Joani 11:55–57; 12:1–11

1. Pas leximit të djeshëm nga Ungjilli i shenjtë, për të cilin folëm sa na dha fuqi Zoti, vjen leximi i sotëm, për të cilin kemi ndër mend të flasim po me atë mbështetje te ndihma e Tij. Disa vende të Shkrimit janë aq të qarta, sa kërkojnë më fort një dëgjues sesa një shpjegues: mbi to s'ka pse të ndalemi gjatë, që të na mbetet kohë e mjaftueshme për ato që doemos lypin një shqyrtim më të plotë.

2. «Edhe Pashka e hebrenjve ishte afër.» Hebrenjtë deshën ta ngjyenin atë ditë feste me gjakun e Zotit. Në atë ditë u ther ai Qengj, që na e ka shenjtëruar si ditë feste me gjakun e vet. Ndër hebrenjtë kishte një kurdisje për ta vrarë Jisuin: dhe Ai, që kishte ardhur nga qielli për të vuajtur, deshi t'i afrohej vendit të vuajtjes së Tij, sepse ora e Mundimit të Tij ishte afër. Prandaj «shumë veta dolën nga krahina e u ngjitën në Jerusalem përpara Pashkës, që të shenjtëroheshin». Hebrenjtë e bënin këtë sipas urdhrit të Zotit, dhënë me anë të Moisiut të shenjtë në ligj, që ditën e festës së Pashkës të gjithë të mblidheshin nga çdo anë e vendit dhe të shenjtëroheshin duke kremtuar shërbesat e asaj dite. Por ai kremtim ishte hijë e së ardhmes. E pse hijë? Ishte një shenjë profetike e Krishtit që do të vinte, një profeci për Atë që atë ditë do të vuante për ne: kështu që hija të zhdukej dhe të vinte drita; që shenja të kalonte dhe të mbetej e vërteta. Prandaj hebrenjtë e kremtonin Pashkën në trajtë hije, kurse ne në dritë. Sepse ç'nevojë kishte që Zoti t'i urdhëronte të thernin një dele pikërisht ditën e festës, veçse ngaqë për Të ishte profetizuar: «U pru si dele në therje»? Shtalkat e dyerve të hebrenjve u vulosën me gjakun e kafshës së therur: me gjakun e Krishtit vulosen ballët tona. Dhe për atë vulosje (sepse kishte një kuptim të vërtetë) thuhej se largonte shkatërruesin nga shtëpitë e vulosura: vula e Krishtit e largon shkatërruesin prej nesh, po ta presim Shpëtimtarin në zemrat tona. Po pse e thashë këtë? Sepse shumë veta i kanë shtalkat e vulosura, kurse brenda nuk banon njeri: atyre u vjen lehtë ta kenë vulën e Krishtit në ballë, po në zemër nuk i hapin derë fjalës së Tij. Prandaj, vëllezër, e thashë dhe po e përsëris: vula e Krishtit e dëbon prej nesh shkatërruesin, vetëm në qoftë se e kemi Krishtin banues të zemrave tona. I thashë këto, që të mos i sillej mendja ndokujt te kuptimi i këtyre festave të hebrenjve. Prandaj Zoti erdhi si të thuash në vendin e flijimit, që Pashka e vërtetë të ishte e jona, kur kremtuam Mundimin e Tij si flijimin e vërtetë të qengjit.

3. «Atëherë kërkuan Jisuin»: po me qëllim të keq. Sepse lum ata që e kërkojnë Jisuin për mirë. Ata e kërkonin që të mos e kishin më as ata as ne: por, kur u nda prej tyre, u prit prej nesh. Disa që e kërkojnë qortohen, të tjerë që bëjnë po këtë lëvdohen; sepse ajo që fiton ose lëvdatë ose dënim është fryma që e shtyn kërkuesin. Prandaj e ke edhe në psalmet: «U marrofshin e u turpërofshin ata që kërkojnë shpirtin tim»: të tillë janë ata që kërkonin me qëllim të keq. Por në një vend tjetër thotë: «Streha m'u sos, dhe s'ka njeri që të kërkojë shpirtin tim.» Ata që kërkuan dhe ata që nuk kërkuan, qortohen njësoj. Prandaj le ta kërkojmë Krishtin, që të jetë i yni, që ta ruajmë e jo që ta vrasim; sepse këta njerëz kërkonin ta kapnin, po vetëm që ta hiqnin qafe sa më shpejt e përgjithmonë. «Prandaj e kërkonin dhe flisnin njëri me tjetrin: Ç'ju duket, a nuk do të vijë në festë?»

4. «Krerët e priftërinjve dhe farisenjtë kishin dhënë urdhër që, po ta dinte ndokush se ku ishte, ta tregonte, që ta zinin.» Le t'ua tregojmë ne hebrenjve se ku është Krishti. Ah, sikur ta dëgjonin e ta kuptonin gjithë pasardhësit e atyre që kishin dhënë urdhër t'u tregohej se ku ishte Krishti! Le të vijnë në kishë e të dëgjojnë se ku është Krishti, dhe le ta marrin. Mund ta dëgjojnë prej nesh, mund ta dëgjojnë prej Ungjillit. E vranë të parët e tyre, e varrosën, u ngjall, e njohën nxënësit, u ngjit para syve të tyre në qiell dhe atje rri në të djathtë të Atit; dhe Ai që u gjykua, ka për të ardhur si Gjykatës i të gjithëve: le të dëgjojnë e le të mbahen fort. A përgjigjen: Si ta kap Atë që s'është këtu? Si ta zgjas dorën time deri në qiell e ta kap Atë që rri atje? Zgjat besimin tënd, dhe e ke kapur. Të parët e tu e zunë me mish, ti zëre me zemër; sepse Krishti, ndonëse i munguar, është prapëseprapë i pranishëm. Po të mos ishte i pranishëm, s'do të mund ta kapnim as ne vetë. Por, meqë fjala e Tij është e vërtetë, «Ja, unë jam me ju gjithnjë, deri në mbarim të botës», Ai është larg dhe është këtu; është kthyer, dhe s'do të na braktisë; sepse e mori trupin e vet në qiell, kurse madhështinë e vet nuk e ka larguar kurrë prej botës.

5. «Atëherë Jisui, gjashtë ditë përpara Pashkës, erdhi në Betani, ku ishte Llazari, ai që kishte vdekur e që Jisui e ngjalli prej së vdekurish. Dhe atje i shtruan një darkë; dhe Marta shërbente: por Llazari ishte një nga ata që rrinin në tryezë.» Që të mos mendonte njeri se ai njeri ishte bërë fantazmë, ngaqë ishte ngjallur prej së vdekurish, ai ishte një nga ata që rrinin në tryezë; ishte gjallë, fliste, hante: e vërteta u shfaq haptas dhe mosbesimi i hebrenjve u turpërua. Prandaj Zoti rrinte në tryezë me Llazarin dhe të tjerët; dhe u shërbente Marta, njëra nga motrat e Llazarit.

6. Por «Maria», motra tjetër e Llazarit, «mori një litër vaj nardi të kulluar, shumë të çmuar, dhe leu këmbët e Jisuit dhe ia fshiu këmbët me flokët e saj; dhe shtëpia u mbush me erën e vajit.» Kjo qe ngjarja; le të shohim misterin që fshihte. Cilido shpirt prej jush që dëshiron të jetë vërtet besnik, le t'i lyejë, si Maria, këmbët e Zotit me vaj të çmuar. Ai vaj ishte drejtësia, dhe prandaj ishte pikërisht një litër: por ishte vaj nardi të kulluar (nardi pistici), shumë i çmuar. Meqë e quan «pistici», le të kuptojmë se kishte ndonjë vend prej nga i buronte çmueshmëria: por kjo nuk e shteron kuptimin e tij, dhe përkon mirë me një simbol mistik. Rrënjën e kësaj fjale greke ne e quajmë «besim». Ti kërkoje të punoje drejtësinë: i drejti do të rrojë me anë të besimit. Lyej këmbët e Jisuit: ndiq me një jetë të mirë gjurmët e Zotit. Fshiji me flokët e tu: atë që ke të tepërt, jepja të varfërve, dhe i ke fshirë këmbët e Zotit; sepse flokët duken si pjesa e tepërt e trupit. Ke diçka që të tepron nga bollëku yt: për ty është e tepërt, por për këmbët e Zotit është e nevojshme. Ndoshta këmbët e Zotit kanë ende nevojë mbi këtë dhe. Sepse për kë tjetër, veç gjymtyrëve të Tij, ka për të thënë në fund: «Sa herë ia bëtë njërit prej më të vegjëlve të mitë, mua ma bëtë»? Shpenzuat atë që ishte e tepërt për ju, po bëtë atë që ishte e këndshme për këmbët e mia.

7. «Dhe shtëpia u mbush me erën.» Bota mbushet me namin e sjelljes së mirë: sepse sjellja e mirë është si erë e këndshme. Ata që jetojnë ligsht dhe mbajnë emrin e krishterë, i bëjnë dëm Krishtit: për të tillë thuhet se me anë të tyre «blasfemohet emri i Zotit». Në qoftë se me anë të të tillëve blasfemohet emri i Perëndisë, me anë të të mirëve nderohet emri i Zotit. Dëgjoni apostullin, kur thotë: «Jemi një erë e këndshme e Krishtit në çdo vend.» Siç thuhet edhe në Këngën e Këngëve: «Emri yt është si vaj i derdhur.» Vini re përsëri apostullin: «Jemi», thotë, «një erë e këndshme e Krishtit në çdo vend, si te ata që shpëtojnë, ashtu edhe te ata që humbin. Për të parët jemi erë jete për jetë, për të tjerët erë vdekjeje për vdekje: e kush është i aftë për këto punë?» Leximi i Ungjillit të shenjtë që kemi përpara na jep rastin të flasim për atë erë, që ne ta shqiptojmë me denjësi e ju ta dëgjoni me kujdes atë që shpreh vetë apostulli: «E kush është i aftë për këto punë?» Po a kemi ndonjë arsye të nxjerrim nga këto fjalë se ne jemi të aftë të flasim për një çështje të tillë, ose ju ta dëgjoni? Ne, në të vërtetë, s'jemi; por Ai është i aftë, i cili denjon të flasë nëpërmjet nesh atë që ju sjell dobi ta dëgjoni. Apostulli, e shihni, është, siç e quan veten, «erë e këndshme»: por ajo erë e këndshme është «për disa erë jete për jetë, e për të tjerë erë vdekjeje për vdekje»; e megjithatë përherë «erë e këndshme» në vetvete. Sepse ai nuk thotë, apo jo, se: Për disa jemi erë e këndshme për jetë, për të tjerë erë e keqe për vdekje? E quajti veten erë e këndshme, jo e keqe; dhe e paraqiti veten si po atë erë të këndshme, për disa drejt jetës, për të tjerë drejt vdekjes. Lum ata që gjejnë jetë në këtë erë të këndshme! po ç'mjerim mund të jetë më i madh se i atyre, për të cilët era e këndshme është lajmëtare e vdekjes?

8. E kush është, thotë ndokush, ai që vritet kështu nga era e këndshme? Pikërisht për këtë e ka fjalën apostulli, kur thotë: «E kush është i aftë për këto punë?» Sa mrekullisht bën Perëndia që era e mirë të sjellë njëherësh jetë për të mirët dhe vdekje për të ligjtë; se si ndodh kjo, aq sa denjon Zoti të më ndriçojë mendjen (sepse ende mund të fshehë një kuptim më të thellë, që unë s'e arrij dot). Por, aq sa ka arritur fuqia ime për ta depërtuar, s'është e drejtë t'jua fsheh. Ndershmëria e jetës dhe e sjelljes së apostullit Pavël, se predikonte drejtësinë me fjalë dhe e tregonte me vepra, fuqia e tij e mrekullueshme si mësues dhe besnikëria si kujdestar, u përhapën kudo: disa e donin, të tjerë e kishin smirë. Sepse vetë ai na tregon në një vend për disa se e predikonin Krishtin jo me çiltërsi, po nga smira; «duke menduar», thotë, «se më shtojnë shtrëngim vargonjve të mi.» Po ç'shton ai? «Qoftë me shtirje, qoftë me të vërtetë, le të predikohet Krishti.» Predikojnë ata që më duan, predikojnë ata që më urrejnë; në atë erë të mirë të parët jetojnë, po në të vdesin të tjerët: e megjithatë, me predikimin e të dyve le të shpallet emri i Krishtit, me këtë erë të shkëlqyer le të mbushet bota. A ke dashur dikë, sjellja e të cilit dëshmonte mirësinë e tij? atëherë në këtë erë të mirë ke jetuar. A i ke pasur smirë një të tillë? atëherë në po këtë erë ke vdekur. Po a mos, duke zgjedhur kështu të vdesësh, e ke kthyer këtë erë në erë të keqe? Hiq dorë nga smira jote, dhe era e mirë nuk do të të vrasë më.

9. Dhe tani, së fundi, dëgjoni ç'kemi këtu, se si ky vaj për disa qe erë e këndshme drejt jetës, e për të tjerë erë e këndshme drejt vdekjes. Kur Maria e devotshme i bëri Zotit këtë shërbim të këndshëm, menjëherë njëri nga nxënësit e Tij, Juda Iskarioti, ai që do ta tradhtonte, tha: «Pse nuk u shit ky vaj për treqind denarë e nuk iu dha të varfërve?» Mjerë ti, njeri i shkretë! era e këndshme të ka vrarë. Sepse shkakun që e shtyu të fliste kështu, e zbulon Ungjillori i shenjtë. Edhe ne, po të mos ishte zbuluar në Ungjill gjendja e vërtetë e mendjes së tij, do të kishim menduar se kujdesi për të varfrit e kishte shtyrë të fliste ashtu. Jo, s'është kështu. Po atëherë? Dëgjoni një dëshmitar të vërtetë: «Këtë e tha, jo se kujdesej për të varfrit; po se ishte vjedhës, dhe mbante qesen e parave, dhe merrte ç'hidhej brenda.» A e mbante apo e merrte? Për shërbimin e përbashkët e mbante, si vjedhës e merrte.

10. Vini re tani dhe mësoni se ky Judë nuk u prish vetëm atëherë kur iu nënshtrua ryshfetit të hebrenjve e tradhtoi Zotin e vet. Sepse jo pak veta, të pavëmendshëm ndaj Ungjillit, mendojnë se Juda humbi vetëm kur mori para nga hebrenjtë për të tradhtuar Zotin. S'ishte atëherë që humbi, po ishte tashmë vjedhës dhe i flakur, ndërsa ndiqte Zotin; sepse e ndiqte me trup, jo me zemër. Ai e plotësonte numrin apostolik të dymbëdhjetëve, por s'kishte pjesë në lumturinë apostolike: ishte bërë i dymbëdhjeti vetëm në dukje; dhe kur ai iku e në vend të tij erdhi një tjetër, u plotësua e vërteta apostolike dhe u ruajt plotësia e numrit. Ç'mësim, pra, vëllezërit e mi, deshi t'i ngulitte Kishës së vet Zoti ynë Jisu Krisht, kur pëlqeu të kishte një të flakur ndër të dymbëdhjetët, veç këtij: që t'i durojmë të ligjtë e të mos e copëtojmë trupin e Krishtit? Ja ku e keni Judën midis shenjtorëve, atë Judë, kini kujdes! që ishte vjedhës, po (mos e lini pa vënë re) jo një vjedhës i zakonshëm, po vjedhës dhe përdhosës i shenjtërisë: një grabitës qesesh, po të atyre që ishin të Zotit; qesesh, po të atyre që ishin të shenjta. Në qoftë se në gjyqet publike bëhet dallim ndërmjet krimeve të tilla, si vjedhja e zakonshme dhe përvetësimi (sepse me përvetësim kuptojmë vjedhjen e pasurisë publike, dhe vjedhja private nuk dënohet njësoj si ajo publike), sa më i rëndë duhet të jetë dënimi për vjedhësin përdhosës, që guxoi të vjedhë jo nga vende çfarëdo, po nga Kisha? Ai që vjedh nga Kisha, rri krah për krah me Judën e flakur. I tillë ishte ky Judë, e megjithatë hynte e dilte bashkë me të njëmbëdhjetë nxënësit e shenjtë. Me ta erdhi madje deri te tryeza e Zotit: iu lejua të shoqërohej me ta, por s'mundi t'i përlyejë. Nga një bukë e vetme morën pjesë edhe Pjetri edhe Juda, e megjithatë ç'bashkësi kishte besimtari me të pabesin? Të ngrënët e Pjetrit ishte drejt jetës, po ai i Judës drejt vdekjes. Sepse ajo bukë e mirë ishte pikërisht si era e këndshme. Sepse ashtu si era e këndshme, edhe buka e mirë u jep jetë të mirëve dhe u sjell vdekje të ligjve. «Sepse ai që ha padenjësisht, ha e pi dënim për veten e vet»: «dënim për veten e vet», jo për ty. Në qoftë se, pra, është dënim për veten e tij, jo për ty, duroje si njeri i mirë atë që është i keq, që të arrish shpërblimet e të mirëve dhe të mos hidhesh në ndëshkimin e të ligjve.

11. Vëreni mirë shembullin e Zotit tonë, ndërsa jetonte me njerëzit mbi dhe. Përse mbante qese, Ai që i shërbenin engjëjt, veçse për të treguar se Kisha e Tij do të kishte më vonë arkën e vet për paratë? Përse i lejoi hyrjen një vjedhësi, veçse për t'i mësuar Kishës së vet të jetë e durueshme me vjedhësit? Por ai që ishte mësuar të vidhte para nga qesja, nuk nguroi, për ca para të marra, të shiste vetë Zotin. Po le të shohim ç'përgjigje dha Zoti ynë për fjalë të tilla. Shihni, vëllezër: nuk i thotë: Ti flet kështu për shkak të vjedhësisë sate. E dinte se ishte vjedhës, po nuk e nxori në shesh, po përkundrazi e duroi, dhe na dha një shembull durimi, se si duhen mbajtur të ligjtë brenda Kishës. «Atëherë Jisui i tha: Lëre ta ruajë për ditën e varrimit tim.» Kështu lajmëroi se vdekja e Tij ishte afër.

12. Po ç'vjen më pas? «Sepse të varfrit i keni përherë me ju, kurse mua nuk do të më keni përherë.» Këtë e kuptojmë me siguri: «të varfrit i keni përherë»; ajo që tha është e vërtetë. Kur i kanë munguar Kishës të varfrit? «Kurse mua nuk do të më keni përherë»: ç'do të thotë me këtë? Si duhet ta kuptojmë «Mua nuk do të më keni përherë»? Mos u shqetësoni: kjo iu tha Judës. Përse, atëherë, nuk tha «do të kesh», po «do të keni»? Sepse Juda këtu nuk është një njeri i vetëm. Një njeri i keq përfaqëson tërë trupin e të këqijve; ashtu si Pjetri tërë trupin e të mirëve, madje trupin e Kishës, por për sa u përket të mirëve. Sepse, po të mos kishte te Pjetri një simbol mistik të Kishës, Zoti nuk do t'i kishte thënë: «Do të të jap ty çelësat e mbretërisë së qiejve: gjithçka që të zgjidhësh mbi dhe, do të jetë e zgjidhur në qiell; dhe gjithçka që të lidhësh mbi dhe, do të jetë e lidhur në qiell.» Në qoftë se kjo iu tha vetëm Pjetrit, Kisha s'ka asnjë bazë për të vepruar. Por, në qoftë se kështu ndodh edhe në Kishë, që ç'lidhet mbi dhe është e lidhur në qiell dhe ç'zgjidhet mbi dhe është e zgjidhur në qiell (sepse kur Kisha shkishëron dikë, i shkishëruari është i lidhur në qiell; kur dikush pajtohet me anë të Kishës, ai që pajtohet kështu është i zgjidhur në qiell), në qoftë se, pra, kështu ndodh në Kishë, Pjetri, kur mori çelësat, përfaqësoi Kishën e shenjtë. Në qoftë se, pra, në personin e Pjetrit u përfaqësuan të mirët në Kishë, dhe në personin e Judës të këqijtë në Kishë, atëherë këtyre të fundit iu tha: «Kurse mua nuk do të më keni përherë.» Po ç'do të thotë «jo përherë», e ç'do të thotë «përherë»? Në qoftë se je i mirë, në qoftë se i përket trupit që përfaqëson Pjetri, e ke Krishtin edhe tani edhe në jetën e ardhme: tani me anë të besimit, të shenjës, të misterit të pagëzimit, të bukës e të verës së altarit. E ke Krishtin tani, po do ta kesh përherë; sepse, kur të ikësh që këtej, do të vish tek Ai që i tha kusarit: «Sot do të jesh me mua në parajsë.» Po, në qoftë se jeton ligsht, mund të duket sikur e ke Krishtin tani, sepse hyn në Kishë, shenjohesh me shenjën e Krishtit, pagëzohesh me pagëzimin e Krishtit, përzihesh me gjymtyrët e Krishtit dhe i afrohesh altarit të Tij: tani e ke Krishtin, po, duke jetuar ligsht, nuk do ta kesh përherë.

13. Mund të kuptohet edhe kështu: «Të varfrit do t'i keni përherë me ju, kurse mua nuk do të më keni përherë.» Edhe të mirët mund ta marrin si të thënë për veten e tyre, po jo aq sa të bëhet shkak shqetësimi; sepse Ai fliste për praninë e Tij trupore. Sepse, për sa i përket madhështisë së Tij, kujdesit të Tij, hirit të Tij të pashprehshëm e të padukshëm, plotësohen fjalët e Tij: «Ja, unë jam me ju gjithnjë, deri në mbarim të botës.» Po, për sa i përket mishit që mori si Fjala, për sa i përket asaj që qe si biri i Hyjlindëses, asaj në të cilën u kap nga hebrenjtë, u gozhdua në dru, u zbrit nga kryqi, u mbështoll në qefin, u vu në varr dhe u shfaq në Ngjalljen e Tij, «nuk do ta keni përherë». E përse? Sepse, për sa i përket pranisë së Tij trupore, ndenji dyzet ditë bashkë me nxënësit e Tij, dhe pastaj, pasi i nxori jashtë që ta shihnin, jo që ta ndiqnin, u ngjit në qiell dhe s'është më këtu. Atje është, vërtet, ulur në të djathtë të Atit; dhe këtu është gjithashtu, sepse s'e ka hequr kurrë praninë e lavdisë së Tij. Me fjalë të tjera: për sa i përket pranisë së Tij hyjnore, e kemi përherë Krishtin; për sa i përket pranisë së Tij në mish, me të drejtë iu tha nxënësve: «Mua nuk do të më keni përherë.» Nga kjo anë, Kisha e gëzoi praninë e Tij vetëm pak ditë: tani e zotëron me anë të besimit, pa e parë me sy. Sido që të jetë thënë, pra, «Kurse mua nuk do të më keni përherë», besoj se, pas kësaj zgjidhjeje të dyfishtë, s'mund të mbetet më çështje dyshimi.

14. Le të dëgjojmë pak pikat e tjera që mbeten: «Shumë veta nga hebrenjtë, pra, morën vesh se Ai ishte atje: dhe erdhën jo vetëm për Jisuin, po që të shihnin edhe Llazarin, të cilin e kishte ngjallur prej së vdekurish.» I tërhoqi kureshtja, jo dashuria: erdhën dhe panë. Dëgjoni dredhinë e çuditshme të kotësisë njerëzore. Pasi panë Llazarin si njeri të ngjallur prej së vdekurish (sepse nami i një mrekullie të tillë të Zotit ishte shoqëruar kudo me aq dëshmi vërtetësie, dhe vetë mrekullia qe kryer aq haptas, sa ata s'mund as ta fshihnin as ta mohonin atë që qe bërë), mendoni ç'plan gjetën. «Po krerët e priftërinjve u këshilluan që të vrisnin edhe Llazarin; sepse për shkak të tij shumë nga hebrenjtë largoheshin dhe besonin në Jisuin.» O këshillim i marrë e o tërbim i verbër! A nuk mund Krishti Zoti, që qe i zoti të ngjallte të vdekurit, të ngjallte edhe të vrarët? Kur po i përgatitnit Llazarit një vdekje të dhunshme, a po ia hiqnit njëkohësisht Zotit fuqinë e Tij? Në qoftë se një të vdekur e mbani për një gjë, e një të vrarë për tjetër, vini re vetëm këtë: se Zoti i bëri të dyja, edhe e ngjalli Llazarin kur qe i vdekur, edhe veten kur qe i vrarë.