Joani 2:12–21

1. Në psalm dëgjuat rënkimin e të varfrit, gjymtyrët e të cilit durojnë shtrëngime mbi gjithë dheun, deri në mbarim të botës. Le të jetë kjo detyra juaj kryesore, vëllezërit e mi: të jeni ndër këto gjymtyrë e prej tyre, sepse çdo shtrëngim ka për të kaluar. «Mjerë ata që gëzohen!» «Lum ata që vajtojnë, thotë e Vërteta, sepse ata do të ngushëllohen.» Perëndia u bë njeri: ç'do të bëhet njeriu, për të cilin Perëndia u bë njeri? Kjo shpresë le të na ngushëllojë në çdo shtrëngim e ngasje të kësaj jete. Sepse armiku nuk pushon së përndjekuri, dhe kur nuk tërbohet haptas, kurdis fshehtas. Si kurdis? «Dhe në zemërimin e tyre, punuan me dredhi.» Prandaj quhet luan e dragua. Po ç'i thuhet Krishtit? «Do të shkelësh mbi luanin dhe mbi dragoin.» Luan, për tërbimin e hapët; dragua, për tradhtinë e fshehtë. Dragoi e dëboi Adamin nga Parajsa; si luan, po ai përndoqi Kishën, siç thotë Pjetri: «Sepse kundërshtari juaj, djalli, sillet rrotull si luan që ulërin, duke kërkuar kë të përpijë.» Të mos ju duket sikur djalli e ka humbur egërsinë. Kur lajkaton me ëmbëlsi, atëherë duhet të ruhemi prej tij edhe më me kujdes. Po midis gjithë këtyre dredhive tradhtare e ngasjeve të tij, ç'të bëjmë veç asaj që dëgjuam në psalm: «Edhe unë, kur më mundonin, u vesha me thes dhe përula shpirtin tim me agjërim.» Ka një që dëgjon lutjen, mos nguro të lutesh; por Ai që dëgjon banon brenda. S'ke nevojë t'i drejtosh sytë nga ndonjë mal; s'ke nevojë ta ngresh fytyrën nga yjet, a nga dielli, a nga hëna; as duhet të kujtosh se dëgjohesh kur lutesh buzë detit: përkundrazi, urreji lutjet e tilla. Vetëm pastro dhomën e zemrës sate; kudo që të jesh, kudo që të lutesh, Ai që dëgjon është brenda, brenda në vendin e fshehtë, që psalmisti e quan gjirin e tij, kur thotë: «Dhe lutja ime do të kthehet në gjirin tim.» Ai që të dëgjon nuk është përtej teje; s'ke pse të udhëtosh larg, as të ngrihesh lart, që ta arrish thua se me duart e tua. Përkundrazi, po të ngrihesh lart, do të biesh; po të përulesh, Ai do të të afrohet. Zoti Perëndia ynë është këtu, Fjala e Perëndisë, Fjala e bërë mish, Biri i Atit, Biri i Perëndisë, Biri i njeriut; i Larti për të na krijuar, i përuluri për të na rikrijuar, që ecën ndër njerëz, që mban njerëzoren, që fsheh hyjnoren.

2. «Zbriti, thotë ungjillori, në Kapernaum, ai, e ëma, vëllezërit e tij dhe dishepujt e tij; dhe qëndruan atje jo shumë ditë.» Ja, ai ka nënë, e vëllezër, e dishepuj: prej nga ka nënë, andej ka vëllezër. Sepse Shkrimi ynë e ka zakon t'i quajë vëllezër jo vetëm ata që lindin nga i njëjti burrë e grua, a nga e njëjta nënë, a nga i njëjti atë ndonëse prej nënash të ndryshme; a, në të vërtetë, ata që janë të një shkalle si kushërinjtë nga ana e atit a e nënës: jo vetëm këta e ka zakon Shkrimi ynë t'i quajë vëllezër. Shkrimi duhet kuptuar ashtu si flet. Ka gjuhën e vet; kush nuk e njeh këtë gjuhë ngatërrohet dhe thotë: Prej nga i pati Zoti vëllezërit? Sepse, me siguri, Maria nuk lindi për së dyti? Kurrsesi! Me të nis nderi i virgjëreshave. Nënë mund të ishte, por grua e njohur prej burri s'mund të ishte. Për të flitet si grua (fjalë që zakonisht do të thotë bashkëshorte), por vetëm për të treguar gjininë e saj, jo për të nënkuptuar humbjen e dëlirësisë virgjërore: dhe kjo del nga vetë gjuha e Shkrimit. Sepse edhe Eva, posa u formua nga brinja e burrit të saj, e ende e panjohur prej tij, quhet, siç e dini, grua: «Dhe e bëri grua.» Atëherë, prej nga vëllezërit? Të afërmit e Marisë, të çfarëdo shkalle, janë vëllezërit e Zotit. Si e vërtetojmë këtë? Nga vetë Shkrimi. Loti quhet «vëllai i Abrahamit», ndonëse ishte i biri i të vëllait. Lexo, dhe do të gjesh se Abrahami ishte ungji i Lotit nga ana e atit, e megjithatë quhen vëllezër. Përse, veçse ngaqë ishin të afërm? Labani, siriani, ishte daja i Jakovit nga ana e nënës, sepse ishte vëllai i Rebekës, gruas së Isakut dhe nënës së Jakovit. Lexo Shkrimin, dhe do të gjesh se daja dhe i biri i së motrës quhen vëllezër. Kur ta kesh njohur këtë rregull, do të gjesh se gjithë farefisi i Marisë janë vëllezërit e Krishtit.

3. Po më fort vëllezër ishin ata dishepuj; sepse edhe ata të afërm nuk do të ishin vëllezër po të mos ishin dishepuj: e vëllezër pa kurrfarë dobie, po të mos e njihnin vëllanë e tyre si mësuesin e tyre. Sepse diku, kur i thanë se e ëma dhe vëllezërit e tij po rrinin jashtë, ndërsa ai po u fliste dishepujve, ai tha: «Kush është nëna ime? A kush janë vëllezërit e mi? Dhe, duke shtrirë dorën mbi dishepujt e tij, tha: Këta janë vëllezërit e mi»; dhe: «Kushdo që të bëjë vullnetin e Atit tim, ai është nëna ime, e vëllai, e motra.» Prandaj edhe Maria, ngaqë bëri vullnetin e Atit. Ajo që Zoti madhëroi tek ajo ishte se ajo bëri vullnetin e Atit, jo se mishi lindi mish. Vini mirë veshin, të dashur. Për më tepër, kur turma e shihte Zotin me habi, ndërsa bënte shenja e mrekulli e shfaqte atë që fshihej nën mish, disa shpirtra plot admirim thanë: «Lum barku që të lindi. Edhe ai tha: Po, më fort, lum ata që dëgjojnë fjalën e Perëndisë dhe e ruajnë.» Domethënë, edhe nëna ime, që e quajtët të lumtur, është e lumtur ngaqë ruan fjalën e Perëndisë: jo ngaqë tek ajo Fjala u bë mish e banoi ndër ne; por ngaqë ruan po atë fjalë të Perëndisë prej së cilës u krijua, dhe që tek ajo u bë mish. Le të mos gëzohen njerëzit për pjellë të kësaj jete, por le të ngazëllohen po të jenë bashkuar në frymë me Perëndinë. Këto i thamë për shkak të asaj që thotë ungjillori, se ai banoi në Kapernaum pak ditë, bashkë me nënën, vëllezërit dhe dishepujt e tij.

4. Ç'vjen pas kësaj? «Dhe pashka e hebrenjve ishte afër; dhe ai u ngjit në Jerusalem.» Rrëfimtari tregon një çështje tjetër, ashtu si i erdhi ndër mend. «Dhe gjeti në tempull ata që shitnin qe, e dele, e pëllumba, dhe këmbyesit e parave ulur: dhe, si bëri një lloj fshikulli prej litarësh të hollë, i dëboi të gjithë nga tempulli; edhe qetë, edhe delet; e derdhi paratë e këmbyesve dhe përmbysi tryezat; dhe u tha atyre që shitnin pëllumba: Hiqni këto së këtejmi; dhe mos e bëni shtëpinë e Atit tim shtëpi tregtie.» Ç'dëgjuam, vëllezër? Ja, ai tempull ishte ende një figurë, e megjithatë Zoti dëboi prej tij të gjithë ata që kërkonin të tyren, të gjithë ata që kishin ardhur për të bërë pazar. E ç'shitnin atje? Gjëra që i duheshin popullit për flijimet e asaj kohe. Sepse e dini, të dashur, se flijimet iu dhanë atij populli, duke pasur parasysh mendjen mishtore dhe zemrën e gurtë që kishin ende në vete, për t'i ruajtur nga rrëshqitja drejt idhujve: dhe atje flijonin qe, dele e pëllumba: këtë e dini, sepse e keni lexuar. Nuk ishte, pra, mëkat i madh po të shitnin në tempull atë që blihej për t'u kushtuar në tempull: e megjithatë ai i dëboi së andejmi. Në qoftë se, ndërsa shitnin atë që ishte e ligjshme e jo kundër drejtësisë (sepse s'është e paligjshme të shesësh atë që është e ndershme ta blesh), ai megjithatë i nxori jashtë ata njerëz dhe nuk lejoi që shtëpia e lutjes të bëhej shtëpi tregtie; atëherë, po të gjente atje pijanecë, ç'do të bënte Zoti? Në qoftë se shtëpia e Perëndisë s'duhet bërë shtëpi tregtie, a duhet bërë shtëpi pijesh? Por kur e themi këtë, ata kërcëllijnë dhëmbët kundër nesh; mirëpo psalmi që dëgjuat na ngushëllon: «Kërcëllitën dhëmbët kundër meje.» Megjithatë, ne e dimë si mund të shërohemi, ndonëse goditjet e fshikullit shumohen mbi Krishtin, sepse fjala e tij vihet të mbajë fshikullin: «Fshikujt, thotë ai, u mblodhën kundër meje, dhe nuk e dinin.» U fshikullua nga fshikujt e hebrenjve; tani fshikullohet nga blasfemitë e të krishterëve të rremë: shumojnë fshikuj për Zotin e tyre, dhe s'e dinë. Le të bëjmë, aq sa na ndihmon ai, ashtu si bëri psalmisti: «Por unë, kur më mundonin, vesha thes dhe përula shpirtin tim me agjërim.»

5. Megjithatë themi, vëllezër (sepse ai nuk i kurseu ata njerëz: ai që do të fshikullohej prej tyre, i fshikulloi ata të parët), se ai na dha një farë shenje, kur bëri një fshikull prej litarësh të hollë dhe me të goditi të parregulltit, që e kthenin në pazar tempullin e Perëndisë. Sepse vërtet çdo njeri dredh për vete një litar me mëkatet e tij: «Mjerë ata që e tërheqin mëkatin si një litar të gjatë.» Kush bën litar të gjatë? Ai që i shton mëkat mbi mëkat. Si u shtohen mëkate mëkateve? Kur mëkatet e bëra mbulohen me mëkate të tjera. Dikush ka bërë një vjedhje: që të mos zbulohet se e ka bërë, kërkon astrologun. Do të mjaftonte të kishte bërë vjedhjen: përse do t'i shtosh mëkat mbi mëkat? Ja, dy mëkate të bëra. Kur të ndalojnë të shkosh te astrologu, ti shan peshkopin: ja tri mëkate. Kur dëgjon të thonë për ty: «Nxirreni jashtë Kishës», ti thua: «Do të shkoj te pala e Donatit»: ja, po shton mëkatin e katërt. Litari po zgjatet; ki frikë prej litarit. Është mirë për ty të ndreqesh këtu, kur fshikullohesh me të; që të mos thuhet për ty në fund: «Lidhini duart e këmbët dhe hidheni në errësirën e jashtme.» Sepse: «Me litarët e mëkateve të veta lidhet gjithkush.» E para është fjalë e Zotit, e dyta e një Shkrimi tjetër; por prapëseprapë të dyja janë fjalë të Zotit. Me mëkatet e veta lidhen njerëzit dhe hidhen në errësirën e jashtme.

6. Por, për të kërkuar misterin e veprës në figurë, kush janë ata që shesin qe? Kush janë ata që shesin dele e pëllumba? Janë ata që kërkojnë të tyren në Kishë, jo ato që janë të Krishtit. Gjithçka e quajnë send për shitje, ndërsa vetë nuk duan të shpengohen: s'kanë dëshirë të blihen, e megjithatë duan të shesin. Po; vërtet e mirë është për ta që të shpengohen me gjakun e Krishtit, që të vijnë në paqen e Krishtit. Tani, ç'dobi ka të fitosh në këtë botë çfarëdo gjëje të përkohshme e kalimtare, qoftë para, a kënaqësi të qiellzës, a nder që qëndron në lëvdatën e njerëzve? A nuk janë të gjitha erë e tym? A nuk kalojnë e ikin të gjitha? A nuk janë të gjitha si një lumë që sulet me vrull në det? Dhe mjerë ai që bie në të, sepse do të përmbytet në det. Prandaj duhet t'i frenojmë të gjitha prirjet tona nga dëshira të tilla. Vëllezërit e mi, ata që kërkojnë gjëra të tilla janë ata që shesin. Sepse edhe ai Simoni deshi të blinte Frymën e Shenjtë, pikërisht ngaqë synonte ta shiste Frymën e Shenjtë; dhe pandehte se apostujt ishin tregtarë të tillë si ata që Zoti i dëboi nga tempulli me fshikull. Sepse i tillë ishte ai vetë, dhe dëshironte të blinte atë që mund ta shiste: ishte nga ata që shesin pëllumba. E Fryma e Shenjtë u shfaq pikërisht në një pëllumb. Kush janë, pra, vëllezër, ata që shesin pëllumba, veç atyre që thonë: «Ne japim Frymën e Shenjtë»? Po përse e thonë këtë, dhe me ç'çmim shesin? Me çmimin e nderit për vete. Marrin si çmim frone të përkohshme nderi, që të duken si shitës pëllumbash. Le të ruhen nga fshikulli prej litarësh të hollë. Pëllumbi nuk është për shitje: jepet falas; sepse quhet hir, ose dhunti. Prandaj, vëllezërit e mi, ashtu si i shihni ata që shesin, shitës të zakonshëm, secili lavdëron atë që shet: sa tezga kanë ngritur! Primiani ka një tezgë në Kartagjenë, Maksimiani ka një tjetër, Rogati ka një tjetër në Mauritani, kanë një tjetër në Numidi, kjo palë e ajo, që s'është në dorën tonë t'i emërtojmë tani. Kështu, dikush shkon rreth e rrotull për të blerë pëllumbin, dhe secili në tezgën e vet lavdëron atë që shet. Le të largohet zemra e njeriut të tillë nga çdo shitës; le të vijë atje ku merr falas. Po, vëllezër, dhe nuk skuqen që, me këto grindje të hidhura e plot ligësi, kanë bërë prej vetes kaq shumë palë, ndërsa hiqen si ata që s'janë, ndërsa fryhen, duke pandehur se janë diçka, kur s'janë asgjë. Po ç'plotësohet tek ata, ngaqë nuk duan të ndreqen, veç asaj që dëgjuat në psalm: «U shqyen, dhe s'u penduan»?

7. Mirë, kush shet qe? Ata që na kanë shpërndarë Shkrimet e Shenjta merren për qetë. Apostujt ishin qe, profetët ishin qe. Prandaj apostulli thotë: «Mos ia lidh gojën kaut që shin grurin. A kujdeset Perëndia për qetë? Apo e thotë për ne? Po, për ne e thotë: që ai që lëron, të lërojë me shpresë; dhe ai që shin, të shijë me shpresë se do të marrë pjesë.» Ata qe, pra, na kanë lënë rrëfimin e Shkrimeve. Sepse ata nuk shpërndanë të tyren, ngaqë kërkonin lavdinë e Zotit. Tani, ç'dëgjuat në atë psalm? «Dhe le të thonë vazhdimisht: U madhëroftë Zoti, ata që duan paqen e shërbëtorit të tij.» Shërbëtori i Perëndisë, populli i Perëndisë, Kisha e Perëndisë. Ata që duan paqen e asaj Kishe le të madhërojnë Zotin, jo shërbëtorin: «dhe le të thonë vazhdimisht: U madhëroftë Zoti.» Cilët le ta thonë? «Ata që duan paqen e shërbëtorit të tij.» Zëri i atij populli, i atij shërbëtori, është pikërisht ai zë që dëgjuat në vajtimet e psalmit, dhe u prekët kur e dëgjuat, sepse jeni prej atij populli. Ajo që u këndua nga një, jehoi nga zemrat e të gjithëve. Lum ata që u njohën në ata zëra si në pasqyrë. Kush janë, pra, ata që duan paqen e shërbëtorit të tij, paqen e popullit të tij, paqen e atij që ai e quan «të vetmin e tij», dhe të cilin ai dëshiron ta çlirojë nga luani: «Çliroje të vetmin tim nga fuqia e qenit»? Ata që thonë përherë: «U madhëroftë Zoti.» Ata qe, pra, madhëruan Zotin, jo veten. Shihe këtë ka që madhëron Zotin e tij, sepse «kau e njeh të zotin»; vështroje atë ka që druan se mos njerëzit e braktisin të zotin e kaut e mbështeten te kau: si u tutet atyre që duan të vënë besimin te ai: «Mos u kryqëzua Pavli për ju? Apo u pagëzuat në emër të Pavlit?» Atë që dhashë, nuk isha unë dhënësi: falas e keni marrë; pëllumbi zbriti nga qielli. «Unë mbolla, thotë, Apoloi ujiti; por Perëndia dha rritjen: as ai që mbjell është gjë, as ai që ujit; por Perëndia që jep rritjen.» «Dhe le të thonë përherë: U madhëroftë Zoti, ata që duan paqen e shërbëtorit të tij.»

8. Këta njerëz, megjithatë, e mashtrojnë popullin me vetë Shkrimet, që të marrin nderime e lëvdata prej tij, dhe që njerëzit të mos kthehen te e vërteta. Por, duke e mashtruar, me vetë Shkrimet, popullin nga i cili kërkojnë nderime, ata në të vërtetë shesin qe: shesin edhe dele; domethënë vetë njerëzit e thjeshtë. E kujt ua shesin, veç djallit? Sepse, në qoftë se Kisha është e vetmja e Krishtit, kush është ai që rrëmben gjithçka që pritet prej saj, veç atij luani që ulërin e sillet rrotull, «duke kërkuar kë të përpijë»? Mjerë ata që priten nga Kisha! Sa për të, ajo do të mbetet e tërë. «Sepse Zoti i njeh ata që janë të tijtë.» Këta, megjithatë, sa munden, shesin qe e dele, shesin edhe pëllumba: le të ruhen nga fshikulli i mëkateve të veta. Por kur të pësojnë ndonjë gjë të tillë për këto paudhësi të tyret, le ta pranojnë se Zoti ka bërë një fshikull prej litarësh të hollë dhe po i qorton të ndryshojnë e të mos jenë më tregtarë: sepse, po të mos ndryshojnë, do të dëgjojnë në fund të thuhet: «Lidhini duart e këmbët e këtyre njerëzve dhe hidhini në errësirën e jashtme.»

9. «Atëherë dishepujt kujtuan se ishte shkruar: Zelli për shtëpinë tënde më ka gllabëruar»: sepse me këtë zell për shtëpinë e Perëndisë, Zoti i dëboi ata njerëz nga tempulli. Vëllezër, çdo i krishterë ndër gjymtyrët e Krishtit le të gllabërohet nga zelli për shtëpinë e Perëndisë. Kush gllabërohet nga zelli për shtëpinë e Perëndisë? Ai që përpiqet të ndreqë çdo gjë të keqe që i qëllon të shohë atje, dëshiron ta përmirësojë, nuk rri kot: ai që, po të mos e ndreqë dot, e duron, e vajton. Kokrra nuk shkundet në lëmë që të hyjë në hambar pasi të jetë ndarë byku. Në je kokërr, mos u shkund nga lëmi para se të futesh në grunar; që të mos të rrëmbejnë zogjtë para se të mblidhesh në grunar. Sepse zogjtë e qiellit, fuqitë e ajrit, presin të rrëmbejnë diçka nga lëmi, dhe s'mund të rrëmbejnë veçse atë që është shkundur prej tij. Prandaj, le të të gllabërojë zelli për shtëpinë e Perëndisë: le të gllabërojë çdo të krishterë zelli për shtëpinë e Perëndisë, zelli për atë shtëpi të Perëndisë ku ai është gjymtyrë. Sepse shtëpia jote s'është më e rëndësishme se ajo ku ke prehjen e përjetshme. Në shtëpinë tënde hyn për prehje të përkohshme, në shtëpinë e Perëndisë hyn për prehje të përjetshme. Në qoftë se, pra, përpiqesh që asgjë e keqe të mos bëhet në shtëpinë tënde, a është e udhës të durosh, aq sa e ke në dorë ta pengosh, po të të qëllojë të shohësh ndonjë të keqe në shtëpinë e Perëndisë, ku të është vënë përpara shpëtimi dhe prehja pa mbarim? Për shembull, sheh një vëlla që rend drejt teatrit? Ndale, paralajmëroje, bëje të vijë keq, po të të gllabërojë zelli për shtëpinë e Perëndisë. Sheh të tjerë që vrapojnë e duan të dehen, madje edhe në vende të shenjta, gjë që s'është e hijshme të bëhet kudo qoftë? Ndalo kë të mundesh, freno kë të mundesh, tremb kë të mundesh, tërhiq me butësi kë të mundesh: mos rri, megjithatë, në heshtje. Është mik? Le të qortohet me butësi. Është grua? Le të frenohet me rreptësinë më të madhe. Është shërbëtore? Le të frenohet qoftë edhe me goditje. Bëj çfarë të mundesh për pjesën që të takon; dhe kështu e plotëson: «Zelli për shtëpinë tënde më ka gllabëruar.» Por, në qofsh i ftohtë, i plogësht, duke pasur parasysh vetëm veten, sikur vetja të të mjaftonte, dhe duke thënë në zemrën tënde: «Ç'punë kam unë të merrem me mëkatet e njerëzve të tjerë? Më mjafton kujdesi për shpirtin tim: këtë le ta ruaj të papërlyer për Perëndinë»; eja, a nuk të vjen ndër mend rasti i atij shërbëtori që fshehu talentin e tij dhe nuk deshi ta vinte në punë? A u qortua ngaqë e humbi, e jo ngaqë e mbajti pa fitim? Prandaj dëgjoni, vëllezërit e mi, që të mos rrini kot. Do t'ju jap një këshillë: le ta japë Ai që është brenda; sepse, edhe pse është me anën time, është Ai që e jep. E dini secili nga ju ç'të bëni, në shtëpinë e tij, me mikun e tij, me qiramarrësin, me klientin, me të mëdhenj e me të vegjël: ashtu si Perëndia jep një hyrje, ashtu si i hap një derë fjalës së tij, mos reshtni së fituari për Krishtin; sepse u fituat prej Krishtit.

10. «Hebrenjtë i thanë: Ç'shenjë na tregon, që i bën këto gjëra? Dhe Zoti u përgjigj: Prishni këtë tempull, dhe për tri ditë do ta ngre. Atëherë hebrenjtë thanë: Dyzet e gjashtë vjet u ndërtua ky tempull, dhe ti thua: Për tri ditë do ta ngre?» Mish ishin, gjëra të mishit kishin ndër mend; por ai fliste në mënyrë frymore. Po kush mund të kuptonte për cilin tempull fliste? E megjithatë s'kemi pse ta kërkojmë larg; na e ka zbuluar me anë të ungjillorit, na ka thënë për cilin tempull e tha. «Por ai fliste, thotë ungjillori, për tempullin e trupit të tij.» Dhe është e qartë se Zoti, pasi u vra, u ngjall përsëri pas tri ditësh. Kjo tani na dihet të gjithëve: dhe në qoftë se u fshihet hebrenjve, është ngaqë ata rrinë jashtë; kurse për ne është e hapur, sepse e dimë se te kush besojmë. Prishjen dhe ringritjen e atij tempulli po gatitemi ta kremtojmë në kremten e saj të përvitshme: dhe për këtë ju nxitim të përgatiteni, ata prej jush që janë katekumenë, që të merrni hir; qysh tani është koha, qysh tani le të ngjizet ajo që atëherë do të lindë. Tani, atë gjë e dimë.

11. Po ndoshta na kërkohet kjo: a nuk fsheh vallë ndonjë mister që tempulli u ndërtua për dyzet e gjashtë vjet? Ka, vërtet, shumë gjëra që mund të thuhen për këtë çështje; por atë që mund të thuhet shkurt e të kuptohet lehtë, atë po themi tani për tani. Vëllezër, dje thamë, në mos gaboj, se Adami ishte një njeri i vetëm, e megjithatë është gjithë gjinia njerëzore. Sepse kështu thamë, po ta mbani mend. U copëtua, si të thuash, në pjesë; dhe, i shpërndarë, tani po mblidhet, dhe, si të thuash, po bashkohet në një me anë të një shoqërimi e mirëkuptimi frymor. Dhe «i varfëri që rënkon», si një njeri i vetëm, është po ai Adam, por në Krishtin po ripërtërihet: sepse erdhi një Adam pa mëkat, për të shkatërruar mëkatin e Adamit në mishin e vet, dhe që ai Adam të ripërtërijë në vete shëmbëlltyrën e Perëndisë. Prej Adamit, pra, është mishi i Krishtit: prej Adamit tempulli që hebrenjtë prishën, dhe Zoti e ngriti për tri ditë. Sepse ai ngriti mishin e vet: ja, se kështu ishte Perëndi i barabartë me Atin. Vëllezërit e mi, apostulli thotë: «Ai që e ngriti nga të vdekurit.» Për kë e thotë këtë? Për Atin. «U bë, thotë, i bindur deri në vdekje, madje deri në vdekjen e kryqit; prandaj edhe Perëndia e ngriti nga të vdekurit dhe i dha një emër që është përmbi çdo emër.» Ai që u ngrit e u lartësua është Zoti. Kush e ngriti? Ati, të cilit ai i tha në psalme: «Ngremë, dhe do t'ua shpaguaj.» Prandaj, Ati e ngriti. A nuk e ngriti veten? Dhe a bën Ati ndonjë gjë pa Fjalën? Ç'bën Ati pa të Vetmin e tij? Sepse, dëgjoje se edhe ai ishte Perëndi. «Prishni këtë tempull, dhe për tri ditë do ta ngre.» A tha vallë: Prishni tempullin, të cilin për tri ditë Ati do ta ngrejë? Por, ashtu si kur ngre Ati, ngre edhe Biri; kështu, kur ngre Biri, ngre edhe Ati: sepse Biri ka thënë: «Unë dhe Ati jemi një.»

12. Tani, ç'do të thotë numri dyzet e gjashtë? Ndërkaq, se si Adami shtrihet mbi gjithë rruzullimin, e keni dëgjuar tashmë të shpjeguar dje, me anë të katër shkronjave greke të katër fjalëve greke. Sepse, po të shkruash të katër fjalët, njëra nën tjetrën, domethënë emrat e katër anëve të botës, të lindjes, të perëndimit, të veriut dhe të jugut, që përbën gjithë rruzullimin (prandaj Zoti thotë se do t'i mbledhë të zgjedhurit e tij nga të katër erërat, kur të vijë për gjyq); po të marrësh, them, këto katër fjalë greke: ἀνατολή, që është lindja; δύσις, që është perëndimi; ἄρκτος, që është veriu; μεσημβρία, që është jugu (Anatole, Dysis, Arktos, Mesembria), shkronjat e para të fjalëve bëjnë Adam. Si, pra, gjejmë edhe atje numrin dyzet e gjashtë? Sepse mishi i Krishtit ishte prej Adamit. Grekët i llogaritin numrat me shkronja. Atë që ne e bëjmë shkronjën A, ata në gjuhën e tyre e vënë alfa, α, dhe alfa, α, quhet një. E atje ku në numra shkruajnë beta, β, që është b-ja e tyre, quhet në numra dy. Atje ku shkruajnë gama, γ, quhet në numrat e tyre tre. Atje ku shkruajnë delta, δ, quhet në numrat e tyre katër; dhe kështu, me anë të të gjitha shkronjave, kanë numra. Shkronja që ne e quajmë M, kurse ata e quajnë mi, μ, tregon dyzet; sepse thonë mi, μ, τεσσαράκοντα. Tani shih numrin që bëjnë këto shkronja, dhe do të gjesh në të se tempulli u ndërtua për dyzet e gjashtë vjet. Sepse fjala Adam ka alfa, α, që është një: ka delta, δ, që është katër; ja ku i ke pesë: ka përsëri alfa, α, që është një; ja ku i ke gjashtë: ka edhe mi, μ, që është dyzet; ja ku i ke dyzet e gjashtë. Këto gjëra, vëllezërit e mi, u thanë nga të parët tanë para nesh, dhe ai numër, dyzet e gjashtë, u gjet prej tyre në shkronja. Dhe ngaqë Zoti ynë Jisu Krisht mori prej Adamit një trup, jo mëkatin që rrjedh prej Adamit; mori prej tij një tempull trupor, jo paudhësinë që duhet dëbuar nga tempulli: dhe ngaqë hebrenjtë kryqëzuan pikërisht atë mish që ai e mori prej Adamit (sepse Maria ishte prej Adamit, dhe mishi i Zotit ishte prej Marisë); dhe ngaqë, veç kësaj, ai do ta ngrinte për tri ditë po atë mish që ata do të vrisnin në kryq: prishën tempullin që u ndërtua për dyzet e gjashtë vjet, dhe atë tempull ai e ngriti për tri ditë.

13. E bekojmë Zotin Perëndinë tonë, që na mblodhi bashkë për një gëzim frymor. Le të jemi përherë me përulësi zemre, dhe gëzimi ynë le të jetë me Të. Le të mos krekosemi për ndonjë begati të kësaj bote, por le ta dimë se lumturia jonë s'vjen para se të kenë kaluar këto gjëra. Tani, vëllezërit e mi, gëzimi ynë le të jetë në shpresë: askush le të mos gëzohet si për një gjë të tashme, që të mos ngecë në udhë. Gëzimi le të jetë krejt për shpresën që vjen, dëshira krejt për jetën e përjetshme. Të gjitha psherëtimat le të marrin frymë drejt Krishtit. Ai i bukuri i vetëm, që i deshi të shëmtuarit për t'i bërë të bukur, le të jetë gjithë dëshira jonë; pas tij të vetmit le të vrapojmë, për të vetmin le të gulçojmë e të psherëtijmë; «dhe le të thonë përherë: U madhëroftë Zoti, ata që duan paqen e shërbëtorit të tij.»