Joani 3:6–21

1. Vëmë re, të dashur, se lajmi me të cilin dje jua zgjuam vëmendjen ju ka mbledhur me më shumë gjallëri e në numër më të madh se zakonisht; por tani, po të doni, le ta shlyejmë borxhin tonë të një fjalimi mbi leximin ungjillor që na del me radhë. Atëherë do të dëgjoni, të dashur, si atë që kemi bërë tashmë për paqen e Kishës, ashtu edhe atë që shpresojmë të arrijmë më tej. Për tani, pra, le t'ia kushtoni ungjillit gjithë vëmendjen e zemrës suaj; askush të mos mendojë për asgjë tjetër. Sepse, në qoftë se ai që i përkushtohet plotësisht e kap me vështirësi, a nuk do ta lëshojë atë që ka marrë ai që përçahet nga mendime të ndryshme? Për më tepër, ju kujtohet, të dashur, se të dielën e shkuar, kur Zoti pati mirësinë të na ndihmonte, folëm për rilindjen shpirtërore. Atë lexim bëmë që t'ju lexohej sërish, që atë çka mbeti pa u thënë atëherë, ta plotësojmë tani, me ndihmën e lutjeve tuaja në emër të Krishtit.

2. Rilindja shpirtërore është një, ashtu si lindja e mishit është një. Edhe Nikodimi tha të vërtetën kur i tha Zotit se njeriu, kur është plak, nuk mund të kthehet përsëri në barkun e së ëmës dhe të lindë. Ai, në të vërtetë, tha se njeriu nuk mund ta bëjë këtë kur është plak, sikur të mund ta bënte edhe po të ishte foshnjë. Por qoftë sapo dalë nga barku, qoftë tashmë në moshë, kurrsesi nuk mund të kthehet përsëri në barkun e së ëmës dhe të lindë. Por, ashtu si për lindjen e mishit barku i gruas vlen ta sjellë fëmijën në jetë vetëm një herë, kështu për lindjen shpirtërore barku i Kishës vlen që njeriu të pagëzohet vetëm një herë. Prandaj, që të mos thotë ndokush: «Po mirë, ky njeri lindi në herezi, e ky në përçarje», gjithë kjo u pre që në rrënjë, po të kujtoni atë që u shtjellua para jush për tre etërit tanë, që Perëndia deshi të quhej Perëndia i tyre, jo se ishin të vetmit të tillë, po sepse vetëm tek ata u përmbush plotësisht figura e popullit të ardhshëm. Sepse gjejmë njërin, të lindur nga një shërbëtore, të përjashtuar nga trashëgimia, e një tjetër, të lindur nga një grua e lirë, të bërë trashëgimtar; e përsëri gjejmë njërin, të lindur nga një grua e lirë, të përjashtuar, e një tjetër, të lindur nga një shërbëtore, të bërë trashëgimtar. Ismaeli, i lindur nga një shërbëtore, u përjashtua; Isaku, i lindur nga një grua e lirë, u bë trashëgimtar; Esau, i lindur nga një grua e lirë, u përjashtua; bijtë e Jakobit, të lindur nga shërbëtore, u bënë trashëgimtarë. Kështu, tek këta tre etër shihet figura e gjithë popullit të ardhshëm; e jo më kot Perëndia thotë: «Unë jam Perëndia i Abrahamit, edhe Perëndia i Isakut, edhe Perëndia i Jakobit; ky», thotë Ai, «është emri im përjetë». Më mirë le të kujtojmë atë që iu premtua vetë Abrahamit; sepse kjo iu premtua Isakut, e po ashtu edhe Jakobit. Çfarë gjejmë? «Në farën tënde do të bekohen tërë kombet.» Në atë kohë ai njeri i vetëm besoi atë që ende nuk e shihte; kurse tani njerëzit shohin, e megjithatë verbohen. Ajo që iu premtua atij njeriu të vetëm po përmbushet te kombet; edhe ata që nuk duan ta shohin atë që tashmë është përmbushur, po ndahen nga bashkësia e kombeve. Po ç'u vlen atyre që nuk duan të shohin? Shohin, e duan a s'e duan; e vërteta e hapur përplaset pas syve të tyre të mbyllur.

3. Ishte si përgjigje ndaj Nikodimit, i cili ishte nga ata që kishin besuar tek Jisui, që u tha: «Edhe Jisui nuk ua besonte veten atyre.» Disa njerëzve, vërtet, nuk ua besonte veten, ndonëse ata tashmë kishin besuar tek Ai. Kështu është shkruar: «Shumë veta besuan në emrin e tij, kur panë shenjat që bënte. Por Jisui nuk ua besonte veten atyre. Sepse nuk kishte nevojë që ndokush të dëshmonte për njeriun, sepse Ai vetë e dinte ç'kishte brenda njeriut.» Ja, ata tashmë kishin besuar tek Jisui, e megjithatë Jisui nuk ua besonte veten atyre. Përse? Sepse nuk ishin ende të rilindur nga uji e nga Fryma. Për këtë i kemi nxitur e i nxitim vëllezërit tanë katekumenë. Sepse, po t'i pyesni, ata tashmë kanë besuar tek Jisui; por, ngaqë nuk kanë marrë ende mishin dhe gjakun e tij, Jisui nuk ua ka besuar ende veten atyre. Ç'duhet të bëjnë që Jisui t'ua besojë veten? Duhet të rilindin nga uji e nga Fryma; Kisha, që është në dhembjet e lindjes për ta, duhet t'i pjellë. U ngjizën; duhet të nxirren në dritë; kanë gji ku të ushqehen; le të mos druajnë se, sapo të lindin, mund të mbyten; le të mos ndahen nga gjiri i së ëmës.

4. Askush nuk mund të kthehet në barkun e së ëmës e të rilindë. Por dikush lind nga një shërbëtore? Vallë, ata që dikur lindën nga shërbëtoret, a u kthyen në barkun e grave të lira që të rilindnin? Fara e Abrahamit ishte edhe në Ismaelin; por që Abrahami të kishte një bir nga shërbëtorja, kjo u bë me këshillën e së shoqes. Fëmija ishte nga fara e burrit; jo nga barku i saj erdhi, po vetëm me vullnetin e së shoqes. A ishte të lindurit nga një shërbëtore arsyeja që ai u përjashtua nga trashëgimia? Atëherë, po të ishte përjashtuar ngaqë ishte biri i një shërbëtoreje, asnjë bir shërbëtoresh nuk do të pranohej në trashëgimi. Bijtë e Jakobit u pranuan në trashëgimi; kurse Ismaeli u nxor prej saj, jo se lindi nga një shërbëtore, po sepse u tregua krenar ndaj së ëmës, krenar ndaj birit të së ëmës; sepse nëna e tij ishte Sara, më fort se Agari. Njëra dha barkun, tjetra shtoi vullnetin; Abrahami nuk do të kishte bërë atë që Sara nuk e donte; prandaj ishte më fort bir i Sarës. Por, ngaqë u tregua krenar ndaj vëllait, krenar duke luajtur, domethënë duke e tallur, ç'tha Sara? «Nxirr jashtë shërbëtoren dhe të birin e saj; sepse i biri i shërbëtores nuk do të jetë trashëgimtar bashkë me tim bir, Isakun.» Nuk ishte, pra, barku i shërbëtores ai që shkaktoi përjashtimin e tij, po qafa e skllavit. Sepse i linduri i lirë është skllav po të jetë krenar, e, çka është më keq, skllav i një zonje të keqe, i vetë krenarisë. Kështu, pra, vëllezërit e mi, përgjigjuni njeriut se njeriu nuk mund të lindë për së dyti; përgjigjuni pa frikë, se njeriu nuk mund të lindë për së dyti. Çdo gjë që bëhet për së dyti është tallje, çdo gjë që bëhet për së dyti është lojë. Është Ismaeli që luan, le të nxirret jashtë. Sepse Sara i pa duke luajtur, thotë Shkrimi, edhe i tha Abrahamit: «Nxirr jashtë shërbëtoren dhe të birin e saj.» Loja e djemve nuk i pëlqeu Sarës. Ajo pa diçka të çuditshme në lojën e tyre. A nuk u pëlqen atyre që kanë djem t'i shohin tek luajnë? Ajo pa dhe nuk e miratoi. Diçka pa në lojën e tyre; pa tallje në të, vuri re krenarinë e skllavit; nuk i pëlqeu, edhe e nxori jashtë. Bijtë e shërbëtoreve, kur janë të ligj, nxirren jashtë; edhe biri i gruas së lirë, kur është një Esau, nxirret jashtë. Askush, pra, të mos krenohet se lindi nga prindër të mirë; askush të mos krenohet se u pagëzua nga njerëz të shenjtë. Ai që pagëzohet nga njerëz të shenjtë, le të ketë kujdes prapëseprapë se mos është një Esau, e jo një Jakob. Këtë do të thosha, pra, vëllezër: më mirë të pagëzohesh nga njerëz që kërkojnë të vetat dhe duan botën (dhe kjo është pikërisht ajo që nënkupton emri i shërbëtores), por të kërkosh shpirtërisht trashëgiminë e Krishtit, e kështu të jesh, si të thuash, një bir i Jakobit nga një shërbëtore, sesa të pagëzohesh nga njerëz të shenjtë e të bëhesh krenar, e kështu të jesh një Esau që duhet nxjerrë jashtë, ndonëse i lindur nga një grua e lirë. Mbajeni fort këtë, vëllezër. Nuk po ju përkëdhelim; askush prej jush le të mos e ketë shpresën tek ne; nuk lajkatojmë as veten, as ju; secili e mban barrën e vet. Detyra jonë është të flasim, që të mos gjykohemi për të keq; e juaja, të dëgjoni, dhe këtë me zemër, që të mos kërkohet prej jush ajo që ju japim; madje, që kur të kërkohet, të gjendet fitim, e jo humbje.

5. Zoti i thotë Nikodimit dhe ia shpjegon: «Me të vërtetë, me të vërtetë po të them: në qoftë se njeriu nuk lind sërish nga uji edhe nga Fryma, nuk mund të hyjë në mbretërinë e Perëndisë.» Ti, thotë Ai, po mendon për një lindje sipas mishit, kur thua: A mund të kthehet njeriu në barkun e së ëmës? Lindja për mbretërinë e Perëndisë duhet të jetë nga uji e nga Fryma. Në qoftë se dikush lind për trashëgiminë e përkohshme të një ati njerëzor, le të lindë nga barku i një nëne mishore; në qoftë se dikush lind për trashëgiminë e përjetshme të Perëndisë si Atit të vet, le të lindë nga barku i Kishës. Një atë, si dikush që do të vdesë, lind nga gruaja e tij një bir që t'i zërë vendin; kurse Perëndia lind nga Kisha bij, jo që t'i zënë vendin, po që të mbeten bashkë me Të. Edhe vazhdon: «Ajo që ka lindur nga mishi, është mish; edhe ajo që ka lindur nga Fryma, është frymë.» Lindim, pra, shpirtërisht, edhe frymë lindim me anë të fjalës dhe të misterit. Fryma është e pranishme që të lindim; Fryma është e pranishme padukshëm, ajo prej së cilës lind ti, sepse edhe ti duhet të lindësh padukshëm. Sepse Ai vazhdon e thotë: «Mos u çudit që të thashë: Duhet të lindni sërish. Fryma fryn ku të dojë, edhe ti ia dëgjon zërin, po nuk e di nga vjen a ku shkon.» Askush nuk e sheh Frymën; e si e dëgjojmë zërin e Frymës? Këndohet një psalm: është zëri i Frymës; kumbon ungjilli: është zëri i Frymës; kumbon fjala hyjnore: është zëri i Frymës. «Ti ia dëgjon zërin, po nuk e di nga vjen e ku shkon.» Por, në qoftë se ke lindur nga Fryma, edhe ti do të jesh i tillë, kështu që ai që nuk ka lindur nga Fryma nuk di as për ty nga vjen a ku shkon. Sepse Ai tha, ndërsa vazhdonte: «Kështu është kushdo që ka lindur nga Fryma.»

6. «Nikodimi u përgjigj e i tha: Si mund të bëhen këto?» Dhe, në të vërtetë, sipas mishit, ai nuk e dinte se si. Tek ai ndodhi pikërisht ajo që kishte thënë Zoti: zërin e Frymës e dëgjoi, po nuk e dinte nga vinte e ku shkonte. «Jisui u përgjigj e i tha: Ti je mësues në Izrael, edhe nuk i di këto?» O vëllezër! Vallë, a mendojmë se Zoti donte ta tallte me përbuzje këtë mësues të hebrenjve? Zoti e dinte se ç'bënte; donte që njeriu të lindte nga Fryma. Askush nuk lind nga Fryma po të mos jetë i përulur, sepse vetë përulësia bën që të lindim nga Fryma; «sepse Zoti është pranë atyre që e kanë zemrën të thyer.» Njeriu ishte fryrë nga posti i tij i mësuesit, edhe i dukej gjë me rëndësi që ishte mësues i hebrenjve. Jisui ia rrëzoi krenarinë, që të lindte nga Fryma; e talli si njeri të paditur, jo se Zoti donte të dukej më i lartë se ai. Ç'krahasim mund të ketë, Perëndia përballë njeriut, e vërteta përballë gënjeshtrës? Krishti më i madh se Nikodimi! A duhet thënë kjo, a mund të thuhet, a mund të mendohet? Po të thuhej: «Krishti është më i madh se engjëjt», do të ishte qesharake; sepse pa masë më i madh se çdo krijesë është Ai përmes të cilit u bë çdo krijesë. E megjithatë Ai e tall njeriun për krenarinë e tij: «Ti je mësues në Izrael, edhe nuk i di këto?» Sikur t'i thoshte: Ja, ti nuk di asgjë, je një kryetar krenar; lind nga Fryma; sepse, po të lindësh nga Fryma, do t'i ruash udhët e Perëndisë, kështu që të ndjekësh përulësinë e Krishtit. Kaq lart mbi të gjithë engjëjt është Ai, saqë, «duke qenë në trajtën e Perëndisë, nuk e çmoi grabitje të ishte i barabartë me Perëndinë, po e zbrazi veten, duke marrë trajtën e shërbëtorit, duke u bërë i ngjashëm me njerëzit; edhe, si u gjend në pamje si njeri, e përuli veten, duke u bërë i bindur deri në vdekje» (e që të mos të pëlqejë ndonjë lloj vdekjeje) «madje deri në vdekjen e kryqit». Rrinte varur në kryq, e ata e përqeshnin. Mund të zbriste nga kryqi; po e shtyu, që të ngjallej nga varri. Ai, Zoti, i duroi skllevërit krenarë; mjeku, të sëmurët. Në qoftë se Ai e bëri këtë, si duhet të veprojnë ata që u takon të lindin nga Fryma! Në qoftë se Ai e bëri këtë, Ai që është Mësuesi i vërtetë në qiell, jo vetëm i njerëzve, po edhe i engjëjve. Sepse, po të jenë të ditur engjëjt, janë të tillë me anë të Fjalës së Perëndisë. Në qoftë se janë të ditur me anë të Fjalës së Perëndisë, pyet se prej cilës Fjalë janë të ditur; edhe do të gjesh: «Në fillim ishte Fjala, edhe Fjala ishte pranë Perëndisë, edhe Fjala ishte Perëndi.» Qafa e njeriut zhduket, vetëm qafa e fortë dhe e ngurtë, që të bëhet e butë për të mbajtur zgjedhën e Krishtit, për të cilën është thënë: «Zgjedha ime është e ëmbël, edhe barra ime është e lehtë.»

7. Edhe Ai vazhdon: «Në qoftë se ju thashë gjëra tokësore edhe nuk besoni, si do të besoni, po t'ju them gjëra qiellore?» Ç'gjëra tokësore tha Ai, vëllezër? «Në qoftë se njeriu nuk lind sërish»; a është kjo gjë tokësore? «Fryma fryn ku të dojë, edhe ti ia dëgjon zërin, po nuk e di nga vjen a ku shkon»; a është kjo tokësore? Sepse disa e kanë kuptuar këtë sikur u tha për erën. Kur u pyetën se cila ishte gjëja tokësore që kishte ndër mend Zoti, kur tha: «Në qoftë se ju thashë gjëra tokësore edhe nuk besoni, si do të besoni po t'ju them gjëra qiellore?», kur, them, u pyetën disa njerëz se cila ishte «gjëja tokësore» që kishte ndër mend Zoti, ata, të ngushtuar, thanë se fjalët «Fryma fryn ku të dojë» dhe «ti ia dëgjon zërin, po nuk e di nga vjen a ku shkon» Ai i pati thënë për erën. Po ç'quajti Ai tokësore? Ai po fliste për lindjen shpirtërore; edhe, duke vazhduar, thotë: «Kështu është kushdo që ka lindur nga Fryma.» Atëherë, vëllezër, cili prej nesh nuk e sheh, për shembull, erën e jugut që fryn nga jugu drejt veriut, ose një erë tjetër që vjen nga lindja drejt perëndimit? Si, pra, nuk e dimë nga vjen e ku shkon? Cila ishte, pra, gjëja tokësore që Ai tha e që njerëzit nuk e besuan? Vallë ajo që kishte thënë për ngritjen sërish të tempullit? Pa dyshim; sepse trupin e kishte marrë nga dheu, edhe atë trup tokësor po përgatitej ta ngjallte. Ata nuk i besuan se do të ngjallte dheun. «Në qoftë se ju thashë gjëra tokësore», thotë Ai, «edhe nuk besoni, si do të besoni po t'ju them gjëra qiellore?» Domethënë: në qoftë se nuk besoni se mund ta ngre tempullin që ju e rrëzuat, si do të besoni se njerëzit mund të rilindin me anë të Frymës?

8. Edhe Ai vazhdon: «Edhe askush nuk u ngjit në qiell, veç Ai që zbriti nga qielli, Biri i njeriut që është në qiell.» Ja, Ai ishte këtu, edhe ishte gjithashtu në qiell; ishte këtu me mishin e tij, në qiell me hyjninë e tij; madje kudo me hyjninë e tij. I lindur nga një nënë, pa e lënë Atin. Dy lindje të Krishtit kuptohen: njëra hyjnore, tjetra njerëzore; njëra, ajo me të cilën do të krijoheshim; tjetra, ajo me të cilën do të rikrijoheshim; të dyja të mrekullueshme: ajo pa nënë, kjo pa atë. Por, ngaqë kishte marrë një trup prej Adamit (sepse Maria ishte prej Adamit) dhe do ta ngjallte po atë trup, ishte gjë tokësore ajo që tha kur tha: «Prisheni këtë tempull, edhe për tri ditë do ta ngre.» Por gjë qiellore ishte kjo, kur tha: «Në qoftë se njeriu nuk lind sërish nga uji edhe nga Fryma, nuk do ta shohë mbretërinë e Perëndisë.» Ejani, pra, vëllezër! Perëndia deshi të bëhet Biri i njeriut, edhe deshi që njerëzit të bëhen bij të Perëndisë. Ai zbriti për ne; le të ngjitemi ne për Të. Sepse vetëm Ai zbriti e u ngjit, Ai që thotë: «Askush nuk u ngjit në qiell, veç Ai që zbriti nga qielli.» A nuk do të ngjiten, pra, në qiell ata që Ai i bën bij të Perëndisë? Sigurisht që po; ky është premtimi për ne: «Do të jenë të barabartë me engjëjt e Perëndisë.» Atëherë, si ka mundësi që askush nuk ngjitet, veç Ai që zbriti? Sepse vetëm një zbriti, vetëm një ngjitet. Po të tjerët? Ç'duhet të kuptojmë, veçse që ata do të jenë gjymtyrët e Tij, që të ngjitet një i vetëm? Prandaj del se «askush nuk u ngjit në qiell, veç Ai që zbriti nga qielli, Biri i njeriut që është në qiell.» A çuditesh që Ai ishte njëkohësisht këtu dhe në qiell? Të tillë i bëri dishepujt e Tij. Dëgjoni apostullin Pavël që thotë: «Kurse jetesa jonë është në qiell.» Në qoftë se apostulli Pavël, një njeri, ecte me mish mbi dhe e megjithatë e kishte jetesën në qiell, a nuk mund të ishte Perëndia i qiellit e i dheut edhe në qiell edhe mbi dhe?

9. Prandaj, në qoftë se askush veç Tij nuk zbriti e nuk u ngjit, ç'shpresë ka për të tjerët? Shpresa për të tjerët është kjo: Ai zbriti që, në Të e me Të, të bëhen një ata që do të ngjiten nëpërmjet Tij. «Nuk thotë: Edhe farave», thotë apostulli, «si për shumë veta; po si për një: Edhe farës tënde, e cila është Krishti.» Edhe besimtarëve u thotë: «Edhe ju jeni të Krishtit; e, po të jeni të Krishtit, atëherë jeni fara e Abrahamit.» Atë që tha se është një, atë tha se jemi ne të gjithë. Prandaj, në Psalmet, herë këndojnë shumë veta, për të treguar se nga shumë bëhet një; herë këndon një i vetëm, për të treguar ç'bëhet nga të shumtët. Prandaj vetëm një u shërua në pellg; edhe kushdo tjetër që zbriste në të, nuk shërohej. Tani ky i vetëm tregon njësinë e Kishës. Mjerë ata që urrejnë njësinë dhe krijojnë ndasi ndër njerëz! Le të dëgjojnë atë që deshi t'i bënte një, në një, për një; le të dëgjojnë atë që thotë: Mos u bëni të shumtë: «Unë mbolla, Apolloi ujiti, po Perëndia i dha rritjen. Prandaj as ai që mbjell nuk është gjë, as ai që ujit, po Perëndia që jep rritjen.» Ata thoshin: «Unë jam i Pavlit, unë i Apolloit, unë i Kefës.» Edhe ai thotë: «Mos u nda Krishti?» Jini në një, jini një gjë, jini një njeri i vetëm: «Askush nuk u ngjit në qiell, veç Ai që zbriti nga qielli.» Ja, ne duam të jemi të tutë, i thanë Pavlit. Edhe ai u tha: Nuk dua të jeni të Pavlit, po jini të Atij, të cilit i përket Pavli bashkë me ju.

10. Sepse Ai zbriti e vdiq, edhe me atë vdekje na çliroi nga vdekja; i vrarë prej vdekjes, e vrau vdekjen. Edhe ju e dini, vëllezër, se kjo vdekje hyri në botë me anë të smirës së djallit. «Perëndia nuk e bëri vdekjen», thotë Shkrimi, «as gëzohet për humbjen e të gjallëve; po i krijoi të gjitha që të jenë.» Po ç'thotë këtu? «Por me anë të smirës së djallit, vdekja hyri në gjithë botën.» Te kjo vdekje, që djalli na e ofroi si kënaqësi, njeriu nuk do të vinte i shtrënguar; sepse djalli s'kishte pushtet të detyronte, po vetëm dinakëri për të bindur. Po të mos kishe pranuar, djalli nuk do të kishte sjellë asgjë; pëlqimi yt, o njeri, të çoi te vdekja. Prej të vdekshmit lindin të vdekshëm; nga të pavdekshëm u bëmë të vdekshëm. Prej Adamit të gjithë njerëzit janë të vdekshëm; por Jisui, Biri i Perëndisë, Fjala e Perëndisë me të cilën u bënë të gjitha, Biri i vetëm i barabartë me Atin, u bë i vdekshëm: «edhe Fjala u bë mish, edhe banoi ndër ne.»

11. Ai, pra, e duroi vdekjen; po vdekjen e vari në kryq, edhe njerëzit e vdekshëm çlirohen nga vdekja. Zoti sjell ndër mend një gjë të madhe, që u bë si figurë te të lashtët: «Edhe si e ngriti Moisiu gjarprin në shkretëtirë», thotë Ai, «kështu duhet të ngrihet Biri i njeriut; që kushdo që beson tek Ai të mos humbasë, po të ketë jetë të përjetshme.» Këtu ka një mister të madh, siç e dinë ata që lexojnë. Le të dëgjojnë përsëri, si ata që nuk kanë lexuar, ashtu edhe ata që kanë harruar atë që ndoshta e patën dëgjuar ose lexuar. Populli i Izraelit po binte pa shpëtim në shkretëtirë nga kafshimi i gjarpërinjve; pësoi një fatkeqësi të madhe me shumë vdekje; sepse ishte goditja e Perëndisë që i ndreqte e i fshikullonte, për t'i mësuar. Në këtë u tregua një mister i madh, figura e një gjëje që do të vinte; vetë Zoti dëshmon në këtë pjesë, kështu që askush nuk mund të japë tjetër shpjegim veç atij që e vërteta tregon për vetveten. Zoti e urdhëroi Moisiun të bënte një gjarpër prej bronzi, ta ngrinte mbi një shtyllë në shkretëtirë dhe të këshillonte popullin e Izraelit që, kur ndokush të kafshohej nga një gjarpër, të shihte nga ai gjarpër i ngritur mbi shtyllë. Kështu u bë: njerëzit kafshoheshin; shihnin dhe shëroheshin. Cilët janë gjarpërinjtë që kafshojnë? Mëkatet, që vijnë nga vdekshmëria e mishit. Cili është gjarpri i ngritur? Vdekja e Zotit në kryq. Sepse, ashtu si vdekja erdhi me anë të gjarprit, edhe u paraqit me shëmbëllimin e një gjarpri. Kafshimi i gjarprit ishte vdekjeprurës, vdekja e Zotit është jetëdhënëse. Vështrohet një gjarpër, që gjarpri të mos ketë fuqi. Ç'është kjo? Vështrohet një vdekje, që vdekja të mos ketë fuqi. Po vdekja e kujt? Vdekja e jetës; në qoftë se mund të thuhet kështu, vdekja e jetës; po, sepse mund të thuhet, por thuhet për mrekulli. Po a nuk duhet thënë, kur ishte gjë që do të bëhej? A do të ngurroj të them atë që Zoti pati mirësinë të bënte për mua? A nuk është Krishti jeta? E megjithatë Krishti u var në kryq. A nuk është Krishti jetë? E megjithatë Krishti qe i vdekur. Por në vdekjen e Krishtit, vdekja vdiq. Jeta e vdekur e vrau vdekjen; plotësia e jetës e përpiu vdekjen; vdekja u thith në trupin e Krishtit. Kështu do të themi edhe në ngjallje, kur, ngadhënjimtarë, do të këndojmë: «Ku është, o vdekje, lufta jote? Ku është, o vdekje, thumbi yt?» Ndërkaq, vëllezër, që të shërohemi nga mëkati, le të vështrojmë tani Krishtin e kryqëzuar; sepse «si e ngriti Moisiu gjarprin në shkretëtirë», thotë Ai, «kështu duhet të ngrihet Biri i njeriut; që kushdo që beson tek Ai të mos humbasë, po të ketë jetë të përjetshme.» Ashtu si ata që shihnin nga ai gjarpër nuk vdisnin nga kafshimet e gjarprit, kështu ata që shohin me besim vdekjen e Krishtit shërohen nga kafshimet e mëkateve. Po ata u shëruan nga vdekja për në jetën e përkohshme; kurse këtu Ai thotë: «që të kenë jetë të përjetshme.» Ky është ndryshimi midis shëmbëllimit figurativ dhe gjësë së vërtetë: figura solli jetë të përkohshme; e vërteta, figura e së cilës ishte ajo, sjell jetë të përjetshme.

12. «Sepse Perëndia nuk e dërgoi Birin e tij në botë që të gjykojë botën, po që bota të shpëtohet me anë të tij.» Për sa varet, pra, nga mjeku, Ai erdhi të shërojë të sëmurët. Ai që nuk do t'i zbatojë porositë e mjekut, shkatërron veten. Ai erdhi si Shpëtimtar për botën; përse quhet Shpëtimtari i botës, veçse se erdhi të shpëtojë botën, jo të gjykojë botën? Po nuk deshe të shpëtohesh prej Tij, do të gjykohesh nga vetja jote. E përse them «do të gjykohesh»? Shih ç'thotë Ai: «Ai që beson tek Ai nuk gjykohet, por ai që nuk beson.» Ç'pret ti të thotë Ai, veçse «gjykohet»? «Tashmë», thotë Ai, «është gjykuar.» Gjyqi ende nuk është dukur, po tashmë ka ndodhur. Sepse Zoti i njeh ata që janë të Tijtë: e di se cilët po ngulmojnë për kurorën e cilët për flakën; e njeh grurin në lëmën e Tij, e njeh bykun; e njeh kokrrën e mirë, e njeh egjrën. Ai që nuk beson është gjykuar tashmë. Përse i gjykuar? «Sepse nuk ka besuar në emrin e Birit të Vetëmlindur të Perëndisë.»

13. «Edhe kjo është gjykimi: që drita erdhi në botë, edhe njerëzit e deshën errësirën më shumë se dritën, sepse veprat e tyre ishin të liga.» Vëllezërit e mi, veprat e kujt i gjen Zoti të mira? Të askujt: veprat e të gjithëve i gjen të liga. Si ka mundësi, atëherë, që disa e kanë bërë të vërtetën dhe kanë ardhur te drita? Sepse kjo është ajo që vjen më pas: «Por ai që bën të vërtetën vjen te drita, që të shfaqen veprat e tij, se janë bërë në Perëndinë.» Në ç'mënyrë kanë bërë disa një vepër të mirë, që të vijnë te drita, domethënë te Krishti? Edhe si e kanë dashur disa errësirën? Sepse Ai i gjen të gjithë njerëzit mëkatarë dhe i shëron të gjithë nga mëkati. Edhe ai gjarpër, në të cilin u parafigurua vdekja e Zotit, shëroi ata që ishin kafshuar; e për shkak të kafshimit të gjarprit u ngrit gjarpri, domethënë vdekja e Zotit për shkak të njerëzve të vdekshëm, të cilët Ai i gjen të padrejtë. Si duhet ta kuptojmë, atëherë, se «kjo është gjykimi, që drita erdhi në botë, edhe njerëzit e deshën errësirën më shumë se dritën, sepse veprat e tyre ishin të liga»? Si është kjo? Veprat e kujt, në të vërtetë, janë të mira? A nuk erdhe Ti të drejtësosh të paudhët? «Por e deshën», thotë Ai, «errësirën më shumë se dritën.» Aty e vuri theksin; sepse shumë veta i deshën mëkatet e tyre; shumë veta i rrëfyen mëkatet e tyre; edhe ai që i rrëfen mëkatet e veta dhe i padit, tashmë po punon bashkë me Perëndinë. Perëndia i padit mëkatet e tua; edhe po t'i paditësh edhe ti, bashkohesh me Perëndinë. Ka, si të thuash, dy gjëra: njeriun dhe mëkatarin. Që quhesh njeri, është vepër e Perëndisë; që quhesh mëkatar, është vepër e vetë njeriut. Shlyeje atë që ke bërë ti, që Perëndia të shpëtojë atë që ka bërë Ai. Të takon ta urresh veprën tënde në ty, dhe ta duash veprën e Perëndisë në ty. Edhe kur veprat e tua do të nisin të të vijnë keq, që nga ai çast nisin veprat e tua të mira, ndërsa gjen të meta te veprat e tua të liga. Rrëfimi i veprave të liga është fillimi i veprave të mira. Ti bën të vërtetën, edhe vjen te drita. Si e bën ti të vërtetën? Nuk e përkëdhel veten, nuk e qetëson, nuk e lajkaton; as thua: «Jam i drejtë», kur je i padrejtë; kështu nis ta bësh të vërtetën. Vjen te drita, që veprat e tua të shfaqen se janë bërë në Perëndinë; sepse mëkati yt, pikërisht ajo gjë që të erdhi keq, nuk do të të kishte ardhur keq, po të mos shkëlqente Perëndia brenda teje dhe e vërteta e Tij të mos ta tregonte. Por ai që i do mëkatet e veta, edhe pasi qortohet, e urren dritën që e qorton, edhe ikën prej saj, që veprat e tij, të cilat i do, të mos dalin të liga. Por ai që bën të vërtetën i padit veprat e veta të liga në vetvete, nuk e kursen veten, nuk ia fal vetes, që Perëndia t'ia falë; sepse atë që dëshiron t'ia falë Perëndia, ai vetë e pranon, edhe vjen te drita, së cilës i është mirënjohës që i tregoi se ç'duhet të urrejë në vetvete. I thotë Perëndisë: «Largoje fytyrën tënde nga mëkatet e mia»; po me ç'fytyrë e thotë, veç në shtoftë: «Sepse unë e pranoj paudhësinë time, edhe mëkati im është përherë përpara meje»? Le të jetë përpara teje ajo që nuk dëshiron të jetë përpara Perëndisë. Por, në qoftë se ti do ta lësh mëkatin tënd pas shpine, Perëndia do ta kthejë sërish përpara syve të tu; edhe këtë do ta bëjë në një kohë kur nuk do të ketë më fryt pendimi.

14. Vraponi, vëllezërit e mi, që të mos ju kapë errësira. Zgjohuni për shpëtimin tuaj, zgjohuni sa është kohë; askush të mos mbahet larg tempullit të Perëndisë, askush larg veprës së Zotit, askush të mos tërhiqet nga lutja e pandërprerë, askush të mos privohet nga përkushtimi i zakonshëm. Zgjohuni, pra, sa është ditë: dita shkëlqen, Krishti është dita. Ai është gati të falë mëkatet, po atyre që i pranojnë; gati të ndëshkojë ata që mbrojnë veten, që mburren se janë të drejtë, edhe pandehin se janë diçka, kur nuk janë asgjë. Por ai që ecën në dashurinë dhe në mëshirën e Tij, edhe po të jetë i lirë nga ato mëkate të mëdha e vdekjeprurëse, nga krime të tilla si vrasja, vjedhja, kurorëshkelja, prapëseprapë e bën të vërtetën me rrëfim e vjen te drita me vepra të mira, për shkak të atyre që duken si mëkate të vogla, të gjuhës, ose të mendimit, ose të mospërmbajtjes në gjërat e lejuara; sepse shumë mëkate të vogla, po të lihen pas dore, vrasin. Të vogla janë pikat që i fryjnë lumenjtë; të vogla janë kokrrat e rërës; po, në u mblodhtë shumë rërë, grumbulli rëndon e shtyp. Uji i ndenjur, i lënë pas dore në fund të anijes, bën po atë që bën një valë e stuhishme. Dalëngadalë rrjedh brenda nga fundi; edhe, duke rrjedhur gjatë e pa u nxjerrë jashtë, e fundos anijen. E çfarë është kjo të nxjerrit jashtë, veçse, nëpërmjet veprave të mira, psherëtimës, agjërimit, dhënies e faljes, të arrijmë që mëkatet të mos na mbytin? Udha e kësaj jete, megjithatë, është e mundimshme, plot ngasje: në begati, le të mos na ngrejë lart; në fatkeqësi, le të mos na dërrmojë. Ai që dha lumturinë e kësaj bote, e dha për ngushëllimin tënd, jo për shkatërrimin tënd. Përsëri, Ai që të fshikullon në këtë jetë, e bën për përmirësimin tënd, jo për dënimin tënd. Duroje Atin që të ndreq për të të stërvitur, që të mos ndiesh gjykatësin që të ndëshkon. Këto gjëra jua themi çdo ditë, edhe duhen thënë shpesh, sepse janë të mira e të shëndetshme.