin e tyre, shton:

Vargu 4. «Sikurse dega s'mund të japë fryt vetvetiu po të mos qëndrojë në hardhi, kështu as ai që nuk qëndron tek unë».

Që të mos ndaheshin prej tij nga droja, ai i lidh e i ngjit pas vetes shpirtrat e tyre të molisur nga frika, dhe u jep shpresa të mira për të ardhmen. Sepse rrënja mbetet, kurse të hiqet a të lihet, kjo u përket degëve. Pastaj, pasi i nxiti në të dyja mënyrat, me gjëra të këndshme e me gjëra të dhembshme, kërkon së pari atë që duhet bërë nga ana jonë.

Vargu 5. «Ai që qëndron tek unë, edhe unë tek ai».

A e sheh se Biri nuk jep më pak se Ati për kujdesin ndaj nxënësve? Ati pastron, kurse ai i mban në vetvete. Të qëndruarit në rrënjë është ajo që i bën degët të japin fryt. Sepse ajo degë që nuk pastrohet, po të mbetet në rrënjë, jep fryt, ndonëse ndoshta jo aq sa duhet; kurse ajo që nuk mbetet, s'jep fare. Por prapëseprapë u tregua se «pastrimi» i përket edhe Birit, kurse «qëndrimi në rrënjë» i përket Atit, i cili edhe e lindi Rrënjën. A e sheh se gjithçka është e përbashkët, edhe «pastrimi», edhe gëzimi i fuqisë që buron nga rrënja?

[2.] Tashmë do të ishte dënim i madh vetëm të mos mund të bëje asgjë; por ai nuk e ndalon ndëshkimin këtu, po e çon fjalimin më tej.

Vargu 6. «Hidhet jashtë», thotë ai.

Nuk gëzon më të mirën e dorës së bujkut. «Edhe thahet». Domethënë: po të kishte diçka nga rrënja, e humbet; po të kishte ndonjë hir, i hiqet edhe ky, dhe mbetet pa ndihmën e pa jetën që burojnë prej saj. Dhe cili është fundi? «Hidhet në zjarr». Jo i tillë është ai që qëndron me të. Pastaj tregon se ç'do të thotë të «qëndrosh», dhe thotë:

Vargu 7. «Në qëndrofshin fjalët e mia tek ju».

A e sheh se me të drejtë thashë më sipër se ai e kërkon provën me anë të veprave? Sepse, pasi tha: «Çfarëdo që të kërkoni, do ta bëj» (kreu 14:14, 15), shtoi: «Në më doni, do të mbani urdhërimet e mia». Edhe këtu: «Në qëndrofshi tek unë, edhe fjalët e mia në qëndrofshin tek ju».

«Kërkoni ç'të doni, edhe do t'ju bëhet».

Këtë e tha për të treguar se ata që kurdisnin kundër tij do të digjeshin, kurse «këta» do të jepnin fryt. Pastaj e kalon frikën prej tyre te të tjerët e tregon se ata do të ishin të pamposhtur, dhe thotë:

Vargu 8. «Me këtë përlëvdohet Ati im, që të jeni nxënësit e mi dhe të jepni shumë fryt».

Kështu e bën fjalimin e vet të besueshëm; sepse, në qoftë se dhënia e frytit i takon lavdisë së Atit, ai nuk do ta lërë pas dore lavdinë e vet. «Edhe do të jeni nxënësit e mi». A e sheh se ai që jep fryt, ai është nxënësi? Po ç'do të thotë «Me këtë përlëvdohet Ati»? «Ai gëzohet kur qëndroni tek unë, kur jepni fryt».

Vargu 9. «Sikurse Ati më ka dashur mua, kështu edhe unë ju kam dashur ju».

Këtu më në fund flet në një mënyrë më njerëzore; sepse kjo, e thënë për njerëz, ka forcën e vet të veçantë. Sepse ç'masë dashurie tregoi ai, që zgjodhi të vdiste, që i çmoi të denjë për një nder të tillë ata që ishin skllevërit e tij, ata që e urrenin, armiqtë e tij të hapur, dhe i ngriti deri në qiej! «Në qoftë se, pra, unë ju dua, merrni zemër; në qoftë se është lavdi për Atin tim që ju të jepni fryt, mos kujtoni asgjë të keqe». Pastaj, që të mos i bëjë të plogësht, vër re si i forcon përsëri:

«Qëndroni në dashurinë time».

«Sepse këtë keni fuqi ta bëni». Po si do të bëhet kjo?

Vargu 10. «Në mbajtshi urdhërimet e mia, sikurse unë kam mbajtur urdhërimet e Atit tim».

Përsëri, fjalimi i tij ecën në mënyrë njerëzore; sepse me siguri Ligjvënësi nuk do t'u nënshtrohej urdhërimeve. A e sheh se edhe këtu, siç e them gjithnjë, kjo thuhet për shkak të dobësisë së dëgjuesve? Sepse ai u drejtohet kryesisht dyshimeve të tyre dhe me çdo mënyrë u tregon se janë të sigurt, se armiqtë e tyre po humbasin, se gjithçka që kanë, e kanë prej Birit, dhe se, po të tregojnë një jetë të pastër, askush nuk do t'i mundë kurrë. Dhe vër re se ai u flet me shumë autoritet, sepse nuk tha «qëndroni në dashurinë e Atit tim», po «në timen»; pastaj, që të mos thoshin: «Pasi na vure në luftë me të gjithë njerëzit, na lë dhe ikën», tregon se nuk i braktis, po është aq i bashkuar me ta, po të duan, sa dega me hardhinë. Pastaj, që të mos bëheshin të plogësht nga vetëbesimi, nuk u thotë se bekimi nuk mund t'u hiqet, edhe po të bëhen të shkujdesur në mendje. Dhe, që të mos ia vishte veprimin vetes e kështu t'i bënte më të prirur për të rënë, thotë: «Me këtë përlëvdohet Ati im». Sepse kudo ai shfaq dashurinë e vet dhe të Atit të tij ndaj tyre. Pra, «lavdi» nuk ishin gjërat e hebrenjve, po ato që do të merrnin. Dhe që të mos thoshin: «Na dëbuan nga pasuritë e etërve tanë, na braktisën, mbetëm lakuriq e pa asgjë», ai thotë: «Shihni nga unë. Ati më do, e megjithatë i pësoj këto gjëra të caktuara. Prandaj, edhe tani nuk po ju braktis ngaqë s'ju dua. Sepse, në qoftë se vritem e nuk e marr këtë si provë se Ati nuk më do, atëherë as ju nuk duhet të shqetësoheni. Sepse, po të qëndroni në dashurinë time, këto rreziqe nuk do të mund t'ju bëjnë asnjë dëm për sa i përket dashurisë».

[3.] Meqë, pra, dashuria është diçka e fuqishme dhe e papërmbajtshme, jo thjesht një fjalë, le ta tregojmë me veprat tona. Ai na pajtoi me veten kur ishim armiqtë e tij; tani që u bëmë miqtë e tij, le të mbetemi të tillë. Ai na priu; le ta ndjekim të paktën. Ai na do jo për dobinë e vet (sepse s'ka nevojë për asgjë); le ta duam të paktën ne për dobinë tonë. Ai na deshi kur ishim armiqtë e tij; le ta duam të paktën ne kur është miku ynë. Tani për tani ne bëjmë të kundërtën; sepse çdo ditë Perëndia blasfemohet për shkakun tonë, për shkak të grabitjeve tona, për shkak të lakmisë sonë. Dhe ndoshta ndonjë prej jush do të thotë: «Çdo ditë fjala jote është për lakminë». Sikur të mund të flisja për të edhe çdo natë! Sikur të mund ta bëja këtë duke ju ndjekur nëpër treg dhe në tryezën tuaj! Sikur gratë, miqtë, fëmijët, shërbëtorët, bujqit, fqinjët, madje edhe vetë kalldrëmi e muret të mund ta thërrisnin pa pushim këtë fjalë, që kështu, ndoshta, të hiqnim pak dorë! Sepse kjo sëmundje ka pushtuar gjithë botën dhe zë shpirtrat e të gjithëve, dhe e madhe është tirania e Mamonait. U shpenguam nga Krishti, e jemi skllevër të arit. Shpallim sundimin e njërit, e i bindemi tjetrit. Çfarëdo që urdhëron «ai», i bindemi menjëherë, dhe për hir të tij nuk kemi dashur t'ia dimë as për familje, as për miqësi, as për natyrë, as për ligje, për asgjë. Askush nuk ngre sytë nga qielli, askush nuk mendon për ato që do të vijnë. Po do të vijë një kohë kur as këto fjalë s'do të kenë dobi. «Në varr», thotë, «kush do të Të lëvdojë?» Ari është gjë e dëshirueshme: na siguron shumë luks e na bën të na nderojnë, po jo ashtu siç bën qielli. Sepse prej të pasurit shumë veta madje largohen dhe e urrejnë, kurse atë që jeton me virtyt e respektojnë dhe e nderojnë. «Po», thotë dikush, «i varfri përqeshet, edhe pse është i virtytshëm». Jo prej njerëzve, po prej kafshëve. Prandaj as nuk duhet t'i vërë re fare. Sepse, po të pëllisnin gomarët e të krakëllinin stërqokat kundër nesh, e njëkohësisht të na lëvdonin të gjithë të urtët, ne nuk do t'i linim mënjanë këta të fundit që t'u vinim veshin britmave të kafshëve; sepse si stërqoka, e më keq se gomarë, janë ata që i çmojnë gjërat e tanishme. Për më tepër, po të të miratonte një mbret i kësaj bote, nuk do të bëje fare llogari për turmën, edhe sikur të gjithë të përqeshnin; po, kur të lëvdon Zoti i gjithësisë, a kërkon ti fjalët e mira të brumbujve dhe të mushkonjave? Sepse kaq janë këta njerëz përballë Perëndisë, ose më mirë as kaq, po diçka edhe më e ulët, po të ketë gjë të tillë. Deri kur do të zhytemi në baltë? Deri kur do të vëmë si gjykatës tanë përtacët dhe ata që e kanë barkun për zot? Këta dinë të gjykojnë mirë kumarxhinj, pijanecë, barkngrënës, po virtytin dhe vesin s'i përfytyrojnë dot as në ëndërr. Po të të qortonte dikush se nuk di të hapësh kanalet e ujërave, nuk do ta quaje gjë të tmerrshme, po do të qeshje me atë që të vë përpara një padije të tillë; e ti, kur dëshiron të ushtrosh virtytin, vë si gjykatës ata që s'dinë asgjë prej tij? Për këtë arsye kurrë nuk e arrijmë atë mjeshtëri. Çështjen tonë ia besojmë jo të zotëve, po të paditurve; dhe këta nuk gjykojnë sipas rregullave të mjeshtërisë, po sipas padijes së vet. Prandaj ju nxit: le t'i përçmojmë të shumtët; ose më mirë, le të mos lakmojmë as lavde, as prona, as pasuri, dhe le të mos e quajmë varfërinë ndonjë të keqe. Sepse varfëria është për ne mësuese e maturisë, e durimit dhe e çdo urtësie të vërtetë. Kështu Llazari jetoi në varfëri dhe mori kurorë; Jakobi dëshironte të siguronte vetëm bukë; dhe Josifi qe në varfëri të skajshme, jo vetëm skllav, po edhe i burgosur; dhe pikërisht për këtë e çmojmë më shumë, e nuk e lëvdojmë aq kur shpërndante grurin, sa kur ndodhej në birucë: jo kur mbante diademën, po kur mbante zinxhirin; jo kur rrinte në fron, po kur i kurdisnin kurthe dhe e shitën. Duke i pasur, pra, parasysh të gjitha këto, dhe kurorat që na thuren pas luftimeve, le të mos çmojmë pasurinë, nderin, luksin e pushtetin, po varfërinë, zinxhirin, prangat dhe durimin për hir të virtytit. Sepse fundi i atyre gjërave është plot telashe e trazira, dhe fati i tyre është lidhur me këtë jetë të tanishme; kurse fryti i këtyre është qielli dhe të mirat në qiej, që as syri nuk i ka parë, as veshi nuk i ka dëgjuar; të cilat i fitofshim të gjithë, me anë të hirit dhe të njeridashjes së Zotit tonë Jisu Krisht, të cilit i qoftë lavdia në jetë të jetëve. Amin.