Joani 17:1

«Këto fjalë i tha Jisui, edhe ngriti sytë drejt qiellit e tha: ‹Atë, erdhi ora; lavdëro Birin tënd, që edhe Biri yt të të lavdërojë›.»

[1.] «Ai që i bën dhe i mëson», thotë Shkrimi, «ky do të quhet i madh në mbretërinë e qiejve». Edhe me shumë të drejtë; sepse të tregosh urtësi të vërtetë me fjalë është lehtë, po prova që vjen me anë të veprave është puna e ndonjë njeriu fisnik e të madh. Prandaj edhe Krishti, kur flet për durimin e së keqes, sjell veten si shembull dhe na porosit të marrim mësim prej tij. Për këtë arsye, pas kësaj këshille, i kthehet lutjes, duke na mësuar që në ngasjet tona të lëmë çdo gjë e të ikim te Perëndia. Sepse, mbasi u kishte thënë: «Në botë do të keni shtrëngim», edhe ua kishte tronditur shpirtrat, me anë të lutjes i ngre përsëri. Deri atëherë ata ende e dëgjonin si njeri të thjeshtë; edhe për hir të tyre vepron kështu, ashtu si bëri në rastin e Llazarit, ku edhe e tregon arsyen: «E thashë për popullin që rri këtu, që të besojnë se ti më ke dërguar» (kap. 11:42). «Po», thotë dikush, «kjo ndodhi me arsye të mirë në rastin e hebrenjve; po përse në rastin e nxënësve?» Me arsye të mirë edhe në rastin e nxënësve. Sepse ata që, pas gjithçkaje që qe thënë e bërë, thanë: «Tani e dimë se ti di» (kap. 16:30), kishin nevojë më shumë se kushdo të forcoheshin. Për më tepër, Ungjillori as që e quan lutje këtë veprim; po ç'thotë? «Ngriti sytë drejt qiellit», po më fort thotë se ishte një bisedë me Atin. Edhe në qoftë se gjetkë flet për lutje, e një herë e tregon në gjunjë, e një herë tjetër duke ngritur sytë drejt qiellit, mos u shqetëso; sepse me anë të këtyre mësohemi për zellin që duhet të kemi në lutjet tona: që, kur rrimë në këmbë, të vështrojmë lart, jo vetëm me sytë e trupit, po me ata të mendjes, edhe që të përkulim gjunjët, duke thyer zemrat tona. Sepse Krishti nuk erdhi thjesht për të shfaqur veten, po edhe për të mësuar një virtyt të pashprehshëm. Po mësuesit i takon të mësojë jo vetëm me fjalë, po edhe me vepra. Le të dëgjojmë, pra, se ç'thotë ai në këtë vend.

«Atë, erdhi ora; lavdëro Birin tënd, që edhe Biri yt të të lavdërojë.»

Përsëri na tregon se nuk shkon pa dëshirë në kryq. Sepse si mund të ishte pa dëshirë ai që u lut që kjo të ndodhte, edhe e quajti «lavdi» këtë vepër, jo vetëm për vete, të kryqëzuarin, po edhe për Atin? Sepse kështu qe puna: u lavdërua jo vetëm Biri, po edhe Ati. Sepse përpara kryqëzimit as hebrenjtë nuk e njihnin; «Israili», thotë, «nuk më njohu» (Isaia 1:3); po pas kryqëzimit gjithë bota vrapoi tek ai. Pastaj flet edhe për mënyrën e lavdisë, edhe si do ta lavdërojë.

Vargu 2. «Sikundër i ke dhënë pushtet mbi çdo mish», «që asgjë nga ç'i ke dhënë të mos humbasë».

Sepse të bësh gjithnjë mirë është lavdi për Perëndinë. Po ç'do të thotë «Sikundër i ke dhënë pushtet mbi çdo mish»? Tani tregon se ajo që i përket predikimit nuk kufizohet vetëm te hebrenjtë, po shtrihet në gjithë botën, edhe u shtron që më herët ftesat e para johebrenjve. Edhe, mbasi kishte thënë: «Mos shkoni në udhën e johebrenjve» (Mateu 10:5), edhe pas kësaj kohe do të thoshte: «Shkoni e bëni nxënës gjithë kombet» (Mateu 28:19), tregon se edhe Ati e do këtë. Sepse kjo i fyente shumë hebrenjtë, edhe nxënësit gjithashtu; as edhe pas kësaj nuk e duronin lehtë të merreshin me johebrenjtë, derisa morën mësimin e Frymës; sepse prej kësaj lindi një pengesë jo e vogël për hebrenjtë. Prandaj, kur Pjetri, pas një shfaqjeje të tillë të Frymës, erdhi në Jerusalem, mezi u shpëtoi akuzave që i ngritën, duke treguar vegimin e çarçafit. Po ç'do të thotë «I ke dhënë pushtet mbi çdo mish»? Do t'i pyes heretikët: «Kur e mori këtë pushtet? A qe përpara se t'i krijonte, apo pas?» Ai vetë thotë se qe pasi u kryqëzua e u ngjall; të paktën atëherë tha: «M'u dha çdo pushtet» (Mateu 28:18), edhe: «Shkoni e bëni nxënës gjithë kombet». Ç'është kjo, pra? A nuk kishte pushtet mbi veprat e veta? A i krijoi ai vetë, e pastaj nuk kishte pushtet mbi to pasi i bëri? E prapëseprapë shihet se vepron në gjithçka që në kohët e lashta: ndëshkon disa si mëkatarë (sepse «Nuk do t'ia fsheh», thotë, «shërbëtorit tim, Abrahamit, atë që do të bëj» [Zanafilla 18:17, Septuagjinta]), edhe nderon të tjerë si të drejtë. A e kishte, pra, pushtetin atëherë, e pastaj e humbi, edhe përsëri e mori? Cili djall do ta pohonte këtë? Po në qoftë se pushteti i tij ishte i njëjti si atëherë ashtu edhe tani (sepse, thotë, «sikundër Ati ngjall të vdekurit e u jep jetë, kështu edhe Biri u jep jetë atyre që do» [kap. 5:21]), atëherë ç'kuptim kanë fjalët? Ai do t'i dërgonte te johebrenjtë; prandaj, që të mos mendonin se kjo ishte diçka e re, sepse kishte thënë: «Nuk jam dërguar veçse te delet e humbura të shtëpisë së Israilit» (Mateu 15:24), tregon se kjo i pëlqen edhe Atit. Edhe në qoftë se e thotë këtë me përulje të madhe, s'ka pse të çuditemi. Sepse kështu i ndihmoi shpirtërisht si ata të asaj kohe, ashtu edhe ata që erdhën më pas; edhe, siç e thashë më parë, gjithnjë me tepricën e përuljes i bindi plotësisht se fjalët ishin fjalë përuljeje.

[2.] Po ç'do të thotë «mbi çdo mish»? Sepse me siguri jo të gjithë besuan. E megjithatë, për sa i përket atij, të gjithë besuan; edhe, në qoftë se njerëzit nuk ua vunë veshin fjalëve të tij, faji nuk ishte i mësuesit, po i atyre që nuk i pranuan.

«Që t'u japë jetë të përjetshme gjithë atyre që i ke dhënë.»

Në qoftë se edhe këtu flet në mënyrë më njerëzore, mos u çudit. Sepse e bën këtë edhe për arsyet që përmenda, edhe që të mos thotë ndonjë gjë të madhe për veten; sepse kjo ishte pengesë për dëgjuesit, mbasi ende nuk mendonin ndonjë gjë të madhe për të. Joani, për shembull, kur flet në emër të vet, nuk vepron kështu, po e ngre fjalën e tij në një lartësi më të madhe, kur thotë: «Të gjitha u bënë me anë të tij, edhe pa atë nuk u bë asnjë nga ato që janë bërë» (kap. 1:3, 4, 9, 11); edhe se ai ishte «Jeta»; edhe se ishte «Drita»; edhe se «erdhi te të vetët»; nuk thotë se ai nuk do të kishte pushtet po të mos e kishte marrë, po se u dha edhe të tjerëve «pushtet të bëhen bij të Perëndisë». Edhe Pavli po ashtu e quan të barabartë me Perëndinë. Po ai vetë kërkon në mënyrë më njerëzore, kur thotë kështu: «Që t'u japë jetë të përjetshme gjithë atyre që i ke dhënë» (Filipianëve 2:6).

Vargu 3. «Edhe kjo është jeta e përjetshme, që të të njohin ty, të vetmin Perëndi të vërtetë, edhe Jisu Krishtin që ke dërguar».

«Të vetmin Perëndi të vërtetë», thotë, për ta dalluar nga ata që nuk janë perëndi; sepse do t'i dërgonte te johebrenjtë. Po në qoftë se ata nuk e pranojnë këtë, po për shkak të kësaj fjale «i vetmi» mohojnë se Biri është Perëndi i vërtetë, atëherë, duke ecur në këtë rrugë, mohojnë krejt se ai është Perëndi. Sepse edhe thotë: «Nuk kërkoni lavdinë që vjen prej të vetmit Perëndi» (kap. 5:44). Pra, a nuk do të jetë Perëndi Biri? Po në qoftë se Biri është Perëndi, edhe Bir i Atit që quhet i vetmi Perëndi, atëherë është e qartë se edhe ai është i vërtetë, edhe Bir i atij që quhet i vetmi Perëndi i vërtetë. Pse, kur Pavli thotë: «Apo vetëm unë dhe Varnava» (1 Korinthianëve 9:6), a e përjashton Varnavën? Aspak; sepse fjala «vetëm» është vënë për t'i dalluar nga të tjerët. Edhe, në qoftë se ai nuk është Perëndi i vërtetë, si është «e Vërteta»? sepse e vërteta e kalon shumë atë që është e vërtetë. Çfarë do të thotë të mos jesh njeri «i vërtetë», më thuaj? A nuk do të thotë të mos jesh fare njeri? Kështu, në qoftë se Biri nuk është Perëndi i vërtetë, si është Perëndi? Edhe si na bën ne perëndi e bij, po të mos jetë ai i vërtetë? Po për këto çështje kemi folur më hollësisht në një vend tjetër; prandaj le t'i kushtohemi asaj që vjen më pas.

Vargu 4. «Të lavdërova mbi dhé». Mirë tha «mbi dhé»; sepse në qiell ishte lavdëruar tashmë: kishte lavdinë e vet të natyrshme dhe adhurohej prej engjëjve. Krishti, pra, nuk flet për atë lavdi që është e lidhur me Qenien e tij (sepse atë lavdi, edhe pse asnjë s'e lavdëron, ai e ka përherë në plotësinë e saj), po për atë që vjen prej shërbimit të njerëzve. Edhe kështu, «Lavdëromë» është e kësaj natyre; edhe, që ta kuptosh se ai flet për këtë lloj lavdie, dëgjo se ç'vjen më pas.

«E kreva veprën që më dhe ta bëj.»

E megjithatë vepra sapo kishte nisur, ose më mirë as që kishte nisur ende. Si tha, pra, «E kreva»? Ose do të thotë «E bëra gjithë pjesën time»; ose flet për të ardhmen si të kishte ndodhur tashmë; ose, ajo që mund të thuhet më shumë se çdo gjë, se gjithçka ishte kryer tashmë, sepse ishte hedhur rrënja e bekimeve, prej së cilës do të vinin patjetër e domosdoshmërisht frytet, edhe sepse do të ishte i pranishëm e do të ndihmonte në ato që do të ndodhnin pas këtyre. Për këtë arsye thotë përsëri, me përulje: «Që më dhe». Sepse, po të kishte pritur vërtet të dëgjonte e të mësonte, kjo do të kishte qenë shumë poshtë lavdisë së tij. Se ai erdhi në këtë me vullnetin e vet, duket qartë nga shumë vende. Si kur Pavli thotë se «Ai na deshi aq shumë, sa e dha veten për ne» (Efesianëve 5:2); edhe: «E zbrazi veten dhe mori trajtën e shërbëtorit» (Filipianëve 2:7); edhe: «Sikundër më deshi Ati, kështu edhe unë ju desha juve» (kap. 15:9).

Vargu 5. «Edhe tani, o Atë, lavdëromë ti pranë vetes sate, me lavdinë që kisha pranë teje para se të ishte bota».

Ku është ajo lavdi? Sepse, edhe po ta pranojmë se me arsye nuk nderohej ndër njerëz, për shkak të mbulesës që e mbështillte, si kërkon të lavdërohet pranë Atit? Ç'thotë, pra, këtu? Kjo fjalë i përket ikonomisë hyjnore; sepse natyra e tij e mishtë nuk ishte lavdëruar ende, mbasi nuk kishte shijuar ende paprishshmërinë, as nuk kishte marrë pjesë në fronin mbretëror. Prandaj nuk tha «mbi dhé», po «pranë teje».

[3.] Këtë lavdi do ta gëzojmë edhe ne, sipas masës sonë, po të jemi syçelë. Prandaj Pavli thotë: «Në qoftë se vuajmë bashkë me të, që edhe të lavdërohemi bashkë me të» (Romakëve 8:17). Dhjetë mijë lot meritojnë ata që, nga plogështia dhe gjumi, kurdisin kundër vetvetes, kur para tyre është vënë një lavdi e tillë. Edhe sikur të mos kishte ferr fare, do të ishin më të mjerët se kushdo: sepse, kur e kanë në dorë të mbretërojnë e të lavdërohen bashkë me Birin e Perëndisë, ia heqin vetvetes bekime kaq të mëdha. Sepse, po të duhej të copëtoheshim, po të duhej të vdisnim dhjetë mijë vdekje, po të duhej të jepnim çdo ditë dhjetë mijë jetë e po aq trupa, a nuk duhet t'u nënshtroheshim gjërave të tilla për një lavdi të tillë? Po tani ne as paratë nuk i përçmojmë, të cilat një ditë, edhe pa dashur, do t'i lëmë; nuk i përçmojmë paratë, që na sjellin dhjetë mijë të këqija, që mbeten këtu, që nuk janë tonat. Sepse ne jemi vetëm kujdestarë të asaj që nuk është jona, edhe pse e marrim nga etërit tanë. Po kur, veç kësaj, ka ferr, edhe krimbin që nuk vdes, edhe zjarrin që nuk shuhet, edhe kërcëllimën e dhëmbëve, si do t'i durojmë, më thuaj, këto gjëra? Deri kur nuk do të duam të shohim qartë? Deri kur do të shpenzojmë gjithçka në grindje të përditshme, në sherre e në fjalë të kota? Hamë, punojmë tokën, majmim trupin dhe lëmë pas dore shpirtin; nuk çajmë kokën fare për gjërat e nevojshme, po kujdesemi shumë për ato të tepërta e të padobishme. Edhe ndërtojmë varre të shkëlqyera, blejmë shtëpi të shtrenjta, tërheqim pas nesh tufa shërbëtorësh të çdo lloji, edhe sajojmë kujdestarë të ndryshëm: caktojmë administratorë tokash, shtëpish, parash, edhe administratorë të atyre administratorëve; po për shpirtin tonë të shkretë nuk kujdesemi aspak. Edhe cili do të jetë kufiri i kësaj? A nuk është një bark që mbushim, a nuk është një trup që veshim? Ç'është gjithë ky rrëmet pas punëve? Përse dhe për ç'arsye e presim e copëtojmë të vetmin shpirt që na është dhënë, kur i kushtohemi shërbimit të gjërave të tilla dhe i sajojmë vetvetes një skllavëri të rëndë? Sepse ai që ka nevojë për shumë gjëra është skllav i shumë gjërave, edhe pse duket sikur është zoti i tyre. Sepse zoti është skllav madje edhe i shërbëtorëve të vet, edhe fut një mënyrë tjetër e më të rëndë shërbimi; edhe në një mënyrë tjetër është skllav i tyre, sepse nuk guxon të dalë pa ata as në treg, as në banjë, as në arë, kurse ata shpesh enden andej-këtej pa të. Ai që duket se është zot nuk guxon të dalë nga shtëpia po të mos jenë të pranishëm skllevërit e tij, edhe, po të nxjerrë kokën jashtë shtëpisë pa shoqërues, mendon se e tallin. Ndoshta disa qeshin me ne kur themi këto, e megjithatë pikërisht për këtë do të meritonin dhjetë mijë lot. Sepse, që t'ju tregoj se kjo është skllavëri, do të doja t'ju pyesja: a do të doje të kishe nevojë për dikë që të ta vërë kafshatën në gojë e të ta afrojë kupën në buzë? A nuk do ta quaje një shërbim të tillë të denjë për lot? Po sikur të kishe përherë nevojë për njerëz që të të mbanin për të ecur, a nuk do ta quaje veten për të ardhur keq, edhe në këtë pikë më të mjerë se kushdo? Kështu, pra, duhet të ndihesh edhe tani. Sepse s'ka fare rëndësi nëse të mbajnë kështu gjëra të paarsyeshme apo njerëz.

Përse, më thuaj, a nuk ndryshojnë engjëjt prej nesh pikërisht në këtë, që nuk kanë nevojë për kaq shumë gjëra sa ne? Prandaj sa më pak të kemi nevojë, aq më shumë u afrohemi atyre; sa më shumë të kemi nevojë, aq më shumë zhytemi në këtë jetë të prishshme. Edhe, që ta mësosh se kjo është kështu, pyeti ata që janë plakur se cilën jetë e quajnë më të lumtur: atë kur i kishin sunduar pa shpresë këto gjëra, apo këtë tani, kur janë bërë zotër të tyre. I përmendëm këta njerëz, sepse ata që janë dehur nga rinia as që e dinë sa e madhe është skllavëria e tyre. Sepse, ç'të themi për ata që kanë ethe? A e quajnë veten të lumtur atëherë kur, të etur fort, pijnë shumë e u duhet edhe më tepër, apo kur, pasi kanë marrë shëndetin, çlirohen nga dëshira? A e sheh se në çdo rast të kesh nevojë për shumë gjëra është për të ardhur keq, edhe larg urtësisë së vërtetë, edhe një rëndim i skllavërisë e i dëshirës? Përse, pra, ia shtojmë vetes me dashje mjerimin? Sepse, më thuaj, po të ishte e mundur të jetoje pa u dëmtuar, pa çati e pa mure, a nuk do ta parapëlqeje këtë? Përse, pra, i shton shenjat e dobësisë sate? A nuk e quajmë të lumtur Adamin pikërisht për këtë, që nuk kishte nevojë për asgjë, as për shtëpi, as për rroba? «Po», thotë dikush, «po tani na duhen». Përse, pra, e bëjmë më të madhe nevojën tonë? Në qoftë se shumë veta i shkurtojnë shumë nga gjërat që u duhen vërtet (e kam fjalën për shërbëtorë, shtëpi e para), ç'shfajësim mund të kemi ne, po të kalojmë matanë nevojës? Sa më shumë vë rreth vetes, aq më i skllavëruar bëhesh; sepse për aq sa kërkon më shumë, po për aq ia ke cunguar lirinë tënde. Sepse liria e plotë është të mos kesh nevojë fare për asgjë; e dyta është të kesh nevojë për pak; edhe këtë e kanë sidomos engjëjt dhe ata që u përngjajnë. Po që njerëzit ta arrijnë këtë ndërsa ndodhen ende në një trup të vdekshëm, mendo sa lëvdatë e madhe është kjo. Këtë e tha edhe Pavli, kur u shkruante korinthianëve: «Po unë ju kursej», edhe: «që të tillët të mos kenë shtrëngim në mish» (1 Korinthianëve 7:28). Pasuritë quhen «të përdorshme», që t'i «përdorim» drejt, e të mos i mbajmë e t'i varrosim; sepse kjo nuk do të thotë t'i zotërosh, po të zotërohesh prej tyre. Sepse, në qoftë se e bëjmë qëllim se si t'i shumojmë, e jo se si t'i përdorim drejt, radha përmbyset, edhe ato na zotërojnë ne, e jo ne ato. Le të çlirohemi, pra, nga kjo robëri e rëndë, edhe më në fund të bëhemi të lirë. Përse i sajojmë vetes dhjetë mijë zinxhirë të ndryshëm? A nuk të mjafton lidhja e natyrës, edhe nevoja e jetës, edhe turma e dhjetë mijë punëve, po ti thur edhe rrjeta të tjera për veten, edhe i vë rreth këmbëve? Edhe kur do ta kapësh qiellin, e do të mund të qëndrosh në atë lartësi? Sepse gjë e madhe, gjë e madhe është që, edhe pasi t'i kesh prerë të gjitha këto litarë, të mund të kapësh qytetin që është lart. Ka edhe kaq shumë pengesa të tjera; edhe që t'i mundim të gjitha, le të mbahemi te gjendja e mesme, edhe, pasi t'i heqim tepricat, le të mbahemi te ç'është e nevojshme. Kështu do ta kapim jetën e përjetshme, me anë të hirit dhe njeridashurisë së Zotit tonë Jisu Krisht, të cilit i qoftë lavdia në jetë të jetëve. Amin.