Joani 5:24–30

Pas fjalimeve që u mbajtën dje dhe pardje, vjen leximi i sotëm i Ungjillit, të cilin duhet të përpiqemi ta shkoqisim me radhë, jo sipas rëndësisë së tij, por sipas fuqisë sonë. Edhe sepse ju nuk e merrni sipas begatisë së burimit që gufon, por sipas masës suaj të kufizuar; edhe ne flasim në veshët tuaj jo aq sa jep burimi, por aq sa arrijmë të thithim vetë, aq përcjellim në mendjet tuaja. Dhe vetë çështja vepron më me fryt në zemrat tuaja sesa ne në veshët tuaj. Sepse këtu trajtohet një çështje e madhe, jo nga mësues të mëdhenj, por përkundrazi nga fare të vegjël; por ai që, ndonëse i madh, u bë i vogël për ne, na jep shpresë dhe guxim. Sepse, po të mos na jepte zemër ai e të mos na ftonte ta kuptonim; po të na kishte braktisur si të përbuzur, ngaqë nuk mund të merrnim pjesë në hyjninë e tij po të mos merrte ai pjesë në vdekshmërinë tonë e të vinte te ne për të na folur ungjillin e vet; po të mos kishte dashur të ndante bashkë me ne atë që tek ne është e ulët dhe krejt e vogël, atëherë do të mund të mendonim se ai që mori përsipër vogëlsinë tonë, nuk kishte dashur të na falte madhështinë e vet. Këtë e thashë, që të mos na qortojë ndokush si tepër të guximshëm në trajtimin e këtyre çështjeve, as të mos e humbasë shpresën për veten se mund të kuptojë, me dhuratën e Perëndisë, atë që Biri i Perëndisë denjoi t'i thoshte. Prandaj, atë që denjoi të na thoshte, duhet të besojmë se deshi ta kuptonim. Por, në qoftë se nuk kuptojmë, ai jep të kuptuarit kur i kërkohet, ai që na e dha Fjalën e vet pa iu kërkuar.

2. Ja, çfarë janë këto fshehtësi të fjalëve të tij, shqyrtojini mirë. «Me të vërtetë, me të vërtetë po ju them: kush dëgjon fjalën time dhe i beson atij që më dërgoi, ka jetën e përjetshme.» Sigurisht, të gjithë ne përpiqemi për jetën e përjetshme; e ai thotë: «Kush dëgjon fjalën time dhe i beson atij që më dërgoi, ka jetën e përjetshme.» A do të donte, pra, që ne ta dëgjonim fjalën e tij, e prapëseprapë të mos donte ta kuptonim? Sepse, në qoftë se te dëgjimi dhe te besimi është jeta e përjetshme, aq më tepër te të kuptuarit. Por vepra e devotshmërisë është besimi, fryti i besimit është të kuptuarit, që të arrijmë në jetën e përjetshme, kur nuk do të ketë më lexim Ungjilli për ne; por, pasi të jenë hequr mënjanë të gjitha faqet e leximit dhe zëri i lexuesit e i predikuesit, ai që tani na e ka shpërndarë ungjillin, do të shfaqet vetë para të gjithë atyre që janë të tijtë. Atëherë ata do të jenë pranë tij me zemër të pastruar dhe në një trup të pavdekshëm, që s'do të vdesë më, dhe ai do t'i pastrojë e do t'i ndriçojë, ndërsa do të rrojnë e do të shohin se «Në fillim ishte Fjala, dhe Fjala ishte pranë Perëndisë». Prandaj le të mendojmë tani se cilët jemi, dhe le të peshojmë se kë po dëgjojmë. Krishti është Perëndi, dhe po flet me njerëz. Do që ata ta rrokin: le t'i bëjë të aftë. Do që ata ta shohin: le t'ua hapë sytë. Megjithatë, ai nuk na flet më kot, por sepse është e vërtetë ajo që na premton.

3. «Kush dëgjon fjalët e mia», thotë ai, «dhe i beson atij që më dërgoi, ka jetën e përjetshme, dhe nuk vjen në gjyq, por ka kaluar nga vdekja në jetë.» Ku, kur kalojmë ne nga vdekja në jetë, që të mos vijmë në gjyq? Në këtë jetë ka një kalim nga vdekja në jetë; në këtë jetë, që ende nuk është jetë, bëhet kalimi prej këtej, nga vdekja në jetë. Cili është ai kalim? Ai tha: «Kush dëgjon fjalët e mia dhe i beson atij që më dërgoi.» Duke i ruajtur këto, ti beson dhe kalon. E a kalon njeriu duke qëndruar në këmbë? Sigurisht; sepse me trup qëndron, me mendje kalon. Ku ishte, prej nga duhej të kalonte, dhe ku kalon? Kalon nga vdekja në jetë. Shiko një njeri që qëndron në këmbë, tek i cili mund të ndodhë gjithçka që po themi këtu. Ai qëndron, dëgjon; ndoshta nuk besonte, e tani, duke dëgjuar, beson. Pak më parë nuk besonte, tani beson; ka bërë njëfarë kalimi, si të thuash, nga vendi i mosbesimit në vendin e besimit, me lëvizjen e zemrës, jo të trupit, me një lëvizje drejt më së mirës. Sepse ata që e braktisin sërish besimin, lëvizin drejt më së keqes. Ja, në këtë jetë, që, siç thashë, ende nuk është jetë, ka një kalim nga vdekja në jetë, që të mos vijë njeriu në gjyq. Po pse thashë se ende nuk është jetë? Po të ishte kjo jetë, Zoti nuk do t'i kishte thënë një njeriu: «Në do të hysh në jetë, mbaj urdhërimet.» Sepse nuk i thotë: «Në do të hysh në jetën e përjetshme»; nuk shtoi «të përjetshme», por tha vetëm «jetë». Prandaj kjo jetë nuk duhet quajtur jetë, sepse nuk është jetë e vërtetë. Ç'është jeta e vërtetë, veç asaj që është jetë e përjetshme? Dëgjo apostullin që i flet Timoteut, kur thotë: «Porosit ata që janë të pasur në këtë botë, të mos jenë kryelartë, as të mos shpresojnë në pasurinë e pasigurt, po në Perëndinë e gjallë, që na jep gjithçka me bollëk për ta gëzuar; le të bëjnë të mira, të jenë të pasur në vepra të mira, të gatshëm të japin e të ndajnë me të tjerët.» Pse e thotë këtë? Dëgjo ç'vjen më pas: «Le të mbledhin për vete një themel të mirë për kohën që vjen, që të kapin jetën e vërtetë.» Në qoftë se duhet të mbledhin për vete një themel të mirë për kohën që vjen, që të kapin jetën e vërtetë, atëherë kjo në të cilën ndodheshin është jetë e rreme. Sepse përse do të dëshiroje ta kapësh të vërtetën, po ta kishe tashmë? E vërteta, pra, është ende për t'u kapur? Duhet, atëherë, të ketë një largim nga e rrema. E nga cila udhë duhet të bëhet largimi? Për ku? Dëgjo, beso; dhe e bën kalimin nga vdekja në jetë, e nuk vjen në gjyq.

4. Ç'është kjo: «dhe nuk vjen në gjyq»? E kush do të ishte më i mirë se apostulli Pavël, që thotë: «Të gjithë ne duhet të dalim përpara fronit të gjyqit të Krishtit, që secili të marrë atje sipas asaj që ka bërë me anë të trupit, qoftë e mirë, qoftë e keqe»? Pavli thotë: «Të gjithë ne duhet të dalim përpara fronit të gjyqit të Krishtit»; e ti guxon t'i premtosh vetes se nuk do të vish në gjyq? «Larg qoftë prej meje, thua ti, që të guxoja t'i premtoja këtë vetes! Por unë i besoj atij që premton. Shpëtimtari flet, e Vërteta premton; ai vetë më tha: ‹Kush dëgjon fjalët e mia dhe i beson atij që më dërgoi, ka jetën e përjetshme, kalon nga vdekja në jetë dhe nuk vjen në gjyq.› I dëgjova, pra, fjalët e Zotit tim dhe besova; kështu tani, unë që isha mosbesimtar, u bëra besimtar; ashtu siç më paralajmëroi, kalova nga vdekja në jetë, nuk vij në gjyq; jo prej mendjemadhësisë sime, por prej premtimit të tij.» A flet, pra, Pavli kundër Krishtit, shërbëtori kundër Zotit të tij, nxënësi kundër Mësuesit të tij, njeriu kundër Perëndisë, kështu që, kur Zoti thotë: «Kush dëgjon dhe beson, kalon nga vdekja në jetë», apostulli të thoshte: «Të gjithë ne duhet të dalim përpara fronit të gjyqit të Krishtit»? Përndryshe, në qoftë se ai që del përpara fronit të gjyqit nuk vjen në gjyq, nuk di si ta kuptoj.

5. Atëherë Zoti, Perëndia ynë, na e zbulon, dhe me anë të Shkrimeve të tij na kujton se si mund të kuptohet kur flitet për gjyq. Ju nxit, pra, të vini veshin. Nganjëherë gjyqi do të thotë ndëshkim, nganjëherë do të thotë dallim. Sipas asaj mënyre të të folurit ku gjyqi do të thotë dallim, «të gjithë ne duhet të dalim përpara fronit të gjyqit të Krishtit, që» njeriu «të marrë atje sipas asaj që ka bërë me anë të trupit, qoftë e mirë, qoftë e keqe». Sepse pikërisht kjo është dallim: t'u jepen të mirat të mirëve, të këqijat të këqijve. Sepse, po të merrej gjyqi gjithnjë me kuptim të keq, psalmi nuk do të thoshte: «Gjykomë, o Perëndi». Ndoshta ndokush çuditet kur dëgjon dikë të thotë: «Gjykomë, o Perëndi». Sepse njeriu e ka zakon të thotë: «Falmë, o Perëndi», «Kursemë, o Perëndi». Kush është ai që thotë: «Gjykomë, o Perëndi»? Nganjëherë, në psalm, pikërisht ky varg vihet madje në ndalesë, që ta shpallë lexuesi e t'i përgjigjet populli. A nuk ia trondit vallë kaq shumë zemrën ndonjërit, saqë ka frikë të këndojë e t'i thotë Perëndisë: «Gjykomë, o Perëndi»? E megjithatë populli e këndon me besim, dhe nuk mendon se dëshiron ndonjë të keqe në atë që e ka mësuar prej fjalës hyjnore; edhe pse nuk e kupton mirë, beson se ajo që këndon është diçka e mirë. E megjithatë vetë psalmi nuk e la njeriun pa e ndihmuar ta rrokë kuptimin. Sepse, duke vazhduar, në fjalët që pasojnë tregon se për ç'lloj gjyqi bëhej fjalë: jo për një gjyq dënimi, po dallimi. Sepse thotë: «Gjykomë, o Perëndi». Ç'do të thotë: «Gjykomë, o Perëndi, dhe dalloje çështjen time nga një komb i pashenjtë»? Sipas këtij gjyqi dallimi, pra, «të gjithë ne duhet të dalim përpara fronit të gjyqit të Krishtit». Por përsëri, sipas gjyqit të dënimit: «Kush dëgjon fjalët e mia», thotë ai, «dhe i beson atij që më dërgoi, ka jetën e përjetshme dhe nuk vjen në gjyq, po kalon nga vdekja në jetë». Ç'do të thotë «nuk vjen në gjyq»? Nuk vjen në dënim. Le ta provojmë nga Shkrimet se fjala gjyq vihet aty ku kuptohet ndëshkim; ndonëse edhe në këtë vend, pak më poshtë, do ta dëgjoni po atë fjalë, gjyq, të vënë për asgjë tjetër veçse për dënim e ndëshkim. E megjithatë apostulli thotë diku, kur u shkruan atyre që keqpërdornin trupin, atë që besimtarët ndër ju e dinë; dhe, ngaqë e keqpërdornin, u ndëshkuan me fshikullin e Zotit. Sepse u thotë atyre: «Ndër ju ka shumë të dobët e të sëmurë, dhe shumë kanë rënë në gjumë të thellë.» Prandaj shumë veta madje edhe vdiqën. Dhe vazhdoi: «Sepse, po të gjykonim veten, nuk do të gjykoheshim nga Zoti»; domethënë, po ta qortonim veten, nuk do të na qortonte Zoti. «Po kur gjykohemi, ndëshkohemi nga Zoti, që të mos dënohemi bashkë me botën.» Ka, pra, nga ata që gjykohen këtu me ndëshkim, që të kursehen atje; ka nga ata që kursehen këtu, që të mundohen më tepër atje; dhe ka nga ata të cilëve u caktohen po ato ndëshkime pa fshikullin e ndëshkimit, po të mos ndreqen me fshikullin e Perëndisë. Kështu, meqë këtu përbuzën Atin që fshikullon, atje do ta ndiejnë Gjykatësin që ndëshkon. Ka, pra, një gjyq në të cilin Perëndia, domethënë Biri i Perëndisë, në fund do të dërgojë djallin dhe engjëjt e tij, e bashkë me të gjithë të pabesët e të paudhët. Në këtë gjyq nuk do të vijë ai që, duke besuar tani, kalon nga vdekja në jetë.

6. Sepse, që të mos mendosh se, duke besuar, s'ke për të vdekur sipas mishit, ose që të mos i thuash vetes, duke e kuptuar mishërisht: «Zoti im më tha: kush dëgjon fjalët e mia dhe i beson atij që më dërgoi, ka kaluar nga vdekja në jetë; unë, pra, besova, s'kam për të vdekur», dije me siguri se do ta paguash atë borxh, vdekjen, që ta ngarkoi ndëshkimi i Adamit. Sepse ai, tek i cili ishim atëherë të gjithë, mori këtë vendim: «Me vdekje do të vdesësh»; dhe vendimi hyjnor nuk mund të prishet. Por, pasi të kesh paguar vdekjen e njeriut të vjetër, do të pranohesh në jetën e përjetshme të njeriut të ri, dhe do të kalosh nga vdekja në jetë. Ndërkohë, bëje tani kalimin e jetës. Cila është jeta jote? Besimi: «I drejti do të rrojë me anë të besimit.» Po të pabesët? Ata janë të vdekur. Ndër të tillë të vdekur ishte, me trup, ai për të cilin Zoti thotë: «Lëri të vdekurit të varrosin të vdekurit e tyre.» Kështu, pra, edhe në këtë jetë ka të vdekur dhe ka të gjallë; në njëfarë kuptimi, të gjithë rrojnë. Cilët janë të vdekur? Ata që nuk kanë besuar. Cilët janë të gjallë? Ata që kanë besuar. Ç'u thotë apostulli të vdekurve? «Zgjohu, ti që fle.» Por dikush mund të kundërshtojë: ai tha «fle», jo «vdes». Dëgjo ç'vjen më pas: «Zgjohu, ti që fle, dhe ngrihu prej të vdekurve.» Dhe, sikur fjetësi të pyeste: «Ku të shkoj?», përgjigja është: «Krishti do të të ndriçojë.» Pasi të të ketë ndriçuar Krishti, tani që beson, menjëherë e bën kalimin nga vdekja në jetë; qëndro në atë ku ke kaluar, dhe nuk do të vish në gjyq.

7. Ai vetë e shpjegon këtë tashmë, dhe vazhdon: «Me të vërtetë, me të vërtetë po ju them.» Që të mos e kuptonim këtë për ngjalljen e ardhshme, ngaqë tha «ka kaluar nga vdekja në jetë», ai deshi të tregonte se ai që beson tashmë ka kaluar, dhe se të kalosh nga vdekja në jetë do të thotë të kalosh nga mosbesimi në besim, nga padrejtësia në drejtësi, nga kryelartësia në përulësi, nga urrejtja në dashuri. Prandaj tani thotë: «Me të vërtetë, me të vërtetë po ju them: vjen ora, madje tani është.» Ç'mund të jetë më e qartë? «Madje tani është, kur të vdekurit do të dëgjojnë zërin e Birit të Perëndisë, dhe ata që do të dëgjojnë do të rrojnë.» Për këta të vdekur kemi folur tashmë. Ç'mendojmë, vëllezërit e mi? A s'ka të vdekur në këtë turmë që po më dëgjon? Ata që besojnë dhe veprojnë sipas besimit të vërtetë, rrojnë e nuk janë të vdekur. Por ata që ose nuk besojnë, ose besojnë ashtu si besojnë djajtë, që dridhen, dhe që rrojnë keq, që e rrëfejnë Birin e Perëndisë po pa dashuri, duhet të quhen më fort të vdekur. Kjo orë, megjithatë, ende po vazhdon. Sepse ora për të cilën foli Zoti nuk do të jetë një orë nga të dymbëdhjetë orët e ditës. Që nga çasti kur foli e deri tani, madje deri në fund të botës, po kalon e njëjta orë; për këtë orë Joani thotë në letrën e tij: «Fëmijë, është ora e fundit.» Prandaj, është tani. Kush është gjallë, le të rrojë; kush ishte i vdekur, le të rrojë; kush dergjej i vdekur, le të dëgjojë zërin e Birit të Perëndisë; le të ngrihet e të rrojë. Zoti thirri te varri i Llazarit, dhe ai që kishte katër ditë i vdekur u ngrit. Ai që kundërmonte në varr, doli jashtë në ajër. Ishte varrosur, mbi të ishte vënë një gur; zëri i Shpëtimtarit çau fortësinë e gurit, e zemra jote është kaq e fortë, sa ai zë hyjnor ende nuk e thyen! Ngrihu në zemrën tënde; dil nga varri yt. Sepse dergjeshe i vdekur në zemrën tënde si në një varr, i shtypur nën peshën e zakonit të keq si nën një gur. Ngrihu dhe dil. Ç'do të thotë «Ngrihu dhe dil»? Beso dhe rrëfe. Sepse ai që ka besuar, është ngritur; ai që rrëfen, ka dalë. Pse thamë se ai që rrëfen ka dalë? Sepse, para se të rrëfente, ishte i fshehur; por, kur rrëfen, del nga errësira në dritë. Dhe, pasi ka rrëfyer, ç'u thuhet shërbëtorëve? Ç'u tha pranë kufomës së Llazarit? «Zgjidheni dhe lëreni të shkojë.» Si? Ashtu siç iu tha shërbëtorëve të tij, apostujve: «Gjithçka që të zgjidhni mbi dhe, do të jetë e zgjidhur në qiell.»

8. «Vjen ora, madje tani është, kur të vdekurit do të dëgjojnë zërin e Birit të Perëndisë; dhe ata që do të dëgjojnë do të rrojnë.» Nga cili burim do të rrojnë? Nga jeta. Nga cila jetë? Nga Krishti. Si e provojmë se burimi është Krishti, jeta? Ai thotë: «Unë jam udha, e vërteta dhe jeta.» A dëshiron të ecësh? «Unë jam udha.» A dëshiron të mos mashtrohesh? «Unë jam e vërteta.» A do të mos vdesësh? «Unë jam jeta.» Këtë të thotë Shpëtimtari yt: nuk ke ku të shkosh, veçse tek unë; dhe nuk ke udhë nga të shkosh, veçse nëpërmjet meje. Prandaj kjo orë po vazhdon tani, kjo vepër po ndodh qartë, dhe aspak nuk pushon. Njerëz që ishin të vdekur, ngrihen; kalojnë në jetë; me zërin e Birit të Perëndisë rrojnë; prej tij rrojnë, sa kohë që qëndrojnë në besimin e tij. Sepse Biri ka jetë, dhe prej tij vjen që ata që besojnë do të rrojnë.

9. E si e ka? Ashtu siç e ka Ati. Dëgjoje vetë atë duke thënë: «Sepse, ashtu si Ati ka jetë në vetvete, kështu i dha edhe Birit të ketë jetë në vetvete.» Vëllezër, do të flas sa të mundem. Sepse këto janë ato fjalë që e trazojnë mendjen e dobët. Pse ka shtuar «në vetvete»? Do të mjaftonte të thoshte: «Ashtu si Ati ka jetë, kështu i dha edhe Birit të ketë jetë.» Ai shtoi «në vetvete»: sepse Ati «ka jetë në vetvete», dhe Biri ka jetë në vetvete. Ai deshi të kuptonim diçka në atë që thotë «në vetvete». Dhe këtu, në këtë fjalë, është mbyllur një çështje e fshehtë; le të trokitet, që të hapet. O Zot, ç'është kjo që the? Përse shtove «në vetvete»? A nuk kishte jetë Pavli apostull, të cilin ti e bëre të rrojë? «E kishte», tha ai. Sa për njerëzit që ishin të vdekur dhe bëhen të gjallë, e që me fjalën tënde, duke besuar, kalojnë në jetë: kur të kenë kaluar, a nuk do të kenë jetë te ti? Do të kenë jetë; sepse pak më parë thashë edhe: «Kush dëgjon fjalët e mia dhe i beson atij që më dërgoi, ka jetën e përjetshme.» Prandaj ata që besojnë te ti kanë jetë; e ti nuk the «në vetvete». Por, kur flet për Atin, thua: «ashtu si Ati ka jetë në vetvete»; përsëri, kur flet për veten, the: «kështu i dha edhe Birit të ketë jetë në vetvete». Ashtu si e ka, kështu dha ta ketë. Ku e ka? «Në vetvete.» Ku dha ta ketë? «Në vetvete.» Ku e ka Pavli jetën? Jo në vetvete, po në Krishtin. Po ti, besimtar, ku e ke? Jo në vetvete, po në Krishtin. Le të shohim a e thotë këtë apostulli: «Tani rroj, por jo më unë, po Krishti rron në mua.» Jeta jonë, si e jona, domethënë prej vullnetit tonë vetjak, do të jetë veç e keqe, mëkatare, e padrejtë; por jeta në ne që është e mirë vjen prej Perëndisë, jo prej nesh; na jepet prej Perëndisë, jo prej vetes sonë. Por Krishti ka jetë në vetvete, ashtu si e ka Ati, sepse është Fjala e Perëndisë. Tek ai nuk ndodh që të rrojë herë keq, herë mirë; kurse njeriu rron herë keq, herë mirë. Ai që rronte keq, ishte në jetën e vet; ai që rron mirë, ka kaluar në jetën e Krishtit. Ti bëhesh pjesëtar i jetës; nuk ishe ajo që more, po ishe dikush që mori; por me Birin e Perëndisë nuk është kështu, sikur në fillim të ishte pa jetë e pastaj të merrte jetë. Sepse, po ta kishte marrë kështu jetën, nuk do ta kishte në vetvete. Sepse, në të vërtetë, ç'do të thotë «në vetvete»? Që ai vetë të jetë vetë jeta.

10. Ndoshta mund ta shtjelloj atë çështje edhe më qartë. Dikush ndez një qiri: ai qiri, për shembull (për sa i përket flakëzës që ndrit atje), ka dritë në vetvete; kurse sytë e tu, që rrinin kot e s'shihnin asgjë kur s'kishte qiri, tani kanë edhe ata dritë, por jo në vetvete. Për më tepër, po të kthehen larg qiririt, errësohen; po t'i kthehen atij, ndriçohen. Por, sigurisht, ai zjarr ndrit për sa kohë që ekziston; po të duash t'i heqësh dritën, në të njëjtën kohë e shuan; sepse pa dritën nuk mund të qëndrojë. Kurse Krishti është dritë e pashuar dhe e bashkëpërjetshme me Atin, gjithnjë e ndritshme, gjithnjë vezulluese, gjithnjë e ndezur; sepse, po të mos ishte i ndezur, a do të thuhej në psalm: «As ka ndonjë që t'i fshihet nxehtësisë së tij»? Por ti ishe i ftohtë në mëkatin tënd; kthehesh që të ngrohesh; po të kthehesh larg, do të ftohesh. Në mëkatin tënd ishe i errët; kthehesh që të ndriçohesh; po të kthehesh larg, do të errësohesh. Prandaj, ngaqë në vetvete ishe errësirë, kur të ndriçohesh, do të jesh dritë, ndonëse dritë brenda dritës. Sepse apostulli thotë: «Dikur ishit errësirë, por tani jeni dritë në Zotin.» Kur tha «por tani dritë», shtoi «në Zotin». Prandaj në vetvete errësirë, «dritë në Zotin». Në ç'mënyrë «dritë»? Sepse je dritë duke marrë pjesë në atë dritë. Por, po të largohesh nga drita që të ndriçon, kthehesh në errësirën tënde. Jo kështu Krishti, jo kështu Fjala e Perëndisë. Po si jo? «Ashtu si Ati ka jetë në vetvete, kështu i dha edhe Birit të ketë jetë në vetvete»; kështu që ai rron jo me pjesëmarrje, po pandryshueshëm, dhe është krejtësisht vetë jeta. «Kështu i dha edhe Birit të ketë jetë.» Ashtu si e ka, kështu e ka dhënë. Cili është ndryshimi? Sepse njëri dha, tjetri mori. A ekzistonte tashmë kur mori? A do të kuptojmë se Krishti ekzistoi ndonjëherë pa dritë, kur ai vetë është urtësia e Atit, për të cilën thuhet: «Ajo është shkëlqimi i dritës së përjetshme»? Prandaj ajo që thuhet, «i dha Birit», është njësoj sikur të thuhej «e lindi Birin»; sepse duke e lindur, i dha. Ashtu si i dha të jetë, kështu i dha të jetë jetë, kështu i dha edhe të jetë jetë në vetvete. Ç'do të thotë kjo, të jesh jetë në vetvete? Të mos kesh nevojë për jetë nga gjetkë, po të jesh vetë plotësia e jetës, prej së cilës të tjerët, duke besuar, të kenë jetë sa kohë që rrojnë. «I ka dhënë», pra, «të ketë jetë në vetvete». I ka dhënë si kujt? Si Fjalës së vet, si atij që «Në fillim ishte Fjala, dhe Fjala ishte pranë Perëndisë».

11. Më pas, ngaqë u bë njeri, ç'i dha atij? «Dhe i dha pushtet të bëjë gjyq, sepse është Biri i njeriut.» Për sa është Biri i Perëndisë: «Ashtu si Ati ka jetë në vetvete, kështu i dha edhe Birit të ketë jetë në vetvete»; për sa është Biri i njeriut: «I dha pushtet të bëjë gjyq.» Këtë jua shpjegova dje, të dashurit e mi, se në gjyq do të shihet njeriu, po Perëndia nuk do të shihet; kurse pas gjyqit, Perëndia do të shihet nga ata që dolën fitimtarë në gjyq, por nga të ligjtë nuk do të shihet. Meqë, pra, njeriu do të shihet në gjyq në atë trajtë në të cilën do të vijë, ashtu siç u ngjit, prandaj kishte thënë më sipër: «Ati nuk gjykon asnjë, por gjithë gjyqin ia ka dhënë Birit.» Të njëjtën gjë e përsërit edhe këtu, kur thotë: «Dhe i dha pushtet të bëjë gjyq, sepse është Biri i njeriut.» Sikur ti të thoshe: «i dha pushtet të bëjë gjyq». Në ç'mënyrë? Kur nuk e kishte atë pushtet për të bërë gjyq? Sepse «Në fillim ishte Fjala, dhe Fjala ishte pranë Perëndisë, dhe Fjala ishte Perëndi»; sepse «të gjitha u bënë nëpërmjet tij», a nuk e kishte tashmë pushtetin për të bërë gjyq? Po, por sipas kësaj, them unë, «i dha pushtet të bëjë gjyq, sepse është Biri i njeriut»; sipas kësaj, mori pushtetin për të gjykuar «sepse është Biri i njeriut». Sepse, për sa është Biri i Perëndisë, e pati përherë këtë pushtet. Ai që u kryqëzua, mori; ai që qe në vdekje, është në jetë; por Fjala e Perëndisë kurrë nuk qe në vdekje, po është përherë në jetë.

12. Tani, pra, sa për një ngjallje, ndoshta ndonjëri prej nesh po thoshte: «Ja, u ngritëm; ai që dëgjon Krishtin dhe beson dhe ka kaluar nga vdekja në jetë, po ashtu nuk do të vijë në gjyq.» Vjen ora, madje tani është, kur kushdo që dëgjon zërin e Birit të Perëndisë do të rrojë; ishte i vdekur, dëgjoi; ja, po ngrihet. Ç'është kjo që thuhet, se do të ketë një ngjallje më pas? Kurseje veten, mos e nxito gjykimin, që të mos ngutesh pas tij. Ka, vërtet, këtë ngjallje që ndodh tani; të pabesët ishin të vdekur, të padrejtët ishin të vdekur; të drejtët rrojnë, kalojnë nga vdekja e mosbesimit në jetën e besimit. Por prej kësaj mos beso se nuk do të ketë më pas një ngjallje të trupit; beso se do të ketë edhe një ngjallje të trupit. Sepse dëgjo ç'vjen pas shpalljes së kësaj ngjalljeje që bëhet me anë të besimit, që të mos mendojë ndokush se kjo është e vetmja ngjallje, ose të mos bjerë në atë dëshpërim e gabim njerëzish që i shtrembëruan mendimet e të tjerëve, «duke thënë se ngjallja ka ndodhur tashmë», për të cilët apostulli thotë: «dhe përmbysin besimin e disave». Sepse besoj se ata u thoshin fjalë të tilla: «Ja, kur Zoti thotë: ‹Edhe ai që beson tek unë ka kaluar nga vdekja në jetë›, ngjallja ka ndodhur tashmë te njerëzit që besuan, të cilët më parë ishin mosbesimtarë; si mund të nënkuptohet një ngjallje e dytë?» Falë Zotit, Perëndisë tonë, ai mban ata që lëkunden, udhëheq të hutuarit, forcon ata që dyshojnë. Dëgjo ç'vjen më pas, tani që s'ke arsye të fusësh veten në errësirën e vdekjes. Po të kesh besuar, beso të tërën. «Cilën të tërë, thua ti, duhet të besoj?» Dëgjo ç'thotë: «Mos u çuditni për këtë», domethënë, që i dha Birit pushtet të bëjë gjyq. Në fund të botës, them unë, thotë ai. Si në fund? «Mos u çuditni për këtë, sepse vjen ora.» Këtu nuk tha «madje tani është». Për atë ngjallje të besimit, ç'tha? «Vjen ora, madje tani është.» Për atë ngjallje të trupave të vdekur që lë të kuptohet se do të ketë, tha: «Vjen ora»; nuk tha «madje tani është», sepse ka për të ardhur në fund të botës.

13. E prej nga, thua ti, ma provon se ai foli për vetë ngjalljen? Po të dëgjosh me durim, do ta provosh vetë menjëherë. Le të vazhdojmë, pra: «Mos u çuditni për këtë, sepse vjen ora kur të gjithë ata që janë në varre.» Ç'mund të jetë më e qartë se kjo ngjallje? Pak më parë nuk kishte thënë «ata që janë në varre», por «Të vdekurit do të dëgjojnë zërin e Birit të Perëndisë; dhe ata që do të dëgjojnë do të rrojnë». Nuk tha: disa do të rrojnë, të tjerë do të dënohen; sepse të gjithë ata që besojnë do të rrojnë. Po ç'thotë për varret? «Të gjithë ata që janë në varre do të dëgjojnë zërin e tij dhe do të dalin.» Nuk tha «do të dëgjojnë dhe do të rrojnë». Sepse, po të kenë jetuar keq e të dergjen në varre, do të ngrihen për vdekje, jo për jetë. Le të shohim, pra, cilët do të dalin. Ndonëse, pak më parë, të vdekurit rronin duke dëgjuar e duke besuar, atje nuk u bë asnjë dallim. Nuk u tha: të vdekurit do të dëgjojnë zërin e Birit të Perëndisë, e kur të kenë dëgjuar, disa do të rrojnë e disa do të dënohen; por «të gjithë ata që dëgjojnë do të rrojnë»; sepse ata që besojnë do të rrojnë, ata që kanë dashuri do të rrojnë, dhe asnjë prej tyre nuk do të vdesë. Por për varret: «Do të dëgjojnë zërin e tij dhe do të dalin: ata që bënë të mira, në ngjalljen e jetës; ata që bënë të liga, në ngjalljen e gjyqit.» Ky është gjyqi, ai ndëshkim për të cilin kishte thënë pak më parë: «Kush beson tek unë ka kaluar nga vdekja në jetë», dhe nuk do të vijë në gjyq.

14. «Unë s'mund të bëj asgjë prej vetes; siç dëgjoj, gjykoj, dhe gjyqi im është i drejtë.» Po të gjykosh ashtu siç dëgjon, prej kujt dëgjon? Po të jetë prej Atit, prapëseprapë «Ati nuk gjykon asnjë, por gjithë gjyqin ia ka dhënë Birit». Kur, duke qenë njëfarësoj lajmëtar i Atit, shpall atë që dëgjon? Flas atë që dëgjoj, sepse ç'është Ati, ai jam edhe unë; sepse, në të vërtetë, të folurit është puna ime, ngaqë jam Fjala e Atit. Sepse këtë ta thotë Krishti. Tani, ja diçka nga ana jote. Ç'do të thotë «Siç dëgjoj, gjykoj», veçse «Siç jam»? Sepse në ç'mënyrë dëgjon Krishti? Le të shqyrtojmë, vëllezër, ju lutem. A dëgjon Krishti prej Atit? Si i flet Ati atij? Pa dyshim, po t'i flasë, i përdor fjalë; sepse kushdo që i thotë diçka dikujt, ia thotë me anë të një fjale. Si i flet Ati Birit, kur Biri është Fjala e Atit? Çdo gjë që na thotë Ati, na e thotë me anë të Fjalës së vet; Fjala e Atit është Biri; me cilën fjalë tjetër, pra, i flet vetë Fjalës? Perëndia është një, ka një Fjalë, i përmban të gjitha në një Fjalë. Ç'do të thotë, pra, «Siç dëgjoj, gjykoj»? Ashtu si jam prej Atit, kështu gjykoj. Prandaj «gjyqi im është i drejtë». Po të mos bësh asgjë prej vetes, o Zot Jisu, siç mendojnë njerëzit mishorë; po të mos bësh asgjë prej vetes, si the pak më parë: «Kështu edhe Biri u jep jetë atyre që do»? Tani sapo thua: prej vetes s'bëj asgjë. Po ç'shpall Biri, veçse që është prej Atit? Ai që është prej Atit, nuk është prej vetes. Po të ishte Biri prej vetes, nuk do të ishte Bir: ai është prej Atit. Që Ati është, nuk vjen prej Birit; që Biri është, vjen prej Atit. I barabartë me Atin; e megjithatë Biri i Atit, jo Ati i Birit.

15. «Sepse nuk kërkoj vullnetin tim, por vullnetin e atij që më dërgoi.» Biri i Vetëmlindur thotë: «Nuk kërkoj vullnetin tim», e megjithatë njerëzit duan të bëjnë vullnetin e vet! Deri në atë shkallë përulet ai që është i barabartë me Atin; dhe deri në atë shkallë e lartëson veten ai që dergjet në humnerën më të thellë e nuk mund të ngrihet, veçse po t'i zgjatet një dorë! Le të bëjmë, pra, vullnetin e Atit, vullnetin e Birit, vullnetin e Frymës së Shenjtë; sepse e kësaj Trinie ka një vullnet, një fuqi, një madhështi. E megjithatë Biri thotë për këtë arsye: «Nuk erdha të bëj vullnetin tim, por vullnetin e atij që më dërgoi»; sepse Krishti nuk është prej vetes, po prej Atit. Por atë që kishte për t'u dukur si njeri, e mori prej krijesës që vetë e formoi.