Joani 6:60–72

1. Sapo dëgjuam nga Ungjilli fjalët e Zotit që vijnë pas fjalimit të mëparshëm. Për to i detyrohemi veshëve dhe mendjeve tuaja një fjalim, i cili sot nuk është aspak jashtë kohe; sepse bëhet fjalë për trupin e Zotit, që ai tha se e dha për t'u ngrënë për jetën e përjetshme. Dhe ai e shpjegoi mënyrën e kësaj dhënieje e dhurate të tij, se si e jepte mishin e vet për ta ngrënë, kur tha: «Ai që ha mishin tim dhe pi gjakun tim, mbetet në mua, edhe unë në të.» Prova se dikush ka ngrënë e ka pirë është kjo: nëse ai banon dhe banohet, nëse ai mbetet në Krishtin dhe Krishti në të, nëse ngjitet aq fort sa të mos braktiset. Këtë, pra, na ka mësuar dhe na ka porositur me fjalë të fshehta: që të jemi në trupin e tij, gjymtyrë të tij nën vetë atë si krye, duke ngrënë mishin e tij, pa e braktisur njësinë tonë me të. Por shumica e atyre që ishin të pranishëm, duke mos e kuptuar, u skandalizuan; sepse, kur i dëgjonin këto gjëra, mendonin vetëm për mishin, për atë që ishin edhe vetë. Por apostulli thotë, dhe thotë të vërtetën: «Të mendosh sipas mishit është vdekje.» Zoti na e jep mishin e vet për ta ngrënë, e megjithatë ta kuptosh sipas mishit është vdekje; ndonëse ai thotë për mishin e tij se aty është jeta e përjetshme. Prandaj nuk duhet ta kuptojmë mishin në mënyrë mishore. Siç del edhe në fjalët që vijnë:

2. «Shumë, pra», jo nga armiqtë e tij, por «nga nxënësit e tij, kur i dëgjuan këto, thanë: ‹Kjo fjalë është e rëndë; kush mund ta dëgjojë?›» Në qoftë se nxënësit e tij e quajtën të rëndë këtë fjalë, ç'duhet të kenë menduar armiqtë e tij? E megjithatë ashtu duhej: të thuhej ajo që s'do të kuptohej nga të gjithë. Fshehtësia e Perëndisë duhet t'i bëjë njerëzit të vëmendshëm me zell, jo armiqësorë. Por këta u larguan shpejt prej tij, ndërsa Zoti thoshte gjëra të tilla: nuk besuan se ai po thoshte diçka të madhe dhe se me këto fjalë po mbulonte ndonjë hir; e kuptuan thjesht sipas dëshirave të tyre dhe në mënyrën e njerëzve, se Jisui mundej, ose kishte vendosur këtë: të shpërndante copa-copa, si të thuash, mishin me të cilin ishte veshur Fjala, te ata që besojnë në të. «Kjo fjalë», thonë ata, «është e rëndë; kush mund ta dëgjojë?»

3. «Por Jisui, duke ditur në vetvete se nxënësit e tij murmurisnin për këtë» (sepse ata i thoshin këto me vete, që të mos i dëgjoheshin atij; por ai që i njihte në brendinë e tyre, duke i dëgjuar brenda vetes), u përgjigj e tha: «Kjo ju skandalizon?» Domethënë: ngaqë thashë se ju jap mishin tim për ta ngrënë dhe gjakun tim për ta pirë, kjo, pra, ju skandalizon. «Po sikur ta shihni Birin e njeriut duke u ngjitur atje ku ishte më parë?» Ç'është kjo? A e zgjidhi me këtë çështjen që i hutonte? A e zbuloi me këtë burimin e skandalizimit të tyre? E zbuloi qartë, mjaft që ta kuptonin. Sepse ata pandehnin se ai do t'ua shpërndante trupin e tij; kurse ai tha se do të ngjitej në qiell, kuptohet, i tëri: «Kur ta shihni Birin e njeriut duke u ngjitur atje ku ishte më parë»; atëherë, të paktën, do ta shihni se ai nuk e shpërndan trupin e vet ashtu si pandehni; atëherë, të paktën, do ta merrni vesh se hiri i tij nuk soset duke u bluar me dhëmbë.

4. Dhe tha: «Fryma është ajo që jep jetë; mishi nuk vlen asgjë.» Para se ta shkoqisim këtë, aq sa të na e japë Zoti, nuk duhet lënë pas dore ai vend tjetër, ku thotë: «Po sikur ta shihni Birin e njeriut duke u ngjitur atje ku ishte më parë?» Sepse Krishti është Biri i njeriut, nga Virgjëresha Mari. Prandaj Bir njeriu nisi të ishte këtu në tokë, ku mori mish prej tokës. Për këtë arsye u tha me gjuhë profetike: «E vërteta mbiu nga toka.» Ç'do të thotë, pra, kur thotë: «Kur ta shihni Birin e njeriut duke u ngjitur atje ku ishte më parë»? Sepse nuk do të kishte asnjë çështje, po të kishte folur kështu: «Po të shihni Birin e Perëndisë duke u ngjitur atje ku ishte më parë.» Por, meqë tha «Biri i njeriut duke u ngjitur atje ku ishte më parë», a mos ishte, vallë, Biri i njeriut në qiell përpara kohës kur nisi të kishte qenie në tokë? Këtu, pra, tha «ku ishte më parë», sikur të mos ishte atje pikërisht atëherë kur i thoshte këto fjalë. Por në një vend tjetër thotë: «Askush nuk u ngjit në qiell, veç atij që zbriti nga qielli, Birit të njeriut që është në qiell.» Nuk tha «ishte», por, thotë ai, «Biri i njeriut që është në qiell». Fliste në tokë, dhe pohoi se ishte në qiell. E megjithatë nuk foli kështu: «Askush nuk u ngjit në qiell, veç atij që zbriti nga qielli», Biri i Perëndisë, «që është në qiell». Ku çon kjo, veçse të na bëjë të kuptojmë atë që ua përmenda mendjeve tuaja edhe në fjalimin e mëparshëm, të dashurit e mi: se Krishti, edhe Perëndi edhe njeri, është një person i vetëm, jo dy persona, që besimi ynë të mbetet Trini e të mos bëhet katërni? Krishti, pra, është një: Fjala, shpirti dhe mishi, një Krisht i vetëm; Biri i Perëndisë dhe Biri i njeriut, një Krisht i vetëm; Bir i Perëndisë përherë, Bir njeriu në kohë, e megjithatë një Krisht i vetëm për nga njësia e personit. Në qiell ishte kur fliste në tokë. Ishte Bir njeriu në qiell po në atë mënyrë që ishte Bir Perëndie në tokë: Bir Perëndie në tokë, në mishin që mori; Bir njeriu në qiell, në njësinë e personit.

5. Çfarë shton, pra? «Fryma është ajo që jep jetë; mishi nuk vlen asgjë.» Le t'i themi (sepse ai na lejon, jo për ta kundërshtuar, po ngaqë duam të dimë): O Zot, Mësues i mirë, si nuk vlen asgjë mishi, ndërkohë që ti the: «Po të mos hajë njeriu mishin tim dhe të mos pijë gjakun tim, nuk do të ketë jetë në vetvete»? A mos jeta nuk vlen asgjë? Dhe përse jemi ata që jemi, veçse që të kemi jetën e përjetshme, të cilën ti e premton nëpërmjet mishit tënd? Ç'do të thotë, atëherë, «mishi nuk vlen asgjë»? Nuk vlen asgjë, por vetëm në mënyrën si e kuptonin ata. Ata, në të vërtetë, e kuptonin mishin ashtu si kur pritet copa-copa në një kufomë, ose si kur shitet në kasaphanë; jo si kur i jep jetë Fryma. Prandaj thuhet se «mishi nuk vlen asgjë» në po atë mënyrë siç thuhet se «dituria fryn». A duhet, pra, ta urrejmë menjëherë diturinë? Kurrsesi! Dhe ç'do të thotë «dituria fryn»? Dituria më vete, pa dashuri. Prandaj ai shtoi: «por dashuria ndërton.» Prandaj shtoji ti diturisë dashurinë, dhe dituria do të vlejë, jo më vete, po nëpërmjet dashurisë. Kështu edhe këtu: «mishi nuk vlen asgjë», por vetëm kur është i vetëm. Le t'i shtohet mishit Fryma, ashtu si i shtohet diturisë dashuria, dhe ai vlen shumë. Sepse, po të mos vlente asgjë mishi, Fjala nuk do të bëhej mish që të banonte ndër ne. Në qoftë se nëpërmjet mishit Krishti na ka vlejtur shumë, a nuk vlen asgjë mishi? Por është pikërisht nëpërmjet mishit që Fryma bëri diçka për shpëtimin tonë. Mishi ishte një enë; shiko ç'mbante, jo ç'ishte. Apostujt u dërguan; a nuk na vlejti asgjë mishi i tyre? Në qoftë se mishi i apostujve na vlejti, a mund të mos na kishte vlejtur asgjë mishi i Zotit? Sepse si do të na vinte tingulli i Fjalës, veçse nëpërmjet zërit të mishit? Nga do të na vinte shkrimi? Të gjitha këto janë veprime të mishit, por vetëm kur e vë në lëvizje Fryma, sikur mishi të ishte vegla e saj. Prandaj «Fryma është ajo që jep jetë; mishi nuk vlen asgjë», ashtu si e kuptonin ata mishin; por unë nuk e jap mishin tim për t'u ngrënë në atë mënyrë.

6. Prandaj «fjalët», thotë ai, «që ju kam folur janë Frymë dhe jetë.» Sepse kemi thënë, vëllezër, se pikërisht këtë na kishte mësuar Zoti me të ngrënët e mishit të tij dhe me të pirët e gjakut të tij: që ne të mbetemi në të dhe ai në ne. Por ne mbetemi në të kur jemi gjymtyrët e tij, dhe ai mbetet në ne kur jemi tempulli i tij. E që të jemi gjymtyrët e tij, na bashkon njësia. Dhe ç'tjetër, veç dashurisë, mund të bëjë që njësia të na bashkojë? Dhe dashuria e Perëndisë, nga vjen? Pyet apostullin: «Dashuria e Perëndisë», thotë ai, «është derdhur në zemrat tona me anë të Frymës së Shenjtë që na është dhënë.» Prandaj «Fryma është ajo që jep jetë», sepse është Fryma ajo që i bën gjymtyrët të gjalla. As nuk i bën Fryma të gjalla gjymtyrët, veç atyre që i gjen në trup, të cilit po vetë Fryma i jep jetë. Sepse fryma që është në ty, o njeri, falë së cilës ti je njeri, a i jep vallë jetë një gjymtyre që e gjen të ndarë prej mishit tënd? Shpirtin tënd unë e quaj frymën tënde. Shpirti yt i jep jetë vetëm gjymtyrëve që janë në mishin tënd; po të heqësh një, ajo nuk merr më jetë prej shpirtit tënd, sepse nuk është e bashkuar me njësinë e trupit tënd. Këto thuhen që të duam njësinë dhe të kemi frikë ndarjen. Sepse s'ka gjë që një i krishterë duhet ta druajë aq shumë sa të ndahet nga trupi i Krishtit. Sepse, po të ndahet nga trupi i Krishtit, nuk është gjymtyrë e Krishtit; po të mos jetë gjymtyrë e Krishtit, nuk merr jetë nga Fryma e Krishtit. «Por nëse ndonjë», thotë apostulli, «nuk ka Frymën e Krishtit, ai nuk është i tij.» «Fryma», pra, «është ajo që jep jetë; mishi nuk vlen asgjë. Fjalët që ju kam folur janë frymë dhe jetë.» Ç'do të thotë «janë frymë dhe jetë»? Duhen kuptuar në mënyrë frymërore. A i kuptove në mënyrë frymërore? «Janë frymë dhe jetë.» A i kuptove në mënyrë mishore? Prapë «janë frymë dhe jetë», por për ty nuk janë të tilla.

7. «Por», thotë ai, «ka disa nga ju që nuk besojnë.» Nuk tha: ka disa nga ju që nuk kuptojnë; por tregoi shkakun pse nuk kuptojnë. «Ka disa nga ju që nuk besojnë», dhe prandaj nuk kuptojnë, sepse nuk besojnë. Sepse profeti ka thënë: «Në mos besofshi, nuk do të kuptoni.» Bashkohemi me anë të besimit, marrim jetë me anë të të kuptuarit. Le t'i ngjitemi më parë me anë të besimit, që të ketë diçka që të mund të marrë jetë nga të kuptuarit. Sepse ai që nuk ngjitet, kundërshton; ai që kundërshton, nuk beson. E si mund të marrë jetë ai që kundërshton? Ai është armik i rrezes së dritës që duhej ta përshkonte: nuk e kthen syrin mënjanë, por e mbyll mendjen. «Ka», pra, «disa që nuk besojnë.» Le të besojnë e të hapen, le të hapen e të ndriçohen. «Sepse Jisui e dinte që në fillim cilët ishin ata që besonin dhe cili ishte ai që do ta tradhtonte.» Sepse aty ishte edhe Juda. Disa, vërtet, u skandalizuan; por ai mbeti për të ruajtur rastin, jo për të kuptuar. Dhe, ngaqë mbeti për atë qëllim, Zoti nuk heshti për të. Nuk e tregoi me emër, por as nuk pushoi së foluri për të; që të gjithë të kishin frikë, ndonëse vetëm një do të humbte. Por, pasi foli dhe i dalloi ata që besojnë prej atyre që nuk besojnë, e tregoi qartë shkakun pse nuk besonin. «Prandaj ju thashë», thotë ai, «se askush nuk mund të vijë tek unë, po të mos i jetë dhënë nga Ati im.» Pra edhe të besuarit na është dhënë; sepse pa dyshim të besosh është diçka. Dhe në qoftë se është diçka e madhe, gëzohu që ke besuar, por mos u mbaj me të madh; sepse «Çfarë ke që nuk e ke marrë?»

8. «Që nga ajo kohë shumë nga nxënësit e tij u kthyen prapa dhe nuk ecnin më bashkë me të.» U kthyen prapa, por pas Satanait, jo pas Krishtit. Sepse Zoti ynë Krishti dikur e quajti Pjetrin Satana, dhe kjo më tepër ngaqë Pjetri deshi t'i printe Zotit të vet dhe t'i jepte këshillë të mos vdiste, ai që kishte ardhur pikërisht për të vdekur, që ne të mos vdesim përjetë; dhe i thotë: «Shko prapa meje, Satana; sepse nuk i ke në mend gjërat e Perëndisë, por ato të njerëzve.» Nuk e shtyu prapa që të shkonte pas Satanait, e kështu ta quante Satana; por e vuri të ecte pas vetes, që, duke ecur pas Zotit të vet, të mos ishte Satana. Por këta u kthyen prapa në po atë mënyrë siç thotë apostulli për disa gra: «Sepse disa u kthyen prapa pas Satanait.» Nuk ecën më tej bashkë me të. Ja, të prerë nga trupi, sepse ndoshta as nuk kishin qenë në trup, ata e humbën jetën. Duhen numëruar ndër jobesimtarët, ndonëse quheshin nxënës. Jo pak, por «shumë u kthyen prapa». Kjo ndodhi, ndoshta, për ngushëllimin tonë. Sepse ndonjëherë ndodh që dikush të shpallë të vërtetën, dhe ajo që thotë të mos kuptohet, e kështu ata që e dëgjojnë skandalizohen dhe ikin. Atëherë ai pendohet që e tha atë të vërtetë dhe i thotë vetes: «Nuk duhej të kisha folur ashtu, nuk duhej ta kisha thënë këtë.» Ja, i ndodhi edhe Zotit: foli, dhe humbi shumë veta; mbeti me pak. E megjithatë ai nuk u shqetësua, sepse e dinte që në fillim cilët ishin ata që besonin dhe ata që nuk besonin. Po të na ndodhë neve, hutohemi keqas. Le të gjejmë ngushëllim te Zoti, e megjithatë le t'i themi fjalët me maturi.

9. Dhe tani, duke iu drejtuar të paktëve që mbetën: «Atëherë Jisui u tha të dymbëdhjetëve» (domethënë atyre dymbëdhjetëve që mbetën): «Mos doni të ikni edhe ju?», tha ai. As Juda nuk u largua. Por Zotit i ishte i qartë tashmë pse mbeti; ne na u bë i qartë më vonë. Pjetri u përgjigj në emër të të gjithëve, një për shumë veta, njësia për tërësinë: «Atëherë Simon Pjetri iu përgjigj: Zot, te kush të shkojmë?» Ti po na dëbon prej teje; na jep një tjetër ashtu si ti je. «Te kush të shkojmë?» Po të të braktisim, te kush të shkojmë? «Ti ke fjalët e jetës së përjetshme.» Shih si e kuptoi Pjetri, me anë të dhuratës së Perëndisë dhe të përtëritjes prej Frymës së Shenjtë. Si tjetër, veçse ngaqë besoi? «Ti ke fjalët e jetës së përjetshme.» Sepse ti ke jetën e përjetshme në dhënien e trupit dhe të gjakut tënd. «Edhe ne besuam dhe njohëm.» Jo njohëm dhe besuam, por «besuam dhe njohëm». Sepse besuam që të njihnim; sepse, po të donim të njihnim më parë e pastaj të besonim, nuk do të mundnim as të njihnim, as të besonim. Çfarë kemi besuar dhe njohur? «Se ti je Krishti, Biri i Perëndisë»; domethënë se ti je pikërisht ajo jetë e përjetshme, dhe se në mishin e në gjakun tënd nuk jep tjetër veç asaj që je vetë.

10. Atëherë Zoti Jisui tha: «A nuk ju zgjodha unë ju të dymbëdhjetët, dhe një nga ju është djall?» A duhej, pra, të kishte thënë: «Zgjodha njëmbëdhjetë»? Apo edhe një djall është i zgjedhur, dhe ndër të zgjedhurit? Njerëzit zakonisht quhen «të zgjedhur» për t'i lëvduar; apo u zgjodh njeriu sepse prej tij u bë ndonjë e mirë e madhe, pa dashjen dhe pa dijeninë e tij? Kjo i përket veçanërisht Perëndisë; e kundërta është tipar i të ligjve. Sepse, ashtu si njerëzit e ligj i përdorin keq veprat e mira të Perëndisë, po ashtu, përkundrazi, Perëndia i përdor mirë veprat e këqija të njerëzve të ligj. Sa mirë është që gjymtyrët e trupit janë të tilla siç mund t'i rregullojë vetëm Perëndia, Krijuesi dhe Formuesi i tyre! E megjithatë, ç'përdorim të lig i bën shthurja syve? Ç'përdorim të keq i bën gënjeshtra gjuhës? A nuk e vret më parë dëshmitari i rremë shpirtin e vet me gjuhën e tij, dhe pastaj, pasi ka shkatërruar veten, përpiqet të dëmtojë tjetrin? Ai e përdor keq gjuhën, por gjuha nuk është për këtë gjë e keqe; gjuha është vepër e Perëndisë, por paudhësia e përdor keq atë vepër të mirë të Perëndisë. Si i përdorin këmbët ata që rendin drejt krimeve? Si i përdorin duart vrasësit? Dhe ç'përdorim të lig u bëjnë njerëzit e ligj atyre krijesave të mira të Perëndisë që janë jashtë tyre? Me ar e prishin gjyqin dhe shtypin të pafajshmin. Njerëzit e këqij e përdorin keq edhe vetë dritën; sepse, duke jetuar keq, e vënë edhe vetë dritën me të cilën shohin në shërbim të poshtërsive të tyre. Njeriu i keq, kur do të bëjë një vepër të keqe, do që drita t'i ndriçojë, që të mos pengohet, ai që tashmë është penguar e ka rënë përbrenda; atë që e ka frikë për trupin e vet, tashmë i ka ndodhur në zemër. Prandaj, që të mos mërzitemi duke i kaluar një nga një, njeriu i keq i përdor keq të gjitha krijesat e mira të Perëndisë; kurse njeriu i mirë, përkundrazi, i përdor mirë veprat e këqija të njerëzve të ligj. E ç'është kaq i mirë sa Perëndia i vetëm? Meqë, vërtet, vetë Zoti tha: «Askush nuk është i mirë, veç një të vetmi Perëndi.» Sa më i mirë të jetë ai, aq më mirë i përdor veprat tona të këqija. Ç'ka më të keq se Juda? Ndër të gjithë ata që i qëndruan pranë Mësuesit, ndër të dymbëdhjetët, atij iu besua qesja e përbashkët; atij iu la të ndante për të varfrit. Mosmirënjohës për një favor kaq të madh, për një nder kaq të madh, ai mori paratë dhe humbi drejtësinë: i vdekur, ai tradhtoi jetën; atë që e ndoqi si nxënës, e përndoqi si armik. Gjithë kjo ligësi ishte e Judës; por Zoti e përdori ligësinë e tij për të mirë. Ai duroi të tradhtohej, që të na shpengonte. Ja, ligësia e Judës u kthye në të mirë. Sa dëshmorë ka përndjekur Satanai! Po të kishte pushuar Satanai së përndjekuri, sot nuk do të kremtonim kurorën fort të lavdishme të Shën Lavrentit. Në qoftë se, pra, Perëndia i përdor për të mirë vetë veprat e këqija të djallit, njeriu i keq, duke i përdorur keq, arrin vetëm ta dëmtojë veten, jo ta kundërshtojë mirësinë e Perëndisë. Mjeshtri e përdor atë njeri. Dhe, po të mos dinte si ta përdorte, Mjeshtri që gjithçka rregullon nuk do të kishte lejuar që ai të ekzistonte. Prandaj thotë: «Një nga ju është djall», ndonëse ju zgjodha ju të dymbëdhjetët. Kjo fjalë, «ju zgjodha ju të dymbëdhjetët», mund të kuptohet kështu: se dymbëdhjeta është numër i shenjtë. Sepse nderi i atij numri nuk u hoq ngaqë njëri humbi, sepse një tjetër u zgjodh në vend të atij që u humb. Numri mbeti numër i shenjtë, një numër që përmban dymbëdhjetë: sepse ata do të bënin të njohur Trininë në gjithë botën, domethënë në të katër anët e botës. Kjo është arsyeja e tri herë katrës. Juda, pra, veç e preu veten, nuk e përdhosi numrin dymbëdhjetë: ai e braktisi Mësuesin e vet, sepse Perëndia caktoi një pasardhës që të zinte vendin e tij.

11. E gjithë këtë e tha Zoti për mishin dhe gjakun e tij. Në hirin e asaj shpërndarjeje ai na premtoi jetën e përjetshme. Me ata që hanë mishin e tij dhe pinë gjakun e tij kuptonte pikërisht ata që dallohen ngaqë mbeten në të dhe ai në ta. Nuk kuptuan ata që nuk besuan; dhe u skandalizuan ngaqë i morën gjërat frymërore me kuptim mishor. Dhe, ndërsa këta u skandalizuan e humbën, Zoti qëndroi aty për ngushëllimin e nxënësve që mbetën. Për t'i vënë në provë, i pyeti: «Mos doni të ikni edhe ju?», që përgjigjja e qëndrueshmërisë së tyre të na bëhej e njohur neve; sepse ai e dinte se ata do të mbeteshin me të. E gjithë kjo, pra, le të na vlejë për këtë qëllim, shumë të dashur: që ta hamë mishin dhe gjakun e Krishtit jo thjesht si mister, siç bëjnë shumë njerëz të ligj, por të hamë e të pimë për të marrë pjesë në Frymë; të mbetemi si gjymtyrë në trupin e Zotit, që të marrim jetë nga Fryma e tij; dhe të mos skandalizohemi, edhe në qoftë se tani shumë veta hanë e pinë bashkë me ne misteret në mënyrë të përkohshme, ata që në fund do të kenë mundime të përjetshme. Sepse tani për tani trupi i Krishtit është, si të thuash, i përzier në lëmë: «Por Zoti i njeh ata që janë të tijtë.» Po ta dish se ç'shin, e di se lënda është aty e fshehur, se shirja nuk e ka prishur atë që shoshitja do ta pastrojë. Jemi të sigurt, vëllezër, se të gjithë ne që jemi në trupin e Zotit dhe mbetemi në të, që edhe ai të mbetet në ne, doemos duhet të jetojmë mes njerëzve të ligj në këtë botë deri në fund. Nuk them mes atyre njerëzve të ligj që blasfemojnë Krishtin; sepse tani gjenden pak që blasfemojnë me gjuhë, por shumë që e bëjnë këtë me jetën e tyre. Mes atyre, pra, doemos duhet të jetojmë deri në fund.

12. Por ç'është kjo që thotë: «Ai që mbetet në mua, edhe unë në të»? Ç'tjetër, veçse ajo që dëgjuan dëshmorët: «Ai që duron gjer në fund, ai do të shpëtojë»? Si mbeti në të Shën Lavrenti, të cilit i kremtojmë sot të kremten? Ai mbeti gjer në tundim, mbeti gjer në marrjen në pyetje tiranike, mbeti gjer në kërcënimin më të hidhur, mbeti gjer në shkatërrim; e kjo do të ishte gjë e vogël, mbeti gjer në torturën egërsisht mizore. Sepse nuk u vra shpejt, por u mundua në zjarr: e lanë të jetonte gjatë; jo, s'e lanë të jetonte gjatë, por e detyruan të vdiste me një vdekje të ngadaltë e të zvarritur. Atëherë, në atë vdekje të zvarritur, në ato mundime, ngaqë kishte ngrënë mirë dhe kishte pirë mirë, si dikush që ishte ngopur me atë ushqim, si dikush i dehur me atë kupë, ai nuk i ndiente mundimet. Sepse aty ishte ai që tha: «Fryma është ajo që jep jetë.» Sepse mishi, vërtet, digjej, por Fryma po i jepte jetë shpirtit. Nuk u tërhoq prapa, dhe u ngjit në mbretëri. Por dëshmori i shenjtë Ksisti, ditën e të cilit e kremtuam pesë ditë më parë, i kishte thënë: «Mos qaj, o biri im»; sepse Ksisti ishte peshkop, kurse ai ishte dhjak. «Mos qaj», tha ai; «pas tri ditësh do të më ndjekësh.» Tha tri ditë, duke nënkuptuar kohën midis ditës së vuajtjes së Shën Ksistit dhe asaj të vuajtjes së Shën Lavrentit, që bie sot. Tri ditë është ajo kohë. Sa ngushëllim! Nuk thotë: «Mos qaj, o biri im; përndjekja do të pushojë dhe ti do të jesh i sigurt»; por: «mos qaj: atje ku po të prij, ti do të më ndjekësh; dhe ndjekja jote nuk do të shtyhet: tri ditë do të jetë koha, dhe ti do të jesh me mua.» E pranoi profecinë, mundi djallin dhe arriti ngadhënjimin.