Joani 17:14

[1.] Kur, pasi bëhemi të virtytshëm, na përndjekin të ligjtë, ose kur, duke dashur virtytin, na përqeshin, le të mos shqetësohemi as të zemërohemi. Sepse kështu rrjedhin gjërat natyrshëm, edhe kudo virtyti e ka zakon të zgjojë urrejtje te njerëzit e ligj. Sepse u kanë zili atyre që duan të jetojnë si duhet, edhe mendojnë se do t'i përgatitin vetes një shfajësim po të mund të rrëzojnë emrin e mirë të të tjerëve. I urrejnë ata, ngaqë kanë synime të kundërta me të vetat, edhe përdorin çdo mjet për t'ua turpëruar mënyrën e jetesës. Po ne le të mos pikëllohemi, sepse kjo është shenjë virtyti. Prandaj edhe Krishti thotë: «Po të ishit prej botës, bota do të donte të vetët». (Joani 15:19) Edhe në një vend tjetër: «Mjerë ju, kur të gjithë njerëzit t'ju flasin mirë». (Lluka 6:26) Prandaj edhe këtu thotë: «Unë u dhashë atyre fjalën tënde, edhe bota i urreu». Përsëri tregon arsyen për të cilën ishin të denjë të merrnin kujdes të madh prej Atit: «Për ty», thotë, «u urryen, edhe për fjalën tënde»; kështu që u takonte çdo kujdes i providencës hyjnore.

Vargu 15. «Nuk lutem që t'i marrësh nga bota, po që t'i ruash nga i ligu».

Përsëri e thjeshton gjuhën e tij; përsëri e bën më të qartë; kjo është vepër e atij që, duke u lutur me përpikëri për ta, nuk tregon gjë tjetër veçse ka një kujdes shumë të përzemërt për ta. E megjithatë ai vetë u kishte thënë se Ati do të bënte gjithçka që t'i kërkonin. Si lutet, pra, këtu për ta? Siç thashë, për asnjë qëllim tjetër veçse për të treguar dashurinë e tij.

Vargu 16. «Ata nuk janë prej botës, sikundër as unë nuk jam prej botës».

Po si thotë në një vend tjetër: «të cilët m'i dhe nga bota; të tutë ishin»? (Vargu 6) Atje flet për natyrën e tyre; këtu për veprat e liga. Edhe thur për ta një lëvdatë të gjatë: së pari, se «nuk ishin prej botës»; pastaj, se «vetë Ati ua kishte dhënë»; edhe se «kishin ruajtur fjalën e tij»; edhe se për këtë arsye «ishin urryer». Edhe në thëntë «Sikundër unë nuk jam prej botës», mos u shqetëso; sepse këtu «sikundër» nuk shpreh përpikëri të pandryshueshme. Sepse, ashtu si, kur për të dhe për Atin përdoret «sikundër», tregohet një Barazi e madhe, për shkak të afrisë në Natyrë, kështu, kur përdoret për ne dhe për të, largësia është e madhe, për shkak të hendekut të madh e të pafund midis dy natyrave. Sepse, në qoftë se ai «nuk bëri mëkat, as u gjet mashtrim në gojën e tij» (1 Pjetrit 2:22), si mund të quheshin apostujt të barabartë me të? Ç'do të thotë, pra, kur thotë «Ata nuk janë prej botës»? «Ata shohin nga një botë tjetër, s'kanë asgjë të përbashkët me tokën, po janë bërë qytetarë të qiellit.» Edhe me këto fjalë tregon dashurinë e tij, kur ia lë në dorë Atit, edhe ia beson Atij që e lindi. Kur thotë «Ruaji», nuk e ka fjalën vetëm t'i shpëtojë nga rreziqet, po edhe për qëndrimin e tyre në besim. Prandaj shton:

Vargu 17. «Shenjtëroji me anë të së vërtetës sate». «Bëji të shenjtë me dhuratën e Frymës edhe të mësimeve të drejta.» Sikundër kur thotë: «Ju jeni të pastër me anë të fjalës që ju fola» (Joani 15:3), kështu tani thotë të njëjtën gjë: «Udhëzoji, mësoju të vërtetën». «E prapë thotë se këtë e bën Fryma. Si, pra, ia kërkon tani Atit?» Që të mësosh përsëri barazinë e tyre në nder. Sepse mësimet e drejta për Perëndinë shenjtërojnë shpirtin. Edhe në thëntë se shenjtërohen me anë të fjalës, mos u çudit. Edhe që të tregojë se e ka fjalën për mësimet, shton:

«Fjala jote është e vërteta».

Domethënë: «s'ka gënjeshtër në të, edhe gjithçka që thuhet në të patjetër do të ndodhë»; edhe përsëri, nuk nënkupton asgjë figurative a trupore. Ashtu si thotë edhe Pavli për Kishën, se e ka shenjtëruar me anë të Fjalës. Sepse Fjala e Perëndisë e ka zakon edhe të pastrojë. (Efesianëve 5:26) Për më tepër, «shenjtëroji» më duket se do të thotë edhe diçka tjetër, si kjo: «Vëri veç për Fjalën edhe për predikimin». Edhe kjo bëhet e qartë nga sa vijon. Sepse thotë:

Vargu 17. «Sikundër ti më dërgove në botë, kështu edhe unë i dërgova ata në botë».

Siç thotë edhe Pavli: «Duke vënë ndër ne fjalën e pajtimit». (2 Korinthianëve 5:19) Sepse për të njëjtin qëllim për të cilin erdhi Krishti, për të njëjtin e morën në dorë botën edhe këta. Edhe këtu «sikundër» nuk vihet për të treguar ngjashmëri midis tij dhe apostujve; sepse si ishte e mundur të dërgoheshin njerëzit ndryshe? Po e kishte zakon të fliste për të ardhmen si të kishte ndodhur tashmë.

Vargu 19. «Edhe për ta unë shenjtëroj veten, që edhe ata të shenjtërohen në të vërtetën».

Ç'do të thotë «Unë shenjtëroj veten»? «Të ofroj një flijim.» Tani, të gjitha flijimet quhen «të shenjta», edhe posaçërisht quhen «gjëra të shenjta» ato që i ruhen Perëndisë. Sepse dikur, si figurë, shenjtërimi bëhej me anë të deles, kurse tani jo si figurë, po me vetë të vërtetën; prandaj thotë: «Që të shenjtërohen në të vërtetën tënde». «Sepse unë edhe t'i kushtoj ty, edhe i bëj blatë»; këtë e thotë ose sepse Kreu i tyre po bëhej i tillë, ose sepse edhe ata po flijoheshin; sepse «Paraqitni», thotë, «trupat tuaj një flijim të gjallë, të shenjtë» (Romakëve 12:1); edhe «U numëruam si dele për therje». (Psalmi 44:22) Edhe i bën ata, pa vdekje, flijim e blatë; sepse që e kishte fjalën për flijimin e vet, kur tha «Unë shenjtëroj», duket nga sa vijon.

Vargu 20. «As nuk lutem vetëm për këta, po edhe për ata që do të besojnë».

[2.] Sepse, duke qenë se po vdiste për ta edhe tha se «Për ta unë shenjtëroj veten», që të mos mendonte ndokush se këtë e bëri vetëm për apostujt, shtoi: «As nuk lutem vetëm për këta, po edhe për ata që besojnë tek unë me anë të fjalës së tyre». Me këtë përsëri ua përtëriu shpirtin, duke treguar se nxënësit do të ishin të shumtë. Sepse, duke e bërë të përbashkët atë që e zotëronin vetëm ata, i ngushëllon duke u treguar se po bëheshin shkak i shpëtimit të të tjerëve.

Pasi foli kështu për shpëtimin e tyre e për shenjtërimin e tyre me anë të besimit e të Flijimit, pastaj flet për harmoninë; më në fund e mbyll fjalimin me këtë, sepse me këtë e nisi e me këtë e mbaroi. Sepse në fillim thotë: «Një urdhërim të ri po ju jap» (Joani 13:34); edhe këtu:

Vargu 21. «Që të gjithë të jenë një, sikundër ti, o Atë, je tek unë edhe unë te ti».

Edhe këtu «sikundër» nuk tregon ngjashmëri të përpiktë në rastin e tyre (sepse për ta s'ishte e mundur në atë shkallë), po vetëm aq sa ishte e mundur për njerëz. Ashtu si kur thotë: «Jini të mëshirshëm, sikundër Ati juaj». (Lluka 6:36)

Po ç'do të thotë «tek Ne»? Në besimin që është tek Ne. Meqë asgjë nuk i skandalizon aq shumë të gjithë njerëzit sa përçarjet, ai kujdeset që të jenë një. «Po çfarë,» thotë ndokush, «e arriti këtë?» Sigurisht që e arriti. Sepse të gjithë ata që besojnë me anë të apostujve janë një, ndonëse disa prej tyre u shkëputën. As kjo nuk i shpëtoi dijes së tij: madje e paratha, edhe tregoi se vinte nga plogështia e mendjes së njerëzve.

«Që bota të besojë se ti më dërgove».

Siç tha në fillim: «Nga kjo do të njohin të gjithë se jeni nxënësit e mi, po të keni dashuri për njëri-tjetrin». Edhe si do të besonin prej kësaj? «Sepse,» thotë, «ti je Perëndi paqeje». Në qoftë se, pra, ata mbajnë të njëjtën gjë si ata prej të cilëve mësuan, dëgjuesit do ta njohin mësuesin nga nxënësit; po të grinden, njerëzit do të mohojnë se janë nxënës të një Perëndie paqeje, edhe s'do të pranojnë se unë, duke mos qenë paqësor, jam dërguar prej teje. E sheh se si, deri në fund, provon njësinë e tij me Atin?

Vargu 22. «Edhe lavdinë që më dhe, ua dhashë atyre».

Edhe me anë të çudirave, edhe me anë të mësimeve, edhe që të jenë një shpirt; sepse kjo është lavdi, që të jenë një, madje më e madhe se çudirat. Ashtu si njerëzit e admirojnë Perëndinë, sepse në atë Natyrë s'ka grindje as përçarje, edhe kjo është lavdia e tij më e madhe, «kështu edhe këta,» thotë, «le të bëhen të lavdishëm nga kjo arsye». «Edhe si,» thotë ndokush, «i kërkon Atit t'ua japë këtë, kur thotë se ai vetë ua jep?» Qoftë kur fjala e tij është për çudirat, qoftë për njësinë, qoftë për paqen, duket se ai vetë ua ka dhënë këto; prej nga është e qartë se lutja bëhet për ngushëllimin e tyre.

Vargu 23. «Unë tek ata, edhe ti tek unë».

«Si e dha lavdinë?» Duke qenë tek ata, edhe duke pasur Atin me vete, që t'i ngjizë bashkë në një. Po në një vend tjetër nuk flet kështu; nuk thotë se Ati vjen me anë të tij, po «se ai edhe Ati vijnë, edhe bëjnë banesën tek ai», «atje» duke larguar dyshimin e Savelit, «këtu» atë të Ariut.

«Që të bëhen të përsosur në një, edhe që bota të njohë se ti më dërgove». (Joani 14:23)

Këto fjalë të fundit i thotë menjëherë pas të tjerave, që të tregojë se paqja ka më shumë fuqi për t'i tërhequr njerëzit se një çudi; sepse, sikundër është natyra e grindjes të ndajë, kështu është ajo e pajtimit të bashkojë.

«Edhe unë i desha ata sikundër ti më deshe mua».

Edhe këtu «sikundër» do të thotë: aq sa është e mundur të duhet një njeri; edhe prova e sigurt e dashurisë së tij është që e dha veten për ta. Pasi u tha se do të jenë në siguri, se s'do të përmbysen, se do të jenë të shenjtë, se shumë veta do të besojnë me anë të tyre, se do të gëzojnë lavdi të madhe, se jo vetëm ai i deshi, po edhe Ati, pastaj u flet për atë që do të ndodhë pas qëndrimit të tyre këtu, për çmimet edhe kurorat që u ruhen.

Vargu 24. «O Atë,» thotë, «dua që edhe ata që më dhe të jenë bashkë me mua atje ku jam unë».

«A fiton, pra, me anë të lutjes, edhe ende s'e ke atë për të cilën ata pyesnin vazhdimisht, duke thënë: ‹Ku po shkon?› Ç'thua? Po si u the atyre: ‹Do të uleni mbi dymbëdhjetë frone›? (Mateu 19:28) Si premtove gjëra të tjera më të shumta e më të mëdha?» E sheh se të gjitha i thotë duke u përulur deri te ne? Sepse përndryshe, si do të thoshte: «Do të vish pas më vonë»? (Joani 13:36) Po flet kështu për t'i bindur më plotësisht edhe për t'u treguar dashurinë e tij.

«Që të sodisin lavdinë time që më ke dhënë».

Edhe kjo është shenjë se ai është një mendje me Atin, e një natyre më të lartë se ato të mëparshmet, sepse thotë: «Përpara themelimit të botës»; e prapëseprapë ka edhe një farë përuljeje, sepse thotë: «Ti më dhe». Tani, po të mos jetë kështu, do të doja t'u bëja kundërshtarëve një pyetje. Ai që jep, i jep dikujt që ekziston; a i dha, pra, Ati lavdi Birit, pasi e lindi më parë, duke e lënë më përpara pa lavdi? Edhe si do të ishte kjo e arsyeshme? E sheh se «i dha» do të thotë «e lindi»?

[3.] Po pse nuk tha: «Që të marrin pjesë në lavdinë time», po «Që të sodisin lavdinë time»? Këtu lë të kuptohet se gjithë ajo prehje qëndron te soditja e Birit të Perëndisë. Pikërisht kjo është ajo që i bën të lavdishëm; siç thotë Pavli: «Me fytyrë të zbuluar, duke pasqyruar lavdinë e Zotit». (2 Korinthianëve 3:18) Sepse, sikundër ata që shohin rrezet e diellit edhe gëzojnë një ajër fort të kthjellët e nxjerrin kënaqësinë nga të parët, kështu edhe atëherë, po në shkallë shumë më të madhe, kjo do të na japë kënaqësi. Njëkohësisht tregon edhe se ajo që do të sodisnin nuk ishte trupi që shihej atëherë, po një Qenie madhështore, që të kall drojë.

Vargu 25. «O Atë i drejtë, bota nuk të njohu».

Ç'do të thotë kjo? Ç'lidhje ka? Këtu tregon se askush nuk e njeh Perëndinë, veç atyre që kanë ardhur ta njohin Birin. Edhe ajo që thotë është e këtij lloji: «Dëshiroja që të gjithë të ishin kështu, e prapë nuk të njohën, ndonëse s'kishin asnjë ankesë kundër teje». Sepse ky është kuptimi i «O Atë i drejtë». Edhe këtu më duket se i thotë këto fjalë si i hidhëruar, që nuk deshën të njihnin Një kaq të drejtë e të mirë. Sepse, meqë hebrenjtë kishin thënë se ata e njihnin Perëndinë, po se ai nuk e njihte, në këtë e ka synimin, kur thotë: «Sepse ti më deshe përpara themelimit të botës»; kështu duke ndërtuar një mbrojtje kundër akuzave të hebrenjve. Sepse si mund të ishte kundër Atit ai që kishte marrë lavdi, që qe dashur përpara themelimit të botës, që dëshironte t'i kishte ata dëshmitarë të asaj lavdie? «Nuk është, pra, e vërtetë ajo që thonë hebrenjtë, se ata të njohin, edhe se unë nuk të njoh; përkundrazi, unë të njoh, edhe ata nuk të njohën.»

«Edhe këta e njohën se ti më dërgove».

E sheh se e ka fjalën për ata që thoshin se ai nuk ishte prej Perëndisë, edhe se gjithçka përmblidhet më në fund, për t'i dalë përballë kësaj kundërshtie?

Vargu 26. «Edhe ua bëra të njohur atyre emrin tënd, edhe do ta bëj të njohur».

«E prapë ti thua se njohja e përsosur vjen prej Frymës.» «Po gjërat e Frymës janë të miat.»

«Që dashuria me të cilën ti më deshe të mbetet tek ata, edhe unë tek ata.»

«Sepse, po të mësojnë kush je ti, atëherë do të njohin se unë nuk jam i ndarë prej teje, po jam tejet i dashur, edhe Bir i vërtetë, edhe ngushtë i lidhur me ty. Edhe ata që binden drejt për këtë do të ruajnë edhe besimin që është tek unë, edhe dashurinë e përsosur; edhe, teksa duan si duhet, unë mbetem tek ata.» E sheh se si arriti në një fund të mirë, duke e mbyllur fjalimin me dashurinë, nënën e të gjitha të mirave?

[4.] Le të besojmë, pra, edhe le ta duam Perëndinë, që të mos thuhet për ne: «Pohojnë se e njohin Perëndinë, po me veprat e tyre e mohojnë». (Titit 1:16) Edhe përsëri: «E ka mohuar besimin, edhe është më keq se një jobesimtar». (1 Timoteut 5:8) Sepse, kur ai ndihmon pjesëtarët e shtëpisë së vet, të afërmit edhe të huajt, kurse ti nuk u del në ndihmë as atyre që të lidhen me gjak, ç'shfajësim do të kesh më, kur për shkakun tënd Perëndia shahet e fyhet? Mendo ç'raste për të bërë mirë na ka dhënë Perëndia. «Ki mëshirë për njërin,» thotë, «si të afërm, për tjetrin si mik, për tjetrin si fqinj, për tjetrin si bashkëqytetar, për tjetrin si njeri». Edhe në qoftë se asnjë nga këto s'të mban, po i këput të gjitha lidhjet, dëgjo nga Pavli se je «më keq se një jobesimtar»; sepse ai, ndonëse s'ka dëgjuar asgjë për lëmoshën a për gjërat qiellore, të ka kaluar në dashurinë për njeriun; kurse ti, që je urdhëruar të duash edhe vetë armiqtë, i shikon miqtë si armiq, edhe kujdesesh më shumë për paratë e tua se për trupat e tyre. E prapë paratë, duke u shpenzuar, s'pësojnë asnjë dëm, kurse yt vëlla, po u la pas dore, do të humbasë. Ç'marrëzi, pra, të kujdesesh për paratë, edhe të jesh i pakujdesshëm për të afërmit e tu? Nga na hyri kjo etje për pasuri? Nga kjo çnjerëzi edhe mizori? Sepse, po të mundte ndokush, si i ulur në rreshtin më të lartë të një teatri, të vështronte poshtë gjithë botën (ose, po të doni, le të marrim tani për tani një qytet të vetëm), po të mundte, pra, një njeri, i ulur në një vend të lartë, të kapte me një shikim gjithçka bëjnë njerëzit atje, mendo ç'marrëzi do të dënonte, ç'lot do të derdhte, ç'të qeshura do të qeshte, me ç'urrejtje do të urrente; sepse bëjmë vepra të tilla që meritojnë edhe të qeshurën, edhe akuzën e marrëzisë, edhe lotët, edhe urrejtjen. Njëri mban qen për të kapur kafshë të egra, kurse vetë po zhytet në egërsi; një tjetër mban qe e gomarë për të mbartur gurë, po lë pas dore njerëzit që treten nga uria; edhe shpenzon ar pa masë për të bërë njerëz prej guri, po lë pas dore njerëzit e vërtetë, që po bëhen si gurë nga gjendja e tyre e ligë. Një tjetër, duke mbledhur me mund të madh gurë të çmuar, i vë rreth mureve të tij, po kur sheh barqet e zhveshura të të varfërve, nuk mallëngjehet. Disa të tjerë sajojnë rroba mbi vetë rrobat e tyre, kurse vëllai i tyre s'ka as me se ta mbulojë trupin e zhveshur. Përsëri, njëri e ka gllabëruar tjetrin nëpër gjyqe; një tjetër i ka shpenzuar paratë me gra e me parazitë; një tjetër me aktorë e me trupa teatri; një tjetër me ndërtesa madhështore, me blerje arash e shtëpish. Përsëri, njëri po numëron kamatë, një tjetër kamatë mbi kamatë; një tjetër po mbledh çeta plot me vdekje, edhe nuk shijon prehje as natën, po rri zgjuar për të dëmtuar të tjerët. Pastaj, kur zbardh dita, vrapojnë, njëri te fitimi i tij i padrejtë, tjetri te shpenzimi i tij i shfrenuar, të tjerë te grabitja publike. Edhe i madh është zelli për gjërat e tepërta e të ndaluara, kurse për gjërat e nevojshme s'merret parasysh asgjë; edhe ata që gjykojnë çështjet e ligjit e kanë emrin gjyqtarë, po në të vërtetë janë vjedhës e vrasës. Edhe po të hetonte ndokush padi e testamente, do të gjente aty përsëri dhjetë mijë ligësi, mashtrime, grabitje, kurthe, edhe rreth këtyre gjërave harxhohet gjithë koha; po për gjërat shpirtërore s'ka kujdes, edhe të gjithë i bëhen barrë Kishës, vetëm sa për të parë. Po nuk është kjo ajo që kërkohet; na duhen vepra, edhe mendje e pastër. Po në e kalofsh tërë ditën duke rendur pas pasurisë, edhe pastaj, kur hyn, thua ca fjalë, jo vetëm që s'e ke qetësuar Perëndinë, po e ke zemëruar edhe më. Do të pajtosh Zotin tënd? Trego vepra, njihu me morinë e mjerimeve, shih të zhveshurin, të uriturin, të keqtrajtuarin; ai të ka hapur dhjetë mijë udhë për të treguar dashuri për njerëzit. Le të mos e gënjejmë, pra, veten duke jetuar pa qëllim e më kot, as të mbahemi me të madh, ngaqë tani jemi shëndoshë; po, duke pasur ndër mend se shpesh, kur kemi rënë në sëmundje edhe kemi arritur në skajin e dobësisë, kemi qenë të vdekur nga frika edhe nga pritja e gjërave që do të vijnë, le të presim se do të biem përsëri në po atë gjendje, le ta marrim përsëri po atë frikë, edhe le të bëhemi njerëz më të mirë; sepse ajo që bëhet tani meriton dënim të pafund. Sepse ata nëpër gjykata janë si luanë e si qen; ata nëpër sheshe si dhelpra; edhe ata që rrojnë një jetë pa punë, as ata s'e përdorin kohën e lirë si duhet, po e kalojnë tërë kohën nëpër teatro edhe në të këqijat që lindin prej tyre. Edhe s'ka njeri që të qortojë atë që bëhet; po ka shumë veta që kanë zili, edhe mërziten që s'janë në po atë gjendje, kështu që edhe këta, nga ana e tyre, dënohen, ndonëse nuk bëjnë vërtet gjëra të liga. Sepse ata «jo vetëm i bëjnë këto gjëra, po edhe ndiejnë kënaqësi te ata që i bëjnë». Sepse ajo që i takon vullnetit të tyre është njësoj e prishur; prej nga është e qartë se do të dënohet edhe qëllimi. Këto gjëra i them çdo ditë, edhe nuk do të pushoj së thëni. Sepse, po të dëgjojë ndokush, është fitim; po në mos vëntë veshin askush, atëherë do t'i dëgjoni këto gjëra kur s'do t'ju vlejnë asgjë, edhe do të fajësoni veten, kurse ne do të jemi të lirë nga faji. Po mos ardhtë kurrë ajo ditë që të kemi vetëm këtë shfajësim, po qofshi ju mburrja jonë përpara fronit të gjykimit të Krishtit, që bashkë të gëzojmë të mirat, me anë të hirit edhe të dashamirësisë së Zotit tonë Jisu Krisht, me të cilin, bashkë me Atin edhe Frymën e Shenjtë, qoftë lavdia në jetë të jetëve. Amin.