Joani 7:1–13

1. Në këtë kapitull të Ungjillit, vëllezër, Zoti ynë Jisu Krisht na e ka paraqitur veten para besimit tonë sidomos nga ana e njerëzisë së tij. Sepse me të vërtetë, si në fjalët ashtu edhe në veprat e tij, ai gjithnjë ka parasysh që të besohet se është Perëndi dhe njeri: Perëndi që na krijoi, njeri që na kërkoi; me Atin, gjithnjë Perëndi; me ne, njeri në kohë. Sepse nuk do ta kishte kërkuar njeriun që kishte bërë, po të mos ishte bërë vetë ajo që kishte bërë. Po mbajeni mend këtë dhe mos e lini t'ju rrëshqasë nga zemra: Krishti u bë njeri në atë mënyrë, që nuk pushoi së qeni Perëndi. Duke mbetur Perëndi, ai që e krijoi njeriun mori mbi vete njerëzinë. Prandaj, kur si njeri e fshihte veten, nuk duhet menduar se e kishte humbur fuqinë e tij, po vetëm se i dha një shembull dobësisë sonë. Sepse e zunë kur deshi vetë, dhe e vranë kur deshi vetë. Po do të kishte gjymtyrë të tijat, domethënë besnikët e tij, që nuk do ta kishin atë fuqi që kishte ai, Perëndia ynë. Prandaj, duke u fshehur sikur nuk do të vritej, ai tregoi se këtë do ta bënin gjymtyrët e tij, ndër të cilat në të vërtetë ndodhej ai vetë. Sepse Krishti nuk është vetëm në kokë e jo në trup, po Krishti i tërë është edhe në kokë edhe në trup. Ç'janë, pra, gjymtyrët e tij, atë është edhe ai; po ç'është ai, nuk janë medoemos edhe gjymtyrët e tij. Sepse po të mos ishin gjymtyrët e tij vetë ai, nuk do të kishte thënë: «Saul, përse më përndjek?» Sepse Sauli nuk përndiqte vetë atë mbi tokë, po gjymtyrët e tij, domethënë ata që i besonin. Megjithatë, nuk tha «shenjtorët e mi», as «shërbëtorët e mi», e madje as «vëllezërit e mi», që është më e nderuar, po «mua», domethënë gjymtyrët e mia, koka e të cilave jam unë.

2. Pasi thamë këto fjalë hyrëse, mendoj se nuk do të mundohemi shumë për të gjetur kuptimin e këtij kapitulli; sepse shpesh tek koka shënohet paraprakisht ajo që do të ndodhte në trup. «Pas këtyre gjërave», thotë, «Jisui ecte nëpër Galile, sepse nuk donte të ecte nëpër Jude, ngaqë hebrenjtë kërkonin ta vrisnin.» Kjo është ajo që thashë: ai i dha një shembull dobësisë sonë. Nuk e kishte humbur fuqinë, po ngushëllonte dobësinë tonë. Sepse do të ndodhte, siç e thashë, që ndonjë besimtar i tij të tërhiqej e të fshihej, që të mos e gjenin përndjekësit; dhe që kjo fshehje të mos i ngarkohej si faj, ajo ndodhi më parë tek koka, për t'u përforcuar më pas te gjymtyra. Sepse thuhet: «Nuk donte të ecte nëpër Jude, ngaqë hebrenjtë kërkonin ta vrisnin», sikur Krishti të mos ishte i zoti edhe të ecte ndër hebrenjtë, edhe të mos vritej prej tyre. Sepse ai e tregoi këtë fuqi kur deshi: kur deshën ta kapnin, tani që ishte gati të pësonte, «u tha atyre: ‹Kë kërkoni?› Ata u përgjigjën: ‹Jisuin.› Atëherë tha: ‹Unë jam›», pa u fshehur, po duke e treguar veten. Po atë shfaqje ata nuk e duruan dot, po «u tërhoqën mbrapa dhe ranë përtokë». E megjithatë, ngaqë kishte ardhur për të pësuar, u ngritën, e kapën, e çuan te gjykatësi dhe e vranë. Po ç'bënë ata? Atë që thotë një shkrim: «Toka iu dorëzua duarve të të paudhëve». Mishi iu dha në pushtet hebrenjve; dhe kjo ndodhi që kështu qesja, si të thuash, të çahej, prej nga të rridhte çmimi i shpengimit tonë.

3. «Ishte afër e kremtja e hebrenjve, ajo e Tendave.» Se ç'është e kremtja e Tendave, e dinë ata që lexojnë Shkrimet. Në ditën e shenjtë bënin tenda, sipas shëmbëllimit të tendave në të cilat banonin kur shtegtonin nëpër shkretëtirë, pasi u nxorën nga Egjipti. Kjo ishte ditë e shenjtë, një kremte e madhe. Hebrenjtë e kremtonin këtë, si të kujtonin të mirat e Zotit, ata që ishin gati ta vrisnin Zotin. Në këtë ditë të shenjtë, pra (sepse kishte disa ditë të shenjta; po te hebrenjtë quhej ditë e shenjtë, ndonëse s'ishte një ditë, po disa), «vëllezërit e tij» i folën Zotit Krisht. Kuptojeni shprehjen «vëllezërit e tij» ashtu si e dini se duhet marrë, sepse nuk është gjë e re ajo që dëgjoni. Të afërmit e gjakut të Virgjëreshës Mari quheshin vëllezërit e Zotit. Sepse Shkrimi e kishte zakon t'i quante vëllezër të afërmit e gjakut dhe çdo farefis tjetër të afërt, gjë që është e huaj për zakonin tonë dhe s'hyn në mënyrën tonë të të folurit. Sepse kush do ta quante vëlla një xhaxha ose djalin e motrës? E megjithatë Shkrimi i quan vëllezër të afërmit e këtij lloji. Sepse Abrahami dhe Loti quhen vëllezër, ndonëse Abrahami ishte xhaxhai i Lotit. Labani dhe Jakovi quhen vëllezër, ndonëse Labani ishte daja i Jakovit. Kur, pra, dëgjoni për vëllezërit e Zotit, mendojini si të afërm gjaku të Marisë, e cila nuk lindi fëmijë për së dyti. Sepse, ashtu si në varr, ku u vu trupi i Zotit, nuk qe shtrirë asnjë i vdekur as përpara as pas, kështu edhe barku i Marisë nuk zuri asgjë të vdekshme as përpara as pas.

4. E thamë se cilët ishin vëllezërit; le të dëgjojmë ç'thanë: «Nisu prej këndej dhe shko në Jude, që edhe nxënësit e tu të shohin veprat që bën.» Veprat e Zotit nuk ishin të fshehura për nxënësit, po për këta njerëz nuk dukeshin. Ata mund ta kishin Krishtin si të afërm, po pikërisht për shkak të asaj lidhjeje nuk denjuan të besonin tek ai. Kjo na thuhet në Ungjill, sepse nuk guxojmë ta mbajmë thjesht si mendim; e dëgjuat pikërisht tani. Vazhdojnë ta këshillojnë: «Sepse askush nuk bën gjë në fshehtësi, po vetë kërkon të njihet haptas; në qoftë se i bën këto gjëra, tregoju botës.» Dhe menjëherë pas thotë: «Sepse as vëllezërit e tij nuk besonin tek ai.» Përse nuk besonin tek ai? Sepse kërkonin lavdi njerëzore. Sepse në atë që vëllezërit e tij duket se e këshillojnë, kanë parasysh lavdinë e tij. Bën vepra të mrekullueshme, bëhu i njohur; domethënë shfaqu para të gjithëve, që të lavdërohesh nga të gjithë. Mishi i foli mishit; po mishi pa Perëndinë, i foli mishit me Perëndinë. Ishte urtësia e mishit që i fliste Fjalës, e cila u bë mish dhe banoi ndër ne.

5. Ç'u përgjigj Zoti për këto gjëra? Atëherë Jisui u thotë: «Koha ime nuk ka ardhur ende, kurse koha juaj është gjithnjë gati.» Ç'është kjo? A nuk kishte ardhur ende koha e Krishtit? Përse, atëherë, kishte ardhur Krishti, po të mos kishte ardhur ende koha e tij? A nuk e kemi dëgjuar apostullin të thotë: «Po kur erdhi plotësia e kohës, Perëndia dërgoi Birin e tij»? Në qoftë se, pra, u dërgua në plotësinë e kohës, u dërgua kur duhej të dërgohej, erdhi kur i takonte të vinte. Ç'do të thotë atëherë «Koha ime nuk ka ardhur ende»? Kuptoni, vëllezër, me ç'qëllim folën, kur dukej se e këshillonin si vëllanë e tyre. I jepnin këshillë të ndiqte lavdinë; e këshillonin në mënyrë botërore e me prirje tokësore, që të mos mbetej i panjohur për famën, as të fshihej në errësirë. Kjo është ajo që thotë Zoti si përgjigje ndaj atyre që i jepnin këshillë për lavdi: «Koha ime nuk ka ardhur ende»; koha e lavdisë sime nuk ka ardhur ende. Shihni sa e thellë është kjo: ata e këshillonin për lavdinë, po ai donte që përulësia t'i paraprinte lartësimit, dhe deshi ta shtronte udhën drejt vetë ngritjes përmes përulësisë. Sepse edhe ata nxënës që deshën të uleshin, njëri në të djathtë e tjetri në të majtë të tij, sigurisht kërkonin lavdi: mendonin vetëm për cakun, po nuk shihnin nëpër ç'udhë duhej arritur; Zoti i solli sërish te udha, që të arrinin në atdheun e tyre me radhën e duhur. Sepse atdheu është lart, kurse udha që të çon atje shkon poshtë. Ai vend është jeta e Krishtit, udha është vdekja e Krishtit; ai vend është banesa e Krishtit, udha është mundimi i Krishtit. Ai që s'e pranon udhën, përse kërkon atdheun? Me një fjalë, edhe këtyre, ndërsa kërkonin lartësimin, ai u dha këtë përgjigje: «A mund ta pini kupën që unë do të pi?» Ja udha nga e cila duhet të arrini në atë lartësi që dëshironi. Kupa që përmendi ishte pikërisht ajo e përulësisë dhe e mundimit të tij.

6. Prandaj edhe këtu: «Koha ime nuk ka ardhur ende; kurse koha juaj», domethënë lavdia e botës, «është gjithnjë gati». Kjo është koha për të cilën flet me profeci Krishti, domethënë trupi i Krishtit: «Kur të marr kohën e duhur, do të gjykoj me drejtësi.» Sepse tani nuk është koha për të gjykuar, po për të duruar të ligjtë. Prandaj le të durojë tani trupi i Krishtit dhe le t'i bëjë ballë ligësisë së atyre që jetojnë keq. Le ta ketë, megjithatë, tani drejtësinë, sepse me anë të drejtësisë do të vijë në gjyq. E ç'u thotë Shkrimi i Shenjtë gjymtyrëve në psalm, atyre që durojnë ligësinë e kësaj bote? «Zoti nuk do ta hedhë tej popullin e tij.» Sepse, në të vërtetë, populli i tij mundohet ndër të padenjët, ndër të padrejtët, ndër blasfemuesit, ndër murmuritësit, shpifësit, përndjekësit, dhe, po t'u jepej leje, shkatërruesit. Po, mundohet; po «Zoti nuk do ta hedhë tej popullin e tij dhe nuk do ta braktisë trashëgiminë e tij, derisa drejtësia të kthehet në gjyq». «Derisa drejtësia», që tani gjendet ndër shenjtorët e tij, «të kthehet në gjyq»; kur të përmbushet ajo që iu tha atyre: «Do të uleni mbi dymbëdhjetë frone, për të gjykuar të dymbëdhjetë fiset e Izraelit.» Apostulli e kishte drejtësinë, po jo ende atë gjyq për të cilin thotë: «A nuk e dini se ne do të gjykojmë engjëjt?» Le të jetë tani, pra, koha për të jetuar drejt; koha për të gjykuar ata që kanë jetuar keq do të vijë më pas. «Derisa drejtësia», thotë, «të kthehet në gjyq.» Koha e gjyqit do të jetë ajo për të cilën Zoti tha këtu: «Koha ime nuk ka ardhur ende.» Sepse do të vijë një kohë lavdie, kur ai që erdhi me përulësi do të vijë me lartësi; ai që erdhi për t'u gjykuar do të vijë për të gjykuar; ai që erdhi për t'u vrarë nga të vdekurit do të vijë për të gjykuar të gjallët e të vdekurit. «Perëndia», thotë psalmi, «do të vijë i dukshëm, Perëndia ynë, dhe nuk do të heshtë.» Ç'do të thotë «do të vijë i dukshëm»? Sepse erdhi i fshehur. Atëherë nuk do të heshtë; sepse kur erdhi i fshehur, «u pru si dele në thertore, dhe si qengj përpara qethësit të tij, nuk e hapi gojën». Do të vijë dhe nuk do të heshtë. «Heshta», thotë, «po a do të hesht përherë?»

7. Po ç'është e nevojshme tani për ata që kanë drejtësinë? Ajo që lexohet në atë psalm: «Derisa drejtësia të kthehet në gjyq, dhe ata që e kanë janë të drejtë në zemër.» Ndoshta pyet: cilët janë të drejtët në zemër? Në Shkrim gjejmë se të drejtë në zemër janë ata që i durojnë të këqijat e botës dhe nuk e fajësojnë Perëndinë. Shihni, vëllezër, gjë e pazakontë është ajo për të cilën po flas. Sepse s'e di si ndodh që, kur njeriut i bie ndonjë e keqe, ai nxiton të fajësojë Perëndinë, kur duhej të fajësonte veten. Kur merr ndonjë të mirë, lavdëron veten; kur pëson ndonjë të keqe, fajëson Perëndinë. Kjo, pra, është zemra e shtrembër, jo e drejta. Kur të shërohesh nga ky shtrembërim dhe kjo prapësi, ajo që bëje dikur do të kthehet në të kundërtën. Sepse ç'bëje më parë? Lavdëroje veten për të mirat e Perëndisë dhe fajësoje Perëndinë për të këqijat e tua; po me zemrën e kthyer e të drejtuar, do të lavdërosh Perëndinë për të mirat e tij dhe do të fajësosh veten për të këqijat e tua. Këta janë të drejtët në zemër. Me pak fjalë, ai njeri, që s'ishte ende i drejtë në zemër kur e hidhëronte begatia e të ligjve dhe mjerimi i të mirëve, thotë, pasi ndreqet: «Sa i mirë është Perëndia i Izraelit me ata që janë të drejtë në zemër!» «Kurse mua», kur s'isha i drejtë në zemër, «gati m'u shmangën këmbët, gati më rrëshqitën hapat». Përse? «Sepse pata zili mëkatarët, kur shihja paqen e mëkatarëve.» Pashë, thotë, të ligjtë në begati, dhe u zemërova me Perëndinë; sepse doja që Perëndia të mos i lejonte të ligjtë të ishin të lumtur. Le ta kuptojë njeriu: Perëndia kurrë nuk e lejon këtë; po njeriu i keq pandehet i lumtur vetëm ngaqë njerëzit nuk dinë se ç'është lumturia. Le të jemi, pra, të drejtë në zemër: koha e lavdisë sonë nuk ka ardhur ende. Le t'u thuhet atyre që e duan këtë botë, siç ishin vëllezërit e Zotit: «koha juaj është gjithnjë gati»; kurse koha jonë «nuk ka ardhur ende». Sepse le të guxojmë edhe ne ta themi këtë. Dhe meqë jemi trupi i Zotit tonë Jisu Krisht, meqë jemi gjymtyrët e tij, meqë me gëzim e njohim kokën tonë, le ta themi pa ngurrim; sepse, për hirin tonë, ai vetë denjoi ta thoshte këtë. Dhe kur ata që e duan këtë botë të na shajnë, le t'u themi: «Koha juaj është gjithnjë gati; koha jonë nuk ka ardhur ende.» Sepse apostulli na ka thënë: «Sepse ju keni vdekur, dhe jeta juaj është fshehur bashkë me Krishtin në Perëndinë.» Kur do të vijë koha jonë? «Kur të shfaqet Krishti», thotë, «jeta juaj, atëherë edhe ju do të shfaqeni bashkë me të në lavdi.»

8. Ç'tha më tej? «Bota nuk mund t'ju urrejë.» Ç'do të thotë kjo, veçse: bota nuk mund t'i urrejë dashamirët e vet, dëshmitarët e rremë? Sepse ju i quani të mira gjërat që janë të liga, dhe të liga gjërat që janë të mira. «Kurse mua më urren, sepse dëshmoj për të se veprat e saj janë të liga. Ngjituni ju në këtë të kremte.» Ç'do të thotë «në këtë»? Atje ku ju kërkoni lavdi njerëzore. Ç'do të thotë «në këtë»? Atje ku ju doni t'i zgjatni gëzimet e mishit, jo të mendoni për gëzimet e përjetshme. «Unë nuk ngjitem në këtë të kremte, sepse koha ime nuk është plotësuar ende.» Në këtë ditë feste ju kërkoni lavdi njerëzore; po koha ime, domethënë koha e lavdisë sime, nuk ka ardhur ende. Ajo do të jetë festa ime, që nuk kalon vrap përpara e nuk shkon si këto ditë, po mbetet përjetë; ajo do të jetë kremtim, gëzim pa mbarim, përjetësi pa njollë, kthjelltësi pa re. «Si u tha atyre këto fjalë, mbeti në Galile. Po kur u ngjitën vëllezërit e tij, atëherë u ngjit edhe ai në të kremte, jo haptas, po thuajse fshehurazi.» Pra, «jo në këtë ditë feste», sepse dëshira e tij nuk ishte për lavdi të përkohshme. Ai donte më tepër të mësonte diçka të dobishme, të ndreqte njerëzit, t'ua kujtonte një festë të përjetshme, të largonte dashurinë e tyre nga kjo botë dhe ta kthente drejt Perëndisë. Po ç'do të thotë kjo, «u ngjit thuajse fshehurazi në të kremte»? Edhe ky veprim i Zotit nuk është pa kuptim. Më duket se, edhe me këtë rrethanë, që u ngjit thuajse fshehurazi, ai deshi të tregonte diçka; sepse ato që vijojnë do të tregojnë se u ngjit kështu në mes të së kremtes, domethënë kur ato ditë ishin përgjysmuar, për të mësuar madje haptas. Po tha «thuajse fshehurazi», domethënë që të mos ia tregonte veten njerëzve. Nuk është pa kuptim që Krishti u ngjit «thuajse fshehurazi» në atë të kremte, sepse ai vetë ishte i fshehur në atë ditë feste. Ajo që kam thënë deri tani është ende nën mbulesën e fshehtësisë. Le të shfaqet, pra, le të ngrihet velloja, dhe le të dalë në dritë ajo që ishte e fshehtë.

9. Të gjitha ato që iu thanë popullit të lashtë të Izraelit në Shkrimin e shumëllojshëm të ligjit të shenjtë, gjithçka që bënin, qoftë në flijime, qoftë në shërbesa priftërore, qoftë në ditë feste, me një fjalë, gjithçka me anë të së cilës adhuronin Perëndinë, gjithçka që iu tha e iu dha si urdhërim, të gjitha ishin hije të gjërave që do të vinin. Hije e cilave gjëra të ardhshme? E gjërave që gjejnë përmbushjen e tyre në Krishtin. Prandaj apostulli thotë: «Sepse të gjitha premtimet e Perëndisë tek ai janë ‹po›»; domethënë, përmbushen tek ai. Përsëri, në një vend tjetër, thotë: «Të gjitha u ndodhën atyre si parafigurë, po u shkruan për ne, tek të cilët ka arritur fundi i shekujve.» Dhe diku tjetër tha: «Sepse Krishti është fundi i ligjit.» Po kështu, në një vend tjetër: «Askush të mos ju gjykojë për ushqim a për pije, ose lidhur me një festë, a me hënë të re, a me të shtuna, të cilat janë hije e gjërave që do të vijnë.» Në qoftë se, pra, të gjitha këto ishin hije të gjërave që do të vinin, atëherë edhe e kremtja e Tendave ishte hije e gjërave që do të vinin. Le të shqyrtojmë, pra, se hije e cilës gjë të ardhshme ishte kjo ditë feste. E kam shpjeguar ç'ishte kjo e kremte e Tendave: ishte një kremtim tendash, sepse populli, pasi u çlirua nga Egjipti, ndërsa e drejtonte rrugën nëpër shkretëtirë drejt tokës së premtimit, banonte në tenda. Le të vëmë re se ç'është, dhe ne do të jemi pikërisht ajo; ne, po them, që jemi gjymtyrë të Krishtit, në qoftë se jemi të tillë; dhe jemi, sepse ai na bëri të denjë, jo se e fituam vetë. Le të vështrojmë, pra, veten tonë, vëllezër: na nxorën nga Egjipti, ku ishim skllevër të djallit si të një faraoni; ku merreshim me punë prej balte, të zhytur në dëshira tokësore, dhe ku mundoheshim pa masë. Dhe neve, ndërsa mundoheshim, si të thuash, me tulla, Krishti na thirri me zë të lartë: «Ejani tek unë, të gjithë ju që mundoheni dhe që jeni të ngarkuar.» Prej andej na nxorën me anë të pagëzimit, si nëpër Detin e Kuq, të kuq sepse u shenjtërua me gjakun e Krishtit. Të gjithë armiqtë tanë që na ndiqnin qenë të vdekur, domethënë të gjitha mëkatet tona u shlyen, dhe kaluam në bregun tjetër. Tani, pra, para se të arrijmë në tokën e premtimit, domethënë në mbretërinë e përjetshme, jemi në shkretëtirë, në tenda. Ata që i pranojnë këto gjëra janë në tenda; sepse duhej që disa ta pranonin këtë. Sepse ai njeri, që kupton se është shtegtar në këtë botë, është në tenda. Ai njeri e kupton se udhëton në një vend të huaj, kur e sheh veten duke psherëtirë për atdheun e tij. Po ndërsa trupi i Krishtit është në tenda, edhe Krishti është në tenda; po atëherë ishte kështu jo haptas, po fshehurazi. Sepse deri atëherë hija e mbulonte dritën; kur erdhi drita, hija u hoq. Krishti ishte i fshehur: ishte në të kremten e Tendave, po aty i fshehur. Tani, kur këto gjëra tashmë janë bërë të qarta, e pranojmë se po udhëtojmë nëpër shkretëtirë: sepse po ta dimë këtë, jemi në shkretëtirë. Ç'do të thotë të jesh në shkretëtirë? Në një vend të shkretë. Përse në një vend të shkretë? Sepse në këtë botë kemi etje atje ku s'ka ujë. Po prapëseprapë, le të kemi etje, që të ngopemi. Sepse «Lum ata që kanë uri e etje për drejtësinë, sepse do të ngopen». Dhe etja jonë shuhet nga shkëmbi në shkretëtirë: sepse «Shkëmbi ishte Krishti», dhe u godit me shkop, që të rridhte uji. Po që të rridhte, shkëmbi u godit dy herë: sepse janë dy trarët e kryqit. Të gjitha këto gjëra, pra, që u bënë si parafigurë, na janë bërë të qarta. Dhe nuk është pa kuptim që për Zotin u tha: «U ngjit në ditën e festës, po jo haptas, po thuajse fshehurazi.» Sepse pikërisht ai, i fshehur, ishte ajo që parafigurohej, sepse Krishti ishte i fshehur në po atë ditë feste; sepse pikërisht ajo ditë feste shenjonte gjymtyrët e Krishtit, që do të shtegtonin në një vend të huaj.

10. «Atëherë hebrenjtë e kërkonin ditën e festës»: para se të ngjitej. Sepse vëllezërit e tij u ngjitën para tij, dhe ai nuk u ngjit atëherë kur ata mendonin e dëshironin; që të përmbushej edhe kjo që tha: «Jo në këtë», domethënë jo në ditën e parë a të dytë, në të cilën ju doni të ngjitem unë. Po u ngjit më vonë, siç na thotë Ungjilli, «në mes të së kremtes»; domethënë kur nga ajo festë kishin kaluar aq ditë sa kishin mbetur. Sepse atë festë, me sa kuptojmë, e kremtonin disa ditë me radhë.

11. «Thoshin, pra: ‹Ku është ai?› Dhe kishte shumë murmuritje ndër popull për të.» Nga vinte murmuritja? Nga grindja. Ç'ishte grindja? «Disa thoshin: ‹Është njeri i mirë›; po të tjerë thoshin: ‹Jo, po e mashtron popullin.›» Këtë duhet ta kuptojmë për të gjithë shërbëtorët e tij: kjo thuhet tani për ta. Sepse për këdo që shquhet në ndonjë hir shpirtëror, disa me siguri do të thonë: «Është njeri i mirë»; të tjerë: «Jo, po e mashtron popullin». Nga vjen kjo? «Sepse jeta jonë është fshehur bashkë me Krishtin në Perëndinë.» Prandaj gjatë dimrit njerëzit mund të thonë: kjo pemë ka vdekur, për shembull një fik, një dardhë, a ndonjë pemë tjetër frutore; ngjan si pemë e tharë, dhe, sa të jetë dimër, nuk duket a është ashtu apo jo. Po vera e provon, gjyqi e provon. Vera jonë është shfaqja e Krishtit: «Perëndia do të vijë i dukshëm, Perëndia ynë, dhe nuk do të heshtë»; «zjarri do të shkojë përpara tij»; ai zjarr «do t'i djegë armiqtë e tij»; ai zjarr do t'i kapë pemët e thara. Sepse atëherë do të duken pemët e thata, kur t'u thuhet: «Pata uri, dhe nuk më dhatë të ha»; po nga ana tjetër, domethënë nga e djathta, do të shihet bollëk frutash dhe madhështi gjethesh; gjelbërimi do të jetë përjetësia. Atyre, pra, si pemë të thara, do t'u thuhet: «Shkoni në zjarrin e përjetshëm.» «Sepse ja», thotë, «sëpata është vënë në rrënjë të pemëve; çdo pemë, pra, që nuk jep fryt të mirë, do të pritet dhe do të hidhet në zjarr.» Le të thonë, pra, për ty, po qe se po rritesh në Krishtin, le të thonë njerëzit për ty: «Ai e mashtron popullin.» Kjo thuhet për vetë Krishtin; thuhet për tërë trupin e Krishtit. Mendoni trupin e Krishtit ende në botë, mendojeni ende në lëmë; shihni si shahet nga byku. Byku dhe gruri, vërtet, rrihen bashkë; po byku digjet, kurse gruri pastrohet. Ajo që u tha atëherë për Zotin shërben si ngushëllim, sa herë që të thuhet për ndonjë të krishterë.

12. «Megjithatë, askush nuk fliste haptas për të, nga frika e hebrenjve.» Po cilët ishin ata që nuk flisnin për të nga frika e hebrenjve? Pa dyshim, ata që thoshin «Është njeri i mirë», jo ata që thoshin «Ai e mashtron popullin». Sa për ata që thoshin «Ai e mashtron popullin», zhurma e tyre dëgjohej si fëshfërima e gjetheve të thata. «Ai e mashtron popullin» kumbonte gjithnjë e më fort; «Është njeri i mirë» pëshpëritej gjithnjë e më me ndrojtje. Po tani, vëllezër, megjithëse ajo lavdi e Krishtit, që do të na bëjë të pavdekshëm, nuk ka ardhur ende, prapëseprapë, po them, Kisha e tij, që ai ka denjuar ta përhapë nëpër tërë botën, rritet aq shumë, saqë tani vetëm pëshpëritet «Ai e mashtron popullin», kurse gjithnjë e më fort kumbon «Është njeri i mirë».