Mateu 16:13

Përse e ka përmendur themeluesin e qytetit? Sepse kishte edhe një tjetër veç saj, Qesarenë e Stratonit. Nuk i pyet në atë, po në këtë, duke i çuar larg nga hebrenjtë, që, të çliruar nga çdo frikë, të flisnin me guxim gjithë ç'kishin në mendje.

E përse s'ua kërkoi menjëherë mendimin e tyre, po atë të popullit? Që, kur të kishin thënë mendimin e popullit, dhe pastaj të pyeteshin «Po ju kush thoni se jam unë?», me mënyrën e pyetjes së tij të ngriheshin drejt një kuptimi më të lartë, dhe të mos binin në po atë pamje të ulët si turma. Kështu, s'i pyet aspak në fillim të predikimit të tij, po kur kishte bërë shumë mrekulli, dhe kishte biseduar me ta për shumë mësime të larta, dhe kishte dhënë kaq shumë prova të qarta të hyjnisë së tij, dhe të njëmendjes së tij me Atin, atëherë ua bën këtë pyetje.

Dhe s'tha: «Kush thonë skribët dhe farisenjtë se jam unë?», sado shpesh që këta kishin ardhur tek ai dhe kishin biseduar me të; po: «Kush thonë njerëzit se jam unë?», duke kërkuar gjykimin e popullit, si të paanshëm. Sepse, ndonëse ishte shumë më i ulët se ç'duhej, prapëseprapë ishte i lirë nga ligësia, kurse tjetri gëlonte nga shumë ligësi.

Dhe, duke treguar sa fort dëshiron të rrëfehet ikonomia e tij, thotë «Biri i Njeriut», duke shenjuar me këtë hyjninë e tij, gjë që e bën edhe në shumë vende të tjera. Sepse thotë: «Askush s'është ngjitur në qiell, veç Birit të Njeriut, që është në qiell.» Dhe përsëri: «Po kur të shihni Birin e Njeriut të ngjitet atje ku ishte më parë.»

Pastaj, meqë ata thanë «Disa Joan Pagëzorin, disa Ilian, disa Jereminë, ose ndonjë nga profetët», dhe parashtruan mendimin e tyre të gabuar, ai shtoi më pas: «Po ju kush thoni se jam unë?», duke i nxitur me pyetjen e dytë të kishin ndonjë përfytyrim më të lartë për të, dhe duke treguar se gjykimi i tyre i mëparshëm mbetet tepër poshtë dinjitetit të tij. Prandaj kërkon një gjykim tjetër prej vetë tyre, dhe bën një pyetje të dytë, që të mos binin dakord me turmën, e cila, ngaqë i shihte mrekullitë e tij më të mëdha se njerëzore, e quante vërtet njeri, po një njeri që kishte dalë pas një ngjalljeje, siç tha edhe Herodi. Po ai, që t'i largonte nga ky kuptim, thotë: «Po ju kush thoni se jam unë?», domethënë: «Ju që jeni gjithnjë me mua, dhe më shihni të bëj mrekulli, dhe vetë keni bërë shumë vepra të fuqishme me anën time.»

2. Ç'thotë, pra, goja e apostujve, Pjetri, gjithnjë i zjarrtë, prijësi i korit apostolik? Kur pyeten të gjithë, ai përgjigjet. Dhe, ndërsa kur pyeti mendimin e popullit, të gjithë iu përgjigjën pyetjes, kur pyeti mendimin e vet të tyre, Pjetri hidhet përpara, ua pret fjalën të tjerëve dhe thotë: «Ti je Krishti, Biri i Perëndisë së gjallë.»

Ç'thotë, pra, Krishti? «Lum ti, Simon, biri i Jonait, sepse mishi dhe gjaku nuk ta zbuloi këtë.»

E megjithatë, me siguri, po të mos e kishte rrëfyer atë drejt, si të lindur prej vetë Atit, kjo s'do të ishte vepër zbulese; po ta kishte quajtur Zotin tonë një prej të shumtëve, thënia e tij s'do të ishte e denjë për një bekim. Sepse edhe para kësaj thanë «Me të vërtetë, Ti je Biri i Perëndisë», ata, dua të them, që ishin në barkë pas stuhisë që panë, dhe s'u bekuan, ndonëse sigurisht folën drejt. Sepse s'rrëfyen një birëri të tillë si Pjetri, po e quajtën vërtet Bir si një nga të shumtët, dhe, ndonëse veçanërisht kështu përtej të shumtëve, prapëseprapë jo prej së njëjtës qenie.

Dhe edhe Natanaeli tha: «Rabbi, Ti je Biri i Perëndisë, Ti je Mbreti i Izraelit»; dhe, larg se të bekohej, ai madje qortohet prej tij, si të thoshte diçka që mbeti shumë poshtë së vërtetës. Ai iu përgjigj së paku: «Se të thashë, Të pashë nën fikun, beson? Do të shohësh gjëra më të mëdha se këto.»

Përse, pra, bekohet ky njeri? Sepse e njohu atë Bir të vërtetë. Prandaj sheh se, ndërsa në ato raste të mëparshme ai s'kishte thënë asgjë të tillë, në këtë rast tregon edhe kush e kishte zbuluar. Domethënë, që fjalët e tij të mos u dukeshin të shumtëve (sepse ai ishte një dashamirës i zjarrtë i Krishtit) fjalë miqësie dhe lajke, dhe të një prirjeje për ta favorizuar, ai sjell përpara atë që ia kishte bërë ato të kumbonin në shpirt; që të të njoftojë se Pjetri vërtet foli, po Ati ia sugjeroi, dhe që ti të besoje se thënia s'ishte më mendim njerëzor, po mësim hyjnor.

E përse s'e shpall vetë, as thotë «Unë jam Krishti», po me pyetjen e vet e vendos këtë, duke i sjellë ata ta rrëfejnë? Sepse të vepronte kështu ishte edhe më e përshtatshme për të, po, madje e nevojshme në atë kohë, dhe i tërhiqte më shumë drejt besimit të gjërave që u thanë.

A e sheh si Ati e zbulon Birin, si Biri Atin? Sepse «askush s'e njeh Atin», thotë ai, «veç Biri, dhe ai të cilit Biri do t'ia zbulojë.» S'mund të jetë, pra, që dikush ta mësojë Birin prej ndonjë tjetri veç prej Atit; as që dikush ta mësojë Atin prej ndonjë tjetri veç prej Birit. Kështu që, edhe me këtë, del në dukje njësia e tyre e nderit dhe e qenies.

3. Ç'thotë, pra, Krishti? «Ti je Simoni, biri i Jonait; do të quhesh Qefa.» «Kështu, meqë ti shpalle Atin tim, edhe unë emërtoj atë që të lindi ty»; sikur të thoshte: «Ashtu si ti je biri i Jonait, kështu jam edhe unë i Atit tim.» Përndryshe do të ishte e tepërt të thoshte «Ti je biri i Jonait»; po, meqë ai kishte thënë «Biri i Perëndisë», që të tregonte se ai është Biri i Perëndisë ashtu si tjetri biri i Jonait, prej së njëjtës qenie me atë që e lindi, prandaj shtoi këtë: «Dhe unë po të them ty, Ti je Pjetri, dhe mbi këtë shkëmb do të ndërtoj Kishën time»; domethënë, mbi besimin e rrëfimit të tij. Me këtë tregon se shumë veta ishin tani gati për të besuar, ia ngre shpirtin dhe e bën bari. «Dhe portat e ferrit nuk do ta mundin.» «Dhe, në qoftë se jo atë, aq më tepër jo mua. Prandaj mos u shqetëso, ngaqë së shpejti ke për të dëgjuar se do të tradhtohem dhe do të kryqëzohem.»

Pastaj përmend edhe një nder tjetër. «Dhe unë do të të jap çelësat e qiejve.» Po ç'është kjo, «Dhe unë do të të jap»? «Ashtu si Ati të dha të më njihje mua, kështu do të të jap edhe unë.»

Dhe s'tha «Do t'i lutem Atit» (ndonëse shfaqja e pushtetit të tij ishte e madhe, dhe madhësia e dhuratës e patregueshme), po: «Do të të jap.» Ç'jep ti? Ma thuaj. «Çelësat e qiejve, që çfarëdo të lidhësh mbi dhe, do të jetë e lidhur në qiell, dhe çfarëdo të zgjidhësh mbi dhe, do të jetë e zgjidhur në qiell.» Si, pra, s'është «e tija të japë të rrijë dikush në të djathtën e tij dhe në të majtën», kur thotë «Do të të jap»?

A e sheh si ai vetë e çon Pjetrin drejt mendimeve të larta për të, i zbulon veten dhe lë të kuptohet me këto dy premtime se është Biri i Perëndisë? Sepse ato gjëra që janë të veçanta vetëm për Perëndinë (edhe të falë mëkatet, edhe ta bëjë Kishën të pamundur për t'u përmbysur nga valë të tilla që e sulmojnë, edhe të nxjerrë një njeri që është peshkatar më të fortë se çdo shkëmb, ndërsa gjithë bota është në luftë me të), këto ai premton t'i japë vetë; ashtu si Ati, kur i foli Jeremisë, tha se do ta bënte «shtyllë prej bronzi dhe mur»; po atë vetëm për një komb, kurse këtë njeri në çdo pjesë të botës.

Do të doja, pra, të pyesja ata që dëshirojnë të pakësojnë dinjitetin e Birit: cilat dhurata ishin më të mëdha, ato që Ati i dha Pjetrit, apo ato që i dha Biri? Sepse Ati i dha Pjetrit zbulesën e Birit; po Biri i dha të mbillte atë të Atit dhe atë të vetes në çdo pjesë të botës; dhe një njeriu të vdekshëm i besoi pushtetin mbi gjithë gjërat në qiell, duke i dhënë çelësat; ai që e shtriu Kishën në çdo pjesë të botës, dhe e shpalli më të fortë se qielli. «Sepse qielli dhe dheu do të shkojnë, po fjala ime nuk do të shkojë.» Si, pra, është më i vogël ai që ka dhënë dhurata të tilla, ka kryer gjëra të tilla?

Dhe këto i them jo duke i ndarë veprat e Atit dhe të Birit («sepse të gjitha u bënë me anë të tij, edhe pa atë nuk u bë asnjë nga ato që janë bërë»), po duke i vënë fre gjuhës së paturpshme të atyre që guxojnë të flasin kështu.

Po shih, në çdo gjë, pushtetin e tij: «Unë po të them ty, Ti je Pjetri; do të ndërtoj Kishën; do të të jap çelësat e qiellit.»

4. Dhe pastaj, kur tha kështu, «i porositi që të mos i thoshin askujt se ai ishte Krishti.»

E përse i porositi? Që, kur gjërat që shkaktojnë skandal të hiqen nga mesi, kryqi të kryhet e pjesa tjetër e vuajtjeve të tij të plotësohet, dhe kur s'ka më asgjë që të ndërpresë e të trazojë besimin e popullit tek ai, mendimi i drejtë për të të gdhendet i pastër dhe i palëvizshëm në mendjen e dëgjuesve. Sepse, në të vërtetë, fuqia e tij ende s'kishte shndritur qartë. Kështu, ishte vullneti i tij të predikohej prej tyre atëherë, kur edhe e vërteta e thjeshtë e fakteve, edhe fuqia e veprave të tij, do të dëshmonin në mbështetje të pohimeve të apostujve. Sepse s'ishte aspak e njëjta gjë ta shihje në Palestinë, herë duke bërë mrekulli, herë të fyer e të përndjekur (e sidomos kur vetë kryqi ishte gati të vinte pas mrekullive që po ndodhnin), dhe ta soditje kudo në botë, të adhuruar e të besuar, dhe që s'pësonte më asgjë të tillë siç kishte pësuar.

Prandaj i urdhëron «të mos i thonë askujt.» Sepse ajo që është rrënjosur njëherë e pastaj është shkulur, me vështirësi, po të mbillej, do të mbahej përsëri ndër të shumtët; kurse ajo që, e ngulur njëherë, ka mbetur e palëvizshme, dhe s'ka pësuar dëm nga asnjë anë, ngjitet lehtë, dhe shkon drejt një rritjeje më të madhe.

Dhe, në qoftë se ata që kishin gëzuar të mirën e shumë mrekullive, dhe kishin marrë pjesë në kaq shumë mistere të patregueshme, u skandalizuan vetëm nga të dëgjuarit e saj, ose më mirë jo vetëm këta, po edhe prijësi i të gjithëve, Pjetri, mendo se ç'ka gjasa të ndiente njeriu i thjeshtë, kur së pari t'i thuhej se ai është Biri i Perëndisë, e pastaj ta shihte madje të kryqëzuar e të pështyrë, dhe këtë pa e ditur fshehtësinë e atyre mistereve, as pa marrë pjesë në dhuratën e Frymës së Shenjtë. Sepse, po t'u tha nxënësve të vet «Kam edhe shumë për t'ju thënë, po nuk mund t'i mbani tani», aq më tepër pjesa tjetër e popullit do të kishte dështuar krejt, po t'u ishte zbuluar më i madhi i këtyre mistereve para kohe. Kështu, ua ndalon të tregojnë.

Dhe, që të kuptosh sa gjë e madhe ishte që ata pastaj ta përvetësonin plotësisht mësimin e tij, kur gjërat që skandalizojnë kishin kaluar, merre këtë nga vetë ky prijës i tyre. Sepse pikërisht ky Pjetër, ai që pas kaq shumë mrekullive doli aq i dobët sa madje ta mohonte dhe të kishte frikë nga një shërbëtore e thjeshtë, pasi doli kryqi, dhe pasi mori provat e sigurta të ngjalljes, dhe s'kishte më asgjë që ta skandalizonte e

ta trazonte, e mbajti mësimin e Frymës aq të palëvizshëm, sa më me vrull se një luan u vërsul mbi popullin e hebrenjve, përballë gjithë rreziqeve dhe vdekjeve të panumërta që kërcënoheshin.

Me arsye, pra, i urdhëroi të mos i tregonin të shumtëve para kryqëzimit, sepse as atyre që do të jepnin mësim s'guxoi t'ua besonte gjithçka para kryqëzimit. «Sepse kam edhe shumë për t'ju thënë», thotë ai, «po nuk mund t'i mbani tani.»

Dhe edhe nga gjërat që tha, shumë s'i kuptojnë, sepse s'i bëri të qarta para kryqëzimit. Së paku, kur u ngjall prej së vdekurish, atëherë e jo më parë i kuptuan disa nga thëniet e tij.

5. «Që nga ajo kohë nisi t'u tregonte se duhej të pësonte. Që nga ajo kohë.» Cila kohë? Kur kishte ngulitur mësimin tek ata; kur kishte sjellë fillimin e johebrenjve.

Po as kështu s'e kuptuan atë që tha. «Sepse fjala», thuhet, «ishte fshehur prej tyre»; dhe ishin si në një lloj hutimi, pa e ditur se duhej të ngjallej. Prandaj ai ndalet më tepër te vështirësitë, dhe e zgjeron fjalimin e vet, që t'ua hapë mendjen, dhe të kuptojnë se ç'mund të jetë ajo për të cilën flet.

«Po s'kuptuan, po fjala ishte fshehur prej tyre, dhe kishin frikë ta pyesnin këtë»; jo në do të vdiste, po si, dhe në ç'mënyrë, dhe ç'mund të ishte ky mister. Sepse as e dinin se ç'ishte kjo ngjallje, dhe pandehnin se ishte shumë më mirë të mos vdiste. Prandaj, ndërsa të tjerët ishin të trazuar e në hutim, Pjetri përsëri, në zjarrin e tij, i vetëm guxon të flasë për këto gjëra; dhe as ai haptas, po pasi e mori mënjanë, domethënë, pasi u nda nga nxënësit e tjerë; dhe thotë: «Larg qoftë prej teje, Zot, kjo nuk do të të ndodhë.» Ç'është kjo, vallë? Ai që mori një zbulesë, ai që u bekua, ka rënë kaq shpejt, dhe ka pësuar përmbysje, sa të ketë frikë nga pësimi i tij? E ç'për t'u çuditur, që ai që s'kishte marrë asnjë zbulesë për këto pika, të kishte atë ndjenjë? Po, që të të njoftojë se as ato gjëra të tjera s'i tha nga vetja, shih në këto çështje që s'iu zbuluan si hutohet e përmbyset, dhe, ndonëse i thuhet dhjetë mijë herë, s'e di se ç'mund të thotë fjala.

Sepse ai e kishte mësuar se është Biri i Perëndisë, po ç'mund të ishte misteri i kryqit dhe i ngjalljes, ende s'i ishte bërë i dukshëm: sepse «fjala», thuhet, «ishte fshehur prej tyre.»

A e sheh se me shkak të drejtë i urdhëroi të mos ua tregonin të tjerëve? Sepse, në qoftë se i hutoi kaq shumë ata, që doemos duhej të viheshin në dijeni, ç'nuk do të kishin ndier të gjithë të tjerët?

6. Po ai, që të tregonte se s'po vjen aspak te pësimi kundër vullnetit të tij, edhe e qortoi Pjetrin, edhe e quajti Satana.

Le ta dëgjojnë, sa janë që kanë turp për vuajtjen e kryqit të Krishtit. Sepse, në qoftë se apostulli i parë, madje para se t'i kishte mësuar të gjitha qartë, u quajt Satana ngaqë ndieu këtë, ç'shfajësim mund të kenë ata që, pas një prove kaq të bollshme, mohojnë ikonominë e tij? Them, kur atij që qe bekuar kaq shumë, që bëri një rrëfim të tillë, i drejtohen fjalë të tilla, mendo se ç'do të pësojnë ata që, pas gjithë kësaj, mohojnë misterin e kryqit.

Dhe s'tha «Satanai foli me anën tënde», po: «Shko prapa meje, Satana.» Sepse vërtet ishte dëshirë e kundërshtarit që Krishti të mos pësonte. Prandaj me një ashpërsi kaq të madhe e qortoi, sepse e dinte se edhe ai, edhe të tjerët, e kanë frikë veçanërisht këtë, dhe s'do ta pranojnë lehtë.

Prandaj ai edhe zbulon mendimet e mendjes së tij, duke thënë: «Nuk mendon për punët e Perëndisë, po për punët e njerëzve.»

Po ç'do të thotë «Nuk mendon për punët e Perëndisë, po për punët e njerëzve»? Pjetri, duke e shqyrtuar çështjen me arsyetim njerëzor e tokësor, e quajti të turpshme për të dhe gjë të papërshtatshme. Prandaj, duke e prekur në të gjallë, ai thotë: «Pësimi im s'është gjë e papërshtatshme, po ti e jep këtë gjykim me mendje mishi; kurse, po t'u kishe vënë veshin fjalëve të mia në mënyrë të perëndishme, duke u shkëputur nga kuptimi yt i mishit, do ta dije se kjo më ka hije mbi çdo gjë. Sepse ti vërtet pandeh se të pësoj është gjë e padenjë për mua; po unë po të them se, të mos pësoj unë, kjo është prej mendjes së djallit»; duke e shtypur frikën e tij me pohime të kundërta.

Kështu, ashtu si Joan Pagëzori, kur e quajti të padenjë për Krishtin të pagëzohej prej tij, u bind prej Krishtit ta pagëzonte, kur ai i tha «Kështu na ka hije», dhe ashtu si po ky Pjetër, kur ia ndaloi t'i lante këmbët, me fjalët «Nuk ke pjesë me mua, në qoftë se nuk t'i laj këmbët», po kështu edhe këtu ai e frenoi me përmendjen e së kundërtës, dhe me ashpërsinë e qortimit ia shtypi frikën nga vuajtja.

7. Le të mos ketë turp, pra, asnjeri për simbolet e nderuara të shpëtimit tonë, dhe për më të mirën e gjithë të mirave, me të cilën edhe rrojmë, me të cilën edhe jemi; po, si një kurorë, kështu le ta mbajmë kryqin e Krishtit. Po, sepse me anën e tij kryhet çdo gjë që kryhet ndër ne. Qoftë kur dikush do të rilindë, kryqi është aty; qoftë kur do të ushqehet me atë ushqim mistik, qoftë kur do të shugurohet, qoftë kur do të bëjë çdo gjë tjetër, kudo është i pranishëm simboli ynë i fitores. Prandaj edhe mbi shtëpi, edhe mbi mure, edhe mbi dritare, edhe mbi ballin tonë, edhe mbi mendjen tonë, e gdhendim me shumë kujdes.

Sepse për shpëtimin që u krye për ne, dhe për lirinë tonë të përbashkët, dhe për mirësinë e Zotit tonë, kjo është shenja. «Sepse si dele u pru për therje.» Prandaj, kur bën kryqin mbi vete, mendo qëllimin e kryqit, dhe shuaj zemërimin, dhe gjithë pasionet e tjera. Kur bën kryqin mbi vete, mbushe ballin me gjithë guximin, çliroje shpirtin. Dhe e dini me siguri cilat janë gjërat që japin liri. Prandaj edhe Pavli, kur na çon atje, dua të them te liria që na ka hije, kështu na çoi tek ajo, pasi na kujtoi kryqin dhe gjakun e Zotit tonë. «Sepse u bletë», thotë ai, «me çmim; mos u bëni skllevër njerëzish.» Vër re, thotë ai, çmimin që u pagua për ty, dhe s'do të jesh skllav i asnjë njeriu; me çmim nënkupton kryqin.

Sepse jo vetëm me gishtat duhet ta gdhendë njeriu, po para kësaj me qëllimin e zemrës, me shumë besim. Dhe, po ta kesh shënuar kështu mbi fytyrën tënde, asnjë nga frymët e ndyra s'do të mundë të qëndrojë pranë teje, kur të shohë tehun me të cilin mori plagën e vet, kur të shohë shpatën që i dha goditjen vdekjeprurëse. Sepse, në qoftë se ne, kur shohim vendet ku u priten kokat keqbërësve, rrënqethemi, mendo se ç'duhet të durojë djalli, kur sheh armën me të cilën Krishti i dha fund gjithë fuqisë së tij, dhe i preu kokën dragoit.

Mos ki turp, pra, për një bekim kaq të madh, se mos Krishti të ketë turp për ty, kur të vijë me lavdinë e tij, dhe shenja të shfaqet para tij, duke shndritur përtej vetë rrezes së diellit. Sepse vërtet kryqi vjen atëherë, lëshon një zë me vetë paraqitjen e tij, ndërmjetëson para gjithë botës për Zotin tonë e tregon se s'ka munguar asnjë pjesë nga ç'i përkiste atij.

Kjo shenjë, edhe në ditët e etërve tanë, edhe tani, ka hapur dyer që ishin të mbyllura; kjo ka shuar helme vdekjeprurëse; kjo ka hequr fuqinë e kukutës; kjo ka shëruar kafshime kafshësh helmuese. Sepse, në qoftë se hapi portat e ferrit, dhe çeli gjerësisht harqet e qiellit, dhe bëri një hyrje të re në parajsë, dhe i preu nervat djallit, ç'për t'u çuditur, në qoftë se mbizotëroi mbi helmet vdekjeprurëse, dhe kafshët helmuese, dhe gjithë gjërat e tjera të tilla?

Këtë, pra, gdhende në mendjen tënde, dhe përqafo shpëtimin e shpirtrave tanë. Sepse ky kryq shpëtoi dhe ktheu botën, dëboi lajthitjen, riktheu të vërtetën, e bëri dheun qiell, i shndërroi njerëzit në engjëj. Për shkak të tij, demonët s'janë më të tmerrshëm, po të përçmuar; as vdekja s'është më vdekje, po një gjumë; për shkak të tij, gjithçka që lufton kundër nesh është hedhur përtokë, dhe shkelur nën këmbë.

Në qoftë se, pra, dikush të thotë: A e adhuron të kryqëzuarin? thuaj, me zë plot gëzim dhe me fytyrë të gëzuar: «Edhe e adhuroj, edhe kurrë s'do të pushoj së adhuruari.» Dhe, në qoftë se qesh, vajto për të, sepse është i marrë. Falëndero Zotin që na ka dhuruar të mira të tilla, që s'mund as t'i mësojë njeriu pa zbulesën e tij nga lart. Sepse ky është vetë shkaku i të qeshurit të tij, se «njeriu i natyrshëm nuk i pranon gjërat e Frymës.» Sepse edhe fëmijët tanë e ndiejnë këtë, kur shohin ndonjë nga gjërat e mëdha e të mrekullueshme; dhe, po të sjellësh një fëmijë te misteret, do të qeshë. Tani paganët janë si këta fëmijë; ose më mirë janë edhe më të papërsosur se këta; prandaj edhe janë më të mjerë, ngaqë jo në një moshë të papjekur, po kur janë rritur plotësisht, kanë ndjenjat e foshnjave; prandaj as nuk janë të denjë për falje.

Po ne, me zë të kthjellët, duke bërtitur edhe fort edhe lart, le të thërrasim e të themi (dhe, po të ishin të pranishëm gjithë paganët, aq më me guxim), se kryqi është lavdia jonë, përmbledhja e gjithë bekimeve tona, siguria jonë e gjithë kurora jonë. Do të doja që edhe unë, bashkë me Pavlin, të isha i zoti

të thoja: «Me të cilin bota u kryqëzua për mua, edhe unë për botën»; po s'mundem, i penguar siç jam nga pasione të ndryshme.

8. Prandaj ju këshilloj edhe ju, dhe sigurisht para jush veten time, të kryqëzohemi për botën, dhe të mos kemi asgjë të përbashkët me dheun, po ta vëmë dashurinë tonë te atdheu ynë lart, dhe te lavdia e të mirat që vijnë prej tij. Sepse vërtet jemi ushtarë të një Mbreti qiellor, dhe jemi veshur me armë frymore. Përse, pra, marrim përsipër jetën e tregtarëve, dhe të sharlatanëve, ose më mirë të krimbave? Sepse ku është Mbreti, atje duhet të jetë edhe ushtari. Po, jemi bërë ushtarë, jo të atyre që janë larg, po të atyre që janë afër. Sepse mbreti tokësor vërtet s'do të duronte që të gjithë të ishin në oborret mbretërore, dhe pranë vetes së tij, kurse Mbreti i Qiejve do që të gjithë të jenë pranë fronit të tij mbretëror.

E si, mund të thotë dikush, është e mundur për ne, që jemi këtu, të qëndrojmë pranë atij froni? Sepse edhe Pavli, ndonëse ishte mbi dhe, ishte atje ku janë serafimët, ku janë keruvimët; dhe më afër Krishtit se ç'janë këto truprojat pranë mbretit. Sepse këto i kthejnë fytyrat në shumë drejtime, kurse atë asgjë s'e gënjeu, as e shpërqendroi, po e mbajti gjithë mendjen të ngulur te mbreti. Kështu që, po të duam, kjo është e mundur edhe për ne.

Sepse, po të ishte larg nesh në vend, do të kishe të drejtë të dyshoje, po, në qoftë se është i pranishëm kudo, për atë që përpiqet e që është me zell, ai është afër. Prandaj edhe profeti tha: «Nuk do të kem frikë nga e keqja, sepse ti je me mua»; dhe vetë Perëndia përsëri: «Jam një Perëndi afër, dhe jo një Perëndi larg.» Pastaj, ashtu si mëkatet tona na ndajnë prej tij, po ashtu drejtësitë tona na afrojnë pranë tij. «Sepse, ndërsa ti ende po flet», thuhet, «unë do të them: Ja ku jam.» Cili atë do të ishte ndonjëherë kaq i bindur ndaj fëmijës së vet? Cila nënë është kaq gati, gjithnjë në këmbë, sa herë që e thërrasin fëmijët e saj? S'ka asnjë, as atë, as nënë; po Perëndia rri vazhdimisht duke pritur, në rast se ndonjë nga shërbëtorët e tij e thërret rastësisht; dhe kurrë, kur e kemi thirrur si duhet, s'ka refuzuar të dëgjojë. Prandaj thotë: «Ndërsa ti ende po flet», s'pres të mbarosh, dhe menjëherë të vë veshin.

9. Le ta thërrasim, pra, ashtu si është vullneti i tij të thirret. Po cili është ky vullnet i tij? «Zgjidh», thotë ai, «çdo lidhje paudhësie, liro nyjet e ndërlikuara të besëlidhjeve shtypëse, gris copë-copë çdo marrëveshje të padrejtë. Ndaje bukën tënde me të uriturin, dhe fut të varfrit që janë hedhur jashtë në

shtëpinë tënde. Në qoftë se sheh ndonjë të zhveshur, mbuloje, dhe mos i shpërfill ata që i përkasin farës sate. Atëherë drita jote do të shpërthejë në mëngjes, dhe shërimet e tua do të mbijnë me nxitim, dhe drejtësia jote do të shkojë përpara teje, dhe lavdia e Zotit do të të mbulojë. Atëherë ti do të më thërrasësh, dhe unë do të të vë veshin; ndërsa ti ende po flet, unë do të them: Ja ku jam.»

E kush është i zoti ta bëjë gjithë këtë? mund të pyetet. Po jo, kush s'është i zoti, të lutem? Sepse cila prej gjërave që përmenda është e vështirë? Cila është e mundimshme? Cila jo e lehtë?

Sepse ato jo vetëm janë krejt të mundshme, po edhe të lehta, aq sa shumë veta e kanë tejkaluar në të vërtetë masën e atyre thënieve. Jo vetëm i grisën copë-copë marrëveshjet e padrejta, po edhe ia hoqën vetes gjithë të mirat e veta; i pritën të varfrit jo vetëm nën strehë e në tryezë, po edhe në djersën e trupit të tyre, dhe u munduan që t'i mbanin; u bënë mirë jo vetëm të afërmve, po edhe armiqve.

Po ç'ka fare të vështirë në këto thënie? Sepse s'tha: «Kalo malin, kapërce detin, gërmo nëpër kaq shumë hektarë tokë, rri pa ushqim, mbështillu me thes»; po: «Jepi të varfrit, jep nga buka jote, anulo marrëveshjet e bëra padrejtësisht.»

Ç'është më e lehtë se kjo? Ma thuaj. Po, edhe në qoftë se e quan të vështirë, shih, të lutem, edhe shpërblimet, dhe do të të bëhet e lehtë.

Sepse, ashtu si perandorët tanë në garat e kuajve grumbullojnë përpara garuesve kurora, dhe çmime, dhe rroba, po ashtu edhe Krishti i vë shpërblimet e tij në mes të garës së vet, duke i zgjatur me anë të fjalëve të profetit, si me shumë duar. Dhe perandorët, ndonëse janë dhjetë mijë herë perandorë, prapëseprapë, si njerëz, dhe meqë pasurinë e kanë në një rrjedhë shpenzimi, dhe bujaria e tyre është shterruese, kanë ambicien ta bëjnë sasinë e vogël të duket e madhe; prandaj edhe ia besojnë çdo gjë veç e veç dorës së shërbyesve të ndryshëm, dhe kështu e nxjerrin përpara. Po Mbreti ynë, përkundrazi, pasi i ka grumbulluar të gjitha bashkë (sepse është shumë i pasur, dhe s'bën asgjë sa për t'u dukur), e nxjerr kështu përpara, dhe ajo që zgjat në këtë mënyrë është pambarimisht e madhe, dhe do të duhen shumë duar për ta mbajtur. Dhe, që të vihesh në dijeni për këtë, shqyrto me kujdes çdo hollësi të saj.

«Atëherë», thotë ai, «drita jote do të shpërthejë në mëngjes.» A s'të duket kjo dhuratë si një gjë e vetme? Po s'është e vetme; përkundrazi, ka shumë gjëra brenda, edhe çmime, edhe kurora, edhe shpërblime të tjera. Dhe, po të doni, le ta ndajmë copë-copë dhe të tregojmë gjithë pasurinë e saj, aq sa të jetë e mundur për ne ta tregojmë; veç mos u lodhni.

Dhe së pari, le të mësojmë kuptimin e «do të shpërthejë.» Sepse s'tha aspak «do të duket», po «do të shpërthejë»; duke na treguar shpejtësinë dhe bollëkun e saj, dhe sa jashtëzakonisht dëshiron shpëtimin tonë, dhe si vetë të mirat mundohen të dalin, dhe shtyhen përpara; dhe se ajo që do të pengonte forcën e tyre të patregueshme do të jetë asgjë; me gjithë këto tregon bollëkun e tyre, dhe pafundësinë e begatisë së tij. Po ç'është «mëngjesi»? Do të thotë: «jo pasi të kemi kaluar nëpër ngasjet e jetës, as pasi të kenë rënë mbi ne të këqijat tona»; përkundrazi, është krejt para tyre. Sepse, ashtu si te frutat tona, quajmë të hershëm atë që është shfaqur para stinës së vet, po ashtu edhe këtu përsëri, duke treguar shpejtësinë e saj, ka folur në këtë mënyrë, ashtu si më lart tha: «Ndërsa ti ende po flet, unë do të them: Ja ku jam.»

Po për ç'lloj drite flet, dhe ç'mund të jetë kjo dritë? Jo kjo, që kapet me shqisa; po një tjetër shumë më e mirë, që na tregon Qiellin, engjëjt, kryeengjëjt, keruvimët, serafimët, fronet, zotërimet, kryesitë, pushtetet, gjithë ushtrinë, pallatet mbretërore, tendat. Sepse, po të quhesh i denjë për këtë dritë, do t'i shohësh edhe këto, edhe do të çlirohesh nga ferri, nga krimbi helmues, nga kërcëllima e dhëmbëve, nga vargonjtë që s'mund të thyhen, nga ankthi e mjerimi, nga errësira që s'ka dritë, nga të qenët i prerë më dysh, nga lumi i zjarrit, nga mallkimi e nga banesat e pikëllimit; dhe do të nisesh atje «ku kanë ikur dhembja dhe vajtimi», ku i madh është gëzimi, paqja, dashuria, kënaqësia e hareja; ku është jeta e përjetshme, lavdia e patregueshme e bukuria e pashprehshme; ku janë tendat e përjetshme, lavdia e patreguar e Mbretit dhe ato të mira «që syri nuk pa, dhe veshi nuk dëgjoi, dhe në zemër të njeriut nuk hyri»; ku është dhoma frymore e dhëndrit, banesat e qiejve, virgjëreshat që mbajnë llambat e ndritshme e ata që kanë rrobën e dasmës; ku të shumta janë pronat e Zotit tonë e depot e Mbretit.

A e sheh sa të mëdha janë shpërblimet, dhe sa shumë ka parashtruar me një shprehje të vetme, dhe si i solli të gjitha bashkë?

Kështu, edhe duke shpalosur secilën nga shprehjet që vijnë, do ta gjejmë begatinë tonë të madhe, dhe oqeanin e pamatë. A do të vonojmë, pra, ende, ju lutem, dhe do të ngurrojmë t'u tregojmë mëshirë atyre që janë në nevojë? Jo, ju përgjërohem; po, edhe sikur të na duhet t'i hedhim tej të gjitha, të hidhemi në zjarr, të përballemi me shpatën, të kërcejmë mbi thika, të pësojmë ç'të doni; le t'i durojmë të gjitha lehtë, që të fitojmë rrobën e mbretërisë së Qiejve, dhe atë lavdi të patreguar; të cilën e arrofshim të gjithë, me anë të hirit dhe të dashurisë për njeriun të Zotit tonë Jisu Krisht, të cilit i qoftë lavdia dhe pushteti, në jetë të jetëve. Amin.