Joani 8:37–47

1. Zoti ynë ishte në trajtën e shërbëtorit, por jo shërbëtor; madje edhe në trajtë shërbëtori ishte Zot. (Sepse ajo trajtë mishi ishte vërtet si e një shërbëtori; por, ndonëse ishte «në shëmbëllimin e mishit mëkatar», ai vetë nuk ishte mish mëkatar.) Ai u premtoi lirinë atyre që besuan në të. Por hebrenjtë, sikur të mburreshin me krenari për lirinë e vet, nuk pranuan me zemërim të bëheshin të lirë, ndonëse ishin shërbëtorë të mëkatit. Prandaj thoshin se ishin të lirë, ngaqë ishin fara e Abrahamit. Ç'përgjigje, pra, u dha Zoti për këtë, e dëgjuam sot në lexim. «E di, tha ai, se jeni bij të Abrahamit; por kërkoni të më vrisni, sepse fjala ime nuk zë vend te ju.» Ju njoh, thotë ai; «Jeni bij të Abrahamit, por kërkoni të më vrisni.» Njoh prejardhjen sipas mishit, jo zemrën që beson. «Jeni bij të Abrahamit», por sipas mishit. Prandaj thotë: «Kërkoni të më vrisni, sepse fjala ime nuk zë vend te ju.» Po të pranohej fjala ime, do të zinte vend; po të kapeshit ju, do të mbylleshit si peshq brenda rrjetës së besimit. Ç'do të thotë, pra, ajo: «nuk zë vend te ju»? Nuk zë vend në zemrën tuaj, sepse zemra juaj nuk e pranoi. Sepse e tillë është fjala e Perëndisë, dhe e tillë duhet të jetë për besimtarët, si grepi për peshkun: zë kur kapet. Asnjë dëm nuk u bëhet atyre që kapen; sepse kapen për shpëtim, jo për shkatërrim. Prandaj Zoti u thotë nxënësve të vet: «Ejani pas meje, edhe do t'ju bëj peshkatarë njerëzish.» Por të tillë nuk ishin këta; e megjithatë ishin bij të Abrahamit, bij të një njeriu të Perëndisë, ndonëse vetë të padrejtë. Sepse e trashëguan fisin sipas mishit, por u shthurën, duke mos ndjekur besimin e atij, bij të të cilit ishin.

2. E dëgjuat, pra, Zotin që tha: «E di se jeni bij të Abrahamit.» Dëgjoni ç'thotë më pas: «Unë flas atë që kam parë pranë Atit tim; edhe ju bëni atë që keni parë pranë atit tuaj.» E kishte thënë tashmë: «E di se jeni bij të Abrahamit.» Çfarë është, pra, ajo që bëjnë? Ajo që u tha ai: «Kërkoni të më vrisni.» Këtë nuk e panë kurrë pranë Abrahamit. Por Zoti do që të kuptohet Perëndia Atë, kur thotë: «Unë flas atë që kam parë pranë Atit tim.» Kam parë të vërtetën, flas të vërtetën, sepse unë jam e Vërteta. Sepse, në qoftë se Zoti flet të vërtetën që ka parë pranë Atit, ka parë veten, flet veten; sepse ai vetë është e Vërteta e Atit, të cilën e pa pranë Atit. Sepse ai është Fjala, Fjala që ishte pranë Perëndisë. E keqja, pra, që bëjnë këta njerëz, dhe që Zoti e qorton dhe e dënon, ku e panë? Pranë atit të tyre. Kur, në vazhdim, të dëgjojmë edhe më qartë se cili është ati i tyre, atëherë do të kuptojmë ç'lloj gjërash panë pranë një ati të tillë; sepse ende nuk e ka përmendur atin e tyre. Pak më lart përmendi Abrahamin, por lidhur me prejardhjen e tyre sipas mishit, jo me ngjashmërinë e jetës. Ai është gati të flasë për atë atin tjetër të tyre, që as i polli, as i krijoi që të ishin njerëz. Por prapëseprapë ishin bij të tij për aq sa ishin të këqij, jo për aq sa ishin njerëz; në atë që e ndiqnin, e jo si të krijuar prej tij.

3. «U përgjigjën dhe i thanë: Abrahami është ati ynë»; sikur të thoshin: Ç'ke për të thënë kundër Abrahamit? ose: Nëse mundesh, guxo t'i gjesh të meta Abrahamit. Jo se Zoti nuk guxonte t'i gjente të meta Abrahamit; por Abrahami nuk ishte njeri që Zoti t'i gjente të meta, por përkundrazi, që ta miratonte. Por këta njerëz dukej sikur e sfidonin të thoshte ndonjë të keqe për Abrahamin, e kështu të kishin një shkas për të bërë atë që kishin ndër mend. «Abrahami është ati ynë.»

4. Le të dëgjojmë si u përgjigj Zoti, duke e lëvduar Abrahamin për dënimin e tyre. «Jisui u thotë: Në qofshi bij të Abrahamit, bëni veprat e Abrahamit. Por ju tani kërkoni të më vrisni, një njeri që ju ka thënë të vërtetën, të cilën e dëgjova prej Perëndisë: këtë nuk e bëri Abrahami.» Ja, ai u lëvdua, ata u dënuan. Abrahami nuk ishte vrasës. Nuk them, nënkupton ai, se jam Zoti i Abrahamit; ndonëse, po ta thosha, do të thosha të vërtetën. Sepse në një vend tjetër tha: «Para se të bëhej Abrahami, unë jam»; dhe atëherë kërkuan ta vrisnin me gurë. Këtu nuk e tha këtë. Por tani për tani, ashtu si më shihni, ashtu si më vështroni, ashtu si më merrni me mend, jam vetëm njeri. Përse, pra, doni të vrisni një njeri që po ju thotë atë që ka dëgjuar prej Perëndisë, veçse sepse nuk jeni bij të Abrahamit? E megjithatë ai tha më lart: «E di se jeni bij të Abrahamit.» Ai nuk e mohon prejardhjen e tyre, por dënon veprat e tyre. Mishi i tyre ishte prej tij, por jo jeta e tyre.

5. Por ne, të dashur, a rrjedhim vallë nga fisi i Abrahamit, apo ishte Abrahami në ndonjë kuptim ati ynë sipas mishit? Mishi i hebrenjve e merr prejardhjen nga mishi i tij, jo kështu mishi i të krishterëve. Ne kemi ardhur nga kombe të tjera, e megjithatë, duke e ndjekur atë, u bëmë bij të Abrahamit. Dëgjoni apostullin: «Abrahamit dhe farës së tij iu dhanë premtimet. Nuk thotë, shton ai, edhe farave, si për shumë veta; por si për një, edhe farës sate, e cila është Krishti. Dhe në qofshi të Krishtit, atëherë jeni fara e Abrahamit dhe trashëgimtarë sipas premtimit.» Ne, pra, u bëmë fara e Abrahamit me anë të hirit të Perëndisë. Jo prej mishit të Abrahamit i bëri Perëndia ata bashkëtrashëgimtarë me të. Të parët i la jashtë trashëgimisë, të dytët i birësoi; dhe nga ajo pemë ulliri, rrënja e së cilës është te patriarkët, preu degët krenare e të natyrshme dhe shartoi ullirin e egër e të përulur. Dhe kështu, kur hebrenjtë erdhën te Joan Pagëzori për t'u pagëzuar, ai u hakërrye ndaj tyre dhe u tha: «O pjellë nepërkash.» Vërtet fort mburreshin me lartësinë e prejardhjes së tyre, por ai i quajti pjellë nepërkash, madje jo pjellë njerëzish, por nepërkash. Ai shihte trajtën e njerëzve, por dallonte helmin. Megjithatë kishin ardhur për t'u ndryshuar, sepse sido që të ishte, kishin ardhur për t'u pagëzuar; dhe u tha: «O pjellë nepërkash, kush ju paralajmëroi të ikni nga zemërimi që vjen? Bëni, pra, fryte të denja për pendim. Dhe mos ju shkojë mendja të thoni me veten: Kemi Abrahamin atë; sepse Perëndia mund t'i nxjerrë Abrahamit bij prej këtyre gurëve.» Në qoftë se nuk bëni fryte të denja për pendim, mos e mashtroni veten për një prejardhje të tillë. Perëndia ka fuqi t'ju dënojë, pa e lënë Abrahamin pa bij. Sepse ai ka si t'i nxjerrë bij Abrahamit. Ata që ndjekin besimin e tij, do të bëhen bij të tij. «Perëndia mund t'i nxjerrë Abrahamit bij prej këtyre gurëve.» Të tillë jemi ne. Te prindërit tanë ishim gurë, kur adhuronim gurë si perëndi. Prej gurëve të tillë Perëndia i ka krijuar Abrahamit një familje.

6. Përse, pra, lartësohet kjo mburrje boshe dhe e kotë? Le të pushojnë së mburruri se janë bij të Abrahamit. Dëgjuan atë që duhej të dëgjonin: «Në qofshi bij të Abrahamit», provojeni me veprat tuaja, jo me fjalë. «Kërkoni të më vrisni, një njeri»; nuk them, tani për tani, Birin e Perëndisë; nuk them Perëndi; nuk them Fjala, sepse Fjala nuk vdes. Them vetëm këtë që shihni; sepse mund të vrisni vetëm atë që shihni, kurse atë që nuk e shihni, mund ta fyeni. «Këtë», pra, «nuk e bëri Abrahami.» «Ju bëni veprat e atit tuaj.» E ende nuk thotë se cili është ai ati i tyre.

7. E tani ç'përgjigje i dhanë? Sepse nisën disi ta kuptonin se Zoti nuk fliste për lindjen sipas mishit, por për mënyrën e jetës së tyre. Dhe është zakon i Shkrimeve, që ata i lexonin, ta quajnë kurvëri, në kuptim shpirtëror, kur shpirti, si të thuash, kurvërohet duke iu nënshtruar shumë perëndive të rreme. Prandaj dhanë këtë përgjigje: «Atëherë i thanë: Ne nuk kemi lindur nga kurvëria; kemi një Atë, Perëndinë.» Abrahami tani e humbi rëndësinë. Sepse i kishte prapësuar, siç e meritonin, goja që fliste të vërtetën; ngaqë i tillë ishte Abrahami, veprat e të cilit nuk arritën t'i ndiqnin, e megjithatë mburreshin me fisin e tij. Dhe e ndryshuan përgjigjen. Me sa besoj, thanë me vete: sa herë që e përmendim Abrahamin, ai vazhdon të na thotë përse nuk e ndjekim atë, me fisin e të cilit mburremi. Një njeri kaq të shenjtë, të drejtë e të çiltër, nuk mund ta ndjekim. Le ta quajmë Perëndinë Atin tonë, e të shohim ç'do të na thotë.

8. A gjeti vërtet gënjeshtra diçka për të thënë, kurse e vërteta të mos gjejë përgjigjen e vet të përshtatshme? Le të dëgjojmë ç'thonë ata, le të dëgjojmë ç'dëgjojnë. «Kemi një Atë, thonë, Perëndinë. Atëherë Jisui u tha: Po të ishte Perëndia Ati juaj, do të më donit; sepse unë dola dhe erdha prej Perëndisë; as nuk erdha vetvetiu, po ai më dërgoi.» Ju e quani Perëndinë Atë; njihmëni, pra, të paktën si vëlla. Në të njëjtën kohë, u dha një shtysë zemrave të zgjuara, duke prekur atë që e ka zakon të thotë: «Nuk erdha vetvetiu: ai më dërgoi. Dola dhe erdha prej Perëndisë.» Kujtoni atë që e themi shpesh: prej tij erdhi; dhe prej kujt erdhi, me të erdhi. Dërgimi i Krishtit, pra, është Mishërimi i tij. Kurse sa i përket daljes së Fjalës prej Perëndisë, ajo është një dalje e përjetshme. Koha nuk e mban atë prej të cilit u krijua koha. Askush të mos thotë me zemrën e vet: Para se të ishte Fjala, si ishte Perëndia? Kurrë mos thuaj: Para se të ishte Fjala e Perëndisë. Perëndia s'ka qenë kurrë pa Fjalën, sepse Fjala qëndron, nuk është kalimtare; është Perëndi, jo tingull; me anë të saj u bënë qielli e dheu, dhe ajo nuk kaloi bashkë me ato gjëra që u bënë mbi tokë. Prej tij, pra, doli si Perëndi, i barabartë me të, Biri i vetëm, Fjala e Atit; dhe erdhi te ne, sepse Fjala u bë mish që të banonte ndër ne. Ardhja e tij tregon njerëzinë e tij; qëndrimi i tij, hyjninë e tij. Është hyjnia e tij ajo drejt së cilës përparojmë, dhe njerëzia e tij ajo me anë të së cilës përparojmë. Po të mos ishte bërë ai ajo me anë të së cilës mund të përparonim, kurrë nuk do të arrinim tek ai që qëndron përjetë.

9. «Përse, thotë ai, nuk e kuptoni të folurën time? Sepse nuk mund ta dëgjoni fjalën time.» Dhe kështu nuk mund të kuptonin, sepse nuk mund të dëgjonin. E prej nga vinte që nuk mund të dëgjonin, veçse ngaqë nuk pranonin të ndreqeshin duke besuar? E përse kështu? «Ju jeni nga ati juaj, djalli.» Deri kur do të flisni për një atë? Sa herë do t'i ndërroni etërit, herë Abrahamin, herë Perëndinë? Dëgjoni nga Biri i Perëndisë se bij të kujt jeni: «Ju jeni nga ati juaj, djalli.»

10. Këtu, tani, duhet të ruhemi nga herezia e manikenjve, e cila pohon se ekziston një farë parimi të së keqes, dhe një farë familjeje errësire me princat e saj, që pati guximin e pacipë të luftonte kundër Perëndisë; por se Perëndia, për të mos e lënë mbretërinë e vet t'i nënshtrohej familjes armike, dërgoi kundër tyre, si të thuash, pjellën e vet, princat e dritës së vet; dhe kështu e nënshtroi atë fis prej të cilit e merr prejardhjen djalli. Prej andej, thonë ata, e merr prejardhjen edhe mishi ynë, dhe kështu mendojnë se Zoti tha: «Ju jeni nga ati juaj, djalli», sepse ishin të këqij, si të thuash, nga natyra, duke e marrë prejardhjen nga familja kundërshtare e errësirës. Kështu gabojnë, kështu u verbohen sytë, kështu e bëjnë veten familje errësire, duke besuar një gënjeshtër kundër atij që i krijoi. Sepse çdo natyrë është e mirë; por natyra e njeriut është prishur nga një vullnet i keq. Ajo që e bëri Perëndia nuk mund të jetë e keqe, po të mos ishte bërë njeriu vetë shkak i së keqes për vete. Por sigurisht, Krijuesi është Krijues, dhe krijesa krijesë. Krijesa nuk mund të barazohet me Krijuesin. Dalloni midis atij që bëri dhe asaj që bëri ai. Stoli nuk mund të barazohet me mjeshtrin, as shtylla me ndërtuesin e saj; e megjithatë mjeshtri, ndonëse e bëri stolin, nuk e krijoi vetë drurin. Por Zoti, Perëndia ynë, në plotfuqinë e vet dhe me anë të Fjalës, bëri atë që bëri. Nuk kishte lëndë prej së cilës të bënte gjithçka bëri, e megjithatë e bëri. Sepse u bënë ngaqë ai e deshi, u bënë ngaqë ai e tha; por gjërat e bëra nuk mund të krahasohen me Bërësin. Në kërkofsh një objekt të përshtatshëm krahasimi, ktheje mendjen nga Biri i Vetëmlindur. Si ishin, pra, hebrenjtë bij të djallit? Duke e ndjekur, jo duke lindur prej tij. Dëgjoni gjuhën e zakonshme të Shkrimeve të Shenjta. Profeti u thotë po atyre hebrenjve: «Yt atë ishte amorit, edhe jot ëmë hitite.» Amoritët nuk ishin komb prej të cilit rrodhën hebrenjtë. Edhe hititët vetë ishin nga një komb krejt i ndryshëm nga fisi i hebrenjve. Por, meqë amoritët dhe hititët ishin të paudhë, dhe hebrenjtë ndoqën paudhësitë e tyre, gjetën për vete prindër, jo prej të cilëve kishin lindur, por në dënimin e të cilëve do të merrnin pjesë, ngaqë ndiqnin zakonet e tyre. Por ndoshta pyet: Prej nga vjen vetë djalli? Sigurisht, nga i njëjti burim si engjëjt e tjerë. Por engjëjt e tjerë qëndruan në bindjen e tyre. Ai, nga mosbindja dhe krenaria, ra si engjëll e u bë djall.

11. Por dëgjoni tani ç'thotë Zoti: «Ju, tha, jeni nga ati juaj, djalli, edhe dëshirat e atit tuaj doni t'i bëni.» Ja si jeni bij të tij: sepse të tilla janë dëshirat tuaja, jo sepse keni lindur prej tij. Cilat janë dëshirat e tij? «Ai ishte vrasës që në fillim.» Kjo është ajo që e shpjegon thënien: «dëshirat e atit tuaj doni t'i bëni.» «Kërkoni të më vrisni, një njeri që ju thotë të vërtetën.» Edhe ai ia donte të keqen njeriut, edhe e vrau njeriun. Sepse djalli, nga keqdashja për njeriun, mori trajtën e gjarprit, i foli gruas, dhe përmes gruas ia futi helmin njeriut. Ata vdiqën duke dëgjuar djallin, të cilin nuk do ta kishin dëgjuar, po të kishin dëgjuar Zotin; sepse njeriu, i vendosur midis atij që e krijoi dhe atij që kishte rënë, duhej t'i bindej Krijuesit, jo mashtruesit. Prandaj «ai ishte vrasës që në fillim.» Shikoni ç'lloj vrasjeje, vëllezër. Djalli quhet vrasës jo si i armatosur me shpatë, as i ngjeshur me çelik. Erdhi te njeriu, mbolli nxitjet e veta të këqija, dhe e vrau. Mos mendo, pra, se nuk je vrasës, kur e bind vëllanë tënd të bëjë keq. Po të bindësh vëllanë tënd të bëjë keq, e vret atë. Dhe që ta dish se e vret, dëgjo psalmin: «Bijtë e njerëzve, dhëmbët e të cilëve janë shtiza e shigjeta, dhe gjuha e tyre shpatë e mprehtë.» Ju, pra, «doni të bëni dëshirat e atit tuaj»; dhe kështu vraponi marrëzisht pas mishit, sepse nuk mund të shkoni pas frymës. «Ai ishte vrasës që në fillim»; të paktën në rastin e njeriut të parë. Që nga çasti kur mund të kryhej vrasja, ai ishte vrasës. Vetëm që nga koha kur u bë njeriu, mund të kryhej vrasja. Sepse njeriu nuk mund të vritej, po të mos ishte bërë më parë njeriu. Prandaj «ai ishte vrasës që në fillim.» E prej nga vrasës? «Edhe nuk qëndroi në të vërtetën.» Pra, ai ishte në të vërtetën, dhe ra sepse nuk qëndroi në të. E përse «nuk qëndroi në të vërtetën»? «Sepse e vërteta nuk është në të»; jo si te Krishti. E vërteta është në të në një mënyrë të tillë, saqë Krishti vetë është e Vërteta. Po të kishte qëndruar, pra, në të vërtetën, do të kishte qëndruar në Krishtin; por «nuk qëndroi në të vërtetën, sepse nuk ka të vërtetë në të.»

12. «Kur flet gënjeshtër, flet nga të vetat, sepse është gënjeshtar dhe ati i saj.» Ç'është kjo? I dëgjuat fjalët e Ungjillit, i pritët me vëmendje. Ja, tani po i përsëris, që ta kuptoni qartë çështjen që keni ndër mend. Zoti tha për djallin ato gjëra që duhej t'i thoshte Zoti për djallin. Se «ai ishte vrasës që në fillim» është e vërtetë, sepse vrau njeriun e parë; «edhe nuk qëndroi në të vërtetën», sepse ra prej së vërtetës. «Kur flet gënjeshtër», domethënë vetë djalli, «flet nga të vetat»; sepse është gënjeshtar dhe ati i saj. Nga këto fjalë disa kanë menduar se djalli ka një atë, dhe kanë pyetur cili ishte ati i djallit. Vërtet, ky gabim i neveritshëm i manikenjve ka gjetur mënyra deri më sot për të mashtruar të thjeshtët. Sepse e kanë zakon të thonë: Ta zëmë se djalli ishte engjëll dhe ra; e me të nisi mëkati, siç thoni ju; por cili ishte ati i tij? Ne, përkundrazi, përgjigjemi: Cili prej nesh ka thënë ndonjëherë se djalli kishte një atë? Dhe ata, nga ana e tyre, kundërpërgjigjen: Zoti thotë, dhe Ungjilli shpall, duke folur për djallin: «Ai ishte vrasës që në fillim, edhe nuk qëndroi në të vërtetën, sepse nuk ka të vërtetë në të. Kur flet gënjeshtër, flet nga të vetat, sepse është gënjeshtar dhe ati i tij.»

13. Dëgjoni dhe kuptoni. Nuk do të të dërgoj larg për të gjetur kuptimin; kupto nga vetë fjalët. Zoti e quajti djallin atin e gënjeshtrës. Ç'është kjo? Dëgjo ç'është, vetëm rrihi mirë në mendje vetë fjalët, dhe kupto. Nuk është ati i gënjeshtrës së vet kushdo që thotë një gënjeshtër. Sepse, po ta kesh marrë një gënjeshtër nga një tjetër dhe ta kesh thënë, ke gënjyer vërtet duke e shqiptuar gënjeshtrën; por nuk je ati i asaj gënjeshtre, sepse e ke marrë nga një tjetër. Kurse djalli ishte gënjeshtar prej vetes. Ai polli gënjeshtrën e vet; nuk e dëgjoi nga askush. Ashtu si Perëndia Atë polli të Vërtetën si Birin e vet, kështu djalli, si ra, polli gënjeshtrën si bir të vetin. Tani që e dëgjuat këtë, sillni ndër mend e peshoni fjalët e Zotit. Ju, o mendje katolike, mendoni për atë që dëgjuat; vini veshin ç'thotë ai. «Ai», kush? Djalli, «ishte vrasës që në fillim.» E pranojmë, ai vrau Adamin. «Edhe nuk qëndroi në të vërtetën.» E pranojmë, sepse ra prej së vërtetës. «Sepse nuk ka të vërtetë në të.» E vërtetë: duke rënë prej së vërtetës, humbi zotërimin e saj. «Kur flet gënjeshtër, flet nga të vetat, sepse është gënjeshtar dhe ati i saj.» Ai është edhe gënjeshtar, edhe ati i gënjeshtrave. Sepse ti, ndoshta, je gënjeshtar, ngaqë thua një gënjeshtër; por nuk je ati i saj. Sepse, po ta kesh marrë nga djalli atë që thua, dhe t'i kesh besuar djallit, je gënjeshtar, por jo ati i gënjeshtrës. Por ai, ngaqë nuk e mori gjetkë gënjeshtrën me të cilën, në trajtë gjarpri, vrau njeriun sikur me helm, është ati i gënjeshtrave, ashtu si Perëndia është Ati i së Vërtetës. Largohuni, pra, nga ati i gënjeshtrave. Nxitoni te Ati i së Vërtetës, përqafoni të vërtetën, që të hyni në liri.

14. Ata hebrenj, pra, flisnin atë që panë pranë atit të tyre. E ç'ishte ajo, veçse gënjeshtër? Por Zoti pa pranë Atit të vet atë që duhej të fliste; e ç'ishte ajo, veçse ai vetë? Ç'tjetër, veçse Fjala e Atit? Ç'tjetër, veçse e Vërteta e Atit, e përjetshme në vetvete dhe bashkëpërjetshme me Atin? Ai, pra, «ishte vrasës që në fillim, edhe nuk qëndroi në të vërtetën, sepse nuk ka të vërtetë në të; kur flet gënjeshtër, flet nga të vetat, sepse është gënjeshtar», dhe jo vetëm gënjeshtar, po edhe «ati i saj»; domethënë, është ati pikërisht i asaj gënjeshtre që flet, sepse ai vetë e polli gënjeshtrën e vet. «Edhe, ngaqë ju them të vërtetën, nuk më besoni. Cili prej jush më nxjerr fajtor për mëkat», ashtu si unë ju nxjerr fajtorë edhe ju, edhe atin tuaj? «Në qoftë se them të vërtetën, përse nuk më besoni», veçse ngaqë jeni bij të djallit?

15. «Ai që është prej Perëndisë, dëgjon fjalët e Perëndisë; ju, pra, nuk i dëgjoni, sepse nuk jeni prej Perëndisë.» Këtu, përsëri, nuk duhet të mendoni për natyrën e tyre si njerëz, por për ligësinë e tyre. Në këtë mënyrë ata janë prej Perëndisë, e megjithatë nuk janë prej Perëndisë. Nga natyra janë prej Perëndisë, nga ligësia nuk janë prej Perëndisë. Vini veshin, ju lutem. Në Ungjill keni ilaçin kundër gabimeve helmuese e të paudha të heretikëve. Sepse edhe për këto fjalë manikenjtë e kanë zakon të thonë: Ja, këtu ka dy natyra, njëra e mirë e tjetra e keqe; Zoti e thotë. Ç'thotë Zoti? «Ju, pra, nuk më dëgjoni, sepse nuk jeni prej Perëndisë.» Kjo është ajo që thotë Zoti. Ç'thua, pra, kundërpërgjigjet ai, për këtë? Dëgjo ç'them unë. Ata janë njëkohësisht prej Perëndisë dhe jo prej Perëndisë. Nga natyra janë prej Perëndisë, nga ligësia nuk janë prej Perëndisë; sepse natyra e mirë, që është prej Perëndisë, mëkatoi me dashje duke u besuar fjalëve bindëse të djallit, dhe u prish; dhe kështu po kërkon mjek, sepse s'është më e shëndoshë. Kjo është ajo që them unë. Por ti e mendon të pamundur që ata të jenë prej Perëndisë e njëkohësisht jo prej Perëndisë. Dëgjo pse s'është e pamundur. Ata janë prej Perëndisë e megjithatë jo prej Perëndisë, në po atë mënyrë si janë bij të Abrahamit e megjithatë jo bij të Abrahamit. Ja ku e ke. Nuk është ashtu si thua ti. Dëgjo vetë Zotin; ai është që u tha: «E di se jeni bij të Abrahamit.» A mund të ketë ndonjë gënjeshtër te Zoti? Sigurisht që jo. Atëherë, a është e vërtetë ajo që tha Zoti? Është e vërtetë. Atëherë është e vërtetë se ishin bij të Abrahamit? Është e vërtetë. Por dëgjoje atë vetë duke e mohuar këtë. Ai që tha: «Jeni bij të Abrahamit», vetë e mohoi se ishin bij të Abrahamit. «Në qofshi bij të Abrahamit, bëni veprat e Abrahamit. Por ju tani kërkoni të më vrisni, një njeri që ju thotë të vërtetën, të cilën e dëgjova prej Perëndisë: këtë nuk e bëri Abrahami. Ju bëni veprat e atit tuaj», domethënë të djallit. Si ishin, pra, njëkohësisht bij të Abrahamit e megjithatë jo bij të tij? Të dyja gjendjet i tregoi tek ata. Ishin bij të Abrahamit për sa i përket prejardhjes së tyre sipas mishit, e nuk ishin bij të tij, sepse me mëkat ndoqën joshjen e djallit. Kështu, gjithashtu, zbatoje edhe te Zoti dhe Perëndia ynë, se ata ishin njëkohësisht prej tij dhe jo prej tij. Si ishin prej tij? Sepse ishte ai që krijoi njeriun prej të cilit lindën. Si ishin prej tij? Sepse ai është Arkitekti i natyrës, vetë Krijuesi i mishit e i shpirtit. Si, pra, nuk ishin prej tij? Sepse e kishin bërë veten të lig. Nuk ishin më prej tij, sepse, duke ndjekur djallin, ishin bërë bij të djallit.

16. Prandaj Zoti Perëndi erdhi te njeriu si te një mëkatar. I dëgjove të dy emrat: edhe njeri, edhe mëkatar. Si njeri, është prej Perëndisë; si mëkatar, nuk është prej Perëndisë. E keqja morale te njeriu le të dallohet nga natyra e tij. Ajo natyrë le të njihet, për lëvdi të Krijuesit. E keqja le të pranohet, që të thirret mjeku për ta shëruar. Kur, pra, Zoti tha: «Ai që është prej Perëndisë, dëgjon fjalët e Perëndisë; ju, pra, nuk i dëgjoni, sepse nuk jeni prej Perëndisë», ai nuk bëri dallim midis vlerës së natyrave të ndryshme, as gjeti, përtej shpirtit dhe trupit të tyre, ndonjë natyrë te njerëzit që të mos ishte prishur nga mëkati; por, duke i paranjohur ata që një ditë do të besonin, i quajti prej Perëndisë, sepse do të rilindnin prej Perëndisë me anë të birësimit të rilindjes. Për këta vlejnë fjalët: «Ai që është prej Perëndisë, dëgjon fjalët e Perëndisë.» Por ajo që vjen më pas, «Ju, pra, nuk i dëgjoni, sepse nuk jeni prej Perëndisë», u tha atyre që jo vetëm ishin prishur nga mëkati (sepse kjo e keqe u ishte e përbashkët të gjithëve), por edhe ishin paranjohur si ata që nuk do të besonin me atë besim që i vetëm mund t'i çlironte nga robëria e mëkatit. Për këtë arsye ai paranjohu se ata, të cilëve u foli kështu, do të qëndronin në atë që e morën prej djallit, domethënë në mëkatet e tyre, dhe do të vdisnin në paudhësinë në të cilën i ngjanin atij; dhe nuk do të vinin te rilindja në të cilën do të ishin bij të Perëndisë, domethënë të lindnin prej Perëndisë, prej të cilit ishin krijuar si njerëz. Në pajtim me këtë qëllim paracaktues foli Zoti; dhe jo se kishte gjetur ndonjë njeri midis tyre që, ose me anë të rilindjes, ishte tashmë prej Perëndisë, ose, nga natyra, nuk ishte më prej Perëndisë.