Joani 17:6

«Ua shfaqa emrin tënd njerëzve që m'i dhe nga bota; të tutë ishin, edhe m'i dhe mua, edhe e ruajtën fjalën tënde.»

[1.] Biri i Perëndisë quhet «Lajmëtar i këshillës së madhe» (Isaia 9:6, sipas të Shtatëdhjetëve), edhe për gjërat e tjera që mësoi, po kryesisht sepse ua shpalli Atin njerëzve, siç thotë edhe tani: «Ua shfaqa emrin tënd njerëzve.» Sepse, pasi tha «E kreva veprën tënde», e shtjellon më pas me hollësi, duke treguar se ç'lloj vepre ishte. Emri, në të vërtetë, ishte fort i njohur, sepse Isaia tha: «Do të betoheni për Perëndinë e vërtetë.» (Isaia 65:16.) Po atë që jua kam thënë shpesh, po jua them edhe tani: ndonëse ishte i njohur, njihej vetëm nga hebrenjtë, madje jo nga të gjithë ata; kurse tani ai flet për johebrenjtë. As nuk e pohon vetëm këtë, po edhe se ata e njohën si Atë. Sepse nuk është e njëjta gjë të mësosh se ai është Krijues dhe se ka një Bir. Por ai «e shfaqi emrin e tij» edhe me fjalë edhe me vepra.

«Ata që m'i dhe nga bota.» Siç thotë më lart: «Askush nuk vjen tek unë, po të mos i jepet» (Joani 6:65); edhe: «Po të mos e tërheqë Ati im» (Joani 6:64); kështu edhe këtu: «Ata që m'i dhe.» (Joani 14:6.) Tani ai e quan veten «Udha»; prej nga duket qartë se me këto fjalë ai vërteton dy gjëra: se nuk është kundër Atit, dhe se është vullneti i Atit t'ia besojë ata Birit.

«Të tutë ishin, edhe m'i dhe mua.» Këtu do të na mësojë se Ati e do shumë. Sepse që ai s'kishte nevojë t'i merrte, duket nga kjo: ai i krijoi, ai kujdeset për ta pareshtur. Si i mori, pra? Kjo, siç e thashë më parë, tregon se ai është në një mendje me Atin. Po në qoftë se dikush do ta shqyrtojë çështjen në mënyrë njerëzore, ashtu si thuhen fjalët, atëherë ata nuk do t'i përkasin më Atit. Sepse, po të mos i kishte Biri kur i kishte Ati, është e qartë se, kur ia dha Birit, ai u hoq nga sundimi mbi ta. Edhe më tej, del një përfundim edhe më i pahijshëm: do të dilte se ata ishin të papërsosur sa qenë pranë Atit, po u bënë të përsosur kur erdhën te Biri. Po edhe ta thuash këtë është tallje. Ç'do të thotë, pra, me këto fjalë? «Se edhe Atit iu duk e mirë që ata të besonin në Birin.»

«Edhe e ruajtën fjalën tënde.»

Vargu 7. «Tani e mësuan se gjithçka që më ke dhënë është prej teje.»

Si e «ruajtën fjalën tënde»? «Duke besuar në mua dhe duke mos ua vënë veshin hebrenjve. Sepse ai që beson në të, thotë Shkrimi, ‹ka vulosur se Perëndia është i vërtetë.›» (Joani 3:33.) Disa e lexojnë: «Tani unë e di se gjithçka që më ke dhënë është prej teje.» Po kjo s'do të kishte kuptim, sepse si mund të mos i dinte Biri gjërat e Atit? Jo, fjalët thuhen për nxënësit. «Që kur», thotë, «ua thashë atyre këto gjëra, ata mësuan se gjithçka që më ke dhënë është prej teje; asgjë nuk është e huaj, asgjë s'është vetëm imja, ndaras nga ti.» (Sepse çdo gjë që është vetëm e njërit, i bën shumicën e gjërave të huaja për tjetrin.) «Ata, pra, e kanë kuptuar se gjithçka që mësoj janë mësimet dhe porositë e tua.» «Po nga e mësuan?» Nga fjalët e mia, sepse kështu ua kam mësuar. Edhe jo vetëm këtë ua kam mësuar, po edhe se «dola prej teje». Sepse këtë ai ishte i zellshëm ta provonte në gjithë Ungjillin.

Vargu 9. «Unë lutem për ata.»

«Ç'thua?» «A po e mëson Atin, sikur të mos dinte? A po i flet si një njeriu që nuk di?» «Ç'do të thotë, pra, ky dallim?» A e sheh se lutja s'është për gjë tjetër, veçse që ata të kuptojnë dashurinë që ai ka për ta? Sepse ai që jo vetëm jep atë që ka të vetën, po thërret edhe një Tjetër ta bëjë po atë, tregon dashuri më të madhe. Ç'do të thotë, pra, «Unë lutem për ata»? «Jo për gjithë botën», thotë, «po për ata që m'i dhe.» Vazhdimisht e përsërit «m'i dhe», që ata të mësojnë se kjo i duket e mirë Atit. Pastaj, meqë kishte thënë vazhdimisht «janë të tutë» dhe «m'i dhe mua», për të hequr çdo dyshim të lig dhe që askush të mos mendojë se pushteti i tij ishte diçka e re, sikur t'i kishte marrë ata vetëm tani, ç'thotë?

[2.] Vargu 10. «Të gjitha të miat janë të tuat, edhe të tuat janë të miat; edhe jam lavdëruar në ata.»

A e sheh barazinë e nderit? Që të mos mendosh, kur dëgjon «M'i dhe ata», se ata u shkëputën nga pushteti i Atit, ose, para kësaj, nga pushteti i Birit, ai i hoqi të dyja vështirësitë duke folur ashtu. Sikur të thoshte: «Mos mendo, kur dëgjon se ‹M'i dhe ata mua›, se janë të huaj nga Ati, sepse ç'është imja është e tij; as, kur dëgjon ‹Të tutë ishin›, mos mendo se ishin të huaj nga unë, sepse ç'është e tij është imja.» Kështu që «m'i dhe» thuhet vetëm nga përulja, sepse ç'ka Ati është e Birit, edhe ç'ka Biri është e Atit. Po kjo s'mund të thuhet as për një bir sipas mënyrës njerëzore, po sepse Ata janë në një barazi më të madhe nderi. Sepse që ajo që i përket më të voglit i përket edhe më të madhit, është e qartë për këdo, po e kundërta jo; kurse këtu ai i përmbys këto fjalë, edhe përmbysja tregon barazi. Edhe në një vend tjetër, duke e pohuar këtë, tha: «Të gjitha që ka Ati janë të miat», duke folur për njohjen. Edhe «m'i dhe», e shprehje të tilla, janë për të treguar se ai nuk erdhi si i huaj dhe s'i tërhoqi drejt vetes, po i mori si të vetët. Pastaj vë shkakun dhe provën, duke thënë: «Edhe jam lavdëruar në ata», domethënë ose «kam pushtet mbi ata», ose «do të më lavdërojnë, duke besuar në ty e në mua, edhe do të na lavdërojnë njësoj». Po në qoftë se ai nuk lavdërohet njësoj në ta, ajo që është e Atit s'është më e tija. Sepse askush nuk lavdërohet në ata mbi të cilët s'ka pushtet. Po si lavdërohet njësoj? Të gjithë vdesin për të njësoj si për Atin; e predikojnë atë ashtu si Atin; edhe ashtu si thonë se gjithçka bëhet në emrin e tij, kështu edhe në emrin e Birit.

Vargu 11. «Edhe tani nuk jam më në botë, po këta janë në botë.»

Domethënë: «Ndonëse nuk dukem më në mish, prapëseprapë me anë të tyre lavdërohem.» Po përse thotë vazhdimisht «Nuk jam në botë», dhe «meqë po i lë, po t'i besoj ty», dhe «kur isha në botë, i ruajta»? Sepse, po t'i marrësh këto fjalë me kuptimin e tyre të thjeshtë, do të dalin shumë gjëra pa vend. Si do të kishte kuptim të thoshte se ai nuk është më në botë dhe se, kur po ikën, ua lë ata një tjetri? Sepse këto janë fjalët e një njeriu të thjeshtë që ndahet prej tyre përgjithmonë. A e sheh se ai, në pjesën më të madhe, flet si njeri, në një mënyrë të përshtatur me gjendjen e tyre shpirtërore, sepse ata mendonin se kishin siguri më të madhe kur ai ishte pranë? Prandaj thotë: «Sa isha bashkë me ata, i ruajta.» (Joani 14:28.) E megjithatë u thotë: «Vij tek ju», dhe «Jam me ju gjer në fund.» (Mateu 28:20.) Si i thotë, pra, këto fjalë, sikur do të ndahej prej tyre? Ai u drejtohet, siç e thashë më parë, mendimeve të tyre, që të marrin pak frymë kur e dëgjojnë të flasë kështu e t'i dorëzojë në kujdesin e Atit. Sepse, mbasi kishin dëgjuar shumë këshilla prej tij dhe s'ishin bindur, ai atëherë bisedon me Atin, duke shfaqur dashurinë e tij për ta. Sikur të thoshte: «Meqë ti më thërret pranë vetes, vëri këta në siguri, sepse unë vij tek ti.» «Ç'thua? A nuk je i zoti t'i ruash?» «Po, jam i zoti.» «Përse flet, pra, kështu?» «Që të kenë gëzimin tim të plotë» (vargu 13), domethënë «që të mos hutohen, si të papërsosur». Edhe me këto fjalë ai tregoi se i kishte thënë të gjitha këto në atë mënyrë, që t'u jepte prehje dhe gëzim. Sepse thënia duket e kundërt me vetveten: «Tani nuk jam më në botë, edhe këta janë në botë.» Kjo ishte ajo që ata dyshonin. Prandaj për një çast ai u përulet, sepse, po të thoshte «Unë i ruaj», ata nuk do të besonin aq mirë; ndaj thotë: «Atë i Shenjtë, ruaji ata në emrin tënd», domethënë «me ndihmën tënde».

Vargu 12. «Sa isha bashkë me ata në botë, i ruajta në emrin tënd.»

Përsëri flet si njeri dhe si profet, sepse askund nuk duket se ka bërë ndonjë gjë me anë të emrit të Perëndisë.

«Ata që m'i dhe i ruajta, edhe asnjë prej tyre nuk humbi, veç birit të humbjes, që të përmbushet Shkrimi.»

Edhe në një vend tjetër thotë: «Nga gjithçka që ma dhe, nuk do të humbas asgjë.» (Joani 6:39.) E megjithatë jo vetëm ai humbi, po edhe shumë të tjerë më pas; si thotë, pra, «Kurrsesi nuk do të humbas»? «Sa për mua, unë nuk do të humbas.» Kështu, në një vend tjetër, duke e shpjeguar çështjen më qartë, tha: «Kurrsesi nuk do ta hedh jashtë.» (Joani 6:37.) «Jo për faj timin, jo se unë ose i nxit ose i braktis; po, në qoftë se largohen vetë, unë s'i tërheq me detyrim.»

Vargu 13. «Po tani vij tek ti.»

A e sheh se fjalimi është hartuar më fort në mënyrë njerëzore? Kështu që, po të donte dikush t'ia ulte vlerën Birit me këto fjalë, do t'ia ulte edhe Atit. Vër re, si provë e kësaj, se si që në fillim ai flet pjesërisht sikur po e njofton dhe po i shpjegon Atij, e pjesërisht sikur po porosit. Duke njoftuar, si kur thotë «Nuk lutem për botën»; duke porositur, si «I ruajta gjer tani» dhe «asnjë prej tyre nuk humbi»; dhe «prandaj ruaji ti tani ata», thotë. Edhe përsëri: «Të tutë ishin, edhe m'i dhe mua» dhe «Sa isha në botë, i ruajta». Po zgjidhja e gjithçkaje është kjo: fjalët i drejtoheshin dobësisë së tyre.

Po pasi tha se «asnjë prej tyre nuk humbi, veç birit të humbjes», shtoi «që të përmbushet Shkrimi». Për cilin Shkrim flet? Për atë që parathotë shumë gjëra për të. Jo se ai humbi për atë arsye, që të përmbushej Shkrimi. Po për këtë kemi folur gjatë edhe më parë: kjo është mënyra e veçantë e Shkrimit, që i paraqet gjërat që ndodhin në përputhje me të sikur të ishin shkaktuar prej tij. Edhe duhet të hetojmë me saktësi çdo gjë: si mënyrën e folësit, ashtu edhe arsyetimin e tij dhe ligjet e Shkrimit, në paçim ndër mend të mos nxjerrim përfundime të gabuara. Sepse: «Vëllezër, mos u bëni fëmijë nga mendja.» (1 Korinthianëve 14:20.)

[3.] Kjo duhet peshuar mirë, jo vetëm për të kuptuar Shkrimet, po edhe për zell në mënyrën e jetesës. Sepse fëmijët e vegjël nuk dëshirojnë gjëra të mëdha, po kanë zakon të mahniten nga ato që s'vlejnë asgjë; gëzohen kur shohin qerre, e kuaj, e mushkatarin, e rrota, të gjitha të bëra prej balte; po, në shohin një mbret ulur mbi qerre, me një palë mushka të bardha e me shkëlqim të madh, as kokën nuk e kthejnë. Edhe kukullat e bëra po prej asaj balte i stolisin si nuse, kurse nuset e vërteta, të gjalla e të bukura, as që i vënë re; e kështu u ndodh në shumë punë të tjera. Këtë e pësojnë sot edhe shumë njerëz; sepse, kur dëgjojnë për gjërat qiellore, as që ua vënë veshin, po pas gjithë gjërave prej balte nxitojnë si fëmijë, mahniten pa mend nga pasuria e kësaj bote dhe nderojnë lavdinë e rehatinë e jetës së tanishme. E megjithatë këto s'janë veçse lodra, po ashtu si ato të fëmijëve; kurse të tjerat janë burimi i jetës, i lavdisë e i prehjes. Po ashtu si fëmijët, kur u merren lodrat, qajnë e as që dinë të dëshirojnë gjërat e vërteta, kështu janë edhe shumë prej atyre që duken burra. Prandaj thotë: «Mos u bëni fëmijë nga mendja.» (1 Korinthianëve 14:20.) Dëshiron pasuri, më thuaj, e nuk dëshiron pasurinë që mbetet, po lodra fëmijësh? Po të shihje një njeri që mahnitet nga një monedhë plumbi e përkulet ta marrë, do të thoshe se varfëria e tij është e skajshme; e ti, që mbledh gjëra edhe më të pavlera se kjo, e numëron veten ndër të pasurit? Si mund të pajtohet kjo me arsyen? Të pasur do të quajmë atë që i përçmon të gjitha gjërat e tanishme. Sepse askush, askush nuk do të pranojë të qeshë me këto gjëra të vogla, me argjendin e arin e me sende të tjera për sy e faqe, po të mos ketë dëshirën e gjërave më të mëdha; ashtu si njeriu nuk do ta përçmonte monedhën e plumbit, po të mos kishte monedha ari. Prandaj ti, kur sheh një njeri që kalon pa u ndalur pranë gjithë gjërave të botës, dije se nuk e bën këtë për ndonjë arsye tjetër, po sepse sheh nga një botë më e madhe. Kështu bujku i përçmon disa kokrra gruri, kur pret një korrje më të madhe. Po në qoftë se, kur shpresa është e pasigurt, i përçmojmë gjërat që janë, aq më tepër duhet ta bëjmë atje ku pritja është e sigurt. Prandaj ju lutem e ju përgjërohem të mos i sillni dëm vetes, as të kapeni pas baltës e t'i grabitni vetes thesaret që janë lart, duke e sjellë anijen tuaj në liman të ngarkuar me kashtë e byk. Le të thotë secili ç'të dojë për ne, le të zemërohet për këshillat tona të pareshtura, le të na quajë të pamend, të mërzitshëm, të bezdisshëm; prapëseprapë nuk do të pushojmë së ju nxituri vazhdimisht për këto gjëra, edhe së përsërituri vazhdimisht atë të profetit: «Shleji mëkatet e tua me lëmoshë, edhe paudhësitë e tua duke u treguar mëshirë të varfërve (Danieli 4:27), edhe lidhi ato rreth qafës sate.» Mos vepro kështu sot, që nesër të heqësh dorë. Sepse edhe ky trup ka nevojë për ushqim të përditshëm; kështu ka edhe shpirti, madje shumë më tepër; dhe, po të mos japë, bëhet më i dobët e më i keq. Le të mos e lëmë pas dore, pra, kur po vdes e po mbytet. Shumë plagë merr çdo ditë, duke qenë epsharak, zemërak, përtac, sharës, hakmarrës e ziliqar. Prandaj është e nevojshme t'i përgatitim edhe barna, edhe bar jo i vogël është ai i lëmoshës, që mund të vihet mbi çdo plagë. Sepse «Jepni lëmoshë», thotë, «nga ato që keni, edhe ja, të gjitha janë të pastra për ju.» (Lluka 11:41.) «Lëmoshë», jo lakmi, sepse ajo që vjen nga lakmia nuk qëndron, edhe sikur t'u japësh atyre që kanë nevojë. Sepse lëmosha është ajo që s'ka në vetvete asnjë padrejtësi, edhe «kjo» i bën të gjitha të pastra. Kjo është gjë edhe më e mirë se agjërimi ose se të flesh përtokë; ato mund të jenë më të dhimbshme e më të mundimshme, po kjo është më e dobishme. E ndriçon shpirtin, e bën të lëmuar, të bukur e të fuqishëm. Fryti i ullirit nuk i mban atletët aq sa ky vaj i ripërtërin luftëtarët e perëndishmërisë. Le t'i lyejmë, pra, duart tona, që t'i ngremë mirë kundër kundërshtarit tonë. Ai që tregon mëshirë ndaj atij që ka nevojë, shpejt do të reshtë nga lakmia; ai që vazhdon t'u japë të varfërve, shpejt do të reshtë nga zemërimi dhe kurrë nuk do të bëhet mendjemadh. Sepse, ashtu si mjeku që kujdeset vazhdimisht për të plagosurit qetësohet lehtë, duke parë natyrën njerëzore në fatkeqësitë e të tjerëve, kështu edhe ne, po t'i hyjmë punës për të ndihmuar të varfrit, do të bëhemi lehtë vërtet të urtë. Nuk do të mahnitemi nga pasuria, as do t'i quajmë gjërat e tanishme ndonjë gjë të madhe, po do t'i përçmojmë të gjitha, edhe, duke u ngritur lart drejt qiellit, do të fitojmë lehtë bekimet e përjetshme, me anë të hirit dhe të njeridashurisë së Zotit tonë Jisu Krisht, të cilit, bashkë me Atin edhe me Frymën e Shenjtë, i qoftë lavdia në jetë të jetëve. Amin.