Joani 20:24,25

«Por Thomai, një nga të dymbëdhjetët, i quajtur Binjak, nuk ishte me ta kur erdhi Jisui. Nxënësit e tjerë, pra, i thanë: ‹Kemi parë Zotin.› Po ai tha: ‹Në mos pafsha në duart e tij ... nuk do të besoj.›»

[1.] Sikurse të besosh pa kujdes, si të vijë, buron nga një natyrë tepër e lehtë, ashtu edhe të jesh tejet kureshtar e ngatërrestar tregon një mendje krejt të trashë. Prandaj Thomai qortohet. Sepse nuk u besoi apostujve kur i thanë: «Kemi parë Zotin», jo se nuk u zinte besë atyre, po se e mbante gjënë për të pamundur, domethënë ngjalljen prej së vdekurish. Sepse nuk thotë: «Nuk ju besoj juve», po: «Në mos e vura dorën ... nuk besoj.» Po qysh ndodhi që, kur ishin mbledhur të gjithë, vetëm ai mungonte? Ka të ngjarë që, pas shpërndarjes që kishte ndodhur së fundmi, ende nuk ishte kthyer. Po ti, kur sheh mosbesimin e nxënësit, vër re dashamirësinë e Zotit: si për hir të një shpirti të vetëm u shfaq me plagët e tij dhe vjen që të shpëtojë qoftë edhe një, ndonëse ky ishte më i trashë se të tjerët; prandaj edhe kërkoi provë nga shqisa më e trashë dhe as syve të tij nuk deshi t'u zinte besë. Sepse nuk tha: «Në mos pafsha», po: «Në mos e preksha», që ajo që shihte të mos ishte disi ndonjë vegim. E megjithatë nxënësit që ia treguan këto ishin atëherë të besueshëm, ashtu si dhe Ai që kishte premtuar; por, meqë ai deshi më tepër, Krishti nuk ia mohoi as këtë.

Po përse nuk iu shfaq menjëherë, po «pas tetë ditësh»? (vargu 26) Që, ndërkohë, duke u mësuar vazhdimisht nga nxënësit dhe duke dëgjuar të njëjtën gjë, të ndizej në një dëshirë më të zjarrtë e të bëhej më gati për të besuar në të ardhmen. Po nga e dinte se brinja e tij ishte çelur? Se e kishte dëgjuar nga nxënësit. Po si ka mundësi që pjesërisht besonte e pjesërisht nuk besonte? Sepse kjo gjë ishte fort e çuditshme dhe e mrekullueshme. Po vini re, ju lutem, vërtetësinë e nxënësve: si nuk fshehin asnjë të metë, as të tyren as të të tjerëve, po i shënojnë me shumë saktësi.

Jisui përsëri u shfaqet atyre dhe nuk pret që Thomai t'i lutet, as të dëgjojë ndonjë fjalë të tillë, po, para se ai të fliste, Ai vetë i doli përpara dhe ia plotësoi dëshirën, duke treguar se edhe kur ai ua thoshte ato fjalë nxënësve, Ai ishte i pranishëm. Sepse përdori po ato fjalë, në një mënyrë që sillte një qortim të prerë dhe një mësim për të ardhmen. Sepse, si tha:

Vargu 26. «Sill këtu gishtin tënd, edhe shih duart e mia; edhe sill dorën tënde, edhe futeje në brinjën time»; shtoi:

«Edhe mos ji mosbesimtar, po besimtar.»

E sheh se dyshimi i tij vinte nga mosbesimi? Po kjo ishte para se të merrte Frymën; pas asaj, s'qe më kështu, po, për të ardhmen, ata u përsosën.

Dhe Jisui nuk e qortoi vetëm në këtë mënyrë, po edhe me atë që vjen më pas; sepse, kur ai, plotësisht i bindur, mori sërish frymë dhe thirri me zë të lartë:

Vargu 28. «Zoti im edhe Perëndia im!» Ai i thotë:

Vargu 29. «Sepse më ke parë, ke besuar; lum ata që nuk panë, edhe besuan.»

Sepse kjo është punë e besimit: të pranosh gjërat që nuk shihen; sepse «besimi është siguria e gjërave që shpresohen, prova e gjërave që nuk shihen» (Hebrenjve 11:1). Dhe këtu Ai shpall të lumtur jo vetëm nxënësit, po edhe ata që do të besojnë pas tyre. «Po», thotë dikush, «nxënësit panë dhe besuan.» Po, mirëpo ata nuk kërkuan asgjë të tillë; nga prova e pëlhurave të varrit e pranuan menjëherë fjalën për Ngjalljen dhe, para se të shihnin trupin, treguan gjithë besimin. Prandaj, kur ndonjë njeri sot thotë: «Ah, të kisha jetuar në ato kohë e ta kisha parë Krishtin duke bërë çudira!», le të mendojë se «lum ata që nuk panë, edhe besuan».

Ia vlen të hetojmë se si një trup i paprishshëm tregoi shenjat e gozhdëve dhe mund të prekej nga një dorë e vdekshme. Po ti mos u shqetëso: ajo që ndodhi qe punë përuljeje. Sepse ai që qe aq i hollë e i lehtë sa të hynte kur dyert ishin mbyllur, ishte i çliruar nga çdo dendësi; po kjo mrekulli u tregua që të besohej Ngjallja dhe që njerëzit ta dinin se ishte vetë i Kryqëzuari, e se nuk u ngjall një tjetër në vend të tij. Prandaj u ngjall duke mbajtur shenjat e Kryqit, e prandaj edhe ha. Sido që të jetë, apostujt kudo e bënë këtë shenjë të Ngjalljes, duke thënë: «Ne, që hëngrëm e pimë bashkë me të» (Veprat 10:41). Prandaj, sikurse kur e shohim duke ecur mbi valët para kryqëzimit nuk themi se ai trup është i një natyre tjetër, po i natyrës sonë, kështu edhe pas Ngjalljes, kur e shohim me shenjat e gozhdëve, nuk do të themi më se ai është, pra, i prishshëm. Sepse i tregoi këto pamje për hir të nxënësit.

Vargu 30. «Edhe shumë shenja të tjera bëri vërtet Jisui.»

[2.] Meqë ky Ungjillor ka përmendur më pak se të tjerët, na thotë se as të tjerët nuk i kanë përmendur të gjitha, po aq sa mjaftonin për t'i sjellë dëgjuesit në besim. Sepse, «po të shkruheshin një nga një, thotë, më duket se as vetë bota nuk do t'i nxinte librat» (Joani 21:25). Prej nga duket qartë se ato që përmendën nuk i shkruan për t'u dukur, po vetëm për hir të asaj që ishte e dobishme. Sepse si mund të shkruanin për t'u dukur këto të tjerat ata që lanë pas dore pjesën më të madhe? Po përse nuk i renditën të gjitha një e nga një? Kryesisht për shkak të numrit të tyre; veç kësaj, ata menduan edhe se ai që nuk u besonte atyre që kishin përmendur, nuk do t'u vinte veshin as më shumëve; kurse ai që i priste këto, nuk do të kishte nevojë për një tjetër që të besonte. Edhe këtu më duket se ai për tani po flet për çudirat pas Ngjalljes. Prandaj thotë:

«Përpara nxënësve të tij.»

Sepse, sikurse para Ngjalljes ishte e nevojshme të bëheshin shumë, që të besonin se Ai ishte Biri i Perëndisë, kështu edhe pas Ngjalljes, që të pranonin se Ai ishte ngjallur. Për një arsye tjetër e ka shtuar edhe «përpara nxënësve të tij»: sepse pas Ngjalljes bisedoi vetëm me ta; prandaj edhe tha: «Bota nuk më sheh më» (Joani 14:19). Pastaj, që ti të kuptosh se ç'u bë, u bë vetëm për hir të nxënësve, ai shtoi:

Vargu 31. «Që, duke besuar, të keni jetë në emrin e tij.»

Këtu i flet njerëzimit në përgjithësi dhe tregon se një mirësi shumë e madhe i falet jo Atij që besohet, po neve vetë. «Në emrin e tij», domethënë «me anë të tij»; sepse Ai është Jeta.

Kreu 21, vargu 1. «Pas këtyre, Jisui iu shfaq përsëri nxënësve në detin e Tiberiadës.»

E sheh se nuk qëndron vazhdimisht me ta, as si më parë? U shfaq, për shembull, në mbrëmje, e u zhduk; pastaj pas tetë ditësh edhe një herë, e sërish u zhduk; pastaj pas këtyre pranë detit, e prapë me frikë të madhe. Po ç'do të thotë «u shfaq»? Prej kësaj duket qartë se nuk shihej po të mos përulej Ai, sepse trupi i tij ishte tanimë i paprishshëm dhe me pastërti të papërzier. Po përse e ka përmendur vendin Ungjillori? Që të tregojë se tashmë u kishte hequr pjesën më të madhe të frikës, kaq sa tani guxonin të dilnin nga banesa e tyre e endeshin kudo. Sepse nuk rrinin më të mbyllur në shtëpi, po kishin shkuar në Galile, duke iu shmangur rrezikut prej hebrenjve. Prandaj Simoni vjen për të peshkuar. Sepse, meqë as Ai nuk ishte vazhdimisht me ta, as Fryma ende s'ishte dhënë, as atyre ende s'u ishte besuar ndonjë punë, pa pasur ç'të bënin, iu kthyen zanatit të tyre.

Vargu 2. «Ishin bashkë Simon Pjetri, edhe Thomai, edhe Natanaeli» (ai që u thirr nga Filipi) «edhe bijtë e Zebedeut, edhe dy të tjerë.»

Meqë, pra, s'kishin ç'të bënin, shkuan të peshkonin, dhe këtë e bënë natën, sepse kishin frikë të madhe. Këtë e përmend edhe Lluka; po nuk është i njëjti rast, po një tjetër. Edhe nxënësit e tjerë i shkuan pas, sepse tashmë ishin lidhur njëri me tjetrin, e njëkohësisht donin të shihnin peshkimin dhe të kalonin mirë kohën e lirë. Ndërsa ata mundoheshin e ishin lodhur, Jisui u del përpara, dhe nuk e zbulon veten menjëherë, që të hyjnë në bisedë me të. Prandaj u thotë:

Vargu 5. «A keni ndonjë ushqim?»

Për një çast Ai flet më fort si njeri, sikur do të blinte diçka prej tyre. Po kur i bënë shenjë se s'kishin, i urdhëroi të hidhnin rrjetat nga e djathta; dhe, si i hodhën, zunë një sasi të madhe peshku. Po kur e njohën, nxënësit Pjetri e Joani përsëri treguan tiparet e natyrave të tyre të ndryshme. Njëri ishte më i zjarrtë, tjetri më i ngritur; njëri më i mprehtë, tjetri më largpamës. Prandaj Joani i pari e njohu Jisuin, Pjetri i pari erdhi tek Ai. Sepse nuk qenë shenja të zakonshme ato që kishin ndodhur. Cilat qenë? E para, që u zunë kaq shumë peshq; pastaj, që rrjeta nuk u këput; pastaj, që, para se të dilnin në breg, u gjet prushi, e mbi të peshku e buka. Sepse nuk i bënte më gjërat prej lënde që gjendej tashmë, siç bënte, sipas një farë ikonomie, para kryqëzimit. Prandaj, kur Pjetri e njohu, hodhi tej gjithçka, edhe peshqit edhe rrjetat, dhe u ngjesh. E sheh nderimin e tij dhe dashurinë? E megjithatë ishin veç dyqind kutë larg; po as kështu Pjetri s'duroi dot të shkonte tek Ai me barkë, po arriti në breg duke notuar. Ç'bën atëherë Jisui?

Vargu 12. «Ejani», thotë, «hani.» «Edhe asnjë prej tyre nuk guxonte ta pyeste.»

Sepse s'e kishin më atë guxim, as nuk ishin aq të sigurt, as nuk i afroheshin tani me fjalë, po me heshtje e me frikë e nderim të madh, u ulën e i vinin veshin.

«Sepse e dinin se ishte Zoti.»

Prandaj nuk e pyetën: «Kush je ti?» Po, duke parë se pamja e tij qe ndryshuar dhe ngjallte një druajtje të madhe, u mahnitën fort e donin të pyesnin diçka për këtë; po frika, dhe dijenia se nuk ishte një tjetër, po vetë Ai, e ndaluan pyetjen, dhe ata veç hëngrën atë që ua krijoi me një shfaqje fuqie më të madhe se më parë. Sepse këtu nuk vështron më nga qielli, as nuk kryen ato veprime njerëzore, duke treguar se edhe ato që bënte, i bënte prej përuljeje. Edhe që të tregojë se nuk qëndroi vazhdimisht me ta, as në po atë mënyrë si më parë, thotë se:

Vargu 14. «Kjo qe hera e tretë që Jisui iu shfaq atyre, pasi u ngjall prej së vdekurish.»

Edhe i urdhëron «të sjellin nga peshku», që të tregojë se ajo që panë nuk qe ndonjë vegim. Po këtu, në të vërtetë, nuk thotë se hëngri bashkë me ta, kurse Lluka, në një vend tjetër, thotë se hëngri; sepse «po hante bashkë me ta» (Veprat 1:4). Po se si u bënë këto, nuk është për ne ta themi; sepse këto ndodhën në një mënyrë tepër të çuditshme, jo sepse natyra e tij kishte tani nevojë për ushqim, po prej një përuljeje, si provë e Ngjalljes.

[3.] Ndoshta, kur i dëgjuat këto, u ndezët, e i quajtët të lumtur ata që qenë atëherë me Të, dhe ata që do të jenë me Të në ditën e ngjalljes së përgjithshme. Le të përpiqemi, pra, me të gjitha forcat, që ta shohim atë Fytyrë të mrekullueshme. Sepse, në qoftë se tani, kur dëgjojmë, digjemi kaq shumë e dëshirojmë të kishim qenë në ato ditë që i kaloi mbi dhé, e t'i kishim dëgjuar zërin, e t'i kishim parë fytyrën, e t'i ishim afruar, e ta kishim prekur, e t'i kishim shërbyer, mendoni sa gjë e madhe është ta shohim jo më në trup të vdekshëm, as duke kryer veprime njerëzore, po me një rojë engjëjsh, kur edhe ne vetë të jemi në një trajtë pastërtie të papërzier, e ta sodisim Atë, e të shijojmë prehjen e asaj lumturie që i kalon të gjitha fjalët. Prandaj, ju lutem, le të përdorim çdo mjet, që të mos e humbasim një lavdi të tillë. Sepse asgjë s'është e vështirë po të duam, asgjë s'është barrë po të vëmë veshin. «Në durofshim, do të mbretërojmë edhe bashkë me të» (2 Timoteut 2:12). Ç'do të thotë, pra, «në durofshim»? Në durofshim shtrëngime, në durofshim përndjekje, në ecshim udhës së ngushtë. Sepse udha e ngushtë prej natyre është e mundimshme, po prej vullnetit tonë bëhet e lehtë, nga shpresa e gjërave që do të vijnë. «Sepse shtrëngimi ynë i lehtë i tanishëm na sjell një peshë lavdie tejet të pamasë e të përjetshme, ndërsa ne nuk shikojmë gjërat që shihen, po ato që nuk shihen» (2 Korinthianëve 4:17, 18). Le t'i ngremë, pra, sytë drejt qiellit, e le t'i përfytyrojmë vazhdimisht ato gjëra, e le t'i sodisim. Sepse po të rrojmë gjithnjë me to, nuk do të nxitemi të lakmojmë kënaqësitë e kësaj bote, as nuk do të na duket e rëndë të durojmë hidhërimet e saj; po do të qeshim me këto e me të ngjashmet, dhe asgjë s'do të mundet të na bëjë skllevër a të na e fryjë mendjen, mjaft që ta drejtojmë mallin tonë atje e t'i mbajmë sytë tek ajo dashuri. E pse them se nuk do të hidhërohemi për vështirësitë e tanishme? Tashti e tutje as që do të duket sikur i shohim. Kaq e fuqishme është dëshira e zjarrtë. Ata, për shembull, që nuk janë tani me ne, po që, edhe pse larg, i duam, i përfytyrojmë çdo ditë. Sepse i madh është sundimi i dashurisë: e tëhuajëzon shpirtin prej çdo gjëje tjetër dhe e lidh pas asaj që dëshirohet. Po ta duam kështu Krishtin, të gjitha këto këtu do të na duken hije, pamje, ëndërr. Edhe ne do të themi: «Kush do të na ndajë nga dashuria e Krishtit? Shtrëngimi apo ngushtica?» (Romakëve 8:35). Nuk tha «paraja, a pasuria, a bukuria» (këto janë fort të ulëta e të përçmuara), po vuri gjërat që duken të rënda: urinë, përndjekjet, vdekjet. Ai, pra, i shpërfilli këto si të ishin asgjë; kurse ne, për hir të parasë, ndahemi nga vetë jeta jonë dhe e presim veten nga drita. Edhe Pavli, vërtet, as vdekjen, as jetën, as gjërat e tanishme, as gjërat që do të vijnë, as ndonjë krijesë tjetër nuk i vë përpara dashurisë që ka për Të; kurse ne, po të shohim një copëz ari, ndizemi dhe shkelim ligjet e Tij. Edhe në qofshin këto të padurueshme kur thuhen, aq më tepër janë kur bëhen. Sepse e tmerrshmja është kjo: dridhemi kur i dëgjojmë, po nuk dridhemi kur i bëjmë; betohemi me lehtësi, betohemi rrejshëm, grabitim, marrim kamatë, s'e çajmë kokën aspak për vetëpërmbajtjen, heqim dorë nga përpikëria në lutje, shkelim shumicën e urdhërimeve, dhe për hir të parasë s'i përfillim as gjymtyrët tona. Sepse ai që do pasurinë do t'i bëjë dhjetë mijë të këqija të afërmit të tij, e po ashtu edhe vetes. Lehtë do të zemërohet me të, do ta shajë, do ta quajë të marrë, do të betohet e do të betohet rrejshëm, dhe as masat e ligjit të vjetër nuk i ruan. Sepse ai që do arin nuk do ta dojë të afërmin; kurse ne, për hir të Mbretërisë, jemi urdhëruar të duam edhe armiqtë tanë. Tani, në qoftë se, edhe duke i përmbushur urdhërimet e vjetra, s'do të mundemi të hyjmë në mbretërinë e qiejve po të mos e kalojë drejtësia jonë e t'i shkojë përtej atyre, atëherë, kur shkelim edhe këto, ç'shfajësim do të gjejmë? Ai që do paranë, jo vetëm që s'do t'i dojë armiqtë, po edhe miqtë do t'i trajtojë si armiq.

[4.] Po pse flas për miqtë? Ata që duan paranë shpesh kanë shpërfillur vetë natyrën. I tilli nuk njeh gjini, nuk kujton shoqëri, nuk nderon moshën, s'ka mik, po do të jetë keqdashës me të gjithë, e mbi të gjithë me veten, jo vetëm duke shkatërruar shpirtin e tij, po duke e munduar veten me dhjetë mijë brenga, mundime e hidhërime. Sepse do të durojë udhëtime të huaja, urrejtje, rreziqe, kurthe, çdo gjë, veç që të ketë në shtëpinë e tij rrënjën e çdo të keqeje dhe të numërojë shumë ar. Ç'mund të jetë, pra, më e rëndë se kjo sëmundje? Është pa asnjë luks a kënaqësi, për hir të së cilës njerëzit shpesh mëkatojnë, është pa nder a lavdi. Sepse ai që do paranë dyshon se ka dhjetëra mijëra, dhe vërtet ka shumë, që e paditin, e kanë zili, e shpifin e i kurdisin kurthe. Ata që u ka bërë padrejtësi e urrejnë, se u është sjellë keq; ata që ende s'kanë pësuar, nga frika se mos pësojnë, e duke u dhembur për ata që kanë pësuar, shfaqin po atë armiqësi; kurse më të mëdhenjtë e më të fuqishmit, të pickuar e të zemëruar për shkak të më të vegjëlve, e njëkohësisht duke pasur zili ndaj tij, janë armiq e urrejtës të tij. E pse flas për njerëzit? Sepse, kur dikush ka bërë armik edhe Perëndinë, ç'shpresë do të ketë atëherë për të? Ç'ngushëllim? Ç'lehtësim? Ai që do pasuritë kurrë s'do të jetë në gjendje t'i përdorë; do të jetë skllav e ruajtës i tyre, jo zotëri. Sepse, gjithnjë në ankth për t'i shtuar, kurrë s'do të pranojë t'i shpenzojë; po do ta mbajë veten të privuar dhe do të jetë në gjendje më të varfër se çdo i varfër, meqë s'ndalet askund në dëshirën e tij. E megjithatë pasuritë s'janë bërë që t'i ruajmë, po që t'i përdorim; por po t'i varrosim për të tjerët, ç'mund të jetë më i mjerë se ne, që rendim andej-këndej duke dëshiruar të mbledhim pasuritë e të gjithë njerëzve, që t'i mbyllim brenda e t'i heqim nga përdorimi i përbashkët? Po ka edhe një tjetër sëmundje jo më të vogël se kjo. Disa e varrosin paranë e tyre në dhé, të tjerë në barkun e tyre, në kënaqësi e në dehje; bashkë me padrejtësinë duke i shtuar vetes ndëshkimin e shthurjes. Disa ua shpenzojnë pasurinë e tyre parazitëve e lajkatarëve, të tjerë zareve e të përdalave, të tjerë shpenzimeve të tjera të këtij lloji, duke çelur për vete dhjetë mijë udhë që çojnë në ferr, po duke lënë udhën e drejtë e të lejuar që çon në qiell. E megjithatë ajo ka jo vetëm fitim më të madh, po edhe kënaqësi më të madhe se gjërat që përmendëm. Sepse ai që u jep të përdalave është qesharak e i turpshëm, do të ketë shumë grindje e kënaqësi të shkurtër; a më mirë, as të shkurtër, sepse, sado që t'u japë grave, të dashurave të tij, ato s'do t'ia dinë për nder; sepse «shtëpia e së huajës është fuçi e shpuar» (Fjalët e Urta 23:27, LXX). Veç kësaj, ai lloj njerëzish është i paturpshëm, dhe Solomoni e ka krahasuar dashurinë e tyre me varrin; dhe vetëm atëherë ndalen, kur e shohin të dashurin e tyre të zhveshur nga çdo gjë. A më mirë, një grua e tillë s'ndalet as atëherë, po stoliset edhe më, e shkel përdhe kur ai ka rënë, e ngjall shumë të qeshura kundër tij, e i bën aq shumë të keqe, sa s'mund as të përshkruhet me fjalë. Jo e tillë është kënaqësia e të shpëtuarve; sepse atje askush s'ka rival, po të gjithë gëzohen e ngazëllojnë, si ata që marrin bekime, ashtu edhe ata që shohin. Asnjë zemërim, asnjë ligështi, asnjë turp, asnjë poshtërsi nuk e rrethojnë shpirtin e një njeriu të tillë, po i madh është gëzimi i ndërgjegjes së tij, e madhe shpresa e tij për gjërat që do të vijnë; e ndritur lavdia e tij, e madhe shquarsia e tij; dhe, më shumë se çdo gjë, hiri dhe siguria që vjen prej Perëndisë; s'ka asnjë greminë, as dyshim, po një liman pa tallaze e qetësi. Le t'i peshojmë, pra, të gjitha këto e le të krahasojmë kënaqësi me kënaqësi, që të zgjedhim më të mirën dhe të fitojmë të mirat që do të vijnë, me anë të hirit edhe të dashamirësisë së Zotit tonë Jisu Krisht, të cilit i qoftë lavdia dhe pushteti në jetë të jetëve. Amin.