Joani 18:1

«Si i tha Jisui këto fjalë, doli bashkë me nxënësit e tij përtej përroit të Kedronit, ku ishte një kopsht, në të cilin hyri ai edhe nxënësit e tij.»

[1.] Gjë e frikshme është vdekja edhe të mbush me tmerr, po jo për ata që kanë mësuar urtësinë e vërtetë, atë të lartën. Sepse ai që nuk di asgjë të sigurt për gjërat që do të vijnë, po e quan vdekjen një shpërbërje e një fund të jetës, me të drejtë dridhet e ka frikë, sikur të kalonte në mosqenie. Kurse ne, që me hirin e Perëndisë kemi mësuar gjërat e fshehta e të mistershme të urtësisë së tij edhe e quajmë këtë veprim një shpërngulje në një vend tjetër, s'kemi pse të dridhemi, po më tepër të gëzohemi e të ngazëllohemi, sepse, duke lënë këtë jetë që prishet, shkojmë në një jetë shumë më të mirë e më të ndritshme, që s'ka fund. Këtë Krishti e mëson me veprat e tij: shkon drejt Pësimit të tij jo i shtrënguar e i detyruar, po me dashje. «Këto», thotë, «i tha Jisui, edhe doli ‹përtej përroit të Kedronit, ku ishte një kopsht, në të cilin hyri ai edhe nxënësit e tij›.»

Vargu 2. «Edhe Juda, ai që e tradhtoi, e njihte vendin, sepse Jisui shpesh vinte atje bashkë me nxënësit e tij.»

Udhëton në mesnatë, kalon një lumë edhe nxiton drejt një vendi që tradhtari e njihte: kështu ua lehtëson mundimin atyre që kurdisnin kundër tij edhe i çliron nga çdo shqetësim. U tregon nxënësve se erdhi me dashje drejt kësaj pune (gjë që mbi të gjitha mjaftonte për t'i ngushëlluar), edhe futet vetë në kopsht si në një burg.

«Këto fjalë ua tha Jisui atyre.» Ç'thua? Sigurisht po fliste me Atin, sigurisht po lutej. Përse, pra, nuk thua se, «pasi e mbaroi lutjen», erdhi atje? Sepse s'ishte lutje, po një fjalë e thënë për hir të nxënësve. «Edhe nxënësit hynë në kopsht.» Aq shumë i kishte çliruar nga frika, sa nuk kundërshtuan më, po hynë bashkë me të në kopsht. Po si erdhi Juda atje, ose nga e kishte marrë vesh, kur mbërriti? Nga kjo duket qartë se Jisui zakonisht e kalonte natën jashtë. Sepse, po ta kishte pasur zakon ta kalonte në shtëpi, Juda nuk do të kishte ardhur në shkretëtirë, po në shtëpi, duke pritur ta gjente atje në gjumë. Edhe që të mos mendosh, kur dëgjon për një «kopsht», se Jisui u fsheh, shton se «Juda e njihte vendin»; edhe jo thjesht kaq, po se «shpesh vinte atje bashkë me nxënësit e tij». Sepse shpesh rrinte veçmas me ta, e bisedonte për gjëra të nevojshme, të tilla që të tjerëve nuk u lejohej t'i dëgjonin. Edhe këtë e bënte sidomos nëpër male e kopshte, duke kërkuar një vend pa trazira, që vëmendja e tyre të mos shpërqendrohej gjatë dëgjimit.

Vargu 3. «Juda, pra, mori një çetë ushtarësh edhe roje nga kryepriftërinjtë e farisenjtë, edhe vjen atje me fenerë, me pishtarë e me armë.»

Këta shpesh herë të tjera kishin dërguar veta ta kapnin, po nuk kishin mundur; nga kjo është e qartë se këtë herë ai u dorëzua me vullnetin e vet. Edhe si e bindën çetën? Ishin ushtarë, që e kishin bërë zakon të bënin çdo gjë për para.

Vargu 4. «Jisui, pra, duke ditur të gjitha ato që do t'i vinin, doli edhe tha: Kë kërkoni?»

Domethënë, nuk priti ta merrte vesh këtë nga ardhja e tyre, po foli e veproi pa asnjë ngatërrim, si njeri që i dinte të gjitha këto. «Po përse vijnë me armë, kur do ta kapin?» Kishin frikë nga ithtarët e tij, edhe për këtë arsye i ranë natën vonë. «Edhe doli e u tha atyre: Kë kërkoni?»

Vargu 5. «Ata iu përgjigjën: Jisu Nazareasin.»

E sheh fuqinë e tij të pamposhtur, si ua verboi sytë ndërsa qëndronte në mes të tyre? Se errësira s'ishte shkaku pse nuk e njohën, këtë e tregoi Ungjillori, kur tha se kishin edhe pishtarë. Edhe sikur të mos kishte pishtarë, të paktën duhej ta njihnin nga zëri; e po të mos ia njihnin zërin, si mund të mos e dinte Juda, që kishte qenë kaq vazhdimisht me të? Sepse edhe ai qëndronte bashkë me ta edhe s'e njohu më shumë se ata, po ra prapa bashkë me ta. Edhe Jisui e bëri këtë për të treguar se ata jo vetëm nuk mund ta kapnin, po as nuk mund ta shihnin, ndonëse ishte në mes tyre, po të mos jepte ai leje.

Vargu 7. «Përsëri thotë: Kë kërkoni?» Ç'marrëzi! Fjala e tij i hodhi prapa, po as kështu nuk u kthyen, ndonëse e mësuan se fuqia e tij ishte kaq e madhe, po iu vunë sërish të njëjtës përpjekje. Kur, pra, kreu gjithçka që ishte e tija, atëherë e dha veten.

Vargu 8. «U përgjigj: Ju thashë se unë jam.» (Vargu 5. «Edhe Juda, ai që e tradhtoi, qëndronte bashkë me ta.»)

Shih durimin e Ungjillorit, si nuk e fyen tradhtarin, po tregon ç'ndodhi, duke dashur të vërtetojë vetëm një gjë: se e gjitha ndodhi me pëlqimin e tij. Pastaj, që askush të mos thoshte se ai vetë i solli deri këtu, ngaqë u vu në duart e tyre e iu shfaq atyre, ai u tregoi gjithçka që do të mjaftonte për t'i sprapsur. Po kur ata ngulmuan në ligësinë e tyre e s'kishin asnjë shfajësim, e vuri veten në duart e tyre e tha:

«Në qoftë se më kërkoni mua, lërini këta të shkojnë.»

Kështu shfaqi deri në orën e fundit dashamirësinë e tij ndaj tyre. «Nëse», thotë, «më doni mua, mos u ngatërroni me këta, sepse, ja, po e dorëzoj veten.»

Vargu 9. «Që të përmbushej fjala që tha: Nga ata që më dhe, nuk humba asnjë.»

Me fjalën «humbje» këtu nuk kupton atë të vdekjes, po atë të përjetshme; ndonëse Ungjillori në këtë rast përfshin edhe të parën. Edhe mund të pyesë dikush përse nuk i kapën bashkë me të edhe nuk i bënë copë-copë, sidomos kur Pjetri i kishte zemëruar me atë që i bëri shërbëtorit. Kush, pra, i ndaloi? Askush tjetër veç asaj Fuqie që i hodhi prapa. Edhe kështu Ungjillori, për të treguar se kjo nuk ndodhi prej qëllimit të tyre, po prej fuqisë e vendimit të atij që kishin kapur, shtoi: «Që të përmbushej fjala që tha», se «asnjë ...» (kap. XVII. 12).

[2.] Pjetri, pra, duke marrë zemër nga zëri i tij edhe nga ç'kishte ndodhur, armatoset kundër sulmuesve. «Po si», thotë dikush, «ai që u urdhërua të mos kishte trastë, as dy palë rroba, ka një shpatë?» Më duket se e kishte përgatitur qëkur, sepse i kishte frikë pikërisht kësaj gjëje që ndodhi. Po në thënç: «Si bëhet vrasës ai që u ndalua qoftë edhe të jepte një grusht me dorë?» Ai me të vërtetë ishte urdhëruar të mos mbronte veten, po këtu s'mbronte veten, po Mësuesin e vet. Edhe përveç kësaj, ata ende s'ishin të përsosur a të plotë. Po nëse do të shohësh Pjetrin veshur me urtësinë qiellore, do ta shohësh pas kësaj të plagosur edhe ta durojë butësisht, të pësojë dhjetë mijë gjëra të tmerrshme e të mos zemërohet. Po Jisui edhe këtu bën një çudi: tregon se duhet t'u bëjmë të mirë atyre që na bëjnë keq, edhe zbulon fuqinë e vet. I riktheu, pra, veshin shërbëtorit edhe i tha Pjetrit se «Të gjithë ata që marrin shpatën, do të vdesin prej shpate» (Mateu XXVI. 52); edhe, ashtu si bëri në rastin e legenit, kur ia zbuti vrullin me një kërcënim, po ashtu edhe këtu. Ungjillori shton edhe emrin e shërbëtorit, sepse ajo që u bë ishte shumë e madhe: jo vetëm se e shëroi, po se shëroi një njeri që kishte ardhur kundër tij edhe që pak më vonë do ta godiste, edhe sepse ndaloi luftën që gati do të ndizej nga kjo rrethanë kundër nxënësve. Për këtë arsye Ungjillori e vuri emrin, që njerëzit e asaj kohe të hetonin e të pyesnin me kujdes nëse këto gjëra kishin ndodhur vërtet. Edhe jo më kot përmend «veshin e djathtë», po, siç mendoj, ngaqë donte të tregonte vrullin e apostullit, që gati e mori shenjë vetë kokën. Megjithatë Jisui jo vetëm e frenon me një kërcënim, po e qetëson edhe me fjalë të tjera, duke thënë:

Vargu 11. «Kupën që më dha Ati, a nuk do ta pi?»

Kështu tregon se ajo që u bë s'buronte nga fuqia e tyre, po nga pëlqimi i tij, edhe shpall se ai nuk ishte kundërshtar i Perëndisë, po i bindur ndaj Atit deri në vdekje.

Vargjet 12, 13. «Atëherë e zunë Jisuin, e lidhën edhe e çuan te Ana.»

Përse te Ana? Nga gëzimi mburreshin me ç'kishin bërë, si të kishin ngritur gjoja një trofe.

«Edhe ishte vjehrri i Kajafës.»

Vargu 14. «Kajafa ishte ai që u dha këshillë hebrenjve se ishte më mirë të vdiste një njeri për popullin.»

Përse na e kujton përsëri Ungjillori profecinë e tij? Që të tregojë se këto gjëra u bënë për shpëtimin tonë. Edhe kaq e madhe është forca e së vërtetës, sa edhe armiqtë i shpallën këto gjëra që më parë. Sepse, që të mos ngatërrohej dëgjuesi kur të dëgjonte për prangat, ia kujton atë profeci: se vdekja e Jisuit ishte shpëtimi i botës.

Vargu 15. «Edhe Simon Pjetri e ndiqte Jisuin, edhe po ashtu një nxënës tjetër.»

Cili është ai nxënës tjetër? Është vetë shkruesi. «Po përse nuk e përmend veten me emër? Kur rrinte në gjirin e Jisuit, me arsye e fshehu emrin e vet; po tani përse e bën këtë?» Për të njëjtën arsye: sepse edhe këtu përmend një vepër të mirë e të madhe, se, kur të gjithë ua mbathën, ai e ndoqi. Prandaj e fsheh veten edhe e vë Pjetrin përpara tij. Ishte i detyruar ta përmendte veten, që të kuptoje se ai rrëfen më saktë se të tjerët ç'ndodhi në oborr, ngaqë kishte qenë vetë brenda. Po vër re si ia pakëson vetes lavdërimin: që të mos pyeste njeri: «Si, kur të gjithë ishin tërhequr, ky njeri hyri më brenda se Simoni?», thotë se «ishte i njohur i kryepriftit». Kështu që të mos çuditej njeri që ai e ndoqi, as ta lëvdonte për trimërinë. Po e çuditshme ishte ajo puna e Pjetrit, se, edhe pse ishte në kaq frikë, arriti gjer te oborri, kur të tjerët ishin tërhequr. Atje e solli dashuria, kurse brenda s'e la të hynte ankthi e frika. Sepse Ungjillori i ka shënuar këto gjëra për t'i hapur udhë, që të shfajësohej mohimi që bëri; sa për veten, nuk e paraqet si ndonjë gjë të madhe që ishte i njohur i kryepriftit, po, meqë kishte thënë se vetëm ai hyri brenda bashkë me Jisuin, që të mos mendoje se ai veprim buronte nga ndonjë ndjenjë e lartë, vë edhe shkakun. Edhe se Pjetri do të kishte hyrë po t'i lejohej, e tregon me atë që vjen më pas: sepse, kur doli edhe i tha shërbëtores që ruante derën ta fuste Pjetrin, ai hyri menjëherë. Po përse nuk e futi vetë? Sepse ishte ngjitur pas Krishtit e po e ndiqte; për këtë arsye i tha gruas ta fuste. Ç'thotë, pra, gruaja?

Vargu 17. «Mos je edhe ti nga nxënësit e këtij njeriu? Edhe ai thotë: Nuk jam.»

Ç'thua, o Pjetër? A nuk pohove pak më parë: «Në u dashtë të jap jetën për ty, do ta jap»? Ç'ndodhi, pra, që s'mund të durosh as pyetjen e një portiereje? Mos të pyet ndonjë ushtar? Mos është ndonjë prej atyre që e kapën? Jo, është një portiere e ulët e e përbuzur, edhe as pyetja nuk është e ashpër. Nuk thotë: «Mos je nxënës i atij mashtruesi e prishësi», po «i atij njeriu», që ishte më tepër fjala e dikujt që i vjen keq e që zbutet. Po Pjetri s'mundi t'i duronte asnjë nga këto fjalë. Ajo «Mos je edhe ti» thuhet ngaqë Joani ishte brenda. Kaq butë foli gruaja. Po ai s'e vuri re asgjë nga kjo, as e solli ndër mend, as herën e parë, as të dytën, as të tretën, po kur këndoi gjeli; edhe as kjo nuk e solli në vete, derisa Jisui i hodhi atë shikimin e hidhur. Edhe ai rrinte e ngrohej bashkë me shërbëtorët e kryepriftit, kurse Krishti mbahej i lidhur brenda. Këtë s'e themi për të akuzuar Pjetrin, po për të treguar vërtetësinë e asaj që kishte thënë Krishti.

Vargu 19. «Kryeprifti, pra, e pyeti Jisuin për nxënësit e tij edhe për mësimin e tij.»

[3.] O ligësi! Ndonëse e kishte dëgjuar vazhdimisht të fliste në tempull e të mësonte haptas, tani do të marrë vesh. Sepse, meqë s'kishin asnjë padi për të ngritur, pyetnin për nxënësit e tij: ndoshta ku ishin, edhe përse i kishte mbledhur, e me ç'qëllim, e me ç'kushte. Edhe këtë e thoshte, ngaqë donte ta paraqiste si njeri kryengritës e risibërës, meqë askush s'ia vinte veshin, veç atyre vetëm, sikur mësimi i tij të ishte një farë punishteje ligësie. Ç'thotë, pra, Krishti? Për ta përmbysur këtë, thotë:

Vargu 20. «Unë i fola botës haptas (jo nxënësve fshehtas), mësova haptas në tempull.»

«Po si, a nuk tha asgjë fshehtas?» Tha, po jo, siç mendonin ata, nga frika e për të bërë komplote, po kur ndonjëherë fjalët e tij ishin tepër të larta për veshin e shumicës.

Vargu 21. «Përse më pyet mua? Pyet ata që më dëgjuan.»

Këto s'janë fjalët e dikujt që flet me kryelartësi, po të atij që mbështetet te vërtetësia e asaj që kishte thënë. Atë, pra, që tha në fillim, «Në qoftë se dëshmoj për veten time, dëshmia ime nuk është e vërtetë» (kap. V. 31), këtë e nënkupton tani, sepse do ta bëjë dëshminë e tij plotësisht të besueshme. Sepse, kur Ana përmendi nxënësit, ç'thotë? «Më pyet për të mitë? Pyet armiqtë e mi, pyet ata që kanë kurdisur kundër meje, që më kanë lidhur; le të flasin ata.» Kjo është një provë e pakundërshtueshme e së vërtetës, kur dikush thërret armiqtë e vet si dëshmitarë për atë që thotë. Ç'bën, pra, kryeprifti? Ndonëse do të ishte e drejtë të bëhej kështu hetimi, ai njeri s'veproi ashtu.

Vargu 22. «Edhe si tha këto, një nga rojet që rrinin aty i ra me shuplakë.»

Ç'mund të ishte më e pacipë se kjo? Dridhu, o qiell; shtangu, o dhe, para durimit të Zotit edhe marrëzisë së shërbëtorëve! Po ç'ishte ajo që tha? S'tha «Përse më pyet mua» sikur të mos donte të fliste, po donte të hiqte çdo shkas për sjellje të marrë; edhe, kur u godit për këtë, ndonëse ishte i zoti të tundte, të zhbënte a të hiqte gjithçka, s'bën asnjë nga këto, po thotë fjalë të afta t'ia zbusin çdo egërsi.

Vargu 23. «Edhe thotë: Në paça folur keq, dëshmo për të keqen.»

Domethënë: «Në mundsh të kapësh gjë nga fjalët e mia, thuaje; po në mos mundsh, përse më bie?» E sheh se salla e gjyqit është plot rrëmujë, sherr, acarim e ngatërrim? Kryeprifti pyeti me mashtrim e me tradhti, Krishti u përgjigj drejtpërdrejt, siç kishte hije. Ç'duhej bërë pastaj? Ose ta hidhte poshtë, ose të pranonte atë që tha. Kjo, megjithatë, s'bëhet, po një shërbëtor e godet. Kaq larg ishte kjo nga një gjykatë drejtësie, edhe ecuria e saj ishte ajo e një komploti, e një vepre tiranie. Pastaj, edhe kështu pa zbuluar asgjë më tepër, e dërgojnë të lidhur te Kajafa.

Vargu 25. «Edhe Simon Pjetri rrinte edhe ngrohej.»

E çuditshme, nga ç'plogështi qe zënë ai njeri i nxehtë e i furishëm, ndërsa e çonin Jisuin! Pas gjërave të tilla që kishin ndodhur, s'lëviz, po ende ngrohet, që të mësosh sa e madhe është dobësia e natyrës sonë, kur Perëndia të braktis. Edhe, kur e pyesin, mohon përsëri.

Vargu 26. Atëherë thotë «i afërmi i atij që Pjetri i preu veshin (i hidhëruar për atë që kishte ndodhur): A nuk të pashë në kopsht?»

Po as kopshti s'e bëri të kujtonte ç'kishte ndodhur, as dashuria e madhe që Jisui kishte treguar atje me ato fjalë, po të gjitha këto, nga pesha e ankthit, i largoi nga mendja. Po përse Ungjillorët me një zë kanë shkruar për të? Jo për të akuzuar nxënësin, po sepse duan të na mësojnë sa e keqe e madhe është të mos ia lësh gjithçka Perëndisë, po t'i besosh vetes. Po ti admiro kujdesin e butë të Mësuesit të tij, që, ndonëse i burgosur e i lidhur, u kujdes shumë për nxënësin e vet: e ngriti Pjetrin, kur ishte rrëzuar, me shikimin e tij edhe e zhyti në një det lotësh.

«E çojnë, pra, nga Kajafa te Pilati.»

Kjo u bë, që numri i gjyqtarëve të tij të tregonte, edhe kundër dëshirës së tyre, sa mirë ishte provuar e vërteta e tij. «Edhe ishte herët.» Para se të këndonte gjeli, e prunë te Kajafa, e herët në mëngjes te Pilati; nga kjo Ungjillori tregon se, i pyetur nga Kajafa gjithë gjysmën e natës, s'u provua fajtor për asgjë; prandaj Kajafa e nisi më tej te Pilati. Po duke ua lënë këto gjëra të tjerëve për t'i rrëfyer, Joani flet për atë që vjen më pas. Edhe vër re sjelljen qesharake të hebrenjve. Ata që kishin kapur të pafajshmin e kishin rrokur armët, nuk hyjnë në sallën e gjyqit, «që të mos ndoteshin». Edhe m'thuaj, ç'lloj ndotjeje ishte të shkelje në një sallë gjyqi, ku keqbërësit ndëshkohen me drejtësi? Ata që jepnin të dhjetat e mendrës e të koprës nuk mendonin se ndoteshin kur ishin gati të vrisnin padrejtësisht, po mendonin se ndoteshin veç duke shkelur në një gjykatë drejtësie. «Edhe përse nuk e vranë vetë, në vend që ta çonin te Pilati?» Së pari, pjesa më e madhe e pushtetit e e autoritetit të tyre ishte hequr, kur punët e tyre u vunë nën fuqinë e romakëve; edhe përveç kësaj, kishin frikë se mos akuzoheshin e ndëshkoheshin pastaj prej tij. «Po ç'do të thotë ‹që të hanin Pashkën›? Sepse ai e kishte bërë këtë ditën e parë të të ndormëve.» Ose e quan gjithë festën «Pashkë», ose do të thotë se ata atëherë po e mbanin Pashkën, kurse ai ua dha ithtarëve të vet një ditë më parë, duke e ruajtur Flijimin e vet për ditën e Përgatitjes, kur edhe dikur kremtohej Pashka. Po ata, ndonëse kishin rrokur armët, gjë e paligjshme, edhe po derdhnin gjak, tregohen të kujdesshëm për vendin edhe e nxjerrin Pilatin jashtë tek ata.

Vargu 29. «Edhe si doli, tha: Ç'padi sillni kundër këtij njeriu?»

[4.] E sheh se ishte i lirë nga lakmia për pushtet e nga ligësia? Sepse, kur pa Jisuin të lidhur e të prirë nga kaq njerëz, s'mendoi se kishin provë të pakundërshtueshme për padinë e tyre, po i pyet, ngaqë i dukej gjë e çuditshme që ata ta merrnin vetë gjykimin, e pastaj t'ia linin atij ndëshkimin pa asnjë gjykim. Ç'thonë, pra, ata?

Vargu 30. «Po të mos ishte keqbërës, nuk do ta kishim dorëzuar.»

O marrëzi! Përse nuk i përmendni veprat e tij të këqija, në vend që t'i fshihni? Përse s'e provoni të keqen? E sheh se kudo shmangin një padi të drejtpërdrejtë, edhe se s'kanë ç'të thonë? Se Ana e pyeti për mësimin e tij, edhe si e dëgjoi, e dërgoi te Kajafa; edhe ky, si e pyeti me radhë e s'zbuloi asgjë, e dërgoi te Pilati. Pilati thotë: «Ç'padi sillni kundër këtij njeriu?» As këtu s'kanë ç'të thonë, po përsëri përdorin ca hamendje. Për këtë Pilati, i hutuar, thotë:

Vargjet 31, 32. «Merreni ju edhe gjykojeni sipas ligjit tuaj. Ata, pra, thanë: Neve nuk na lejohet të vrasim njeri.» Po këtë e thanë «që të përmbushej fjala e Zotit që tha, duke treguar me ç'vdekje do të vdiste.»

«Edhe si e tregoi këtë shprehja ‹Neve nuk na lejohet të vrasim njeri›?» Ose Ungjillori do të thotë se ai do të vritej jo vetëm nga hebrenjtë, po edhe nga johebrenjtë, ose se atyre nuk u lejohej të kryqëzonin. Po nëse thonë «Neve nuk na lejohet të vrasim njeri», e thonë duke iu referuar asaj kohe. Sepse që vrisnin njerëz, edhe që i vrisnin në një mënyrë tjetër, e tregon Stefani, që u vra me gurë. Po ata donin ta kryqëzonin, që të bënin shfaqje me mënyrën e vdekjes së tij. Pilati, që donte të shpëtonte nga sherri, nuk e lë për një gjyq të gjatë, po:

Vargjet 33, 34. «Si hyri brenda, e pyeti Jisuin edhe tha: A je ti mbreti i hebrenjve? Jisui iu përgjigj: Prej vetes sate e thua këtë, apo të tjerë ta thanë për mua?»

Përse e pyeti Krishti këtë? Sepse donte të zbulonte qëllimet e liga të hebrenjve. Pilati e kishte dëgjuar këtë fjalë nga shumë veta, edhe, meqë paditësit s'kishin ç'të thoshin, që hetimi të mos ishte i gjatë, do të nxjerrë në pah atë që shpallej vazhdimisht. Po kur u tha atyre «Gjykojeni sipas ligjit tuaj», ata, duke dashur të tregonin se faji i tij s'ishte një faj hebre, u përgjigjën: «Neve nuk na lejohet». «Ai nuk ka mëkatuar kundër ligjit tonë, po padia është e përgjithshme.» Pilati, pra, si e vuri re këtë, thotë, ngaqë edhe vetë mund të vihej në rrezik: «A je ti mbreti i hebrenjve?» Atëherë Jisui, jo nga padija, po nga dëshira që hebrenjtë të akuzoheshin edhe prej tij, e pyeti, duke thënë: «Të tjerë ta thanë?» Duke u shprehur, pra, për këtë pikë, Pilati u përgjigj:

Vargu 35. «Mos jam unë hebre? Kombi yt edhe kryepriftërinjtë të dorëzuan te unë; ç'ke bërë?»

Këtu do të pastronte veten nga kjo punë. Pastaj, ngaqë kishte thënë «A je ti mbreti?», Jisui, duke e qortuar, përgjigjet: «Këtë e ke dëgjuar nga hebrenjtë. Përse nuk heton me saktësi? Kanë thënë se unë jam keqbërës; pyeti ata ç'të keqe kam bërë. Po këtë s'e bën, po thjesht ngre padi kundër meje.» «Jisui iu përgjigj: Prej vetes sate e thua këtë», apo prej të tjerëve? Pilati, pra, s'mund të thotë menjëherë se e kishte dëgjuar, po thjesht shkon pas popullit, duke thënë: «Ty të dorëzuan te unë.» «Prandaj më duhet të të pyes se ç'ke bërë.» Ç'thotë, pra, Krishti?

Vargu 36. «Mbretëria ime nuk është prej kësaj bote.»

Ai e ngre lart Pilatin, që s'ishte njeri shumë i lig, as sipas mënyrës së tyre, edhe do të tregojë se ai s'është thjesht njeri, po Perëndi edhe Biri i Perëndisë. Edhe ç'thotë?

«Po të ishte mbretëria ime prej kësaj bote, shërbëtorët e mi do të luftonin, që të mos u dorëzohesha hebrenjve.»

Ai zhbën atë që Pilati kishte pasur frikë njëfarë kohe, pra dyshimin se donte të rrëmbente pushtetin mbretëror. «A nuk është, pra, mbretëria e tij edhe prej kësaj bote?» Sigurisht që është. «Si thotë atëherë se ‹nuk është›?» Jo se ai nuk sundon këtu, po se e ka perandorinë e vet nga lart, edhe se ajo nuk është njerëzore, po shumë më e madhe se kjo e më e shkëlqyer. «Në qoftë, pra, më e madhe, si u zu rob nga tjetra?» Duke pranuar e dhënë veten. Po tani për tani nuk e zbulon këtë, po ç'thotë? «Po të kisha qenë prej kësaj bote, ‹shërbëtorët e mi do të luftonin, që të mos dorëzohesha›.» Këtu tregon dobësinë e mbretërisë sonë, se forca e saj qëndron te shërbëtorët; kurse ajo që është lart i mjafton vetvetes, s'ka nevojë për asgjë. Nga kjo heretikët, duke gjetur shkas, thonë se ai është ndryshe nga Krijuesi. Po ç'do të thuash atëherë, kur thotë «Erdhi te të vetët»? (kap. I. 11.) Ç'do të thuash, kur vetë thotë «Ata nuk janë nga bota, sikurse unë nuk jam nga bota»? (kap. XVII. 14.) Kështu edhe thotë se mbretëria e tij nuk është prej këtej, jo se ia heq botës providencën e kujdesin e tij, po duke treguar, siç thashë, se fuqia e tij s'ishte njerëzore a e prishshme. Ç'tha, pra, Pilati?

Vargu 37. «Pra, ti je mbret? Jisui u përgjigj: Ti e thua se jam mbret. Për këtë kam lindur.»

Nëse, pra, ka lindur mbret, të gjitha tiparet e tjera i ka prej Lindjes, edhe s'ka asgjë që e ka marrë më vonë. Kështu që, kur dëgjon se «Sikurse Ati ka jetë në vetvete, kështu i ka dhënë edhe Birit të ketë jetë» (kap. V. 26), mos mendo për asgjë tjetër veç lindjes së tij, edhe po ashtu për të tjerat.

«Edhe për këtë erdha, që t'i jap dëshmi së vërtetës.»

Domethënë: «që të flas pikërisht këtë, edhe ta mësoj, edhe të bind gjithë njerëzit.»

[5.] Po ti, o njeri, kur dëgjon këto gjëra edhe sheh Zotin tënd të lidhur e të prirë andej-këtej, quaji për asgjë gjërat e tashme. Sepse si mund të mos jetë e çuditshme, kur Krishti duroi gjëra të tilla për ty, kurse ti shpesh s'mund të durosh as fjalë? Atë e pështyjnë, kurse ti stolisesh me rroba e me unaza, edhe, po të mos fitosh emër të mirë nga të gjithë, e quan jetën të padurueshme? Atë e fyejnë, duron tallje e goditje përçmuese në faqe; kurse ti do të nderohesh kudo, edhe s'e duron dot qortimin për Krishtin? A nuk e dëgjon Pavlin që thotë «Bëhuni imituesit e mi, sikurse edhe unë jam i Krishtit»? (1 Kor. XI. 1.) Kur, pra, dikush tallet me ty, kujto Zotin tënd, se për tallje përkulën gjunjët para tij, e munduan me fjalë e me vepra, edhe e trajtuan me shumë ironi; po ai jo vetëm nuk mbrojti veten, po madje ua shpërbleu me të kundërtat, me butësi e me zemërmirësi. Atë le ta marrim shembull tani; kështu do të mundemi edhe të çlirohemi nga çdo fyerje. Sepse s'është fyesi ai që u jep fuqi fyerjeve edhe i bën therëse, po ai që është i vogël në shpirt edhe helmohet prej tyre. Në mos u helmofsh, s'je fyer; sepse vuajtja nga fyerjet nuk varet nga ata që i shkaktojnë, po nga ata që i pësojnë. Përse hidhërohesh fare? Nëse dikush të ka fyer padrejtësisht, atëherë sigurisht s'duhet të hidhërohesh aspak, po t'i vijë keq për të; nëse me të drejtë, aq më tepër duhet të rrish urtë. Sepse, po të të quajë dikush, ty një njeri të varfër, sikur të ishe i pasur, lëvdata që kanë fjalët e tij nuk të takon aspak, po lavdërimi i tij është më tepër tallje; edhe kështu, po të thotë dikush që të fyen gjëra që s'janë të vërteta, as qortimi s'ka të bëjë me ty. Po nëse ndërgjegjja jote e kap atë që u tha, mos u hidhëro për fjalët, po bëj ndreqjen me vepra. Këtë e them për ato që janë vërtet fyerje. Sepse, po të të qortojë dikush për varfëri a për prejardhje të ulët, qesh me të. Këto gjëra janë turp jo për atë që i dëgjon, po për atë që i thotë, sepse s'e njeh urtësinë e vërtetë. «Po», thotë dikush, «kur këto gjëra thuhen para shumë vetash që s'e dinë të vërtetën, plaga bëhet e padurueshme.» Përkundrazi, është fort e durueshme, kur ke përpara një dëgjimore dëshmitarësh që të lëvdojnë e të duartrokasin, kurse atë e përqeshin e e vënë në lojë. Sepse jo ai që mbron veten, po ai që s'thotë asgjë, duartrokitet nga njerëzit e mençur. Edhe nëse asnjë nga të pranishmit s'është njeri i mençur, atëherë qesh me të më shumë se kurrë edhe gëzoju dëgjimores së qiellit. Sepse atje të gjithë do të të lëvdojnë, do të të duartrokasin e do të të presin. Sepse një engjëll i vetëm vlen sa gjithë bota. Po përse flas për engjëjt, kur vetë Zoti të shpall ty? Le të stërvitemi me këto mendime. Sepse s'është humbje të heshtësh kur të fyejnë, po, përkundrazi, të mbrosh veten kur të fyejnë. Sepse, po të ishte faj ta duroje në heshtje atë që thuhet, Krishti kurrë s'do të na kishte thënë «Nëse dikush të bie në faqen e djathtë, ktheji edhe tjetrën». (Mateu V. 39.) Nëse, pra, armiku ynë thotë atë që s'është e vërtetë, le t'i vijë keq për të pikërisht për këtë, sepse tërheq mbi vete ndëshkimin e hakmarrjen e paditësve, i padenjë qoftë edhe të lexojë Shkrimet. Sepse mëkatarit Perëndia i thotë: «Përse i rrëfen urdhërimet e mia edhe merr në gojën tënde besëlidhjen time? Rrije edhe flisje kundër vëllait tënd.» (Ps. L. 16 e 20, LXX.) Edhe nëse thotë të vërtetën, prapë i vjen keq për të; sepse edhe fariseu tha të vërtetën; e prapë s'i bëri dëm atij që e dëgjoi, po më tepër i bëri të mirë, kurse veten e privoi nga dhjetë mijë bekime, duke pësuar mbytje anijeje me këtë padi. Kështu që, sido që të jetë, ai është që dëmtohet, jo ti; kurse ti, po të jesh i përmbajtur, do të kesh fitim të dyfishtë: edhe e paqton Perëndinë me heshtjen tënde, edhe bëhesh më i matur, edhe fiton nga ç'u tha një rast për të ndrequr atë që ke bërë, edhe e përçmon lavdinë e kësaj bote. Sepse ky është burimi i dhembjes sonë: se shumë veta rrinë me gojë hapur pas mendimit të njerëzve. Po të vendosim të jemi kështu vërtet të urtë, do ta dimë mirë se gjërat njerëzore s'janë asgjë. Le të mësojmë, pra, edhe, si t'i numërojmë fajet tona, le t'i ndreqim me kohë, edhe le të vendosim të ndreqim njërin këtë muaj, tjetrin muajin tjetër, e të tretin në atë që vjen. Edhe kështu, duke u ngjitur si me shkallë, le të arrijmë në qiell me një shkallë të Jakobit. Sepse shkalla, më duket se me atë vegim tregon si me gjëegjëzë ngjitjen shkallë-shkallë me anë të virtytit, me të cilën mund të ngjitemi nga toka në qiell, jo me shkallë lëndore, po me përmirësimin e ndreqjen e sjelljeve. Le ta kapim, pra, këtë mjet nisjeje e ngjitjeje, që, si të fitojmë qiellin, të gëzojmë edhe të gjitha bekimet atje, me anë të hirit e të dashamirësisë së Zotit tonë Jisu Krisht, të cilit i qoftë lavdia në jetë të jetëve. Amin.