Joani 11:1–54

1. Ndër të gjitha mrekullitë që bëri Zoti ynë Jisu Krisht, ngjallja e Llazarit zë një nga vendet e para në predikim. Por, po ta shqyrtojmë me kujdes se kush e bëri, na takon më shumë të gëzohemi sesa të çuditemi. Një njeri u ngjall prej Atij që e krijoi njeriun, sepse Ai është i Vetëmlinduri i Atit, nëpërmjet të cilit, siç e dini, u bënë të gjitha. Dhe në qoftë se të gjitha u bënë nëpërmjet Tij, ç'mrekulli është që një njeri u ngjall prej Tij, kur çdo ditë kaq shumë veta sillen në jetë me fuqinë e Tij? Është vepër më e madhe të krijosh njerëz sesa t'i ngjallësh sërish prej së vdekurish. E megjithatë Ai denjoi edhe të krijojë, edhe të ngjallë: t'i krijojë të gjithë, të ngjallë disa. Ndonëse Zoti Jisu bëri shumë vepra të tilla, jo të gjitha janë shkruar, ashtu siç dëshmon vetë ky Shën Joan Ungjillori, se Krishti Zot tha e bëri shumë gjëra që nuk janë shkruar; por u zgjodhën për t'u shkruar ato që dukeshin të mjaftueshme për shpëtimin e besimtarëve. Sapo dëgjuat se Zoti Jisu ngjalli një të vdekur, dhe kjo mjafton që të mësoni se, po të donte, mund t'i ngjallte të gjithë të vdekurit. Vërtet, pikërisht këtë vepër Ai e ka ruajtur në duart e Veta deri në fund të botës. Sepse, ndërsa dëgjuat se me një mrekulli të madhe ngjalli prej varrit një njeri që kishte katër ditë të vdekur, «po vjen ora», siç thotë Ai vetë, «kur të gjithë ata që janë në varre do të dëgjojnë zërin e Tij dhe do të dalin». Ngjalli një njeri që kishte qelbur, e megjithatë në atë trup të kalbur ishte ende trajta e gjymtyrëve; por ditën e fundit, me një fjalë të vetme, do ta shndërrojë hirin në mish njeriu. Mirëpo atëherë duhej të bëheshin vetëm disa vepra të tilla, që ne, duke i marrë si shenja të fuqisë së Tij, të vëmë besimin tek Ai dhe të përgatitemi për atë ngjallje që do të jetë për jetë e jo për gjyq. Kështu, pra, Ai thotë: «Po vjen ora kur të gjithë ata që janë në varre do të dëgjojnë zërin e Tij dhe do të dalin: ata që bënë të mira, në ngjalljen e jetës, dhe ata që bënë të liga, në ngjalljen e dënimit».

2. Kemi lexuar, gjithsesi, në Ungjill për tre të vdekur që u ngjallën nga Zoti, dhe le të shpresojmë, për ndonjë qëllim të mirë. Sepse veprat e Zotit nuk janë thjesht vepra, por shenja. Dhe në qoftë se janë shenja, përveç natyrës së tyre të mrekullueshme, kanë edhe një kuptim të vërtetë; dhe ta gjesh këtë kuptim në vepra të tilla është punë disi më e vështirë sesa t'i lexosh a t'i dëgjosh. Ne po dëgjonim me çudi, si përpara ndonjë mrekullie të fuqishme që shpaloset para syve, teksa lexohej në Ungjill se si Llazari u kthye në jetë. Po t'i kthejmë mendimet drejt veprave edhe më të mrekullueshme të Krishtit, kushdo që beson ngjallet sërish; po t'i vëmë të gjithë veshin dhe të kuptojmë atë lloj vdekjeje më të tmerrshme, kushdo që mëkaton vdes. Por çdo njeri i trembet vdekjes së mishit; pak veta i tremben vdekjes së shpirtit. Përsa i përket vdekjes së mishit, që patjetër do të vijë njëherë, të gjithë ruhen nga afrimi i saj: nga kjo buron gjithë mundi i tyre. Njeriu, që është caktuar të vdesë, mundohet të shmangë vdekjen; e megjithatë njeriu, që është caktuar të rrojë përjetë, nuk mundohet të reshtë së mëkatuari. Dhe kur mundohet të shmangë vdekjen, mundohet kot, sepse e vetmja gjë që fiton është ta shtyjë vdekjen për pak, jo t'i shpëtojë; por, po të reshtë së mëkatuari, mundi i tij do të pushojë dhe do të rrojë përjetë. Ah, sikur të mund t'i zgjonim njerëzit, dhe të zgjoheshim bashkë me ta, që ta duam jetën që qëndron po aq sa njerëzit e duan atë që shkon e ikën! Çfarë nuk bën njeriu kur ndodhet në rrezik vdekjeje? Kur shpata u varej mbi kokë, njerëzit kanë dhënë çdo mjet jetese që kishin mënjanuar. A ka njeri që nuk ka dorëzuar menjëherë gjithçka, për t'i shpëtuar vrasjes? E megjithatë, ndoshta prapë u vra. A ka njeri që, për të shpëtuar jetën, nuk ka qenë gati të humbë menjëherë mjetet e jetesës dhe të parapëlqejë një jetë lypësi sesa një vdekje të shpejtë? Kujt i është thënë: Nisu për në det, po deshe të shpëtosh kokën, dhe është vonuar ta bëjë? Kujt i është thënë: Vër dorë në punë, po deshe të ruash jetën, dhe ka mbetur përtac? Fare pak kërkon Perëndia prej nesh, që të rrojmë përjetë, dhe ne nuk kujdesemi t'i bindemi. Perëndia nuk të thotë: Humb gjithçka që ke, që të rrosh pak kohë të munduar; por: Jepu të varfërve prej asaj që ke, që të rrosh përherë pa mundim. Ata që e duan këtë jetë të përkohshme, që është e tyrja, por jo kur ta duan e as sa ta duan, na dalin akuzues; kurse ne nuk e akuzojmë veten nga ana jonë, aq të plogësht jemi, aq të vakët për të fituar jetën e përjetshme, e cila do të jetë e jona po ta duam, dhe do të jetë e pavdekshme kur ta kemi; ndërsa kjo vdekje, së cilës i trembemi, me gjithë ngurrimin tonë, do të jetë prapë e jona në zotërim.

3. Në qoftë se, pra, Zoti, në madhështinë e hirit dhe të mëshirës së Tij, i ngjall shpirtrat tanë, që të mos vdesim përjetë, mund ta kuptojmë fare mirë se ata tre të vdekur që Ai ngjalli në trup kanë njëfarë kuptimi figurativ të asaj ngjalljeje të shpirtit që kryhet me anë të besimit. Ngjalli të bijën e kryetarit të sinagogës, ndërsa dergjej ende në shtëpi; ngjalli djalin e ri të së vesë, ndërsa e mbanin jashtë portave të qytetit; dhe ngjalli Llazarin, kur kishte katër ditë në varr. Le t'i vërë secili veshin shpirtit të vet: kur mëkaton, vdes; mëkati është vdekja e shpirtit. Por ndonjëherë mëkati kryhet vetëm në mendim. Ndjeve kënaqësi për diçka të ligë, pranove ta kryeje, mëkatove; ai pranim të vrau: por vdekja është e brendshme, sepse mendimi i lig ende nuk ishte pjekur në vepër. Zoti la të kuptohej se do të ngjallte një shpirt të tillë, kur ngjalli atë vajzë, që ende nuk ishte nxjerrë për varrim, por dergjej e vdekur në shtëpi, sikur mëkati të rrinte ende i fshehur. Por, në qoftë se jo vetëm ke ushqyer një ndjenjë kënaqësie për të ligën, por edhe ke bërë vepër të ligë, atëherë, si të thuash, ke nxjerrë të vdekurin jashtë portës: je tashmë përjashta dhe po të çojnë drejt varrit. Megjithatë edhe një të tillë Zoti e ngjalli dhe ia ktheu nënës së vet të ve. Në qoftë se ke mëkatuar, pendohu, dhe Zoti do të të ngjallë e do të të kthejë tek nëna jote, Kisha. Shembulli i tretë i vdekjes është Llazari. Është një lloj i rëndë vdekjeje, që dallohet si zakon i së keqes. Sepse është një gjë të biesh në mëkat, e tjetër të bësh zakon të mëkatuarit. Ai që bie në mëkat dhe menjëherë i nënshtrohet ndreqjes, do të kthehet shpejt në jetë, sepse ende nuk është ngatërruar në zakon, ende nuk është shtënë në varr. Por ai që është mësuar me mëkatin, është varrosur, dhe me të drejtë thuhet për të «qelbet»; sepse karakteri i tij, si ndonjë erë e keqe e tmerrshme, fillon të dëgjohet keq. Të tillë janë të gjithë ata që janë mësuar me krimin, të shthurur në zakone. I thua një njeriu të tillë: Mos vepro kështu. Por kur do të të dëgjojë ai mbi të cilin dheu është grumbulluar kështu, që po lëshon kalbësirë dhe është shtypur nën peshën e zakonit? E megjithatë fuqia e Krishtit nuk ishte e pamjaftueshme për ta kthyer edhe një të tillë në jetë. E dimë, e kemi parë, shohim çdo ditë njerëz që ndryshojnë zakonet më të këqija dhe që marrin një jetë më të mirë se ajo e atyre që i qortonin. Ti e urreje një njeri të tillë: shih vetë motrën e Llazarit (në qoftë se vërtet ishte ajo që leu këmbët e Zotit me vaj erëkëndshëm dhe fshiu me flokët e saj atë që kishte larë me lot), e cila pati një ngjallje më të mirë se i vëllai; ajo u çlirua nga barra e rëndë e një jete mëkatare. Sepse ishte mëkatare e njohur, dhe u tha për të: «Iu falën mëkatet e shumta, sepse deshi shumë.» Shohim shumë të tillë, njohim shumë: askush le të mos e humbë shpresën, por askush le të mos i besojë tepër vetes. Si njëra, ashtu edhe tjetra janë të mbrapshta. Ngurrimi yt për të mos e humbur shpresën le të marrë atë kthesë që të të shpjerë të zgjedhësh Atë tek i cili vetëm mund të mbështetesh me të drejtë.

4. Kështu, pra, Zoti ngjalli edhe Llazarin. Dëgjuat çfarë lloj njeriu përfaqëson ai, me fjalë të tjera, ç'do të thotë ngjallja e Llazarit. Le ta lexojmë tani, pra, fragmentin; dhe, meqë shumçka në këtë lexim është tashmë e qartë, nuk do të hyjmë në ndonjë shtjellim të hollësishëm, që të ndalemi më thellë te pikat e nevojshme. «Ishte një njeri i sëmurë, Llazari nga Betania, fshati i Marisë dhe i Martës, motrave të tij.» Në leximin e mëparshëm kujtoni se Zoti u shpëtoi duarve të atyre që kërkonin ta vrisnin me gurë, dhe shkoi matanë Jordanit, ku pagëzonte Joani. Kur, pra, Zoti nguli aty banimin e Tij, Llazari u sëmur në Betani, që ishte një fshat afër Jerusalemit.

5. «Por Maria ishte ajo që leu Zotin me vaj erëkëndshëm dhe i fshiu këmbët me flokët e saj, e vëllai i së cilës, Llazari, ishte i sëmurë. Prandaj motrat dërguan njerëz tek Ai, duke thënë.» Tani e kuptojmë ku e dërguan lajmin, domethënë atje ku ishte Zoti; sepse Ai ishte larguar, siç e dini, matanë Jordanit. I dërguan lajmëtarë Zotit për t'i thënë se i vëllai ishte i sëmurë. Ai vonoi ta shëronte, që të mund ta ngjallte. Po cili ishte lajmi që dërguan motrat? «Zot, ja, ai që Ti do është i sëmurë.» Nuk thanë: Eja; sepse për atë që do, mjaftonte vetëm njoftimi. Nuk guxuan të thoshin: Eja e shëroje; nuk guxuan të thoshin: Urdhëro atje, dhe do të bëhet këtu. E pse jo kështu me to, në qoftë se pikërisht mbi këto baza u lëvdua besimi i centurionit? Sepse ai tha: «Nuk jam i denjë të hysh nën çatinë time; por thuaj vetëm një fjalë, dhe shërbëtori im do të shërohet.» Fjalë të tilla nuk thanë këto gra, por vetëm: «Zot, ja, ai që Ti do është i sëmurë.» Mjafton që Ti e di; sepse Ti nuk je nga ata që duan e pastaj braktisin. Por dikush thotë: Si mund të përfaqësohej një mëkatar me anë të Llazarit, dhe të ishte i dashur aq shumë prej Zotit? Le ta dëgjojë Atë kur thotë: «Nuk erdha të thërras të drejtët, por mëkatarët.» Sepse, po të mos i kishte dashur Perëndia mëkatarët, nuk do të kishte zbritur nga qielli në dhé.

6. «Por, kur Jisui dëgjoi këtë, tha: Kjo sëmundje nuk është për vdekje, por për lavdinë e Perëndisë, që Biri i Perëndisë të lavdërohet.» Një lavdërim i tillë i Vetes nuk i shtoi gjë madhështisë së Tij, por na solli dobi neve. Prandaj thotë «nuk është për vdekje», sepse edhe ajo vdekje vetë nuk ishte për vdekje, por më tepër për të kryer një mrekulli me anë të së cilës njerëzit të udhëhiqeshin drejt besimit në Krishtin dhe kështu t'i shpëtonin vdekjes së vërtetë. Dhe vëreni si Zoti, si të thuash tërthorazi, e quajti Veten Perëndi, për hir të disave që mohojnë se Biri është Perëndi. Sepse ka heretikë që bëjnë një mohim të tillë, se Biri i Perëndisë është Perëndi. Le të dëgjojnë këtu: «Kjo sëmundje», thotë, «nuk është për vdekje, por për lavdinë e Perëndisë.» Për ç'lavdi? Për lavdinë e cilit Perëndi? Dëgjoni se ç'vjen më pas: «Që Biri i Perëndisë të lavdërohet.» «Kjo sëmundje», pra, thotë, «nuk është për vdekje, por për lavdinë e Perëndisë, që Biri i Perëndisë të lavdërohet nëpërmjet saj.» Nëpërmjet çfarë? Nëpërmjet asaj sëmundjeje.

7. «Jisui e donte Martën dhe të motrën, Marinë, dhe Llazarin.» Njëri i sëmurë, të tjerat të pikëlluara, të gjithë të dashur: por Ai që i donte ishte njëkohësisht Shpëtimtari i të sëmurit, madje edhe më tepër, Ngjallësi i të vdekurit dhe Ngushëlluesi i të pikëlluarave. «Kur dëgjoi, pra, se ishte i sëmurë, qëndroi edhe dy ditë në po atë vend.» I çuan fjalë: Ai qëndroi ku ishte; dhe koha rrodhi derisa u mbushën katër ditë. Dhe kjo jo më kot, qoftë vetëm ngaqë ndoshta, madje me siguri, edhe vetë numri i ditëve ka njëfarë kuptimi të fshehtë. «Pastaj, pas kësaj, u thotë përsëri nxënësve të Tij: Le të shkojmë në Jude», atje ku pothuajse e kishin vrarë me gurë, dhe prej nga me sa dukej ishte larguar pikërisht për t'i shpëtuar goditjes me gurë. Sepse si njeri u largua; por u kthye sikur t'i kishte harruar të gjitha dobësitë, për të treguar fuqinë e Tij. «Le të shkojmë», tha, «në Jude.»

8. Dhe tani shihni si u tmerruan nxënësit prej fjalëve të Tij. «Nxënësit i thonë: Mësues, tani vonë hebrenjtë kërkuan të të vrisnin me gurë, dhe Ti po shkon prapë atje? Jisui u përgjigj: A nuk i ka dita dymbëdhjetë orë?» Ç'do të thotë një përgjigje e tillë? Ata i thanë: «Tani vonë hebrenjtë kërkuan të të vrisnin me gurë, dhe Ti po shkon prapë atje», që të të vrasin me gurë? Dhe Zoti: «A nuk i ka dita dymbëdhjetë orë? Në qoftë se dikush ecën ditën, nuk pengohet, sepse sheh dritën e kësaj bote; por, në qoftë se ecën natën, pengohet, sepse nuk ka dritë në të.» Ai foli për ditën, por për të kuptuarit tonë ishte sikur të ishte ende natë. Le ta thërrasim Ditën që të dëbojë natën dhe të na ndriçojë zemrat me dritë. Sepse çfarë deshi të thoshte Zoti? Me sa mund të gjykoj, dhe ashtu si lartësia e thellësia e kuptimit të Tij shpërthen në dritë, Ai deshi t'ua rrëzonte dyshimin e mosbesimin. Sepse ata, me këshillën e tyre, donin ta ruanin Zotin nga vdekja, Atë që kishte ardhur për të vdekur, që të shpëtonin veten nga vdekja. Në mënyrë të ngjashme, edhe në një vend tjetër, Shën Pjetri, që e donte Zotin, por ende nuk e kishte kuptuar plotësisht arsyen e ardhjes së Tij, u tremb se mos vdiste Ai, dhe kështu i shkaktoi pakënaqësi Jetës, domethënë vetë Zotit; sepse, kur Ai po u linte të kuptonin nxënësve çfarë do të vuante në Jerusalem prej duarve të hebrenjve, Pjetri u përgjigj ndër të tjerët dhe tha: «Larg qoftë prej Teje, Zot; ki mëshirë për Veten: kjo nuk do të ndodhë me Ty.» Dhe menjëherë Zoti u përgjigj: «Shporru prapa meje, Satana: sepse ti nuk i ke ndër mend gjërat e Perëndisë, por ato të njerëzve.» E megjithatë pak më parë, kur rrëfeu Birin e Perëndisë, kishte merituar lëvdatë: sepse dëgjoi fjalët: «Lum ti, Simon Barjona: sepse mishi dhe gjaku nuk ta zbuluan këtë, por Ati im që është në qiej.» Atij që i kishte thënë «Lum ti», tani i thotë «Shporru prapa meje, Satana»; sepse nuk ishte prej vetes që ishte i lumtur. Po prej çeje, atëherë? «Sepse mishi dhe gjaku nuk ta zbuluan këtë, por Ati im që është në qiej.» Shih, kështu je i lumtur, jo prej ndonjë gjëje që është e jotja, por prej asaj që është imja. Jo se unë jam Ati, por se të gjitha ato që ka Ati janë të miat. Por, në qoftë se lumturia e tij erdhi prej vetë veprës së Zotit, prej veprës së kujt erdhi që ai u bë Satana? Ai vetë na e thotë: sepse e dha arsyen e një lumturie të tillë, kur tha: «Mishi dhe gjaku nuk ta zbuluan këtë, por Ati im që është në qiej»: kjo është shkaku i lumturisë sate. Por, sa për atë që thashë, «Shporru prapa meje, Satana», dëgjo edhe shkakun e saj: «Sepse ti nuk i ke ndër mend gjërat e Perëndisë, por ato të njerëzve.» Askush, pra, le të mos e lajkatojë veten: në atë që i është e natyrshme vetes, ai është Satana; në atë që është prej Perëndisë, ai është i lumtur. Sepse gjithçka që është e tija, prej nga vjen, veçse prej mëkatit të tij? Hiqe mëkatin, që është i yti. Drejtësia, thotë Ai, është e imja. Sepse çfarë ke ti që nuk e ke marrë? Prandaj, kur njerëzit deshën t'i jepnin këshillë Perëndisë, nxënësit Mësuesit të tyre, shërbëtorët Zotit të tyre, të sëmurët Mjekut të tyre, Ai i qortoi duke thënë: «A nuk i ka dita dymbëdhjetë orë? Në qoftë se dikush ecën ditën, nuk pengohet.» Ejani pas meje, po të mos doni të pengoheni; mos i jepni këshillë mua, prej të cilit duhet ta merrni. Me çfarë kanë të bëjnë, atëherë, fjalët «A nuk i ka dita dymbëdhjetë orë»? Vetëm kaq: që të tregonte Veten si ditën, Ai zgjodhi dymbëdhjetë nxënës. Në qoftë se unë jam dita, thotë, dhe ju jeni orët, a u takon orëve t'i japin këshillë ditës? Dita ndiqet nga orët, jo orët nga dita. Në qoftë se këta, pra, ishin orët, çfarë ishte Juda në një llogari të tillë? A ishte edhe ai ndër dymbëdhjetë orët? Në qoftë se ishte një orë, kishte dritë; dhe, në qoftë se kishte dritë, si u tradhtua Dita prej tij deri në vdekje? Por Zoti, duke folur kështu, parashikoi jo vetë Judën, por pasardhësin e tij. Sepse Judën, kur ra, e zëvendësoi Matia, dhe numri dymbëdhjetë u ruajt. Nuk ishte, pra, pa qëllim që Zoti zgjodhi dymbëdhjetë nxënës, por për të treguar se Ai vetë është Dita shpirtërore. Le t'i rrinë, pra, orët Ditës, le ta predikojnë Ditën, le të njihen e të ndriçohen prej Ditës, dhe me anë të predikimit të orëve le të besojë bota në Ditën. Dhe kështu, me pak fjalë, pikërisht këtë tha: Ejani pas meje, po të mos doni të pengoheni.

9. «Dhe pas kësaj u thotë atyre: Miku ynë Llazari fjeti; por unë po shkoj që ta zgjoj nga gjumi.» E vërtetë ishte ç'tha. Për të motrat ishte i vdekur, për Zotin ishte në gjumë. Ishte i vdekur për njerëzit, që nuk mund ta ngjallnin; por Zoti e zgjoi prej varrit po aq lehtë sa dikush zgjon një fjetës nga shtrati. Prandaj, për shkak të fuqisë së Vet, foli për të si të flinte; sepse edhe të tjerë, që janë të vdekur, shpesh përmenden në Shkrim si të fjetur; si atëherë kur apostulli thotë: «Por nuk dua të jeni në padije, vëllezër, për ata që flenë, që të mos hidhëroheni si të tjerët që nuk kanë shpresë.» Prandaj edhe ai foli për ta si të fjetur, sepse paralajmëronte ngjalljen e tyre. Dhe kështu, të gjithë të vdekurit janë në gjumë, si të mirët, ashtu edhe të këqijtë. Por, ashtu si te ata që flenë e zgjohen ditë për ditë ka një dallim të madh se ç'sheh secili në gjumin e vet, disa provojnë ëndrra të këndshme, të tjerë ëndrra aq të frikshme, sa kur zgjohen kanë frikë të flenë sërish se mos u kthehen: kështu edhe secili fle e zgjohet në rrethana të veçanta për të. Dhe ka dallim se në ç'lloj ruajtjeje mund të vihet dikush që më pas do të dalë para gjykatësit. Sepse lloji i ruajtjes ku vihen njerëzit varet nga rëndësia e çështjes: disa duhet të ruhen prej liktorëve, një detyrë e njerëzishme dhe e butë, që i shkon një qytetari; të tjerë u lihen nëpunësve vartës; disa të tjerë dërgohen në burg: dhe në vetë burgun jo të gjithë futen bashkë në birucat më të thella, por trajtohen sipas rëndësisë dhe peshës më të madhe të akuzave. Ashtu, pra, si ka lloje të ndryshme ruajtjeje ndër ata që merren me punët e shtetit, kështu ka lloje të ndryshme ruajtjeje për të vdekurit, dhe merita të ndryshme te ata që ngjallen sërish. Lypësi u mor në ruajtje, po ashtu edhe pasaniku: por njëri në gjirin e Abrahamit; tjetri atje ku pati etje dhe nuk gjeti asnjë pikë uji.

10. Prandaj, që kjo të shërbejë si rast për ta mësuar Dashurinë tuaj, të gjithë shpirtrat, kur largohen nga kjo botë, kanë pritje të ndryshme. Të mirët gëzim; të ligjtë mundime. Por, kur të ndodhë ngjallja, edhe gëzimi i të mirëve do të jetë më i plotë, edhe mundimet e të këqijve më të rënda, kur të mundohen në trup. Patriarkët e shenjtë, profetët, apostujt, dëshmorët dhe besimtarët e mirë janë pritur në paqe; por të gjithë kanë ende për të marrë, në fund, plotësimin e premtimeve hyjnore; sepse atyre u është premtuar edhe ngjallja e mishit, shkatërrimi i vdekjes dhe jeta e përjetshme me engjëjt. Këtë kemi për ta marrë të gjithë bashkë; sa për prehjen që jepet menjëherë pas vdekjes, secili, po të jetë i denjë për të, e merr kur vdes. Patriarkët e morën të parët, mendoni vetëm se prej çfarë prehen; profetët më pas; apostujt më vonë; dëshmorët e shenjtë edhe më vonë, dhe ditë për ditë të mirët e besnikët. Kështu, disa kanë kohë të gjatë në atë prehje, disa jo aq gjatë; të tjerë për më pak vjet, dhe të tjerë hyrja e të cilëve atje është ende më e re. Por, kur të zgjohen nga ky gjumë, të gjithë bashkë do të marrin plotësimin e premtimit.

11. «Miku ynë Llazari fjeti; por unë po shkoj që ta zgjoj nga gjumi. Atëherë nxënësit e Tij thanë» (sipas të kuptuarit të tyre u përgjigjën): «Zot, në qoftë se ka rënë në gjumë, do të bëhet mirë.» Sepse gjumi i të sëmurit zakonisht është shenjë shërimi. «Por Jisui kishte folur për vdekjen e tij, kurse ata menduan se fliste për prehjen e gjumit. Atëherë Jisui u tha haptas» (sepse më parë kishte folur disi errët, «ka fjetur»); prandaj u tha haptas: «Llazari vdiq. Dhe unë gëzohem për ju që nuk isha atje, që të besoni.» E di madje se ai vdiq, edhe pse nuk isha atje: sepse ai ishte lajmëruar jo si i vdekur, por si i sëmurë. Po ç'mund të mbetej e fshehur për Atë që e kishte krijuar, dhe në duart e të cilit kishte shkuar shpirti i njeriut që po vdiste? Prandaj tha: «Unë gëzohem për ju që nuk isha atje, që të besoni»: që tani të fillonin të çuditeshin se si Zoti mund të pohonte vdekjen e tij, të cilën as e kishte parë, as e kishte dëgjuar. Sepse këtu duhet të kemi veçanërisht ndër mend se edhe vetë nxënësit, që tashmë besonin tek Ai, e kishin besimin që ndërtohej me anë të mrekullive: jo që një besim, krejt i munguar deri atëherë, të fillonte të merrte jetë; por që ajo çka kishte lindur më parë të shtohej; ndonëse Ai përdori një shprehje të tillë sikur vetëm atëherë do të fillonin të besonin. Sepse nuk tha: «Unë gëzohem për ju», që besimi juaj të shtohet a të forcohet; por «që të besoni»; çka duhet kuptuar në kuptimin: që besimi juaj të jetë më i plotë e më i fuqishëm.

12. «Sidoqoftë, le të shkojmë tek ai. Atëherë Thomai, që quhet Binjaku, u tha bashkënxënësve: Le të shkojmë edhe ne, që të vdesim bashkë me Të. Erdhi, pra, Jisui dhe e gjeti se ai kishte katër ditë në varr.» Shumçka mund të thuhej për katër ditët, sipas zakonit të fragmenteve të errëta të Shkrimit, që mbajnë aq kuptime sa ka larmi ndër ata që i kuptojnë. Le të shprehim edhe ne mendimin tonë se ç'nënkuptohet me një njeri të vdekur prej katër ditësh. Sepse, ashtu si në rastin e mëparshëm të të verbrit e kuptojmë në njëfarë mënyre gjininë njerëzore, kështu edhe në rastin e këtij të vdekuri ndoshta duhen kuptuar shumë veta; sepse një gjë e vetme mund të përfaqësohet me figura të ndryshme. Kur lind një njeri, lind i vdekur që në fillim; sepse trashëgon mëkatin prej Adamit. Prandaj apostulli thotë: «Me anë të një njeriu të vetëm mëkati hyri në botë, dhe vdekja me anë të mëkatit; dhe kështu vdekja kaloi te të gjithë njerëzit, sepse të gjithë mëkatuan.» Ja ku e ke ditën e parë të vdekjes, sepse njeriu e trashëgon prej farës së vdekjes. Pastaj rritet dhe fillon t'i afrohet moshës së arsyes, që të njohë ligjin e natyrës, të cilin secili e ka të mbjellë në zemër: Atë që nuk do të ta bënin ty, mos ia bëj tjetrit. A mësohet kjo prej faqeve të një libri, e jo më tepër shkruhet disi në vetë natyrën tonë? A ke ndonjë dëshirë të të vjedhin? Sigurisht që jo. Ja ku e ke, pra, ligjin në zemrën tënde: Atë që nuk do ta pësoje, mos ki dëshirë ta bësh. Edhe ky ligj shkelet nga njerëzit; dhe ja ku e kemi, pra, ditën e dytë të vdekjes. Ligji u dha edhe në mënyrë hyjnore me anë të Moisiut, shërbëtorit të Perëndisë; dhe aty thuhet: «Mos vrit; mos shkel kurorën; mos jep dëshmi të rreme; ndero atin dhe nënën; mos lakmo pasurinë e të afërmit tënd; mos lakmo gruan e të afërmit tënd.» Ja ku e ke ligjin e shkruar, dhe edhe ai përçmohet: kjo është dita e tretë e vdekjes. Ç'mbetet? Vjen edhe Ungjilli, predikohet mbretëria e qiejve, Krishti shpallet kudo; Ai kërcënon me ferr, premton jetën e përjetshme; dhe edhe kjo përçmohet. Njerëzit e shkelin Ungjillin; dhe kjo është dita e katërt e vdekjes. Tani ai me të drejtë qelbet. Por a duhet t'i mohohet mëshira një njeriu të tillë? Kurrsesi; sepse për të ngjallur edhe një të tillë prej së vdekurish, Zoti nuk e quan të papërshtatshme të vijë.

13. «Dhe shumë nga hebrenjtë kishin ardhur te Marta dhe Maria, për t'i ngushëlluar për vëllanë e tyre. Atëherë Marta, sapo dëgjoi se Jisui po vinte, shkoi e i doli para; kurse Maria rrinte në shtëpi. Atëherë Marta i tha Jisuit: Zot, po të ishe këtu, vëllai im nuk do të kishte vdekur. Por unë e di se edhe tani, çfarëdo që t'i kërkosh Perëndisë, Perëndia do të ta japë.» Ajo nuk tha: Por edhe tani të kërkoj që ta ngjallësh sërish vëllanë tim. Sepse si mund ta dinte ajo në qoftë se një ngjallje e tillë do t'i sillte dobi të vëllait? Vetëm tha: E di se Ti mundesh, dhe çfarëdo që të pëlqen, e bën: sepse që ta bësh, kjo varet prej gjykimit Tënd, jo prej guximit tim. «Por edhe tani e di se, çfarëdo që t'i kërkosh Perëndisë, Perëndia do të ta japë.»

14. «Jisui i thotë: Yt vëlla do të ngjallet.» Kjo ishte e dykuptimtë. Sepse nuk tha: Që tani do të ngjall vëllanë tënd; por «Yt vëlla do të ngjallet.» «Marta i thotë: E di se do të ngjallet në ngjallje, ditën e fundit.» Për atë ngjallje jam e sigurt, por për këtë jam e pasigurt. «Jisui i thotë: Unë jam ngjallja.» Ti thua: Vëllai im do të ngjallet ditën e fundit: e vërtetë; por prej Atij, nëpërmjet të cilit do të ngjallet atëherë, mund të ngjallet edhe tani, sepse «unë jam», thotë, «ngjallja edhe jeta». Vini veshin, vëllezër, vini veshin çfarë thotë. Sigurisht, gjithë pritja e njerëzve që rrinin aty ishte se Llazari, ai që kishte katër ditë i vdekur, do të rrojë sërish; le të dëgjojmë edhe ne, dhe të ngjallemi. Sa veta ka në këtë dëgjimore që janë shtypur nën peshën e rëndë të ndonjë zakoni mëkatar! Ndoshta ka veta që po më dëgjojnë, të cilëve mund t'u thuhet: «Mos u dehni me verë, në të cilën ka shthurje»; dhe ata thonë: Nuk mundemi. Ndoshta ka të tjerë që po më dëgjojnë, që janë të papastër dhe të njollosur me epshe e krime, dhe të cilëve u thuhet: Hiqni dorë nga një sjellje e tillë, që të mos humbni; dhe ata përgjigjen: Nuk mund t'i lëmë zakonet tona. O Zot, ngjalli sërish. «Unë jam», thotë, «ngjallja edhe jeta.» Ngjallja, sepse jeta.

15. «Ai që beson tek unë, edhe në qoftë se vdiq, prapë do të rrojë; dhe kushdo që rron e beson tek unë, nuk do të vdesë kurrë.» Ç'do të thotë kjo? «Ai që beson tek unë, edhe në qoftë se vdiq», ashtu si Llazari është i vdekur, «prapë do të rrojë»; sepse Ai nuk është Perëndia i të vdekurve, por i të gjallëve. E tillë ishte përgjigjja që u dha hebrenjve për etërit e tyre, të vdekur qëkur, domethënë për Abrahamin, Isakun dhe Jakovin: «Unë jam Perëndia i Abrahamit, Perëndia i Isakut dhe Perëndia i Jakovit: Ai nuk është Perëndia i të vdekurve, por i të gjallëve; sepse për Të të gjithë rrojnë.» Beso, pra, dhe, edhe në qoftë se ishe i vdekur, prapë do të rrosh: por, në qoftë se nuk beson, edhe ndërsa rron je i vdekur. Le ta provojmë po ashtu se, në qoftë se nuk beson, edhe pse rron je i vdekur. Njërit që po vononte ta ndiqte, dhe thoshte: «Lërmë të shkoj më parë të varros tim atë», Zoti i tha: «Lëri të vdekurit të varrosin të vdekurit e tyre; por ti eja e ndiqmë.» Aty ishte një i vdekur që kërkonte të varrosej, aty ishin edhe të vdekur për të varrosur të vdekurin: njëri ishte i vdekur në mish, të tjerët në shpirt. Dhe si i vjen vdekja shpirtit? Kur mungon besimi. Si i vjen vdekja trupit? Kur mungon shpirti. Prandaj shpirti i shpirtit tënd është besimi. «Ai që beson tek unë», thotë Krishti, edhe në qoftë se vdiq në mish, prapë do të rrojë në frymë; derisa edhe mishi të ngjallet sërish, për të mos vdekur më kurrë. Ky është «ai që beson tek unë», edhe në qoftë se vdes, «prapë do të rrojë. Dhe kushdo që rron» në mish, «e beson tek unë», ndonëse do të vdesë njëherë për shkak të vdekjes së mishit, «nuk do të vdesë kurrë», për shkak të jetës së frymës dhe të pavdekshmërisë së ngjalljes. Ky është kuptimi i fjalëve: «Dhe kushdo që rron e beson tek unë, nuk do të vdesë kurrë. A e beson këtë? I thotë: Po, Zot, unë kam besuar se Ti je Krishti, Biri i Perëndisë, që ke ardhur në botë.» Kur besova këtë, besova se Ti je ngjallja, se Ti je jeta: besova se ai që beson tek Ti, edhe në qoftë se vdes, prapë do të rrojë; dhe kushdo që rron e beson tek Ti, nuk do të vdesë kurrë.

16. «Dhe, si tha kështu, u largua dhe thirri në heshtje motrën e vet, Marinë, duke thënë: Mësuesi erdhi dhe po të thërret.» Ia vlen të vihet re mënyra si pëshpëritja e zërit të saj u quajt heshtje. Sepse si mund të heshtte, kur tha: «Mësuesi erdhi dhe po të thërret»? Duhet vënë re gjithashtu përse Ungjillori nuk tha ku, a kur, a si Zoti thirri Marinë; domethënë, që, për të ruajtur shkurtësinë e rrëfimit, kjo më mirë të merret vesh prej fjalëve të Martës.

17. «Sapo dëgjoi këtë, u ngrit shpejt dhe erdhi tek Ai. Sepse Jisui ende nuk kishte hyrë në fshat, por ishte ende në atë vend ku e kishte takuar Marta. Atëherë hebrenjtë, që ishin me të në shtëpi dhe po e ngushëllonin, kur panë se Maria u ngrit me nxitim dhe doli, e ndoqën, duke thënë: Po shkon te varri, që të qajë atje.» Ç'arsye kishte Ungjillori të na e tregonte këtë? Që të na tregojë çfarë e shkaktoi grumbullimin e madh të njerëzve atje, kur Llazari u ngjall sërish. Sepse hebrenjtë, duke menduar se arsyeja e nxitimit të saj ishte të kërkonte në vaj ngushëllimin e hidhërimit të vet, e ndoqën; që mrekullia e madhe e ngjalljes së një njeriu që kishte katër ditë i vdekur të kishte të pranishëm shumë dëshmitarë.

18. «Atëherë, kur Maria arriti atje ku ishte Jisui dhe e pa, ra te këmbët e Tij, duke i thënë: Zot, po të ishe këtu, vëllai im nuk do të kishte vdekur. Kur Jisui, pra, e pa duke qarë, dhe hebrenjtë që kishin ardhur me të gjithashtu duke qarë, rënkoi në frymë dhe e trazoi Vetveten, dhe tha: Ku e keni vënë?» Diçka ka aty, sikur ta dinim, që Ai na e la të kuptojmë duke rënkuar në frymë dhe duke e trazuar Vetveten. Sepse kush mund ta trazonte Atë, veç Vetes së Tij? Prandaj, vëllezërit e mi, vini veshin këtu më parë fuqisë që e bëri këtë, dhe pastaj kërkoni kuptimin. Ti trazohesh pa dashjen tënde; Krishti u trazua sepse deshi. Jisui pati uri, është e vërtetë, por sepse deshi; Jisui fjeti, është e vërtetë, por sepse deshi; u hidhërua, është e vërtetë, por sepse deshi; vdiq, është e vërtetë, por sepse deshi: në fuqinë e Tij ishte të preket kështu a ashtu, apo jo. Sepse Fjala mori mbi Vete shpirt e mish, duke ia përshtatur Vetes gjithë natyrën tonë njerëzore në njësinë e personit të Tij. Sepse shpirti i apostullit u ndriçua prej Fjalës; po ashtu shpirti i Pjetrit, shpirti i Pavlit, i apostujve të tjerë dhe i profetëve të shenjtë, shpirtrat e të gjithëve u ndriçuan prej Fjalës; por për asnjërin nuk u tha: «Fjala u bë mish»; për asnjërin nuk u tha: «Unë edhe Ati jemi një.» Shpirti dhe mishi i Krishtit janë një person i vetëm me Fjalën e Perëndisë, një Krisht i vetëm. Dhe me anë të kësaj Fjale, ku qëndronte fuqia më e lartë, dobësia u vu në punë sipas dëshirës së Tij; dhe në këtë mënyrë «e trazoi Vetveten».

19. Fola për fuqinë: shihni tani kuptimin. Është një keqbërës i madh ai që përfaqësohet me atë vdekje e varrim katërditor. Përse, pra, Krishti e trazon Vetveten, veçse për të të lënë të kuptosh se si duhet të trazohesh ti, kur je i rënduar e i shtypur nën një grumbull kaq të madh paudhësie? Sepse këtu ke parë veten, ke parë fajin tënd, ke bërë llogari me veten: Këtë e bëra, dhe Perëndia më kurseu; këtë e kreva, dhe Ai më duroi; e dëgjova Ungjillin, dhe e përçmova; u pagëzova, dhe u ktheva prapë në po atë udhë: ç'po bëj? ku po shkoj? si do të shpëtoj? Kur flet kështu, Krishti tashmë po rënkon; sepse besimi yt po rënkon. Në zërin e atij që rënkon kështu del në dritë shpresa e ngjalljes së tij. Në qoftë se një besim i tillë është përbrenda, aty është Krishti që rënkon; sepse, po të ketë besim në ne, Krishti është në ne. Sepse ç'thotë tjetër apostulli: «Që Krishti të banojë në zemrat tuaja me anë të besimit.» Prandaj besimi yt në Krishtin është vetë Krishti në zemrën tënde. Prandaj Ai fjeti në barkë; dhe prandaj, kur nxënësit e Tij ishin në rrezik dhe anija ishte gati të fundosej, erdhën tek Ai dhe e zgjuan. Krishti u ngrit, i urdhëroi erërat e dallgët, dhe u bë një qetësi e madhe. Kështu edhe me ty; erërat hyjnë në zemrën tënde, domethënë atje ku lundron, ku po kalon nëpër këtë jetë si nëpër një det të stuhishëm e të rrezikshëm; erërat hyjnë, dallgët ngrihen dhe e tundin anijen tënde. Ç'janë erërat? Ke marrë ndonjë fyerje dhe je zemëruar: ajo fyerje është era; ai zemërim, dallgët. Je në rrezik, po përgatitesh të përgjigjesh, të kthesh mallkim për mallkim, dhe anija jote është tashmë afër mbytjes. Zgjoje Krishtin që po fle. Sepse je në trazirë dhe po bëhesh gati të kthesh të keqe për të keqe, ngaqë Krishti po fle në anijen tënde. Sepse gjumi i Krishtit në zemrën tënde është harresa e besimit. Por, në qoftë se e zgjon Krishtin, domethënë e kujton besimin tënd, çfarë dëgjon të të thotë Krishti, tani që është zgjuar në zemrën tënde? Unë, thotë Ai, e dëgjova të më thoshin «Ke një djall», dhe u jam lutur për ta. Zoti dëgjon e duron; shërbëtori dëgjon e zemërohet! Por ti do të hakmerresh. Përse kështu? Unë jam hakmarrë tashmë. Kur besimi yt të flet kështu, ushtrohet, si të thuash, urdhri mbi erërat e dallgët, dhe bëhet një qetësi e madhe. Ashtu, pra, si të zgjosh Krishtin në anije do të thotë pikërisht të zgjosh besimin; kështu, në zemrën e atij që është i shtypur nën një grumbull e zakon të madh mëkati, në zemrën e njeriut që ka qenë shkelës madje edhe i Ungjillit të shenjtë dhe përçmues i dënimit të përjetshëm, le të rënkojë Krishti, le ta fajësojë veten njeriu i tillë. Dëgjo edhe më tepër: Krishti qau; le të vajtojë njeriu për veten. Sepse përse qau Krishti, veçse për t'i mësuar njeriut të qajë? Përse rënkoi e trazoi Vetveten, veçse për të lënë të kuptohet se besimi i atij që ka arsye të drejtë të jetë i pakënaqur me veten duhet, në njëfarë kuptimi, të rënkojë mbi fajësimin e veprave të liga, që kështu zakoni i të mëkatuarit t'i lëshojë vendin vrullit të dhembjes së pendimit?

20. «Dhe tha: Ku e keni vënë?» Ti e dije se ai kishte vdekur, dhe nuk e di vendin e varrimit të tij? Kuptimi këtu është se një njeri i humbur kështu bëhet, si të thuash, i panjohur për Perëndinë. Nuk guxova të them: Është i panjohur, sepse çfarë i është e panjohur Atij? por: Si i panjohur. E si e provojmë këtë? Dëgjoje Zotin, që do të thotë një ditë në gjyq: «Nuk ju njoh: largohuni prej meje.» Ç'do të thotë ajo, «Nuk ju njoh»? Nuk ju shoh në atë dritën time, në atë drejtësi që unë njoh. Kështu edhe këtu, sikur të mos dinte gjë për një mëkatar të tillë, tha: «Ku e keni vënë?» I ngjashëm në natyrë ishte zëri i Perëndisë në parajsë, pasi njeriu kishte mëkatuar: «Adam, ku je?» «I thonë: Zot, eja e shih.» Ç'do të thotë ky «shih»? Ki mëshirë. Sepse Zoti sheh kur ka mëshirë. Prandaj i thuhet: «Shih përuljen time dhe dhembjen time, dhe m'i fal të gjitha mëkatet.»

21. «Jisui qau. Atëherë hebrenjtë thanë: Shih si e donte!» «E donte», ç'do të thotë kjo? «Nuk erdha të thërras të drejtët, por mëkatarët në pendim.» «Por disa nga ata thanë: A nuk mund ky, që ia hapi sytë të verbrit, të bënte që edhe ky njeri të mos vdiste?» Por Ai, që nuk do të bënte gjë për ta penguar vdekjen e tij, kishte parasysh diçka më të madhe në ngjalljen e tij prej së vdekurish.

22. «Jisui, pra, duke rënkuar përsëri me Veten, vjen te varri.» Rënkimi i Tij pastë edhe ty për objekt, po të duash të rihysh në jetë! Çdo njeriu që dergjet në atë gjendje të tmerrshme morale i thuhet: «Vjen te varri.» «Ishte një shpellë, dhe mbi të ishte vënë një gur.» I vdekur nën atë gur, fajtor nën ligj. Sepse e dini se ligji, që iu dha hebrenjve, ishte gdhendur mbi gur. Dhe të gjithë fajtorët janë nën ligj; ata që rrojnë drejt janë në pajtim me ligjin. Ligji nuk vihet mbi një njeri të drejtë. Ç'do të thonë, pra, fjalët «Hiqeni gurin»? Predikoni hirin. Sepse apostulli Pavël e quan veten shërbëtor të Besëlidhjes së Re, jo të shkronjës, por të frymës; «sepse shkronja», thotë, «vret, kurse fryma jep jetë.» Shkronja që vret është si guri që shtyp. «Hiqeni», thotë, «gurin.» Hiqni peshën e ligjit; predikoni hirin. «Sepse, po të ishte dhënë një ligj që të mund të jepte jetë, drejtësia do të vinte vërtet nga ligji. Por Shkrimi i mbylli të gjitha nën mëkat, që premtimi, me anë të besimit në Jisu Krishtin, t'u jepej atyre që besojnë.» Prandaj «hiqeni gurin».

23. «Marta, motra e të vdekurit, i thotë: Zot, tashmë qelbet, sepse ka katër ditë i vdekur. Jisui i thotë: A nuk të thashë se, po të besosh, do të shohësh lavdinë e Perëndisë?» Ç'kupton me këtë, «do të shohësh lavdinë e Perëndisë»? Se Ai mund të ngjallë edhe një njeri që qelbet e ka katër ditë i vdekur. «Sepse të gjithë mëkatuan dhe u mungon lavdia e Perëndisë»; dhe «atje ku mëkati u shtua, hiri u tepërua edhe më shumë».

24. «Atëherë e hoqën gurin. Dhe Jisui i ngriti sytë lart dhe tha: Atë, të falënderoj që më dëgjove. Dhe unë e dija se Ti më dëgjon gjithnjë; por e thashë për shkak të njerëzve që rrinë përqark, që të besojnë se Ti më dërgove. Dhe, si tha kështu, thirri me zë të lartë.» Rënkoi, qau, thirri me zë të lartë. Me sa vështirësi ngrihet ai që dergjet i shtypur nën barrën e rëndë të zakonit të të mëkatuarit! E megjithatë ngrihet: e ngjall hiri i fshehur përbrenda; dhe pas atij zëri të lartë ai ngrihet. Sepse ç'ndodhi më pas? «Thirri me zë të lartë: Llazar, dil jashtë. Dhe menjëherë ai që kishte vdekur doli jashtë, i lidhur duar e këmbë me pëlhura; dhe fytyra i ishte mbështjellë me një rizë.» A çuditesh si doli me këmbë të lidhura, dhe nuk çuditesh për këtë, që pas katër ditësh varrimi u ngrit prej së vdekurish? Në të dyja ngjarjet ishte fuqia e Zotit që veproi, jo forca e të vdekurit. Doli jashtë, e prapë ishte i lidhur. Ende në qefinin e tij, ai ka dalë tashmë jashtë varrit. Ç'do të thotë kjo? Ndërsa e përçmon Krishtin, dergjesh në krahët e vdekjes; dhe, po të arrijë përçmimi yt deri atje ku e përmenda, edhe varrosesh; por, kur bën rrëfimin, del jashtë. Sepse ç'është kjo të dalësh jashtë, veçse pranimi i hapur që i bën gjendjes sate, duke braktisur, si të thuash, strehat e vjetra të errësirës? Por rrëfimi që bën kryhet prej Perëndisë, kur Ai thërret me zë të lartë, ose, me fjalë të tjera, të thërret në hirin e Tij të bollshëm. Prandaj, kur i vdekuri kishte dalë jashtë, ende i lidhur; duke rrëfyer, e prapë fajtor; që edhe mëkatet e tij të hiqeshin, Zoti u tha shërbëtorëve të Tij: «Zgjidheni edhe lëreni të shkojë.» Ç'do të thotë me fjalë të tilla? Çfarëdo që të zgjidhni mbi dhé do të jetë e zgjidhur në qiell.

25. «Atëherë shumë nga hebrenjtë që kishin ardhur te Maria, dhe kishin parë gjërat që bëri Jisui, besuan tek Ai. Por disa nga ata shkuan te farisenjtë dhe u treguan se ç'kishte bërë Jisui.» Jo të gjithë hebrenjtë që kishin ardhur te Maria besuan, por shumë prej tyre po. «Por disa nga ata», qoftë prej hebrenjve që kishin ardhur, qoftë prej atyre që kishin besuar, «shkuan te farisenjtë dhe u treguan se ç'kishte bërë Jisui»: qoftë për t'ua përcjellë lajmin, që edhe ata të besonin, qoftë më tepër me frymë tradhtie, për t'ua ndezur zemërimin. Por, cilëtdo qofshin këta, dhe cilido qoftë qëllimi i tyre, lajmi i këtyre ngjarjeve u çua te farisenjtë.

26. «Atëherë krerët e priftërinjve dhe farisenjtë mblodhën një këshill dhe thanë: Ç'po bëjmë?» Por nuk thanë: Le të besojmë. Sepse këta njerëz të mbrapshtë ishin më të zënë duke menduar se ç'të keqe mund të bënin për ta shkatërruar Atë, sesa duke u kujdesur për shpëtimin e vet: e megjithatë patën frikë dhe u këshilluan disi bashkë. Sepse «thanë: Ç'po bëjmë? sepse ky njeri bën shumë mrekulli; po ta lëmë kështu, të gjithë do të besojnë tek ai; dhe do të vijnë romakët e do të na marrin edhe vendin, edhe kombin.» Kishin frikë se mos humbisnin pasuritë e tyre të përkohshme, dhe nuk mendonin për jetën e përjetshme; dhe kështu i humbën të dyja. Sepse romakët, pas mundimit të Zotit tonë dhe hyrjes së Tij në lavdi, ua morën edhe vendin, edhe kombin, kur pushtuan njërin me sulm dhe shpërngulën tjetrin: dhe tani i ndjek edhe ajo që thuhet gjetkë: «Por bijtë e mbretërisë do të hidhen në errësirën e jashtme.» Por kjo ishte ajo që kishin frikë, se, po të besonin të gjithë tek Krishti, nuk do të mbetej askush për të mbrojtur qytetin e Perëndisë dhe tempullin kundër romakëve; pikërisht ngaqë kishin ndjesinë se mësimi i Krishtit ishte drejtuar kundër vetë tempullit dhe ligjeve të tyre atërore.

27. «Dhe një nga ata, Kajafa, që ishte kryeprift atë vit, u tha: Ju nuk dini asgjë, dhe as mendoni se është më mirë për ne që një njeri i vetëm të vdesë për popullin, sesa të humbasë gjithë kombi. Dhe këtë nuk e tha nga vetja; por, si kryeprift i atij viti, profetizoi.» Këtu mësojmë se Fryma e profecisë përdori edhe njerëz të ligj për të paralajmëruar të ardhmen; të cilën, gjithsesi, Ungjillori ia vesh rrethanës hyjnore e mistike që ai ishte pontif, domethënë kryeprift. Mund të ngrihet, gjithsesi, pyetja se si quhet kryeprift i atij viti, kur Perëndia caktoi një person të vetëm si kryeprift, të cilin do ta zëvendësonte një tjetër vetëm pas vdekjes. Por duhet të kuptojmë se synimet ambicioze dhe grindjet ndër hebrenjtë çuan më pas në caktimin e më shumë se një, dhe në radhën e tyre vjetore të shërbimit. Sepse thuhet edhe për Zakarian: «Dhe ndodhi që, ndërsa ushtronte detyrën e priftit para Perëndisë, sipas radhës së vet, sipas zakonit të priftërisë, i ra shorti të digjte temjan kur hyri në tempullin e Zotit.» Nga kjo është e qartë se ishin më shumë se një, dhe se secili kishte radhën e vet: sepse vetëm kryepriftit i lejohej ta vinte temjanin mbi altar. E ndoshta ishin edhe disa në shërbim të njëmendtë po atë vit, të cilët zëvendësoheshin vitin tjetër prej disa të tjerëve, dhe njërit prej tyre i ra shorti të digjte temjan. Çfarë profetizoi, pra, Kajafa? «Se Jisui do të vdiste për kombin; dhe jo vetëm për kombin, por edhe që të mblidhte në një bijtë e Perëndisë që ishin shpërndarë.» Këtë e shton Ungjillori; sepse Kajafa profetizoi vetëm për kombin hebre, në të cilin kishte dele për të cilat vetë Zoti kishte thënë: «Nuk jam dërguar veçse te delet e humbura të shtëpisë së Izraelit.» Por Ungjillori e dinte se kishte dele të tjera, që nuk ishin prej kësaj vathe, por që duhej edhe ato të silleshin, që të ishte një grigjë e vetme dhe një bari i vetëm. Por kjo u tha në mënyrën e paracaktimit; sepse ata që ishin ende jobesimtarë nuk ishin as delet e Tij, as bijtë e Perëndisë.

28. «Atëherë, që nga ajo ditë, u këshilluan bashkë për ta vrarë. Jisui, pra, nuk ecte më haptas ndër hebrenjtë; por shkoi prej andej në një krahinë afër shkretëtirës, në një qytet të quajtur Efraim, dhe qëndroi atje me nxënësit e Tij.» Jo se i mungonte fuqia, me anë të së cilës, po të donte, mund të vazhdonte marrëdhëniet me hebrenjtë dhe të mos pësonte asnjë dëm prej tyre; por, në dobësinë e Tij njerëzore, u dha nxënësve një shembull jetese, me të cilin do të bënte të qartë se nuk ishte mëkat për besimtarët e Tij, që janë gjymtyrët e Tij, të tërhiqeshin prej pranisë së përndjekësve të tyre dhe t'i shpëtonin tërbimit të të ligjve duke u fshehur, në vend që ta ndeznin atë duke u dukur haptas.