Joani 10:1–10

1. Fjalimi i Zotit tonë drejtuar hebrenjve nisi lidhur me njeriun që kishte lindur i verbër dhe që rifitoi shikimin. Prandaj dashuria juaj duhet ta dijë e ta ketë parasysh se leximi i sotëm ndërthuret me atë të mëparshmin. Sepse, kur Zoti pat thënë: «Erdha në këtë botë për gjyq, që ata që s'shohin të shohin, dhe ata që shohin të verbohen» (fjalë që, kur u lexuan, i shkoqitëm sa mundëm), disa nga farisenjtë thanë: «A jemi edhe ne të verbër?». Atyre Ai iu përgjigj: «Po të ishit të verbër, nuk do të kishit mëkat; por tani thoni: ‹Shohim›; prandaj mëkati juaj mbetet». Këtyre fjalëve u shtoi ato që kemi dëgjuar sot, kur u lexua pjesa e Ungjillit.

2. «Me të vërtetë, me të vërtetë po ju them: Ai që nuk hyn nga dera në vathën e dhenve, por ngjitet nga një anë tjetër, ai është vjedhës dhe kusar.» Sepse ata pohonin se nuk ishin të verbër; e megjithatë do të mund të shihnin vetëm po të ishin dhen të Krishtit. Si mund të thoshin se e kishin dritën ata që vepronin si vjedhës kundër ditës? Pra, pikërisht për shkak të mendjemadhësisë së tyre të kotë, krenare e të pashërueshme, Zoti Jisu ua shtoi këto fjalë, në të cilat na ka dhënë edhe ne mësime shpëtimtare, po t'i marrim për zemër. Sepse ka shumë veta që, sipas zakonit të kësaj jete, quhen njerëz të mirë, burra të mirë e gra të mira, të pafajshëm dhe, si të thuash, zbatues të asaj që urdhëron ligji: nderojnë prindërit, ruhen nga kurorëshkelja, nuk vrasin, nuk vjedhin, nuk dëshmojnë rrejshëm kundër askujt dhe zbatojnë gjithçka tjetër që kërkon ligji, e megjithatë nuk janë të krishterë; dhe shpeshherë pyesin me mburrje, si këta njerëz: «A jemi edhe ne të verbër?». Por, pikërisht ngaqë të gjitha këto që bëjnë i bëjnë kot, sepse s'dinë se ku duhet të drejtohen, Zoti paraqiti në leximin e sotëm shëmbëlltyrën e kopesë së vet dhe të derës që të shpie brenda në vathë. Le të thonë, pra, paganët: «Ne jetojmë mirë». Po të mos hyjnë nga dera, ç'dobi do t'u sjellë ajo me të cilën mburren? Sepse jetesa e mirë duhet t'i vlejë secilit pikërisht për këtë: që t'i jepet të jetojë përjetë; sepse atij që nuk i jepet jeta e përjetshme, ç'dobi ka që jeton mirë? Në të vërtetë, as nuk duhet thënë se jetojnë mirë ata që, ose nga verbëria, s'e dinë cili është qëllimi i një jete të drejtë, ose, nga krenaria, e përbuzin. Por askush nuk ka shpresën e vërtetë dhe të sigurt se do të jetojë përherë, po të mos e njohë jetën, se ajo është Krishti, dhe po të mos hyjë nga dera në vathë.

3. Prandaj, njerëz të tillë shpesh përpiqen t'i bindin të tjerët të jetojnë mirë, por të mos jenë të krishterë. Duan të ngjiten nga një anë tjetër, që të vjedhin e të vrasin, jo si bariu, që të ruajë e të shpëtojë. Kështu pati disa filozofë që bënin shumë diskutime të holla rreth virtyteve dhe veseve, që ndanin, përcaktonin e çonin deri në fund arsyetimet më të mprehta, që mbushnin libra e tundnin urtësinë e tyre me nofulla llafazane; njerëz që guxonin madje t'u thoshin të tjerëve: «Na ndiqni ne, mbahuni pas sektit tonë, po të doni të jetoni të lumtur». Por ata s'kishin hyrë nga dera: donin të shkatërronin, të thernin e të vrisnin.

4. Ç'të them për të tillët? Ja, vetë farisenjtë e kishin zakon të lexonin, dhe në atë që lexonin, zëri i tyre jehonte Krishtin; shpresonin se Ai do të vinte, e nuk e njohën kur ishte i pranishëm; mburreshin, edhe ata, se ishin ndër ata që shihnin, domethënë ndër të urtët, e megjithatë e mohuan Krishtin dhe nuk hynë nga dera. Prandaj edhe njerëz të tillë, po të merrte rasti të mashtronin ndonjë, do ta mashtronin për ta çuar në thertore e në vdekje, jo për ta sjellë në liri. Le t'i lëmë edhe këta të qetë, dhe le t'u hedhim sytë atyre që lëvdohen me vetë emrin e Krishtit, që të shohim nëse ndoshta edhe ata po hyjnë nga dera.

5. Sepse ka të panumërt njerëz që jo vetëm mburren se shohin, por duan të duket sikur janë ndriçuar nga Krishti; e megjithatë janë heretikë. A hynë vallë edhe ata disi nga dera? Sigurisht që jo. Saveli thotë: «Ai që është Biri është Vetë Ati»; por, po të jetë Biri, atëherë s'ka Atë. Nuk hyn nga dera ai që pohon se Biri është Ati. Ariu thotë: «Ati është një gjë, Biri është gjë tjetër». Do të thoshte drejt po të thoshte «tjetër person»; por jo «tjetër gjë». Sepse, kur thotë «tjetër gjë», i kundërvihet Atij që thotë, tek e dëgjon ai: «Unë dhe Ati im jemi Një». As ky, pra, nuk hyn nga dera; sepse predikon një Krisht siç ia trilloi vetja, jo siç e shpall e vërteta. Ke emrin, por s'ke gjënë vetë. Krishti është emri i një gjëje; mbaje fort vetë gjënë, po të duash të kesh dobi nga emri. Një tjetër, s'di nga ç'anë, thotë bashkë me Fotinin: «Krishti është thjesht njeri; nuk është Perëndi». As ky nuk hyn nga dera, sepse Krishti është edhe njeri edhe Perëndi. Po pse më duhen kaq shumë përmendje, e të radhis kotësitë e panumërta të heretikëve? Mbaje fort këtë: se vatha e Krishtit është Kisha Katolike. Kushdo që të dojë të hyjë në vathë, le të hyjë nga dera, le të predikojë Krishtin e vërtetë. Jo vetëm le të predikojë Krishtin e vërtetë, por le të kërkojë lavdinë e Krishtit, jo të vetën; sepse shumë veta, duke kërkuar lavdinë e tyre, i kanë shpërndarë dhentë e Krishtit, në vend që t'i mblidhnin. Sepse Krishti Zot është një portë e ulët: ai që hyn nga kjo portë duhet të përulet, që të mund të hyjë pa e lënduar kokën. Kurse ai që nuk përulet, por lartësohet, do të ngjitet përmbi mur; dhe ai që ngjitet përmbi mur, lartësohet vetëm që të bjerë.

6. Megjithatë, deri këtu Zoti Jisu flet me fjalë të mbuluara; ende nuk është kuptuar. Përmend derën, përmend vathën, përmend dhentë: gjithë këtë e paraqit, por ende nuk e shpjegon. Le të lexojmë, pra, më tej, sepse Ai po vjen tek ato fjalë ku ndoshta i duket me vend të na japë ndonjë shpjegim për ato që tha; e nga ai shpjegim ndoshta do të na bëjë të kuptojmë edhe atë që s'e shpjegoi. Sepse atë që është e qartë na e jep për ushqim, kurse atë që është e errët, për stërvitje. «Ai që nuk hyn nga dera në vathën e dhenve, por ngjitet nga një anë tjetër.» Mjerë i mjeri, sepse me siguri do të bjerë! Le të jetë, pra, i përulur, le të hyjë nga dera: le të ecë në tokë të rrafshët, dhe nuk do të pengohet. «Ai», thotë, «është vjedhës dhe kusar.» Dhentë e tjetrit dëshiron t'i quajë dhentë e veta; të vetat, domethënë, si të rrëmbyera vjedhurazi, jo për t'i shpëtuar, por për t'i therur. Prandaj është vjedhës, sepse atë që është e tjetrit e quan të veten; kusar, sepse atë që ka vjedhur, e vret. «Kurse ai që hyn nga dera është bariu i dhenve: atij ia hap derëtari.» Për këtë derëtar do të pyesim, pasi të kemi dëgjuar nga vetë Zoti se cila është dera dhe cili është bariu. «Edhe dhentë ia dëgjojnë zërin: edhe i thërret dhentë e veta me emër.» Sepse i ka emrat e tyre të shkruar në librin e jetës. «I thërret dhentë e veta me emër.» Prandaj, thotë apostulli: «Zoti i njeh ata që janë të Tijtë.» «Edhe i nxjerr jashtë. Dhe, kur i qet jashtë dhentë e veta, shkon përpara tyre, dhe dhentë e ndjekin: sepse ia njohin zërin. Kurse një të huaj nuk e ndjekin, por ikin prej tij: sepse nuk e njohin zërin e të huajve.» Këto janë fjalë të mbuluara, plot me çështje për t'u hetuar, të mbarsura me shenja misteresh. Le ta ndjekim, pra, dhe le ta dëgjojmë Mësuesin teksa hap ndonjë të çarë në këto errësira; e ndoshta, nga e çara që hap, do të na bëjë të hyjmë.

7. «Këtë shëmbëlltyrë u tha Jisui atyre; por ata nuk e kuptuan se ç'po u thoshte.» As ne, ndoshta, s'e kuptojmë. Cili është, pra, ndryshimi midis tyre dhe nesh, para se të mund t'i kuptojmë këto fjalë? Ky: se ne trokasim, që të na hapet; kurse ata, duke e mohuar Krishtin, nuk deshën të hynin për shpëtim, dhe parapëlqyen të rrinin jashtë e të shkatërroheshin. Pra, për aq sa i dëgjojmë këto fjalë me mendje të përshpirtshme, për aq sa, para se t'i kuptojmë, besojmë se janë të vërteta e hyjnore, ne rrimë shumë larg këtyre njerëzve. Sepse, kur dy veta i dëgjojnë fjalët e Ungjillit, njëri i pafé, tjetri besimtar, dhe disa nga këto fjalë janë të tilla që ndoshta as njëri as tjetri nuk i kupton, njëri thotë: «S'tha asgjë»; tjetri thotë: «Tha të vërtetën, dhe ajo që tha është e mirë, por ne s'e kuptojmë». Ky i dyti, ngaqë beson, tani troket, që të bëhet i denjë t'i hapet, po të vazhdojë të trokasë; kurse i pari dëgjon ende fjalët: «Po të mos besoni, nuk do të kuptoni.» Pse jua tërheq vëmendjen për këtë? Pikërisht për këtë arsye. Qoftë kur t'i kem shpjeguar sa të mundem këto fjalë të errëta, qoftë kur, për shkak të errësirës së tyre të madhe, s'kam arritur vetë t'i kuptoj, ose s'kam pasur zotësinë të shpjegoj atë që kuptoj, ose secili ka qenë aq i rëndë sa nuk më ka ndjekur dot edhe kur jap shpjegimin, prapëseprapë ai le të mos e humbasë shpresën për veten; por le të qëndrojë në besim, le të ecë në udhë, dhe le të dëgjojë apostullin që thotë: «Dhe, po të mendoni ndryshe për ndonjë gjë, Perëndia do t'jua zbulojë edhe këtë. Sidoqoftë, në atë që kemi arritur, le të ecim.»

8. Le të nisim, pra, duke dëgjuar se si Ai e shpjegon atë që e dëgjuam kur po e parashtronte. «Atëherë Jisui u tha atyre përsëri: Me të vërtetë, me të vërtetë po ju them: Unë jam dera e dhenve.» Ja, e hapi vetë atë derë që kishte qenë e mbyllur në përshkrimin e Tij të mëparshëm. Ai Vetë është dera. Ne e njohëm; le të hyjmë, ose le të gëzohemi që tashmë jemi brenda. «Të gjithë ata që erdhën janë vjedhës dhe kusarë.» Ç'është kjo, o Zot, «të gjithë ata që erdhën»? Po si, a nuk ke ardhur edhe Ti? Por kuptoje: kur thashë «të gjithë ata që erdhën», e kisha fjalën, kuptohet, përveç vetes sime. Le të kujtojmë, pra. Para ardhjes së Tij erdhën profetët: mos ishin ata vjedhës dhe kusarë? Kurrsesi. Ata nuk erdhën larg Tij, sepse erdhën bashkë me Të. Kur ishte gati të vinte, dërgoi lajmëtarë, por i mbajti në dorë zemrat e të dërguarve të Tij. Doni ta dini se erdhën bashkë me Atë që Vetë ekziston përherë? Sigurisht, Ai mori mish njerëzor në kohën e caktuar. Po ç'do të thotë ai «përherë»? «Në fillim ishte Fjala.» Prandaj, bashkë me Të erdhën ata që erdhën me fjalën e Perëndisë. «Unë jam», tha Ai, «udha, e vërteta dhe jeta.» Po të jetë Ai e vërteta, bashkë me Të erdhën ata që flisnin të vërtetën. Prandaj, të gjithë ata që ishin larg Tij, ishin «vjedhës dhe kusarë», domethënë kishin ardhur për të vjedhur e për të shkatërruar.

9. «Por dhentë nuk i dëgjuan.» Kjo është një pikë më e rëndësishme: «dhentë nuk i dëgjuan». Para ardhjes së Zotit tonë Jisu Krisht, kur Ai erdhi me përulësi në mish, njerëz të drejtë erdhën para Tij, duke besuar tek Ai që do të vinte po njësoj siç besojmë ne tek Ai që erdhi. Kohët ndryshojnë, por jo besimi. Sepse edhe vetë foljet ndryshojnë sipas kohës, kur zgjedhohen ndryshe. «Ka për të ardhur» tingëllon në një mënyrë; «ka ardhur» në një tjetër: ka një ndryshim në tingull midis «ka për të ardhur» dhe «ka ardhur»; e megjithatë i njëjti besim i bashkon të dyja, si ata që besuan se Ai do të vinte, ashtu edhe ata që besuan se Ai erdhi. Në kohë të ndryshme, vërtet, por nga e njëjta derë e besimit, domethënë nga Krishti, ne shohim se të dyja palët kanë hyrë. Ne besojmë se Zoti Jisu Krisht lindi nga Virgjëresha, se erdhi në mish, pësoi, u ngjall dhe u ngjit në qiell: gjithë këtë, ashtu si dëgjoni folje në kohën e shkuar, besojmë se tashmë është përmbushur. Në atë besim marrin pjesë bashkë me ne edhe ata etër që besuan se Ai do të lindte nga Virgjëresha, do të pësonte, do të ngjallej e do të ngjitej në qiell; sepse te njerëz të tillë tregoi apostulli kur tha: «Por ne, duke pasur po atë frymë besimi, sipas asaj që është shkruar: ‹Besova, prandaj fola›, edhe ne besojmë, prandaj flasim.» Profeti tha: «Besova, prandaj fola»; apostulli thotë: «Edhe ne besojmë, prandaj flasim». Por, që ta dini se besimi i tyre është një, dëgjojeni si thotë: «Duke pasur po atë frymë besimi, edhe ne besojmë.» Kështu edhe në një vend tjetër: «Sepse nuk dua të mos e dini, vëllezër, se etërit tanë ishin të gjithë nën re, dhe të gjithë kaluan nëpër det; dhe të gjithë u pagëzuan për Moisiun në re dhe në det; dhe të gjithë hëngrën po atë ushqim frymëror, dhe të gjithë pinë po atë pije frymërore.» Deti i Kuq shenjon pagëzimin; Moisiu, prijësi i tyre nëpër Detin e Kuq, shenjon Krishtin; populli që kaloi shenjon besimtarët; vdekja e egjiptasve shenjon zhdukjen e mëkateve. Nën shenja të ndryshme është i njëjti besim. Me shenjat e ndryshme ndodh si me fjalët e ndryshme; sepse foljet ndryshojnë tingujt e tyre nëpër kohët, dhe foljet, në të vërtetë, nuk janë veçse shenja. Sepse janë fjalë për shkak të asaj që shenjojnë: hiqi kuptimin një fjale, dhe ajo bëhet tingull pa kuptim. Të gjitha, pra, janë bërë shenja. A nuk ishte i njëjti besim ai i njerëzve që i përdorën këto shenja dhe që parathanë me profeci pikërisht ato gjëra që ne besojmë? Sigurisht që ishte: por ata besuan se ato kishin për të ardhur, kurse ne, se kanë ardhur. Po kështu ai thotë edhe: «Të gjithë pinë po atë pije frymërore»; «po atë frymërore», sepse nuk ishte e njëjta pije lëndore. Sepse ç'ishte ajo që pinë? «Sepse pinë prej Shkëmbit frymëror që i ndiqte; dhe ai Shkëmb ishte Krishti.» Shihni, pra, se, ndërsa besimi mbeti i njëjti, shenjat u ndryshuan. Atje shkëmbi ishte Krishti; për ne është Krisht ai që vihet mbi altarin e Perëndisë. Dhe ata, si një shenjë e madhe misteri e po atij Krishti, pinë ujin që rridhte nga shkëmbi: çfarë pimë ne, e dinë besimtarët. Po t'i kthesh mendimet te forma që duket, gjëja është ndryshe; po t'i kthesh te kuptimi që i drejtohet mendjes, ata pinë po atë pije frymërore. Prandaj, të gjithë ata që besuan në atë kohë, qoftë Abrahami, qoftë Isaku, Jakovi, Moisiu, apo patriarkët e tjerë a profetët që parathanë për Krishtin, ishin dhen dhe e dëgjuan Krishtin. Zërin e Tij dëgjuan, e jo të një tjetri. Gjykatësi ishte i pranishëm në vetën e kasnecit. Sepse, edhe kur gjykatësi flet nëpërmjet kasnecit, shkruesi nuk shkruan: «Kasneci tha», por: «Gjykatësi tha». Por ka të tjerë që dhentë nuk i dëgjuan, tek të cilët zëri i Krishtit s'kishte vend: endacakë që flisnin gënjeshtra, dërdëllisnin gjëra boshe, trillonin kotësi, mashtronin të mjerët.

10. Pse, pra, thashë se kjo është një pikë më e rëndësishme? Ç'ka atje të errët e të vështirë për t'u kuptuar? Dëgjoni, ju lutem. Ja, vetë Zoti Jisu Krisht erdhi dhe predikoi. Shumë më me siguri ai ishte zëri i Bariut, meqë u shqiptua nga vetë goja e Bariut. Sepse, nëse zëri i Bariut erdhi nëpërmjet profetëve, sa më tepër e shqiptoi zërin e Bariut vetë gjuha e Bariut? E megjithatë jo të gjithë e dëgjuan. Po ç'të mendojmë? Ata që e dëgjuan, ishin dhen? Ja: Juda dëgjoi, dhe ishte ujk: ndoqi, por, veshur me lëkurë dhensh, i ngrinte kurthe Bariut. Disa të tjerë, nga ata që kryqëzuan Krishtin, nuk dëgjuan, e megjithatë ishin dhen; sepse të tillë pa Ai në turmë, kur tha: «Kur ta keni ngritur lart Birin e njeriut, atëherë do ta dini se Unë jam.» Tani, si të zgjidhet kjo çështje? Ata që nuk janë dhen dëgjojnë, dhe ata që janë dhen nuk dëgjojnë. Disa, që janë ujqër, ndjekin zërin e Bariut; e disa, që janë dhen, i kundërvihen. Në fund fare, dhentë e vrasin Bariun. Çështja zgjidhet; sepse dikush, si përgjigje, thotë: por, kur nuk dëgjonin, ende s'ishin dhen, ishin atëherë ujqër: zëri, kur u dëgjua, i ndryshoi, dhe nga ujqër i shndërroi në dhen; dhe kështu, kur u bënë dhen, dëgjuan, e gjetën Bariun dhe e ndoqën. I ndërtuan shpresat mbi premtimet e Bariut, sepse iu bindën urdhërimeve të Tij.

11. Ajo çështje u zgjidh disi, dhe ndoshta e kënaq secilin. Por unë kam ende një shqetësim, dhe atë që më shqetëson do t'jua ndaj, që, duke hetuar bashkë në një farë mënyre, të gjendem, nëpërmjet zbulesës së Tij, i denjë bashkë me ju të arrij zgjidhjen. Dëgjoni, pra, se ç'më bën të mendohem. Nëpërmjet profetit Ezekiel Zoti i qorton barinjtë, dhe, ndër të tjera, thotë për delen: «Delen që endej nuk e keni kthyer mbrapsht.» Ai edhe e quan endacake, edhe e quan dele. Po të ishte dele ndërsa endej, zërin e kujt po dëgjonte, që ta çonte në rrugë të gabuar? Sepse, pa dyshim, nuk do të endej po të dëgjonte zërin e bariut: por u end pikërisht ngaqë dëgjoi një zë tjetër; dëgjoi zërin e vjedhësit dhe të kusarit. Po dhentë, me siguri, nuk e dëgjojnë zërin e kusarëve. «Ata që erdhën», tha Ai (dhe duhet ta kuptojmë: larg meje), domethënë: «ata që erdhën larg meje janë vjedhës dhe kusarë, dhe dhentë nuk i dëgjuan». O Zot, po dhentë nuk i dëgjuan, si mund të endet delja? Po të dëgjojnë dhentë vetëm Ty, dhe Ti je e vërteta, ai që dëgjon të vërtetën, me siguri, s'mund të bjerë në gabim. Por ato gabojnë, dhe quhen dhen. Sepse, po të mos quheshin dhen pikërisht në mes të bredhjes së tyre, Ezekieli nuk do të thoshte: «Delen që endej nuk e keni kthyer mbrapsht.» Si është njëkohësisht edhe endacake edhe dele? Mos dëgjoi zërin e një tjetri? Po me siguri «dhentë nuk i dëgjuan». Prandaj, shumë veta pikërisht tani po mblidhen në vathën e Krishtit, dhe, nga heretikë, po bëhen katolikë. Shpëtohen nga vjedhësit dhe u kthehen barinjve: dhe ndonjëherë murmurisin, e lodhen prej Atij që i thërret mbrapsht, dhe s'e njohin vërtet atë që do t'i vriste; megjithatë, kur, pas një përpjekjeje, kanë ardhur ata që janë dhen, e njohin zërin e Bariut, gëzohen që erdhën dhe kanë turp për bredhjen e tyre. Kur, pra, mburreshin me atë gjendje gabimi si me të vërtetën, dhe me siguri s'dëgjonin zërin e Bariut, por ndiqnin një tjetër, ishin dhen apo jo? Po të ishin dhen, si mund të ndodhë që dhentë nuk i dëgjojnë të huajt? Po të mos ishin dhen, përse qortimi drejtuar atyre të cilëve u thuhet: «Delen që endej nuk e keni kthyer mbrapsht»? Edhe në rastin e atyre që janë bërë tashmë të krishterë katolikë, dhe besimtarë premtues, ndonjëherë ndodhin të këqija: mashtrohen e bien në gabim, dhe pas gabimit rikthehen. Kur mashtroheshin kështu, dhe ripagëzoheshin, ose, pas shoqërimit me vathën e Zotit, ktheheshin sërish në gabimin e tyre të mëparshëm, ishin dhen apo jo? Sigurisht që ishin katolikë. Po të ishin katolikë besnikë, ishin dhen. Po të ishin dhen, si vallë mund të dëgjonin zërin e një të huaji, kur Zoti thotë: «Dhentë nuk i dëgjuan»?

12. Dëgjoni, vëllezër, sa e madhe është rëndësia e kësaj çështjeje. Them, pra: «Zoti i njeh ata që janë të Tijtë.» I njeh ata që u paranjohën, i njeh ata që u paracaktuan; sepse për Të është thënë: «Sepse ata që i paranjohu, ata edhe i paracaktoi të bëhen të ngjashëm me shëmbëllimin e Birit të Tij, që Ai të jetë i parëlinduri ndër shumë vëllezër. Për më tepër, ata që i paracaktoi, ata edhe i thirri; dhe ata që i thirri, ata edhe i drejtësoi; dhe ata që i drejtësoi, ata edhe i lavdëroi. Në qoftë se Perëndia është me ne, kush mund të jetë kundër nesh?» Shto edhe këtë: «Ai që nuk e kurseu Birin e vet, por e dorëzoi për të gjithë ne, si nuk do të na dhurojë bashkë me Të edhe çdo gjë?» Po ç'«ne»? Ata që janë të paranjohur, të paracaktuar, të drejtësuar, të lavdëruar; për të cilët vijon: «Kush do të ngrejë padi kundër të zgjedhurve të Perëndisë?» Prandaj «Zoti i njeh ata që janë të Tijtë»; ata janë dhentë. Të tillët ndonjëherë nuk e njohin veten, por Bariu i njeh, sipas këtij paracaktimi, kësaj paranjohjeje të Perëndisë, sipas zgjedhjes së dhenve përpara themelimit të botës; sepse kështu thotë edhe apostulli: «Ashtu sikurse na zgjodhi në Të përpara themelimit të botës.» Sipas kësaj paranjohjeje e paracaktimi hyjnor, pra, sa dhen janë jashtë, sa ujqër brenda! e sa dhen janë brenda, sa ujqër jashtë! Sa veta jetojnë tani në shthurje, e që do të bëhen të dëlirë! sa veta blasfemojnë Krishtin, e që do të besojnë tek Ai! sa veta i jepen dehjes, e që do të bëhen të përmbajtur! sa veta grabitin pasurinë e të tjerëve, e që do të japin falas nga e tyrja! Megjithatë, tani për tani dëgjojnë zërin e një tjetri, ndjekin të huaj. Po kështu, sa veta lavdërojnë brenda, e që do të blasfemojnë; janë të dëlirë, e që do të bëhen kurvarë; janë të përmbajtur, e që do të zhyten më pas në pije; qëndrojnë në këmbë, e që së shpejti do të bien! Këta nuk janë dhentë. (Sepse flasim për ata që u paracaktuan, për ata që Zoti i njeh se janë të Tijtë.) E megjithatë këta, për sa kohë qëndrojnë në rrugë të drejtë, e dëgjojnë zërin e Krishtit. Po, këta dëgjojnë, të tjerët jo; e megjithatë, sipas paracaktimit, këta nuk janë dhen, kurse të tjerët janë.

13. Mbetet ende çështja, të cilën tani mendoj se, ndërkohë, mund të zgjidhet kështu. Ka një zë të njëfarë lloji, ka, them, një lloj zëri të Bariut: falë tij dhentë nuk dëgjojnë të huaj, dhe ata që nuk janë dhen nuk e dëgjojnë Krishtin. Ç'fjalë është kjo! «Ai që do të durojë deri në fund, ai do të shpëtojë.» Askush nga të Tijtë nuk mbetet i ftohtë ndaj një zëri të tillë, kurse i huaji nuk e dëgjon: prandaj edhe ua shpall të parëve, që secili të qëndrojë me ngulm bashkë me Të deri në fund; por për atë që i mungon një qëndrueshmëri e tillë me Të, një fjalë e tillë mbetet e padëgjuar. Dikush ka ardhur te Krishti, dhe ka dëgjuar fjalë pas fjale, të një lloji e të një tjetri, të gjitha të vërteta, të gjitha shpëtimtare; dhe ndër të tjerat është edhe kjo thënie: «Ai që do të durojë deri në fund, ai do të shpëtojë.» Ai që e ka dëgjuar këtë është një nga dhentë. Por ndoshta kishte dikë që e dëgjoi me mospëlqim, me ftohtësi, dhe e dëgjoi si zë të një të huaji. Nëse ishte i paracaktuar, u end për një kohë, por nuk humbi përgjithmonë: kthehet të dëgjojë atë që e la pas dore, të bëjë atë që dëgjoi. Sepse, po të jetë një nga ata që janë paracaktuar, atëherë Perëndia i ka paranjohur si vetë bredhjen e tij, ashtu edhe kthimin e tij të ardhshëm: po të jetë endur larg, do të kthehet të dëgjojë atë zë të Bariut, dhe të ndjekë Atë që thotë: «Ai që do të durojë deri në fund, ai do të shpëtojë.» Zë i mirë është, vëllezër; i vërtetë e barinjsh, vetë zëri i shpëtimit në tendat e të drejtëve. Sepse është e lehtë të dëgjosh Krishtin, e lehtë të lëvdosh Ungjillin, e lehtë t'i duartrokitësh predikuesit: por të durosh deri në fund, kjo u përket vetëm dhenve që dëgjojnë zërin e Bariut. Të bie një ngasje: duro deri në fund, sepse ngasja nuk do të durojë deri në fund. Po cili është ai fund deri ku do të durosh? Deri sa të arrish në fund të udhës sate. Sepse, për sa kohë nuk e dëgjon Krishtin, Ai është kundërshtari yt në udhë, domethënë në këtë jetë të vdekshme. E ç'thotë Ai? «Pajtohu me kundërshtarin tënd shpejt, ndërsa je në udhë me të.» Ke dëgjuar, ke besuar, je pajtuar. Po të kesh qenë në armiqësi, pajtohu. Po të kesh gjetur rastin të vish në pajtim, mos e zgjat më grindjen. Sepse ti nuk e di se kur do të mbarojë udha jote, kurse Ai e di. Po të jesh dele, dhe po të durosh deri në fund, do të shpëtosh: dhe pikërisht prandaj të Tijtë nuk e përbuzin atë zë, kurse të huajt nuk e dëgjojnë. Sipas mundësisë sime, ashtu si më dha Ai fuqinë, ose jua kam shpjeguar, ose e kam shqyrtuar bashkë me ju një çështje me thellësi të madhe. Po të mos ketë arritur ndonjë ta kuptojë plotësisht, le ta ruajë përshpirtshmërinë e tij, dhe e vërteta do t'i zbulohet: dhe ata që kanë kuptuar le të mos mburren se janë më të shpejtë në kurriz të më të ngadaltëve, që të mos ndodhë që, në mburrjen e tyre, të dalin nga shtegu, dhe të ngadaltët të arrijnë më lehtë te caku. Por të gjithë ne le të udhëhiqemi prej Atij të cilit i themi: «Më udhëhiq, o Zot, në udhën tënde, dhe do të eci në të vërtetën tënde.»

14. Nëpërmjet kësaj, pra, që Zoti e ka shpjeguar, se Ai Vetë është dera, le të gjejmë hyrje te ajo që Ai parashtroi, por nuk e shpjegoi. Dhe, vërtet, se cili është Bariu, ndonëse nuk na e ka thënë në pjesën që lexuam sot, prapëseprapë na e thotë fare qartë në atë që vjen më pas: «Unë jam Bariu i mirë.» Dhe, edhe sikur të mos e kishte thënë, cilin tjetër, veç Vetes së Tij, do të duhej të kishim kuptuar në ato fjalë ku thotë: «Ai që hyn nga dera është Bariu i dhenve. Atij ia hap derëtari: dhe dhentë ia dëgjojnë zërin: dhe i thërret dhentë e veta me emër, dhe i nxjerr jashtë. Dhe, kur i qet jashtë dhentë e veta, shkon përpara tyre, dhe dhentë e ndjekin: sepse ia njohin zërin»? Sepse kush tjetër i thërret dhentë e veta me emër, dhe i çon që andej drejt jetës së përjetshme, veç Atij që i njeh emrat e atyre që janë paracaktuar? Prandaj u tha dishepujve të Tij: «Gëzohuni që emrat tuaj janë shkruar në qiell»; sepse pikërisht prej kësaj i thërret me emër. Dhe kush tjetër i nxjerr jashtë, veç Atij që ua heq mëkatet, që, të çliruar nga prangat e tyre të rënda, të mund ta ndjekin? Dhe kush ka shkuar përpara tyre në vendin ku ata do ta ndjekin, veç Atij që, si u ngjall prej të vdekurve, nuk vdes më; dhe vdekja s'ka më pushtet mbi Të; dhe që, kur ishte i dukshëm këtu në mish, tha: «O Atë, dua që edhe ata që më ke dhënë të jenë bashkë me mua atje ku jam unë»? Prandaj thotë: «Unë jam dera: nëpërmjet meje, po të hyjë ndokush, do të shpëtojë, dhe do të hyjë e do të dalë, dhe do të gjejë kullotë.» Në këtë tregon qartë se jo vetëm Bariu, por edhe dhentë hyjnë nga dera.

15. Po ç'është kjo: «do të hyjë e do të dalë, dhe do të gjejë kullotë»? Të hysh vërtet në Kishë nëpërmjet Krishtit, që është dera, është gjë tejet e mirë; por të dalësh nga Kisha, siç thotë po ky Joan Ungjillori në letrën e tij, «Dolën nga mesi ynë, por nuk ishin nga ne», është, sigurisht, gjë krejt ndryshe nga e mira. Një dalje të tillë, pra, Bariu i mirë s'mund ta lëvdonte, kur tha: «Dhe do të hyjë e do të dalë, dhe do të gjejë kullotë.» Ka, pra, jo vetëm një farë hyrjeje, por edhe një farë daljeje që është e mirë, nëpërmjet derës së mirë, që është Krishti. Po cila është ajo dalje e lëvdueshme dhe e bekuar? Do të thoshja, në të vërtetë, se ne hyjmë kur i përkushtohemi ndonjë veprimtarie të brendshme të mendimit; dhe dalim, kur i vihemi ndonjë pune vepruese përjashta: dhe, meqë, siç thotë apostulli, Krishti banon në zemrat tona me anë të besimit, të hysh nëpërmjet Krishtit do të thotë t'i jepesh mendimit në përputhje me atë besim; kurse të dalësh nëpërmjet Krishtit do të thotë, po në përputhje me atë besim, t'u vihesh punëve të jashtme, domethënë përpara të tjerëve. Prandaj lexojmë edhe në një psalm: «Njeriu del në punën e tij»; dhe vetë Zoti thotë: «Le të shkëlqejnë veprat tuaja përpara njerëzve.» Por më pëlqen më shumë që vetë e Vërteta, si Bari i mirë e, pra, Mësues i mirë, na ka kujtuar në një farë mase se si duhet t'i kuptojmë fjalët e Tij «do të hyjë e do të dalë, dhe do të gjejë kullotë», kur shtoi më pas: «Vjedhësi nuk vjen veçse për të vjedhur, e për të vrarë, e për të shkatërruar: unë erdha që të kenë jetë, dhe që ta kenë me tepri.» Sepse më duket se donte të thoshte: Që të kenë jetë kur hyjnë, dhe ta kenë me tepri kur dalin. Sepse askush nuk mund të dalë nëpërmjet derës (domethënë nëpërmjet Krishtit) drejt asaj jete të përjetshme që do të shfaqet para syve, po të mos ketë hyrë, nëpërmjet po asaj dere (domethënë nëpërmjet po atij Krishti), në kishën e Tij, që është vatha e Tij, drejt jetës së përkohshme, e cila jetohet në besim. Prandaj thotë: «Unë erdha që të kenë jetë», domethënë besimin, që vepron me anë të dashurisë; me anë të këtij besimi ata hyjnë në vathë që të jetojnë, sepse i drejti rron prej besimit: «dhe që ta kenë me tepri», ata që, duke duruar deri në fund, dalin nëpërmjet po asaj dere, domethënë nëpërmjet besimit të Krishtit; sepse si besimtarë të vërtetë vdesin, dhe do të kenë jetë me tepri kur të arrijnë atje ku Bariu ka shkuar përpara tyre, ku nuk do të vdesin më. Ndonëse, pra, nuk mungon kullota as këtu në vathë (sepse fjalët «dhe do të gjejë kullotë» mund t'i kuptojmë se u drejtohen të dyjave, domethënë edhe hyrjes së tyre edhe daljes së tyre), prapëseprapë vetëm atje do të gjejnë kullotën e vërtetë, ku do të ngopen ata që kanë uri e etje për drejtësi, atë kullotë që e gjeti ai të cilit iu tha: «Sot do të jesh bashkë me mua në parajsë.» Por se si Ai Vetë është dera, dhe Ai Vetë Bariu, kështu që edhe Ai, në një farë kuptimi, mund të merret sikur hyn e del nëpërmjet vetes së Tij, dhe cili është derëtari, do të ishte tepër e gjatë ta shqyrtonim sot, dhe, sipas hirit që na jep Ai Vetë, ta zbërthenim me anë të një shtjellimi.