Joani 3:29–36

1. Ky lexim nga Ungjilli i shenjtë na tregon epërsinë e hyjnisë së Zotit tonë Jisu Krisht dhe përulësinë e njeriut që fitoi titullin e mikut të dhëndrit, që të dallojmë njeriun që është njeri nga Njeriu që është Perëndi. Sepse Njeriu që është Perëndi është Zoti ynë Jisu Krisht: Perëndi para të gjithë shekujve, njeri në shekullin e botës sonë; Perëndi prej Atit, njeri prej Virgjëreshës, e megjithatë një i vetëm dhe po ai Zot dhe Shpëtimtar, Jisu Krishti, Biri i Perëndisë, Perëndi dhe njeri. Kurse Joani, njeri me hir të shquar, u dërgua përpara Tij, njeri i ndriçuar prej Atij që është Drita. Sepse për Joanin thuhet: «Ai nuk ishte Drita, por që të dëshmonte për Dritën.» Edhe atë vetë mund ta quajmë dritë, dhe me të drejtë; por dritë të ndriçuar, jo dritë që ndriçon. Drita që ndriçon dhe drita që ndriçohet janë gjëra të ndryshme: se edhe sytë tanë quhen drita, e megjithatë, kur i hapim në errësirë, nuk shohin. Por drita që ndriçon është dritë prej vetes dhe për veten, dhe s'ka nevojë për një dritë tjetër që të shndrisë; kurse gjithë të tjerat kanë nevojë për të, që të shndrisin.

2. Prandaj Joani e rrëfeu Atë. Siç e keni dëgjuar, kur Jisui po bënte shumë nxënës, ata i çuan fjalë Joanit sikur për ta shtyrë në smirë (sepse ia treguan punën si të nxitur nga smira): «Ja, ai po bën më shumë nxënës se ti.» Joani rrëfeu atë që ishte, dhe kështu u bë i denjë t'i përkiste Atij, sepse nuk guxoi të pohonte për veten se ishte ajo që është Jisui. Ja çfarë tha Joani: «Njeriu nuk mund të marrë asgjë, veç në iu dhëntë nga qielli.» Pra, Krishti jep, njeriu merr. «Ju vetë më jepni dëshmi se thashë: ‹Nuk jam unë Krishti, por jam dërguar përpara Tij.› Ai që ka nusen është dhëndri; kurse miku i dhëndrit, që rri dhe e dëgjon, gëzohet fort për zërin e dhëndrit.» Nuk e nxori gëzimin prej vetvetes. Ai që do të ketë gëzim prej vetes, do të mbetet i trishtuar; kurse ai që do ta ketë gëzimin prej Perëndisë, do të gëzohet përherë, sepse Perëndia është i përjetshëm. Dëshiron të kesh gëzim të përjetshëm? Ngjitu pas Atij që është i përjetshëm. I tillë e shpalli veten Joani. «Për zërin e dhëndrit gëzohet miku i dhëndrit», jo për zërin e vet, dhe «rri e dëgjon». Prandaj, po të rrëzohet, nuk e dëgjon Atë; sepse për një farë tjetri që ra thuhet: «Dhe nuk qëndroi në të vërtetën.» Kjo thuhet për djallin. Mikut të dhëndrit, pra, i takon «të qëndrojë dhe të dëgjojë». Ç'do të thotë të qëndrosh? Të mbetesh në hirin e Tij, që mori. Dhe dëgjon një zë prej të cilit gëzohet. I tillë ishte Joani: e dinte për çfarë gëzohej; nuk e quajti veten atë që nuk ishte; e njihte veten si të ndriçuar, jo si ndriçues. «Por ajo ishte Drita e vërtetë», thotë Ungjillori, «që ndriçon çdo njeri që vjen në këtë botë.» Në qoftë «çdo njeri», atëherë edhe vetë Joani; sepse edhe ai është prej njerëzve. Për më tepër, ndonëse ndër ata që kanë lindur nga gratë nuk u ngrit askush më i madh se Joani, prapëseprapë edhe ai vetë ishte një nga ata që kanë lindur nga gratë. A mund të krahasohet me Atë që, ngaqë deshi vetë, lindi me një lindje të vetme dhe të jashtëzakonshme? Sepse të dyja lindjet e Zotit janë të pashembullta, si hyjnorja ashtu edhe njerëzorja: nga ana hyjnore Ai s'ka nënë; nga ana njerëzore, s'ka baba. Prandaj Joani ishte veçse një nga të tjerët; me hir më të madh, gjithsesi, kaq sa nga ata që kanë lindur nga gratë nuk u ngrit askush më i madh se ai. Kaq të madhe ishte dëshmia që i dha Zotit tonë Jisu Krisht, sa e quajti Atë dhëndrin, e veten mikun e dhëndrit, të padenjë, megjithatë, edhe t'i zgjidhte rripin e këpucës dhëndrit. Keni dëgjuar tashmë shumë për këtë çështje, të dashur; le të shohim se ç'vjen më pas, sepse është paksa e vështirë të kuptohet. Por siç thotë vetë Joani, se «askush nuk mund të marrë asgjë, veç në iu dhëntë nga qielli», çdo gjë që të mos e kemi kuptuar, le t'ia kërkojmë Atij që jep nga qielli; sepse jemi njerëz dhe nuk mund të marrim asgjë, veç në na e dhëntë Ai që nuk është njeri.

3. Ja tani se ç'vjen më pas: Joani thotë: «Ky gëzimi im, pra, është përmbushur.» Cili është gëzimi i tij? Të gëzohet për zërin e dhëndrit. Është përmbushur tek unë, e kam hirin tim; më shumë nuk marr për vete, që të mos humbas edhe atë që kam marrë. Cili është ky gëzim? «Me gëzim gëzohet për zërin e dhëndrit.» Njeriu, pra, le të kuptojë se s'duhet të gëzohet për urtësinë e vet, por për urtësinë që ka marrë nga Perëndia. Le të mos kërkojë asgjë më tepër, dhe s'e humbet atë që gjeti. Sepse shumë veta, duke pohuar për veten se ishin të urtë, u bënë të marrë. Apostulli i qorton dhe thotë për ta: «Sepse ajo që dihet për Perëndinë është e dukshme tek ata; sepse Perëndia ua tregoi.» Dëgjoni se ç'thotë ai për disa njerëz mosmirënjohës e të paperëndishëm: «Sepse gjërat e padukshme të Tij, që nga krijimi i botës, shihen e kuptohen përmes gjërave të krijuara, po ashtu fuqia e Tij e përjetshme dhe hyjnia; kështu që janë të pafalshëm.» Përse të pafalshëm? «Sepse, ndonëse e njohën Perëndinë» (nuk tha «sepse nuk e njohën»), «nuk e lavdëruan si Perëndi, as nuk qenë mirënjohës; por u bënë të kotë në mendimet e tyre dhe zemra e tyre e marrë u errësua: duke pohuar për veten se ishin të urtë, u bënë të marrë.» Po ta kishin njohur Perëndinë, do të kishin njohur në të njëjtën kohë se Perëndia, dhe askush tjetër, i kishte bërë të urtë; dhe atëherë s'do t'ia mvishnin vetes atë që nuk e kishin prej vetes, por Atij prej të cilit e kishin marrë. Por, prej mosmirënjohjes së tyre, u bënë të marrë. Prandaj, atë që Perëndia e dha falas, ua mori mosmirënjohësve. Joani nuk deshi të ishte i tillë; deshi të ishte mirënjohës: rrëfeu se kishte marrë, dhe shpalli se gëzohej për zërin e dhëndrit, duke thënë: «Prandaj ky gëzimi im është përmbushur.»

4. «Ai duhet të rritet, kurse unë të pakësohem.» Ç'do të thotë kjo? Ai duhet të lartësohet, kurse unë duhet të përulem. Si mund të rritet Jisui? Si mund të rritet Perëndia? I përsosuri nuk rritet. Perëndia as rritet, as pakësohet. Sepse, po u rrit, nuk është i përsosur; po u pakësua, nuk është Perëndi. E si mund të rritet Jisui, kur është Perëndi? Nëse rritet, kjo është sa i përket gjendjes njerëzore. Sepse denjoi të ishte njeri dhe qe fëmijë; ndonëse Fjala e Perëndisë, ndenji foshnjë në një grazhd; ndonëse Krijuesi i së ëmës, prapë piu prej saj qumështin e foshnjërisë. Atëherë, pasi Jisui u rrit në moshën e mishit, ndoshta kjo është arsyeja pse thuhet: «Ai duhet të rritet, kurse unë të pakësohem.» Po pse pikërisht në këtë? Sa i përket mishit, Joani dhe Jisui ishin të një moshe, me gjashtë muaj ndërmjet tyre; ishin rritur bashkë; dhe po të kishte dashur Zoti ynë Jisu Krisht të rrinte këtu më gjatë para vdekjes së Tij, e që Joani të ishte këtu bashkë me Të, atëherë, ashtu si ishin rritur bashkë, do të ishin plakur bashkë. Në ç'mënyrë, pra, «Ai duhet të rritet, kurse unë të pakësohem»? Mbi të gjitha, kur Zoti ynë Jisu Krisht ishte tashmë tridhjetë vjeç, a rritet ende një njeri që është tashmë tridhjetë vjeç? Pikërisht nga ajo moshë njerëzit nisin të zbresin tatëpjetë dhe të priren drejt një moshe më të pjekur, e prej andej drejt pleqërisë. Veç kësaj, edhe sikur të dy të kishin qenë djelmosha, ai s'do të kishte thënë «Ai duhet të rritet», por «Duhet të rritemi bashkë». Kurse tani secili është tridhjetë vjeç. Ndarja prej gjashtë muajsh s'bën ndonjë ndryshim në moshë; ndryshimi merret vesh më fort duke lexuar sesa nga pamja e tyre.

5. Ç'do të thotë, pra, «Ai duhet të rritet, kurse unë të pakësohem»? Ky është një mister i madh! Para se të vinte Zoti Jisu, njerëzit mburreshin me veten; Ai erdhi si njeri, që të pakësonte lavdinë e njeriut e të shtonte lavdinë e Perëndisë. Erdhi pa mëkat dhe i gjeti të gjithë njerëzit në mëkat. Në qoftë se erdhi kështu për të hequr mëkatin, atëherë Perëndia le të japë falas, njeriu le të rrëfejë. Sepse rrëfimi i njeriut është përulja e njeriut, kurse dhembshuria e Perëndisë është lartësia e Perëndisë. Prandaj, meqë erdhi t'ia falte njeriut mëkatet, njeriu le ta pranojë përuljen e vet dhe Perëndia le ta tregojë dhembshurinë e Tij. «Ai duhet të rritet, kurse unë të pakësohem»: domethënë, Ai duhet të japë, kurse unë duhet të marr; Ai duhet të lavdërohet, kurse unë duhet të rrëfej. Njeriu le ta njohë gjendjen e vet dhe le t'i rrëfehet Perëndisë; dhe dëgjoni apostullin kur i thotë një njeriu krenar e të fryrë, që kërkon të lartësojë veten: «Ç'ke ti që nuk e ke marrë? Dhe po ta kesh marrë, pse mburresh sikur të mos e kishe marrë?» Njeriu, pra, le të kuptojë se ka marrë; dhe, kur të dojë ta quajë të vetën atë që s'është e tija, le të pakësohet: sepse është mirë për të që Perëndia të lavdërohet tek ai. Le të pakësohet në vetvete, që të rritet në Perëndinë. Këto dëshmi dhe këtë të vërtetë, Krishti dhe Joani i treguan me vdekjet e tyre. Sepse Joani u pakësua me prerjen e kokës: Krishti u lartësua në kryq; kështu që edhe atje u duk se ç'është kjo: «Ai duhet të rritet, kurse unë të pakësohem.» Përsëri, Krishti lindi kur ditët sapo nisnin të zgjateshin; Joani lindi kur ato nisën të shkurtoheshin. Kështu vetë lindja dhe vdekja e tyre dëshmojnë për fjalët e Joanit, kur thotë: «Ai duhet të rritet, kurse unë të pakësohem.» U rrittë, pra, lavdia e Perëndisë tek ne, dhe u pakësoftë lavdia jonë, që edhe e jona të rritet në Perëndinë! Sepse kjo është ajo që thotë apostulli, kjo është ajo që thotë Shkrimi i Shenjtë: «Ai që mburret, le të mburret në Zotin.» A do të mburresh me veten? Do të rritesh; por do të rritesh më keq në ligësinë tënde. Sepse kush bëhet më i keq, me të drejtë pakësohet. Perëndia, pra, që është përherë i përsosur, le të rritet, le të rritet tek ti. Sepse, sa më shumë e kupton Perëndinë e sa më shumë e rrok, aq më shumë duket sikur po rritet tek ti; por në vetvete Ai nuk rritet, sepse është përherë i përsosur. Dje kuptove pak; sot kupton më shumë, nesër do të kuptosh shumë më tepër: vetë drita e Perëndisë shtohet tek ti, sikur kështu të rritej Perëndia, i cili mbetet përherë i përsosur. Është njësoj sikur sytë e dikujt po shëroheshin nga një verbëri e mëparshme, dhe ai nisi të shihte një xixëllim të vogël drite, e të nesërmen pa më shumë, e ditën e tretë edhe më shumë: atij do t'i dukej sikur drita po rritej; e megjithatë drita është e përsosur, qoftë se e sheh, qoftë se nuk e sheh. Kështu ndodh edhe me njeriun e brendshëm: ai përparon vërtet në Perëndinë, dhe Perëndia duket sikur po rritet tek ai; e megjithatë vetë njeriu po pakësohet, që të bjerë nga lavdia e vet dhe të ngrihet në lavdinë e Perëndisë.

6. Ajo që sapo dëgjuam, tani duket qartë e kthjellët. «Ai që vjen nga lart, është mbi të gjithë.» Shihni se ç'thotë për Krishtin. Po për veten? «Ai që është prej dheut, është prej dheu dhe flet për dheun. Ai që vjen nga lart është mbi të gjithë»: ky është Krishti; dhe «ai që është prej dheut, është prej dheu dhe flet për dheun»: ky është Joani. Po a është kjo e tëra: Joani është prej dheut dhe flet për dheun? A është gjithë dëshmia që jep ai për Krishtin një të folur prej dheu? A nuk janë zëra të Perëndisë ata që dëgjohen prej Joanit, kur dëshmon për Krishtin? Atëherë, si flet ai prej dheu? Këtë e tha për njeriun. Për aq sa i takon njeriut në vetvete, ai është prej dheu dhe flet për dheun; kurse kur flet ndonjë gjë hyjnore, është i ndriçuar prej Perëndisë. Sepse, po të mos ishte i ndriçuar, do të mbetej thjesht dheu që flet për dheun. Hiri i Perëndisë është një gjë më vete, natyra e njeriut një gjë tjetër më vete. Shqyrto vetëm natyrën e njeriut: njeriu lind e rritet, mëson zakonet e njerëzve. Ç'di ai veç dheut, kur vetë është prej dheu? Flet gjërat e njerëzve, di gjërat e njerëzve, mendon gjërat e njerëzve; mishtor, gjykon sipas mishit, hamendëson sipas mishit: ja, është njeri nga fundi në fund. Le të vijë hiri i Perëndisë dhe le ta ndriçojë errësirën e tij, siç thuhet: «Ti do të ma ndezësh kandilin, o Zot; Perëndia im, ndriço errësirën time»; le ta marrë mendjen e njeriut dhe le ta kthejë drejt dritës së vet; menjëherë ai nis të thotë, ashtu si thotë apostulli: «Por jo unë, por hiri i Perëndisë që është me mua»; dhe: «Tani rroj; por jo më unë, por Krishti rron tek unë.» Domethënë: «Ai duhet të rritet, kurse unë të pakësohem.» Kështu Joani: sa i përket Joanit, ai është prej dheut dhe flet për dheun; çdo gjë hyjnore që ke dëgjuar prej Joanit, është prej Atij që ndriçon, jo prej atij që merr.

7. «Ai që vjen nga qielli është mbi të gjithë; dhe atë që ka parë e ka dëgjuar, atë dëshmon; dhe askush nuk e pranon dëshminë e Tij.» Ai që vjen nga qielli, që është mbi të gjithë, është Zoti ynë Jisu Krisht; për të cilin u tha më lart: «Askush nuk është ngjitur në qiell, veç Atij që zbriti nga qielli, Birit të njeriut që është në qiell.» Dhe Ai është mbi të gjithë; «dhe atë që ka parë e ka dëgjuar, atë flet». Për më tepër, Ai ka një Atë, sepse Ai vetë është Biri i Perëndisë; ka një Atë dhe dëgjon prej Atit. E ç'është ajo që dëgjon prej Atit? Kush mund ta shpjegojë këtë? Kur do të mjaftojë gjuha ime, kur do të mjaftojë zemra ime, qoftë zemra për ta kuptuar, qoftë gjuha për ta thënë, se ç'është ajo që Biri ka dëgjuar prej Atit? A mos Biri ka dëgjuar Fjalën e Atit? Jo, sepse vetë Biri është Fjala e Atit. E shihni si lodhet e mundet këtu çdo përpjekje njerëzore; e shihni si dështon këtu çdo hamendje e zemrës sonë, çdo mundim i mendjes sonë të errët. Dëgjoj Shkrimin që thotë se Biri flet atë që dëgjon prej Atit; dhe përsëri, dëgjoj Shkrimin që thotë se vetë Biri është Fjala e Atit: «Në fillim ishte Fjala, edhe Fjala ishte pranë Perëndisë, edhe Fjala ishte Perëndi.» Fjalët që themi ne janë të rrjedhshme e kalimtare: sapo fjala jote ka tingëlluar nga goja, ikën; bën zhurmën e vet dhe humbet në heshtje. A mund t'i shkosh pas tingullit tënd dhe ta mbash që të qëndrojë? Kurse mendimi yt mbetet, dhe prej atij mendimi që mbetet nxjerr shumë fjalë që ikin. Ç'të themi, vëllezër? Kur foli Perëndia, a nxori një zë, a tinguj, a rrokje? Po t'i nxori, në ç'gjuhë foli? Në hebraisht, në greqisht, apo në latinisht? Gjuhët janë të nevojshme atje ku ka dallim kombesh. Por atje askush s'mund të thotë se Perëndia foli në këtë a në atë gjuhë. Vështro zemrën tënde. Kur ti ngjiz një fjalë që mund ta thuash (sepse do të them, po munda, atë që mund të vërejmë tek vetja jonë, jo atë me të cilën mund ta rrokim atë gjë), pra, kur ti ngjiz një fjalë për ta thënë, ke ndër mend të thuash një gjë, dhe vetë ngjizja e gjësë është tashmë një fjalë në zemrën tënde: nuk ka dalë ende, por tashmë ka lindur në zemër dhe pret të dalë. Por ti mendon për personin të cilit do t'i dalë, me të cilin do të flasësh: në qoftë latin, kërkon një shprehje latine; në qoftë grek, mendon fjalë greke; në qoftë punik, shikon nëse e di gjuhën punike; për shkak të larmisë së dëgjuesve, i drejtohesh gjuhëve të ndryshme për ta thënë fjalën e ngjizur; por vetë ngjizja s'ishte e lidhur me ndonjë gjuhë të veçantë. Prandaj, meqë Perëndia, kur foli, nuk pati nevojë për gjuhë, as mori ndonjë lloj të foluri, si u dëgjua prej Birit, kur të folurit e Perëndisë është vetë Biri? Ashtu, në të vërtetë, si ke në zemrën tënde fjalën që thua, dhe si ajo është me ty e s'është tjetër veçse vetë ngjizja shpirtërore (sepse ashtu si shpirti yt është frymë, kështu edhe fjala që ke ngjizur është frymë; se ende s'ka marrë tingull për t'u ndarë me rrokje, por mbetet në ngjizjen e zemrës sate dhe në pasqyrën e mendjes); kështu Perëndia e nxori Fjalën e Tij, domethënë lindi Birin. Dhe ti, vërtet, e lind fjalën në zemrën tënde brenda kohës; kurse Perëndia, pa kohë, lindi Birin, me të cilin krijoi të gjitha kohët. Prandaj, meqë Biri është Fjala e Perëndisë, dhe Biri na foli jo fjalën e vet, por fjalën e Atit, Ai deshi ta thoshte Veten tek ne, kur po thoshte fjalën e Atit. Kjo është ajo që tha Joani, siç ishte e udhës dhe e nevojshme; dhe ne e shkoqitëm sipas mundësisë sonë. Ai zemra e të cilit s'ka arritur ende në një kuptim të drejtë të një çështjeje kaq të madhe, ka nga t'ia mbajë, ka ku të trokasë, ka kujt t'i kërkojë, prej kujt të lypë, prej kujt të marrë.

8. «Ai që vjen nga qielli është mbi të gjithë; dhe atë që ka parë e ka dëgjuar, atë dëshmon; dhe dëshminë e Tij askush nuk e pranon.» Në qoftë askush, atëherë përse erdhi? Do të thotë: askush prej një lloji të caktuar. Ka disa njerëz të përgatitur për zemërimin e Perëndisë, që të dënohen bashkë me djallin; prej tyre, askush nuk e pranon dëshminë e Krishtit. Sepse, po të mos e kishte pranuar fare askush, asnjë njeri i vetëm, ç'kuptim do të kishin këto fjalë: «Por ai që pranoi dëshminë e Tij, vuri vulën e vet se Perëndia është i vërtetë»? Atëherë, s'është, pra, askush, po të thuash vetë: «Ai që pranoi dëshminë e Tij, vuri vulën e vet se Perëndia është i vërtetë.» Ndoshta Joani, po ta pyetnin, do të përgjigjej e do të thoshte: e di se ç'thashë, kur thashë askush. Ka, në të vërtetë, njerëz të lindur për zemërimin e Perëndisë dhe të paranjohur për këtë. Sepse Perëndia i njeh cilët janë ata që do të besojnë e ata që s'do të besojnë; i njeh cilët janë ata që do të ngulmojnë në atë që kanë besuar, dhe cilët do të rrëzohen; dhe të gjithë ata që do të jenë për jetën e përjetshme, Perëndia i ka të numëruar; dhe i njeh që tani ata që ka veçuar. E, po të njohë këtë, dhe po t'ua ketë dhënë profetëve, me anë të Frymës së Tij, që ta njohin, ia dha edhe Joanit. Tani, Joani po vështronte, jo me syrin e vet (sepse, sa i përket vetes, është prej dheu dhe flet për dheun), por me atë hir të Frymës që mori prej Perëndisë; pa një farë populli, të paperëndishëm e mosbesimtar. Duke soditur atë popull në mosbesimin e tij, thotë: «Dëshminë e Tij, që erdhi nga qielli, askush nuk e pranon.» Askush prej cilëve? Prej atyre që do të jenë në të majtë, prej atyre të cilëve do t'u thuhet: «Shkoni në zjarrin e përjetshëm, që është përgatitur për djallin dhe engjëjt e tij.» Cilët janë ata që e pranojnë? Ata që do të jenë në të djathtë, ata të cilëve do t'u thuhet: «Ejani, të bekuar të Atit tim, merrni mbretërinë që është përgatitur për ju që nga fillimi i botës.» Ai, pra, vështron me Frymën një ndarje, kurse në gjininë njerëzore një përzierje; dhe atë që ende s'është ndarë sipas vendit, e ndau me mendje, në vështrimin e zemrës; dhe pa dy popuj, njërin besimtar, tjetrin mosbesimtar. Duke ngulur mendimin te mosbesimtarët, thotë: «Ai që vjen nga qielli është mbi të gjithë; dhe atë që ka parë e ka dëgjuar, atë dëshmon, dhe dëshminë e Tij askush nuk e pranon.» Pastaj e ktheu mendimin nga e majta dhe vështroi nga e djathta, e vazhdoi të thoshte: «Ai që pranoi dëshminë e Tij, vuri vulën e vet se Perëndia është i vërtetë.» Ç'do të thotë «vuri vulën e vet se Perëndia është i vërtetë», veçse që njeriu është gënjeshtar dhe Perëndia është i vërtetë? Sepse asnjë qenie njerëzore s'mund të thotë ndonjë të vërtetë, veç në qoftë e ndriçuar prej Atij që s'mund të gënjejë. Perëndia, pra, është i vërtetë; kurse Krishti është Perëndi. Do ta provosh këtë? Prano dëshminë e Tij dhe do ta gjesh. Sepse «ai që ka pranuar dëshminë e Tij, vuri vulën e vet se Perëndia është i vërtetë». Cili është i vërtetë? Po ai që erdhi nga qielli dhe është mbi të gjithë, është Perëndi, dhe i vërtetë. Por, po të mos e kuptosh ende se Ai është Perëndi, s'e ke pranuar ende dëshminë e Tij: prano atë, dhe do t'i vësh vulën tënde; me siguri e kupton, prerazi e pranon, se Perëndia është i vërtetë.

9. «Sepse Ai që e dërgoi Perëndia flet fjalët e Perëndisë.» Ai vetë është Perëndia i vërtetë, dhe Perëndia e dërgoi Atë: Perëndia dërgoi Perëndinë. Bashkoji të dyja, një Perëndi e vetme, Perëndi i vërtetë i dërguar prej Perëndisë. Pyet për ata veç e veç, Ai është Perëndi; pyet për të dy bashkë, ata janë Perëndi. Jo secili Perëndi më vete e të dy Perëndira; por secili Perëndi, dhe të dy një Perëndi. Sepse aq e madhe është dashuria e Frymës së Shenjtë atje, aq e madhe paqja e njësisë, sa, kur pyet për ata veç e veç, përgjigjja për ty është: Perëndi; kur pyet për Trininë, merr për përgjigje: Perëndi. Sepse, në qoftë se fryma e njeriut, kur ngjitet pas Perëndisë, është një frymë e vetme, siç e shpall haptas apostulli: «Ai që bashkohet me Zotin, është një frymë me Të», sa më shumë Biri i barabartë, i bashkuar me Atin, është bashkë me Të një Perëndi e vetme! Dëgjoni një dëshmi tjetër. E dini sa veta besuan, kur shitën gjithçka kishin dhe e vunë te këmbët e apostujve, që t'i ndahej gjithkujt sipas nevojës së vet; dhe ç'thotë Shkrimi për atë tubim të shenjtorëve? «Kishin një shpirt e një zemër në Zotin.» Në qoftë se dashuria bëri një shpirt të vetëm prej kaq shpirtrash, e një zemër të vetme prej kaq zemrash, sa e madhe duhet të jetë dashuria midis Atit dhe Birit! Sigurisht duhet të jetë më e madhe se ajo midis atyre njerëzve që kishin një zemër. Në qoftë se, pra, zemra e shumë vëllezërve u bë një prej dashurisë, në qoftë se shpirti i shumë vëllezërve u bë një prej dashurisë, a do të thoshe se Perëndia Atë dhe Perëndia Bir janë dy? Po të ishin dy Perëndira, midis tyre s'do të kishte dashurinë më të lartë. Sepse, në qoftë se dashuria këtu është aq e madhe, sa e bën shpirtin tënd dhe shpirtin e mikut tënd një shpirt të vetëm, si mund të ndodhë atëherë që Ati dhe Biri të mos jenë një Perëndi e vetme? Larg qoftë besimi i çiltër nga ky mendim! Me pak fjalë, sa e shkëlqyer është ajo dashuri, kuptoje prej kësaj: shpirtrat e shumë njerëzve janë të shumtë, dhe, po të duan njëri-tjetrin, bëhen një shpirt i vetëm; megjithatë, në rastin e njerëzve, mund të quhen shumë shpirtra, sepse bashkimi s'është aq i fortë. Por atje është e drejtë të thuash një Perëndi të vetme; dy a tre Perëndira s'është e drejtë të thuash. Prej kësaj, epërsia më e lartë dhe e patejkalueshme e dashurisë të tregohet e tillë, saqë s'mund të ketë më të madhe.

10. «Sepse Ai që e dërgoi Perëndia flet fjalët e Perëndisë.» Këtë, sigurisht, e tha për Krishtin, që të dallonte veten prej Krishtit. Po atëherë? A nuk e dërgoi Perëndia edhe vetë Joanin? A nuk tha ai vetë: «Unë jam dërguar përpara Tij»? dhe: «Ai që më dërgoi të pagëzoj me ujë»? Dhe a nuk thuhet për Joanin: «Ja, unë dërgoj lajmëtarin tim përpara Teje, edhe ai do të përgatitë udhën Tënde»? A nuk i flet edhe vetë fjalët e Perëndisë ai, për të cilin thuhet se është më shumë se profet? Atëherë, po e dërgoi Perëndia edhe atë, dhe po i flet fjalët e Perëndisë, si ta kuptojmë se tha veçmas për Krishtin: «Ai që e dërgoi Perëndia flet fjalët e Perëndisë»? Por shihni se ç'shton: «Sepse Perëndia nuk e jep Frymën me masë.» Ç'është kjo: «Sepse Perëndia nuk e jep Frymën me masë»? Ne shohim se Perëndia e jep Frymën me masë. Dëgjoni apostullin kur thotë: «Sipas masës së dhuratës së Krishtit.» Njerëzve u jep me masë, Birit të vetëm i jep pa masë. Si u jep njerëzve me masë? «Njërit i jepet me anë të Frymës fjala e urtësisë; një tjetri fjala e urtësisë sipas po asaj Fryme; një tjetri besimi me anë të po asaj Fryme; një tjetri profecia; një tjetri dallimi i frymërave; një tjetri llojet e gjuhëve; një tjetri dhuntia e shërimit. A janë të gjithë apostuj? A janë të gjithë profetë? A janë të gjithë mësues? A bëjnë të gjithë mrekulli? A e kanë të gjithë dhuntinë e shërimit? A flasin të gjithë me gjuhë? A shpjegojnë të gjithë?» Ky njeri ka një dhunti, ai tjetri një tjetër; dhe atë që ka ai tjetri, ky nuk e ka: ka një masë, një farë ndarjeje dhuntish. Njerëzve, pra, u jepet me masë, dhe pajtimi midis tyre bën një trup të vetëm. Ashtu si dora merr një lloj dhuntie për të punuar, syri një tjetër për të parë, veshi një tjetër për të dëgjuar, këmba një tjetër për të ecur, e megjithatë shpirti që i bën të gjitha është një, në dorë për të punuar, në këmbë për të ecur, në vesh për të dëgjuar, në sy për të parë; kështu edhe dhuntitë e besimtarëve janë të ndryshme, të shpërndara midis tyre si nëpër gjymtyrë, secilit sipas masës që i takon. Kurse Krishti, që jep, nuk merr me masë.

11. Tani dëgjoni më tej se ç'vjen pas: ngaqë kishte thënë për Birin, «Sepse Perëndia nuk e jep Frymën me masë: Ati e do Birin dhe i ka dhënë të gjitha në dorë», ai shtoi, «i ka dhënë të gjitha në duart e Tij», që ta dije edhe këtu me ç'dallim thuhet: «Ati e do Birin.» Po pse? A nuk e do Ati Joanin? E megjithatë s'i ka dhënë të gjitha në dorë. A nuk e do Ati Pavlin? E megjithatë s'i ka dhënë të gjitha në dorë. «Ati e do Birin»: por e do siç do një atë, jo siç do një zot shërbëtorin e vet; si Birin e vetëm, jo si një bir të birësuar. Dhe kështu «i ka dhënë të gjitha në dorë». Ç'do të thotë «të gjitha»? Që Biri të jetë i tillë siç është Ati. E lindi të barabartë me Vetveten Atë, për të cilin s'ishte grabitje të ishte në trajtën e Perëndisë, i barabartë me Perëndinë. «Ati e do Birin dhe i ka dhënë të gjitha në dorë.» Prandaj, meqë denjoi të na dërgojë Birin, të mos përfytyrojmë se ajo që na dërgohet është diçka më e vogël se Ati. Ati, kur dërgoi Birin, dërgoi Veten e Tij tjetër.

12. Por nxënësit, që ende mendonin se Ati është diçka më e madhe se Biri, ngaqë shihnin vetëm mishin dhe nuk e kuptonin hyjninë e Tij, i thanë: «Zot, na e trego Atin dhe na mjafton.» Sikur të thoshin: «Ty tashmë të njohim dhe të bekojmë që të njohim, sepse të falënderojmë që na e tregove Veten. Por Atin ende s'e njohim: prandaj zemra jonë është e ndezur dhe e pushtuar nga një mall i shenjtë për të parë Atin Tënd që të dërgoi. Na e trego, dhe s'do të kërkojmë asgjë më tepër prej Teje: sepse na mjafton, kur të na tregohet Ai, se më i madh se Ai s'ka kush.» Mall i mirë, dëshirë e mirë; por pak mençuri. Tani vetë Zoti Jisu, duke i parë si njerëz të vegjël që kërkojnë gjëra të mëdha, e Vetë i madh mes të vegjëlve, e megjithatë i vogël mes të vegjëlve, i thotë Filipit, njërit prej nxënësve, që kishte thënë këtë: «Kaq kohë kam qenë me ju, dhe s'më keni njohur, Filip?» Këtu Filipi mund të përgjigjej: Ty të kemi njohur, po a të thamë ne të na tregoje Veten? Ty të kemi njohur, por është Ati që kërkojmë të njohim. Ai menjëherë shton: «Ai që më ka parë mua, ka parë edhe Atin.» Në qoftë se, pra, u dërgua Një i barabartë me Atin, të mos e masim nga dobësia e mishit, por të mendojmë madhështinë e veshur me mish, e megjithatë të parënduar nga mishi. Sepse, ndonëse mbeti Perëndi bashkë me Atin, u bë njeri midis njerëzve, që, me anë të Atij që u bë njeri, ti të bëheshe i tillë sa të mund të merrje Perëndinë. Sepse njeriu s'mund ta merrte Perëndinë. Njeriu mund të shihte njeriun; Perëndinë s'mund ta rrokte. Përse s'mund ta rrokte Perëndinë? Sepse s'kishte syrin e zemrës, me të cilin ta rrokte Atë. Kishte diçka të çrregulluar përbrenda, diçka të shëndoshë përjashta: njeriu i kishte sytë e trupit të shëndoshë, kurse sytë e zemrës të sëmurë. Ai u bë njeri për syrin e trupit; kështu që, duke besuar tek Ai që mund të shihej në trajtë trupore, ti të shëroheshe e ta shihje Atë që s'ishe në gjendje ta shihje shpirtërisht. «Kaq kohë kam qenë me ju, dhe s'më njihni, Filip? Ai që më ka parë mua, ka parë edhe Atin.» Përse s'e panë Atë? Ja, e panë vërtet, e megjithatë s'e panë Atin: panë mishin, por madhështia ishte e fshehur. Atë që panë nxënësit që e donin, e panë edhe hebrenjtë që e kryqëzuan. Përbrenda, pra, ishte i gjithi; dhe në atë mënyrë përbrenda mishit, sa mbeti bashkë me Atin, kur erdhi te mishi.

13. Mendimi mishtor s'e rrok atë që them: le ta shtyjë kuptimin dhe le të nisë me besim; le të dëgjojë se ç'vjen pas: «Ai që beson në Birin ka jetë të përjetshme; kurse ai që nuk beson në Birin nuk do të shohë jetë, por zemërimi i Perëndisë mbetet mbi të.» Nuk tha: Zemërimi i Perëndisë vjen mbi të; por: «Zemërimi i Perëndisë mbetet mbi të.» Të gjithë ata që lindin të vdekshëm, e kanë me vete zemërimin e Perëndisë. Ç'zemërim të Perëndisë? Atë zemërim që e mori i pari Adami. Sepse, kur njeriu i parë mëkatoi dhe dëgjoi vendimin: «Do të vdesësh me vdekje», u bë i vdekshëm, dhe ne nisëm të lindim të vdekshëm; dhe kemi lindur me zemërimin e Perëndisë. Prej kësaj fare erdhi Biri, pa pasur mëkat, dhe u vesh me mish e me vdekshmëri. Në qoftë se Ai u bë pjesëtar me ne i zemërimit të Perëndisë, a do të ngurrojmë ne të bëhemi pjesëtarë me Të të hirit të Perëndisë? Ai, pra, që nuk do të besojë në Birin, mbi të «mbetet zemërimi i Perëndisë». Ç'zemërim të Perëndisë? Atë për të cilin apostulli thotë: «Edhe ne ishim nga natyra bij të zemërimit, si edhe të tjerët.» Të gjithë, pra, janë bij të zemërimit, sepse vijnë prej mallkimit të vdekjes. Beso në Krishtin, që u bë i vdekshëm për ty, që ta marrësh Atë, të pavdekshmin; dhe, kur të kesh marrë pavdekshmërinë e Tij, s'do të jesh më i vdekshëm. Ai jetoi, ti ishe i vdekur; Ai vdiq, që ti të jetosh. Ai na solli hirin e Perëndisë dhe hoqi zemërimin e Perëndisë. Perëndia e mundi vdekjen, që të mos e mundte vdekja njeriun.