Joani 7:19–24

1. Pas pjesës së Ungjillit të shenjtë për të cilën ju folëm më parë, të dashur, vjen ajo e sotmja, që sapo u lexua. Edhe dishepujt edhe hebrenjtë e dëgjuan Zotin duke folur; edhe njerëzit e së vërtetës edhe gënjeshtarët e dëgjuan të Vërtetën duke folur; edhe miqtë edhe armiqtë e dëgjuan Dashurinë duke folur; edhe të mirët edhe të këqijtë e dëgjuan të Mirin duke folur. Ata dëgjuan, por Ai dalloi; Ai pa dhe parapa se kujt i bënte e do t'i bënte dobi fjala e tij. Mes atyre që ishin atëherë, Ai pa; mes nesh që do të ishim, Ai parapa. Le ta dëgjojmë, pra, Ungjillin, ashtu sikur të dëgjonim vetë Zotin të pranishëm; edhe le të mos themi: «Lum ata që mundën ta shihnin!», sepse shumë prej tyre e panë, po edhe e vranë; edhe ka shumë mes nesh që s'e kanë parë, e megjithatë kanë besuar. Sepse e vërteta e çmuar që kumboi nga goja e Zotit u shkrua për ne, u ruajt për ne, u lexua për ne, edhe do të lexohet për mbarësinë tonë deri në fund të botës. Zoti është lart; por Zoti, e Vërteta, është edhe këtu. Sepse trupi i Zotit, me të cilin u ngjall nga të vdekurit, mund të jetë vetëm në një vend; por e vërteta e tij është e përhapur kudo. Le ta dëgjojmë, pra, Zotin, edhe le të flasim atë që Ai do të na ketë dhënë për fjalët e tij.

2. «A nuk ju dha Moisiu ligjin?» thotë Ai. «E megjithatë asnjë prej jush nuk e zbaton ligjin. Përse kërkoni të më vrisni?» Sepse kërkoni të më vrisni pikërisht për këtë arsye: ngaqë asnjë prej jush nuk e zbaton ligjin; sepse po ta zbatonit ligjin, do ta njihnit Krishtin në vetë shkronjat e tij, edhe nuk do ta vrisnit kur është i pranishëm mes jush. Edhe ata u përgjigjën: «Turma iu përgjigj»; u përgjigj si një turmë e trazuar, me gjëra që nuk i përkasin rregullit, por rrëmujës; me një fjalë, turma ishte e trazuar. Shihni ç'përgjigje dha: «Ke një demon: kush kërkon të të vrasë?» Sikur të mos ishte më keq të thuash «Ke një demon» sesa ta vrasësh. Atij, pra, iu tha se kishte një demon, Atij që dëbonte demonët. Ç'tjetër mund të thotë një turmë e trazuar dhe e çrregullt? Ç'tjetër mund të bëjë papastërtia kur trazohet, veçse të kundërmojë? Turma u trazua; nga çfarë? Nga e vërteta. Sepse sytë që s'janë të shëndoshë nuk e durojnë dot shkëlqimin e dritës.

3. Por Zoti, që dukshëm s'ishte i trazuar, por i qetë në të vërtetën e tij, nuk ktheu të keqe për të keqe, as fyerje për fyerje; ndonëse, po t'u thoshte këtyre njerëzve «Keni një demon», do të thoshte me siguri diçka të vërtetë. Sepse nuk do t'i thoshin të tilla gjëra së Vërtetës, po të mos i kishte nxitur gënjeshtra e djallit. Ç'u përgjigj, pra? Le të dëgjojmë me qetësi, edhe le ta pimë fjalën e kthjellët: «Bëra një vepër të vetme, edhe të gjithë çuditeni.» Sikur të thoshte: «Po sikur t'i shihnit të gjitha veprat e mia?» Sepse vepra të tijat ishin ato që shihnin në botë, e megjithatë s'e shihnin Atë që i bëri të gjitha: bëri një gjë të vetme, edhe u trazuan, sepse e bëri një njeri të shëndoshë të shtunën. Thua se, kur ndonjë i sëmurë e rifitonte shëndetin të shtunën, e bënte të shëndoshë dikush tjetër e jo pikërisht Ai që i fyeu, ngaqë e bëri një njeri të shëndoshë të shtunën. Sepse kush tjetër i ka bërë të shëndoshë të tjerët, veç Atij që është vetë shëndeti, Atij që u jep edhe kafshëve atë shëndet që i dha këtij njeriu? Sepse ishte shëndet trupor. Shëndeti i mishit ndreqet, e mishi vdes; edhe kur ndreqet, vdekja veç shtyhet, nuk hiqet. Megjithatë, edhe ai shëndet, vëllezër, vjen prej Zotit, kushdo qoftë ai që e jep. Me kujdesin dhe shërbesën e cilitdo, jepet nga Ai prej të cilit rrjedh çdo shëndet, që në psalm i thuhet: «O Zot, do të shpëtosh njerëz e kafshë; sa e ke shumuar mëshirën tënde, o Perëndi.» Sepse, ngaqë je Perëndi, mëshira jote e shumuar arrin deri te shpëtimi i mishit njerëzor, arrin deri te shpëtimi i kafshëve pa gojë; por Ti, që jep shëndetin e mishit, të përbashkët për njerëzit e kafshët, a s'ke ndonjë shëndet që ua ruan njerëzve? Ka me siguri një tjetër, që jo vetëm s'është i përbashkët për njerëzit e kafshët, por as vetë ndër njerëzit s'është i përbashkët për të mirët e të këqijtë. Me një fjalë, pasi kishte folur atje për këtë shëndet që njerëzit dhe bagëtitë e marrin bashkë, për shkak të atij shëndeti që njerëzit, po vetëm të mirët, duhet ta shpresojnë, vijoi e shtoi: «Por bijtë e njerëzve do të shpresojnë nën strehën e krahëve të tu. Do të ngopen me begatinë e shtëpisë sate; edhe do t'u japësh të pinë nga përroi i kënaqësisë sate. Sepse pranë teje është burimi i jetës; edhe në dritën tënde do të shohin dritë.» Ky është shëndeti që u përket njerëzve të mirë, atyre që i quajti «bij njerëzish», ndërsa më lart kishte thënë: «O Zot, do të shpëtosh njerëz e kafshë.» Si kështu? A nuk ishin ata njerëz bij njerëzish, që pasi tha «njerëz», të vazhdonte e të thoshte «Por bijtë e njerëzve», sikur «njerëz» dhe «bij njerëzish» të kishin kuptime të ndryshme? Megjithatë, nuk besoj se Fryma e Shenjtë i tha këto pa ndonjë shenjë dallimi. Fjala «njerëz» i referohet Adamit të parë, «bijtë e njerëzve» Krishtit. Ndoshta, në të vërtetë, «njerëz» lidhet me njeriun e parë, kurse «bijtë e njerëzve» lidhet me Birin e njeriut.

4. «Bëra një vepër të vetme, edhe të gjithë çuditeni.» Edhe menjëherë shtoi: «Prandaj Moisiu ju dha rrethprerjen.» Ishte gjë e mirë që e morët rrethprerjen nga Moisiu. «Jo se është prej Moisiut, por prej etërve», sepse ishte Abrahami që i pari e mori rrethprerjen prej Zotit. «Edhe ju rrethprisni të shtunën.» Moisiu ju nxori fajtorë. Në ligj morët urdhër të rrethprisni ditën e tetë; në ligj morët urdhër të pushoni nga puna ditën e shtatë. Në qoftë se dita e tetë nga lindja e fëmijës bie në ditën e shtatë të javës, ç'do të bëni? Do të hiqni dorë nga puna që të mbani të shtunën, apo do të rrethprisni që të plotësoni misterin e ditës së tetë? Por unë, thotë Ai, e di se ç'bëni. «Ju rrethprisni një njeri.» Përse? Sepse rrethprerja ka të bëjë me diçka që është si një vulë e shpëtimit, edhe njerëzit s'duhet të heqin dorë nga vepra e shpëtimit të shtunën. Prandaj «mos u zemëroni me mua, që e bëra një njeri krejt të shëndoshë të shtunën». «Në qoftë se, thotë Ai, njeriu merr rrethprerjen të shtunën, që të mos shkelet ligji» (sepse ishte diçka shpëtuese ajo që caktoi Moisiu në atë urdhërim të rrethprerjes), përse zemëroheni me mua që bëra një shërim të shtunën?

5. Ndoshta, në të vërtetë, ajo rrethprerje shenjonte vetë Zotin, me të cilin ishin zemëruar, sepse bënte shërime dhe kurime. Sepse rrethprerja ishte urdhëruar të bëhej ditën e tetë; e ç'është rrethprerja, veçse gjymtim i mishit? Kjo rrethprerje, pra, shenjonte heqjen e epsheve mishtore nga zemra. Prandaj jo pa arsye u dha edhe u urdhërua të bëhej në atë gjymtyrë, sepse nga ajo gjymtyrë lind krijesa e llojit të vdekshëm. Nga një njeri erdhi vdekja, ashtu si nga një njeri ngjallja e të vdekurve; edhe nga një njeri mëkati hyri në botë, edhe vdekja me anë të mëkatit. Prandaj çdo njeri lind i parrethprerë, sepse çdo njeri lind me vesin e prejardhjes; edhe Perëndia nuk na pastron as nga vesi me të cilin lindim, as nga veset që i shtojmë me jetesë të keqe, veçse me thikën prej guri, me Zotin Krisht. Sepse Krishti ishte Shkëmbi. Rrethprisnin dikur me thika guri, edhe me emrin e shkëmbit parafiguronin Krishtin; e megjithatë, kur Ai ishte i pranishëm mes tyre, s'e njohën, por, për më tepër, kërkuan ta vrisnin. Po përse ditën e tetë, veçse sepse pas ditës së shtatë të javës Zoti u ngjall ditën e Zotit? Prandaj ngjallja e Krishtit, që ndodhi vërtet në ditën e tretë të mundimit të tij, por në ditën e tetë sipas ditëve të javës, pikërisht ajo ngjallje është që na rrethpret. Dëgjoni për ata që u rrethprenë me gurin e vërtetë, teksa apostulli i këshillon: «Në qoftë se, pra, u ngjallët bashkë me Krishtin, kërkoni ato që janë lart, ku është Krishti, që rri në të djathtë të Perëndisë; mendjen mbajeni te gjërat e larta, jo te ato të tokës.» U flet të rrethprerëve: Krishti u ngjall; ju hoqi dëshirat mishtore, epshet e liga, tepricën me të cilën lindët, edhe atë shumë më të keqen që i kishit shtuar duke jetuar keq. Të rrethprerë tashmë prej Shkëmbit, përse ende ia mbani mendjen tokës? Edhe së fundi, për atë që «Moisiu ju dha ligjin, edhe ju rrethprisni një njeri të shtunën», kuptoni se me këtë shenjohet vepra e mirë që bëra unë, në atë që e bëra një njeri krejt të shëndoshë të shtunën; sepse u shërua që të ishte i shëndoshë në trup, edhe besoi që të ishte i shëndoshë në shpirt.

6. «Mos gjykoni sipas pamjes së jashtme, por gjykoni gjykim të drejtë.» Ç'do të thotë kjo? Ja: ju që sipas ligjit të Moisiut rrethprisni të shtunën, nuk zemëroheni me Moisiun; kurse ngaqë unë e bëra një njeri të shëndoshë të shtunën, zemëroheni me mua. Ju gjykoni sipas personit; kushtojini vëmendje së vërtetës. Unë nuk e vë veten mbi Moisiun, thotë Zoti, i cili ishte edhe Zoti i Moisiut. Pra, na shihni si të ishim dy njerëz, të dy njerëz; gjykoni mes nesh, por gjykoni një gjykim të vërtetë; mos e dënoni atë duke më nderuar mua, por më nderoni mua duke e kuptuar atë. Sepse këtë ua tha në një vend tjetër: «Po të kishit besuar Moisiun, do të më besonit edhe mua, sepse ai shkroi për mua.» Por këtu nuk deshi ta thoshte këtë, ngaqë Ai vetë dhe Moisiu ishin vënë, si të thuash, përpara këtyre njerëzve për gjykim. Për shkak të ligjit të Moisiut ju rrethprisni, edhe kur ndodh të jetë e shtunë, e nuk doni që unë të tregoj mirësinë e shërimit gjatë së shtunës? Sepse Zoti i rrethprerjes dhe Zoti i së shtunës është i njëjti që është Burimi i shëndetit; edhe ato që ju ndalohet të bëni të shtunën janë punë skllavërore; po të kuptoni vërtet se ç'janë punët skllavërore, nuk mëkatoni. Sepse kush bën mëkat është skllav i mëkatit. A është punë skllavërore të shërosh një njeri të shtunën? Ju hani e pini (për të nxjerrë diçka nga porosia e Zotit tonë Jisu Krisht e nga fjalët e tij); sido që të jetë, përse hani e pini të shtunën, veçse sepse ajo që bëni ka të bëjë me shëndetin? Me këtë tregoni se veprat e shëndetit nuk duhen lënë kurrsesi të shtunën. Prandaj «mos gjykoni sipas personit, por gjykoni gjykim të drejtë». Më shihni si njeri; shiheni Moisiun si njeri: po të gjykoni sipas së vërtetës, nuk do të dënoni as Moisiun as mua; edhe kur ta njihni të vërtetën, do të më njihni mua, sepse unë jam e Vërteta.

7. Kërkohet punë e madhe në këtë botë, vëllezër, që të çlirohemi nga vesi që Zoti vuri në dukje këtu, që të mos gjykojmë sipas pamjes, por të ruajmë gjykimin e drejtë. Zoti, në të vërtetë, i këshilloi hebrenjtë, por paralajmëroi edhe ne; ata i nxori fajtorë, ne na udhëzoi; ata i qortoi, ne na dha zemër. Le të mos mendojmë se kjo nuk u tha për ne, veç ngaqë s'ishim atje në atë kohë. U shkrua, lexohet; kur u lexua, e dëgjuam; por e dëgjuam si të thënë për hebrenjtë; le të mos e lëmë veten pas shpine, duke parë si i qorton Ai armiqtë, ndërkohë që ne vetë bëjmë atë që e vërteta mund ta qortojë tek ne. Hebrenjtë vërtet gjykuan sipas pamjes, por prandaj nuk i përkasin Besëlidhjes së Re, s'e kanë mbretërinë e qiejve në Krishtin, as nuk janë bashkuar me shoqërinë e engjëjve të shenjtë; ata kërkuan gjëra tokësore prej Zotit: një tokë të premtuar, fitore mbi armiqtë, pjellori në lindjen e fëmijëve, shtim fëmijësh, bollëk frutash. Të gjitha këto gjëra, vërtet, ua premtoi Perëndia, i Vërteti dhe i Miri, por ua premtoi si njerëzve mishtorë; të gjitha këto e bënin për ta Besëlidhjen e Vjetër. Ç'është Besëlidhja e Vjetër? Trashëgimia, si të thuash, që i përket njeriut të vjetër. Ne jemi ripërtërirë, jemi bërë njeri i ri, sepse erdhi Ai që është njeriu i ri. Ç'ka më të re sesa të lindësh prej një virgjëreshe? Prandaj, ngaqë në Të s'kishte gjë që mësimi të mund ta ripërtërinte, ngaqë Ai s'kishte mëkat, iu dha një zanafillë e re e lindjes. Në Të një lindje e re, në ne një njeri i ri. Ç'është një njeri i ri? Një njeri i ripërtërirë nga vjetërsia. I ripërtërirë për çfarë? Për të dëshiruar gjërat qiellore, për të përmalluar gjërat e përjetshme, për të kërkuar me zjarr atdheun që është lart e që s'i trembet asnjë armiku, ku nuk humbasim mik e as nuk i trembemi armikut; ku jetojmë me dashuri të mirë, pa asnjë nevojë; ku askush s'përparon më, sepse askujt s'i mungon gjë; ku askush nuk lind, sepse askush nuk vdes; ku s'ka as uri as etje; ku pavdekësia është ngopja, dhe e vërteta ushqimi ynë. Me këto premtime, si pjesëtarë të Besëlidhjes së Re, të bërë trashëgimtarë të një trashëgimie të re dhe bashkëtrashëgimtarë të vetë Zotit, kemi një shpresë krejt të ndryshme nga e tyrja: le të mos gjykojmë sipas pamjes, por të mbajmë gjykim të drejtë.

8. Kush është ai që nuk gjykon sipas personit? Ai që do njësoj. Dashuria e barabartë bën që të mos mbahet anë. Nuk është atëherë, kur i nderojmë njerëzit me masa të ndryshme sipas shkallës së tyre, që duhet të druhemi se mos po mbajmë anë. Sepse kur gjykojmë mes dyve, e nganjëherë mes të afërmve, ndodh që duhet gjykuar mes atit dhe birit; ati ankohet për një bir të keq, ose biri ankohet për një atë të ashpër; e kemi parasysh nderimin që i detyrohet biri atit; nuk e barazojmë birin me atin në nder, por i japim përparësi po të ketë të drejtë: le ta shohim birin të barabartë me atin në të vërtetën, edhe kështu do t'i japim nderin që i takon, që paanësia të mos shkatërrojë meritën. Kështu përfitojmë nga fjalët e Zotit, edhe që të përfitojmë, na ndihmon hiri i tij.