Joani 18:37

«Për këtë kam lindur, edhe për këtë kam ardhur në botë, që t'i jap dëshmi së vërtetës. Kushdo që është prej së vërtetës e dëgjon zërin tim.»

[1.] Gjë e mrekullueshme është durimi: e vendos shpirtin si në një liman të qetë, duke e shpëtuar nga tallazet dhe nga frymërat e liga. Dhe këtë Krishti na e ka mësuar kudo, po sidomos tani, kur gjykohet, tërhiqet zvarrë e sillet andej-këndej. Sepse, kur e sollën te Ana, u përgjigj me shumë butësi, dhe shërbëtorit që e goditi i tha fjalë që kishin fuqi t'ia ulnin gjithë paturpësinë. Që andej shkoi te Kajafa, pastaj te Pilati, dhe, pasi e kaloi tërë natën në këto pamje, gjatë gjithë kohës tregoi butësinë e vet. Kur thanë se ishte keqbërës, po s'mundën ta provonin, ai qëndroi në heshtje; po kur e pyetën për Mbretërinë, atëherë i foli Pilatit, e mësoi dhe e ngriti drejt gjërave më të larta. Po përse Pilati e bëri hetimin jo në praninë e tyre, po veçmas, pasi hyri në pretorium? Ndiente se kishte të bënte me diçka të madhe, dhe donte, pa u shqetësuar nga hebrenjtë, të mësonte gjithçka me saktësi. Pastaj, kur i tha: «Ç'ke bërë?», për këtë pikë Jisui nuk u përgjigj; po për atë që Pilati dëshironte më shumë të dëgjonte, domethënë për Mbretërinë e tij, u përgjigj, duke thënë: «Mbretëria ime nuk është prej kësaj bote.» Domethënë: «Unë jam vërtet mbret, por jo i tillë siç mendon ti, madje shumë më i lavdishëm», duke shpallur me këto fjalë dhe me ato që vijnë, se prej tij s'ishte bërë asnjë e keqe. Sepse ai që thotë: «Për këtë kam lindur, edhe për këtë kam ardhur në botë, që t'i jap dëshmi së vërtetës», tregon se prej tij s'është bërë asnjë e keqe. Pastaj, kur thotë: «Kushdo që është prej së vërtetës e dëgjon zërin tim», e tërheq me këto dhe e bind të bëhet dëgjues i fjalëve. «Sepse», thotë ai, «në qoftë se dikush është i vërtetë dhe i dëshiron këto gjëra, do të më dëgjojë me siguri.» Dhe, në të vërtetë, e fitoi aq shumë me këto pak fjalë, saqë ai tha:

Vargu 38. «Ç'është e vërteta?»

Po tani për tani merret me atë që ishte e ngutshme, sepse e dinte se kjo pyetje kërkonte kohë, dhe donte ta shpëtonte nga dhuna e hebrenjve. Prandaj doli jashtë; dhe ç'tha?

«Nuk gjej asnjë faj tek ai.»

Vër re sa me mençuri veproi. Nuk tha: «Meqë ka mëkatuar dhe meriton vdekjen, faleni për hir të festës»; po, pasi e shfajësoi më parë nga çdo faj, u kërkon veç kësaj që, po të mos donin ta linin të shkonte si të pafajshëm, ta falnin të paktën, si fajtor, për hir të kohës. Prandaj shtoi:

Vargjet 39, 40. «Keni një zakon që t'ju liroj një njeri për Pashkë»; pastaj, në mënyrë bindëse: «A doni, pra, t'ju liroj mbretin e hebrenjve? Atëherë të gjithë thirrën: ‹Jo këtë, po Barabën!›»

O vendim i mallkuar! Kërkojnë ata që u ngjajnë në zakone, dhe e lënë fajtorin të ikë; po i kërkojnë atij të ndëshkojë të pafajshmin. Sepse ky ishte zakoni i tyre që moti. Po ti vër re gjatë gjithë kohës dashamirësinë e Zotit në këto rrethana. Pilati e fshikulloi, ndoshta duke dashur të shterë e të qetësojë tërbimin e hebrenjve. Sepse, kur nuk arriti ta shpëtonte me masat e mëparshme, ngaqë donte ta ndalte të keqen këtu, e fshikulloi dhe lejoi të bëhej ç'u bë: t'i vishnin mantelin e kurorën, që t'u zbutej zemërimi. Prandaj edhe e nxori para tyre me kurorë (vargu 5), që, duke parë poshtërsinë që i qe bërë, të qetësoheshin pak nga zemërimi e të nxirrnin helmin e tyre. «Po si do ta kishin bërë këtë ushtarët, po të mos ishte urdhri i sundimtarit të tyre?» Për t'i kënaqur hebrenjtë. Sepse jo me urdhrin e tij hynë ata në fillim natën, po për t'u pëlqyer hebrenjve; për para guxonin gjithçka. Po ai, ndonëse iu bënë kaq shumë e të tilla gjëra, prapë qëndroi në heshtje, si edhe gjatë hetimit, dhe nuk u përgjigj asgjë. Edhe ti mos i dëgjo thjesht këto gjëra, po mbaji vazhdimisht në mendje; dhe, kur të sodisësh Mbretin e botës dhe të gjithë engjëjve, që ushtarët e përqeshin me fjalë e me vepra, e që i duron të gjitha në heshtje, imitoje edhe ti me vepra. Sepse, kur Pilati e kishte quajtur Mbret të hebrenjve, dhe ata tashmë i vishnin rrobat e talljes, atëherë Pilati, pasi e nxori jashtë, tha:

Vargjet 4, 5. «Nuk gjej asnjë faj kundër tij. Doli, pra, jashtë, duke mbajtur kurorën.»

Po as kështu nuk iu shua tërbimi, po thirrën:

Vargu 6. «Kryqëzoje, kryqëzoje!»

Atëherë Pilati, duke parë se gjithçka po bëhej më kot, tha:

«Merreni ju edhe kryqëzojeni.»

Nga kjo duket qartë se ai i kishte lejuar ato që ishin bërë më parë, për shkak të marrëzisë së tyre.

«Sepse unë», thotë, «nuk gjej asnjë faj tek ai.»

[2.] Shihni sa mënyra gjen gjykatësi për ta mbrojtur, duke e shfajësuar vazhdimisht nga akuzat; po asnjë nga këto s'i turpëroi qentë sa të hiqnin dorë nga qëllimi i tyre. Sepse fjala «Merreni ju edhe kryqëzojeni» është fjala e njeriut që e shfajëson veten nga faji dhe i shtyn ata drejt një veprimi që s'u lejohej. Ata, pra, e kishin sjellë që gjëja të kryhej me vendimin e qeveritarit; po doli e kundërta, sepse me vendimin e qeveritarit ai u shfajësua, në vend që të dënohej. Atëherë, meqë u turpëruan,

Vargu 7. «Ne», thanë, «kemi një ligj, edhe sipas ligjit tonë ai duhet të vdesë, sepse e bëri veten Bir të Perëndisë.»

«Si vallë, kur gjykatësi tha: ‹Merreni ju edhe gjykojeni sipas ligjit tuaj›, ju u përgjigjët: ‹Neve nuk na lejohet të vrasim njeri›, kurse tani i mbaheni ligjit? Shihni edhe akuzën: ‹E bëri veten Bir të Perëndisë.› Më thoni, a është kjo shkak për t'u akuzuar, që ai që bëri veprat e Birit të Perëndisë ta quajë veten Bir të Perëndisë?» Ç'bën atëherë Krishti? Ndërsa ata e bënin këtë bisedë me njëri-tjetrin, ai heshtte, duke e përmbushur atë fjalë të profetit, se «nuk e hap gojën e tij: në përuljen e tij iu hoq gjyqi.» (Isaia 53:7, 8, LXX.)

Atëherë Pilati trembet, kur dëgjon prej tyre se ai e bëri veten Bir të Perëndisë, dhe ka frikë se mos ky pohim ndoshta është i vërtetë e se mos del sikur po bën faj; kurse këta njerëz, që e kishin mësuar këtë edhe nga veprat edhe nga fjalët e tij, nuk u drodhën, po e vrasin pikërisht për ato arsye për të cilat duhej ta kishin adhuruar. Prandaj nuk e pyet më: «Ç'ke bërë?», po, i tronditur nga frika, e nis përsëri hetimin, duke thënë: «A je ti Krishti?» Po ai nuk u përgjigj. Sepse ai që kishte dëgjuar «Për këtë kam lindur, edhe për këtë kam ardhur» dhe «Mbretëria ime nuk është prej kësaj bote», ky, kur duhej t'u kundërvihej armiqve të tij dhe ta shpëtonte, nuk veproi kështu, po i doli krah tërbimit të hebrenjve. Atëherë ata, të heshtur nga çdo anë, e kthejnë britmën e tyre në një akuzë politike, duke thënë: «Ai që e bën veten mbret, flet kundër Cezarit.» (vargu 12.) Pilati, pra, duhej të kishte hetuar me saktësi a kishte synuar ai pushtetin mbretëror dhe a kishte vënë dorë për ta dëbuar Cezarin nga froni. Po ai nuk bën hetim të saktë, prandaj Krishti nuk iu përgjigj asgjë, sepse e dinte se ai i bënte të gjitha pyetjet kot. Përveç kësaj, meqë veprat e tij dëshmonin për të, ai nuk deshi të fitonte me fjalë, as të ndërtonte ndonjë mbrojtje, duke treguar se erdhi me dëshirën e vet në këtë gjendje. Kur ai heshti, Pilati thotë:

Vargu 10. «A nuk e di se kam pushtet të të kryqëzoj?»

A e sheh se si e dënoi veten që më parë? Sepse: «në qoftë se gjithçka varet prej teje, përse nuk e lë të ikë, kur nuk gjete asnjë faj tek ai?» Kur, pra, Pilati e shqiptoi vendimin kundër vetes, atëherë ai thotë:

Vargu 11. «Ai që më dorëzoi te ti ka mëkat më të madh.»

Duke treguar se edhe ai ishte fajtor për mëkat. Pastaj, për t'ia ulur kryelartësinë dhe arrogancën, thotë:

«Nuk do të kishe asnjë pushtet, po të mos të ishte dhënë.»

Duke treguar se kjo nuk ndodhi thjesht sipas rrjedhës së zakonshme të ngjarjeve, po u krye në mënyrë mistike. Pastaj, që të mos mendosh, kur dëgjon «po të mos të ishte dhënë», se Pilati ishte i çliruar nga çdo faj, pikërisht për këtë tha: «Prandaj ai që më dorëzoi te ti ka mëkat më të madh.» «E megjithatë, nëse iu dha, atëherë as ai as ata nuk mbanin faj.» «Kot e kundërshton; sepse ‹dhënë› këtu do të thotë ‹lejuar›; sikur të kishte thënë: ‹Ai i ka lejuar këto të ndodhin, po jo për këtë jeni ju të pastër nga ligësia.›» Me këto fjalë i shtiu drojë Pilatit dhe paraqiti një mbrojtje të qartë. Prandaj ai njeri kërkoi ta lironte; po ata përsëri thirrën, duke thënë:

Vargu 12. «Në e lëshofsh këtë njeri, nuk je mik i Cezarit.»

Sepse, kur nuk fituan asgjë duke sjellë akuza të nxjerra nga ligji i tyre, iu drejtuan me ligësi ligjeve të jashtme, duke thënë:

«Kushdo që e bën veten mbret, flet kundër Cezarit.»

E ku është shfaqur ky Njeri si tiran? Nga mund ta vërtetoni këtë? Nga manteli i purpurt? Nga diadema? Nga veshja? Nga ushtarët? A nuk ecte gjithnjë pa shoqërim, veç dymbëdhjetë nxënësve të tij, duke ndjekur në çdo pikë një mënyrë jetese të përulur, si në ushqim, ashtu edhe në veshje e në banesë? Po, o sa pafytyrësi dhe sa frikë e pavend! Sepse Pilati, duke menduar se tani do të hynte në ndonjë rrezik po t'i shpërfillte këto fjalë, del jashtë gjoja për të hetuar çështjen (këtë e tregoi që u ul në selinë e gjyqit), po, pa bërë asnjë hetim, ua dorëzoi atyre, për t'i turpëruar. Sepse, për të provuar se e bëri për këtë qëllim, dëgjo ç'thotë.

Vargjet 14, 15. «Ja, mbreti juaj!» Po kur ata thanë: «Kryqëzoje!», ai shtoi përsëri: «Të kryqëzoj mbretin tuaj?» Po ata thirrën: «Nuk kemi mbret veç Cezarit.»

Me vullnetin e tyre iu nënshtruan ndëshkimit; prandaj edhe Perëndia i braktisi, sepse ata të parët e flakën veten jashtë providencës dhe kujdesit të tij; dhe, meqë me një zë hodhën poshtë sundimin e tij, ai i la të binin me votën e tyre. E megjithatë, ç'qe thënë duhej të kishte mjaftuar për t'ua qetësuar tërbimin; po ata kishin frikë se mos, po të lihej i lirë, do të tërhiqte përsëri turmat, dhe bënë gjithçka që mundën për ta penguar këtë. Sepse dashuria për të sunduar është gjë e tmerrshme, e tmerrshme dhe në gjendje të shkatërrojë shpirtin; pikërisht për këtë ata s'e kishin dëgjuar kurrë. E megjithatë Pilati, për shkak të pak fjalëve, deshi ta linte të ikte; po ata ngulnin këmbë, duke thënë: «Kryqëzoje!» Po përse përpiqeshin ta vrisnin në atë mënyrë? Ishte vdekje e turpshme. Prandaj, nga frika se mos më pas mbetej ndonjë kujtim për të, deshën ta çonin në ndëshkimin e mallkuar, pa ditur se e vërteta lartësohet nga pengesat. Që ta shihni se e kishin këtë dyshim, dëgjoni ç'thonë: «Dëgjuam se ai gënjeshtar tha: ‹Pas tri ditësh do të ngjallem›» (Mateu 27:63); për këtë e bënë gjithë atë rrëmujë, duke përmbysur gjithçka, që të prishnin punët për kohën e mëvonshme. Dhe populli i çrregullt, i prishur nga të parët e tij, thërriste vazhdimisht: «Kryqëzoje!»

[3.] Po le të mos i lexojmë thjesht këto gjëra, po t'i mbajmë në mendje: kurorën me gjemba, mantelin, kallamin, goditjet, shuplakat, pështymat, talljen. Këto gjëra, po t'i sjellim vazhdimisht ndër mend, mjaftojnë për të shuar çdo zemërim; dhe, në qofshim përqeshur, në pësofshim padrejtësi, le të themi prapë: «Shërbëtori nuk është më i madh se zoti i tij» (Joani 13:16); dhe le të sjellim fjalët e hebrenjve, që i thanë në marrëzinë e tyre: «Ti je samaritan edhe ke djall» (Joani 8:48), dhe: «I nxjerr demonët me anë të Beelzebubit» (Lluka 11:15). Sepse për këtë i duroi të gjitha këto, që ne të ecim në gjurmët e tij dhe të durojmë ato përqeshje që na trazojnë më shumë se çdo lloj tjetër poshtërimi. E megjithatë, ai jo vetëm i duroi këto, po përdori çdo mjet për të shpëtuar e për të çliruar nga ndëshkimi i caktuar ata që ia bënë. Sepse dërgoi edhe apostujt për shpëtimin e tyre; të paktën i dëgjon të thonë: «E dimë se e bëtë nga padija» (Veprat 3:17), dhe kështu i tërhoqi drejt pendimit. Këtë le ta imitojmë edhe ne; sepse asgjë nuk e bën Perëndinë kaq të mëshirshëm sa të duash armiqtë dhe t'u bësh mirë atyre që na keqtrajtojnë. Kur të fyen ndonjë njeri, mos shiko atë, po djallin që e shtyn, dhe kundër tij zbraz gjithë zemërimin tënd, kurse mëshiroje njeriun që shtyhet prej tij. Sepse, në qoftë se gënjeshtra vjen nga djalli, aq më tepër zemërimi pa shkak. Kur sheh dikë që tallet me një tjetër, mendo se është djalli që e shtyn, sepse talljet nuk u përkasin të krishterëve. Sepse ai që është urdhëruar të vajtojë, dhe ka dëgjuar «Mjerë ju që qeshni» (Lluka 6:25), po që pas kësaj fyen, bën shaka e dëfren, nuk kërkon prej nesh qortim, po dhembje, sepse edhe Krishti u trondit kur mendoi për Judën. Të gjitha këto, pra, le t'i vëmë në jetë me veprat tona; sepse, po të mos veprojmë drejt në këto, kemi ardhur më kot e pa asnjë qëllim në botë. Ose, më mirë, kemi ardhur për dëmin tonë, sepse besimi nuk mjafton për t'i çuar njerëzit në Mbretëri; përkundrazi, kështu ai ka fuqi t'i dënojë më rëndë ata që bëjnë jetë të keqe. Sepse ai «që e dinte vullnetin e të zotit dhe nuk e bëri, do të rrihet shumë» (Lluka 12:47); dhe përsëri: «Po të mos kisha ardhur e t'u kisha folur, nuk do të kishin mëkat» (Joani 15:22). Ç'shfajësim do të kemi, pra, ne që jemi vënë brenda në pallat, që u çmuam të denjë të përkulemi e të hyjmë në shenjtërore, dhe që u bëmë pjesëtarë të mistereve që na çlirojnë, e prapë jemi më keq se grekët, që s'kanë pasur pjesë në asnjë nga këto? Sepse, në qoftë se ata për hir të mendjemadhësisë treguan aq shumë urtësi të vërtetë, aq më tepër duhet ne të ndjekim çdo virtyt, sepse i pëlqen Perëndisë. Po tani ne s'e përçmojmë as pasurinë; kurse ata shpesh s'e kanë çarë kokën për jetën e tyre, e në luftëra ua kanë dhënë fëmijët marrëzisë së tyre për demonët, dhe kanë përçmuar natyrën për hir të demonëve të tyre; ndërsa ne s'e përçmojmë as paranë për hir të Krishtit, as zemërimin për vullnetin e Perëndisë, po ndizemi, e s'jemi në gjendje më të mirë se ata që i djeg ethja. Dhe, ashtu si ata, kur i kap sëmundja, digjen krejt, ashtu edhe ne, të mbytur si nga një zjarr, s'ndalemi në asnjë pikë të dëshirës, po shtojmë edhe zemërimin edhe lakminë. Për këtë kam turp dhe mbetem i habitur, kur shoh te grekët njerëz që përçmojnë pasurinë, kurse te ne të gjithë të marrë. Sepse, edhe sikur të gjenim ndonjë që përçmon pasurinë, do të shihnim se është zënë rob nga vese të tjera, nga epshi ose nga smira; dhe gjë e vështirë është të gjesh urtësi të vërtetë pa asnjë njollë. Po arsyeja është se nuk përpiqemi me zell të marrim barnat tona nga Shkrimet, as nuk u qasemi atyre Shkrimeve me thyerje zemre, me pikëllim e me psherëtima, po shkel e shko, sa herë që na qëllon të kemi pak kohë të lirë. Prandaj, kur vjen një vërshim i madh punësh të kësaj bote, i mbyt të gjitha; dhe, po të ketë pasur ndonjë dobi, e shkatërron. Sepse, po të ketë njeriu një plagë e, pasi të vërë melhemin, të mos e lidhë fort, po ta lërë të bjerë, e t'ia zbulojë plagën lagështirës, pluhurit, të nxehtit e dhjetë mijë gjërave të tjera që mund ta acarojnë, nuk do të ketë dobi, jo se barnat s'bëjnë punë, po për shkak të shkujdesjes së vet. Dhe kjo na ndodh edhe neve, kur u kushtojmë pak vëmendje fjalëve hyjnore, po i jepemi tërësisht e pandërprerë gjërave të kësaj jete; sepse kështu mbytet gjithë fara, dhe gjithçka mbetet pa fryt. Që të mos ndodhë kjo, le të shohim pak me kujdes, le t'i ngremë sytë drejt qiellit, le të përkulemi mbi varret e arkivolet e të ndjerëve. Sepse i njëjti fund na pret, dhe e njëjta nevojë e ikjes shpesh do të na vijë para se të ngryset. Le të përgatitemi, pra, për këtë udhëtim; duhen shumë gjëra për rrugë, sepse atje vapa është e madhe, e madhe thatësira, e madhe vetmia. Që andej e tutje s'ka më prehje në ndonjë han, s'ka të blesh asgjë, po të mos e kesh marrë gjithçka që këtej. Dëgjo të paktën ç'thonë virgjëreshat: «Shkoni tek ata që shesin» (Mateu 25:9); po ata që shkuan, nuk gjetën. Dëgjo ç'thotë Abrahami: «Një humnerë midis nesh e jush» (Lluka 16:26). Dëgjo ç'thotë Ezekieli për atë ditë: se Noeu, Jobi e Danieli kurrsesi nuk do t'i shpëtojnë bijtë e tyre (Ezekieli 14:14). Po mos ardhtë kurrë ajo ditë që t'i dëgjojmë këto fjalë, po, pasi të kemi marrë që këtej mjaft gjë për rrugën tonë drejt jetës së përjetshme, le të sodisim me guxim Zotin tonë Jisu Krisht, bashkë me të cilin Atit edhe Frymës së Shenjtë u qofshin lavdia, pushteti dhe nderimi, tani e përherë e në jetë të jetëve. Amin.