Joani 12:12–26

1. Zoti ynë ngjalli një njeri që kishte katër ditë të vdekur, për habinë e madhe të hebrenjve; disa prej tyre besuan kur e panë, kurse të tjerët u shkatërruan në zilinë e vet, për shkak të asaj ere të ëmbël që për disa është erë jete, e për të tjerë erë vdekjeje. Pastaj u ul në tryezë me Llazarin, me atë që kishte qenë i vdekur dhe qe ngjallur, i cili rrinte shtrirë bashkë me të; dhe mbi këmbët e tij u derdh vaji erëmirë që e mbushi tërë shtëpinë me erën e vet. Edhe vetë hebrenjtë treguan atëherë sa të braktisur ishin shpirtërisht, kur menduan mizorinë e kotë dhe fajin e tyre tmerrësisht të marrë e të çmendur, duke dashur të vrisnin Llazarin. Për të gjitha këto kemi folur, sa kemi mundur, me hirin e Zotit, në predikimet e mëparshme. Tani le të vërë re dashuria juaj sa i bollshëm ishte, para Mundimit të Zotit tonë, fryti që u duk nga predikimi i tij, dhe sa e madhe ishte grigja e deleve të humbura të shtëpisë së Izraelit që kishin dëgjuar zërin e Bariut.

2. Sepse Ungjilli, leximin e të cilit sapo e dëgjuat, thotë: «Të nesërmen, turma e madhe që kishte ardhur për festën, kur dëgjoi se Jisui po vinte në Jerusalem, mori degë palmash dhe doli për ta pritur, duke thirrur: ‹Hosana! I bekuar është ai që vjen në emër të Zotit, mbreti i Izraelit!›» Degët e palmave janë shenja lavdërimi, që tregojnë fitore, sepse Zoti do ta mundte vdekjen duke vdekur, dhe me trofeun e kryqit të tij do të triumfonte mbi djallin, princin e vdekjes. Thirrma që përdorte populli adhurues është Hosana, e cila, siç pohojnë disa që njohin gjuhën hebraike, tregon më tepër një gjendje shpirtërore sesa ndonjë kuptim të mirëfilltë; ashtu si në gjuhën tonë kemi ato që quhen pasthirrma, si kur nga pikëllimi themi «Vaj!», nga gëzimi «Ah!», a nga habia «O, sa bukur!», ku «O»-ja shpreh vetëm ndjenjën e atij që mrekullohet. Duhet të besojmë se kjo fjalë është e po atij lloji, sepse s'ka gjetur përkthim as në greqisht, as në latinisht, ashtu siç ndodh me atë tjetrën: «Kushdo që t'i thotë të vëllait të vet ‹Raka›.» Sepse edhe kjo pranohet të jetë pasthirrmë, që shpreh ndjenja zemërimi.

3. Por, kur thuhet «I bekuar është ai që vjen në emër të Zotit, mbreti i Izraelit», me shprehjen «në emër të Zotit» duhet kuptuar më tepër «në emër të Perëndisë Atë», ndonëse mund të kuptohet edhe si në emrin e vet, meqë edhe ai vetë është Zot. Kështu siç thotë edhe Shkrimi në një vend tjetër: «Zoti lëshoi mbi Sodomën zjarr prej Zotit.» Por fjalët e tij vetë na udhëheqin më mirë drejt të kuptuarit, kur thotë: «Unë kam ardhur në emër të Atit tim, dhe ju nuk më pranoni; do të vijë një tjetër në emër të vetes, dhe atë do ta pranoni.» Sepse mësuesi i vërtetë i përulësisë është Krishti, i cili e përuli veten dhe u bë i bindur deri në vdekje, madje deri në vdekjen në kryq. Por, duke na mësuar përulësinë, ai nuk e humb hyjninë e tij: në njërën është i barabartë me Atin, në tjetrën na përngjan neve. Me atë që e bën të barabartë me Atin, ai na thirri në jetë; dhe me atë në të cilën na ngjan neve, ai na shpengoi nga rrënimi.

4. Këto, pra, ishin fjalët e lavdërimit që turma i drejtoi Jisuit: «Hosana! I bekuar është ai që vjen në emër të Zotit, mbreti i Izraelit!» Ç'kryq mundimi shpirtëror duhet të kenë duruar krerët e hebrenjve, kur dëgjuan një turmë kaq të madhe që e shpallte Krishtin mbret të tyre! Po ç'nder ishte për Zotin të ishte mbret i Izraelit? Ç'gjë e madhe ishte për Mbretin e përjetësisë të bëhej mbret i njerëzve? Sepse mbretërimi i Krishtit mbi Izraelin nuk ishte për të mbledhur tatime, për t'u vënë shpata në dorë ushtarëve të tij, për t'i nënshtruar armiqtë me luftë të hapur; por ishte mbret i Izraelit në këtë kuptim: ushtronte pushtet mbretëror mbi botën e tyre të brendshme, kujdesej për të mirën e tyre të përjetshme dhe sillte në mbretërinë e tij qiellore ata që besimin, shpresën e dashurinë i kishin te vetja e tij. Prandaj, që Biri i Perëndisë, i barabartë me Atin, Fjala me të cilën u bënë të gjitha, të pranonte me dëshirën e tij të mirë të ishte mbret i Izraelit, kjo ishte vepër përuljeje, jo ngritjeje; shenjë dhembshurie, jo shtim pushteti. Sepse ai që mbi tokë u quajt mbret i hebrenjve, në qiej është Zoti i engjëjve.

5. «Jisui gjeti një kërriç gomari dhe u ul mbi të.» Këtu tregimi jepet shkurt, sepse si ndodhi gjithçka mund të gjendet i plotë te ungjillorët e tjerë. Por vetë ngjarjes i shtohet një dëshmi nga profetët, që të bëhet e qartë se ai në të cilin u përmbush gjithçka që ata lexonin në Shkrim, u keqkuptua krejtësisht nga krerët keqdashës të hebrenjve. Jisui, pra, «gjeti një kërriç gomari dhe u ul mbi të; siç është shkruar: ‹Mos ki frikë, o bijë e Sionit; ja, mbreti yt po vjen, hipur mbi një kërriç gomareje.›» Pra, te ai popull gjendej bija e Sionit, sepse Sioni është vetë Jerusalemi. Pikërisht te ai popull, po e them, sado i flakur dhe i verbër që ishte, gjendej bija e Sionit, së cilës iu tha: «Mos ki frikë, o bijë e Sionit; ja, mbreti yt po vjen, hipur mbi një kërriç gomareje.» Kjo bijë e Sionit, së cilës iu drejtua kështu Perëndia, ishte ndër ato dele që dëgjonin zërin e Bariut, edhe në atë turmë që kremtonte ardhjen e Zotit me kaq zell fetar dhe që e shoqëronte sikur të ishte ushtri e radhitur për luftë. Asaj iu tha: «Mos ki frikë!» Njihe atë që tani po e lartëson, dhe mos u dorëzo në frikë kur ai të vijë drejt vuajtjes; sepse me derdhjen e gjakut të tij do të shlyhet faji yt dhe do të të kthehet jeta. Kurse me kërriçin e gomares, mbi të cilin s'kishte hipur kurrë njeri (sepse kështu gjendet e shkruar te ungjillorët e tjerë), duhet të kuptojmë kombet johebreje që nuk e kishin marrë ligjin e Zotit; kurse me gomaren (sepse të dyja kafshët iu prunë Zotit), atë popull të tijin që vinte nga kombi i Izraelit dhe që tashmë ishte zbutur aq sa ta njihte grazhdin e të zotit.

6. «Këto gjëra nxënësit e tij nuk i kuptuan në fillim; por, kur Jisui u lavdërua», domethënë kur e shfaqi fuqinë e Ngjalljes së tij, «atëherë u kujtuan se këto gjëra ishin shkruar për të, dhe se ia kishin bërë ato», domethënë, nuk bënë asgjë tjetër veç asaj që ishte shkruar për të. Me pak fjalë, kur krahasuan në mendje atë që u krye si para Mundimit të Zotit tonë, ashtu edhe gjatë tij, me përmbajtjen e Shkrimit, gjetën edhe këtë aty: se ishte sipas fjalës së profetëve që ai u ul mbi një kërriç gomari.

7. «Populli, pra, që ishte me të kur thirri Llazarin nga varri dhe e ngjalli prej së vdekurish, dëshmoi për këtë. Prandaj edhe turma i doli përpara, sepse dëgjuan se ai kishte bërë këtë mrekulli. Farisenjtë, pra, i thanë njëri-tjetrit: ‹A e shihni se s'po bëjmë asgjë? Ja, gjithë bota po i shkon pas.›» Turma e trazoi turmën. «Po pse ti, o turmë e verbër, je plot zili, ngaqë bota i shkoi pas Krijuesit të vet?»

8. «Kishte edhe disa johebrenj ndër ata që kishin ardhur për të adhuruar në festë. Këta, pra, iu afruan Filipit, që ishte nga Betsaida e Galilesë, dhe iu lutën, duke thënë: ‹Zotëri, duam të shohim Jisuin.› Filipi vjen dhe ia thotë Andreas; e pastaj Andrea dhe Filipi ia thonë Jisuit.» Le ta dëgjojmë përgjigjen e Zotit. Shihni si hebrenjtë duan ta vrasin, kurse johebrenjtë duan ta shohin; e megjithatë, edhe ata që thirrën «I bekuar është ai që vjen në emër të Zotit, mbreti i Izraelit» ishin nga hebrenjtë. Ja, pra, ishin ata të rrethprerjes dhe ata të parrethprerjes, si dy mure shtëpie që vijnë nga drejtime të ndryshme dhe takohen bashkë me puthjen e paqes, në besimin e vetëm të Krishtit. Le ta dëgjojmë, pra, zërin e Gurit të Qoshes: «Jisui iu përgjigj, duke thënë: ‹Erdhi ora që Biri i njeriut të lavdërohet.›» Ndoshta këtu dikush mendon se ai fliste për veten si të lavdëruar, ngaqë johebrenjtë donin ta shihnin. Por s'është kështu. Përkundrazi, ai i pa vetë johebrenjtë e të gjitha kombeve që do të vinin në besim pas Mundimit dhe Ngjalljes së tij, sepse, siç thotë apostulli: «Izraelit i ka rënë një verbëri e pjesshme, derisa të hyjë plotësia e johebrenjve.» Prandaj, duke marrë shkas nga ata johebrenj që dëshironin ta shihnin, ai lajmëron plotësinë e ardhshme të kombeve johebreje dhe premton se afrohet ora kur do të lavdërohej vetë, dhe kur, pasi kjo të kryhej në qiell, kombet johebreje do të silleshin në besim. Drejt kësaj tregonte parashikimi: «Lartësohu, o Perëndi, mbi qiejt, dhe lavdia jote mbi gjithë dheun.» Kjo është plotësia e johebrenjve, për të cilën apostulli thotë: «Izraelit i ka rënë një verbëri e pjesshme, derisa të hyjë plotësia e johebrenjve.»

9. Por lartësinë e lavdërimit të tij duhej ta paraprinte thellësia e Mundimit të tij. Prandaj shtoi më tej: «Me të vërtetë, me të vërtetë po ju them: në qoftë se kokrra e grurit nuk bie në tokë dhe nuk vdes, mbetet e vetme; por, në qoftë se vdes, jep shumë fryt.» Por ai fliste për veten. Ai vetë ishte kokrra që duhej të vdiste dhe të shumohej: të vuante vdekjen nga mosbesimi i hebrenjve, dhe të shumohej në besimin e shumë kombeve.

10. Dhe tani, për t'i nxitur të ndjekin udhën e Mundimit të tij, ai shton: «Ai që e do jetën e vet, do ta humbasë», gjë që mund të kuptohet në dy mënyra. E para: «Ai që do, do të humbasë», domethënë, në qoftë se ti do, ji gati të humbasësh; në qoftë se dëshiron ta kesh jetën në Krishtin, mos ki frikë nga vdekja për Krishtin. Ose ndryshe: «Ai që e do jetën e vet, do ta humbasë.» Mos e do, që të mos e humbasësh; mos e do këtu, që të mos e humbasësh në përjetësi. Por ajo që thashë së fundi duket se i përgjigjet më mirë kuptimit të Ungjillit, sepse pasojnë fjalët: «Edhe ai që e urren jetën e vet në këtë botë, do ta ruajë atë për jetën e përjetshme.» Kështu që, kur thuhet në fjalinë e mëparshme «Ai që e do», duhet nënkuptuar «në këtë botë», dhe pikërisht ai është që do ta humbasë. «Por ai që e urren», domethënë në këtë botë, është ai që do ta ruajë për jetën e përjetshme. Vërtet një pohim i thellë e i çuditshëm për masën e dashurisë që njeriu ka për jetën e vet, dashuri që e çon në shkatërrim, dhe për masën e urrejtjes ndaj saj, urrejtje që ia siguron ruajtjen! Në qoftë se e do në mënyrë mëkatare, atëherë në të vërtetë e urren; në qoftë se e ke urryer në përputhje me të mirën, atëherë në të vërtetë e ke dashur. Lum ata që e kanë urryer jetën e vet duke e ruajtur, aq sa dashuria të mos i bëjë ta humbasin. Por ruaju se mos të shkojë mendja se mund të kërkosh vetëshkatërrimin me ndonjë kuptim të tillë të detyrës sate për ta urryer jetën në këtë botë. Sepse pikërisht mbi baza të tilla, disa njerëz me mendje të shtrembër e të prishur, të cilët ndaj vetes janë vrasës veçanërisht mizorë e të paudhë, hidhen në flakë, mbyten në ujë, përplasen nga një greminë dhe vdesin. Kjo nuk ishte mësim i Krishtit, i cili, përkundrazi, kur djalli i sugjeroi greminën, iu përgjigj: «Shporru prapa meje, Satana, sepse është shkruar: ‹Mos e tundo Zotin, Perëndinë tënd.›» Edhe Pjetrit i tha, duke treguar me ç'vdekje do ta lavdëronte Perëndinë: «Kur ishe i ri, ngjeshje veten dhe shkoje ku të doje; por, kur të plakesh, një tjetër do të të ngjeshë dhe do të të çojë atje ku ti nuk do.» Me këtë e bëri mjaft të qartë se ai që ndjek gjurmët e Krishtit duhet të vritet jo prej vetes, por prej një tjetri. Prandaj, kur puna e dikujt arrin në atë ngushticë sa i vihet përpara ky kusht, ose të veprojë kundër urdhërimit hyjnor, ose të lërë këtë jetë, dhe kur përndjekësi që i kanoset me vdekje e detyron të zgjedhë njërën a tjetrën, atëherë le të parapëlqejë të vdesë në dashurinë e Perëndisë sesa të jetojë nën zemërimin e tij; atëherë le ta urrejë jetën e vet në këtë botë, që ta ruajë për jetën e përjetshme.

11. «Në qoftë se dikush më shërben, le të më ndjekë.» Ç'do të thotë «le të më ndjekë», veçse: le të më imitojë? «Sepse Krishti vuajti për ne», thotë apostulli Pjetër, «duke na lënë një shembull, që të ndjekim gjurmët e tij.» Ja pra kuptimi i fjalëve «Në qoftë se dikush më shërben, le të më ndjekë.» Por me ç'përfundim? Me ç'pagë? Me ç'shpërblim? «Edhe atje ku jam unë», thotë ai, «do të jetë edhe shërbëtori im.» Le ta duam pa asnjë interes, që shpërblimi i shërbesës që i bëjmë të jetë vetë të qenët bashkë me të. Sepse ku mund të jetë njeriu mirë larg tij, ose kur mund të ndihet keq kur është bashkë me të? Dëgjojeni edhe më qartë: «Në qoftë se dikush më shërben, Ati im do ta nderojë.» E ç'do të jetë ky nder, veçse të jesh bashkë me Birin e tij? Sepse atë që tha më parë, «Atje ku jam unë, do të jetë edhe shërbëtori im», mund ta marrim si shpjegim të asaj që thotë këtu: «Ati im do ta nderojë.» Sepse ç'nder më i madh mund ta presë një bir të birësuar, veçse të jetë bashkë me të Vetëmlindurin? Jo, pa dyshim, të ngritur në shkallën e Hyjnisë së tij, por të bërë pjesëtar të përjetësisë së tij.

12. Por na takon më tepër të pyesim se ç'duhet kuptuar me këtë shërbim ndaj Krishtit, të cilit i është lidhur një shpërblim kaq i madh. Sepse, po të kemi menduar se t'i shërbesh Krishtit do të thotë të përgatitësh atë që i duhet trupit, ose të gatuash e të shtrosh ushqimin, ose të përziesh pijen dhe t'i japësh kupën dikujt në tryezën e darkës, këtë, në të vërtetë, ia bënë ata që patën fatin e pranisë së tij trupore, si në rastin e Martës dhe Marisë, kur edhe Llazari ishte një nga ata që rrinin në tryezë. Por në atë mënyrë Krishtit i shërbeu edhe Juda i flakur, sepse ishte ai që mbante qesen e parave; dhe, ndonëse pati ligësinë e madhe të vidhte prej saj, prapëseprapë ishte ai që siguronte ç'duhej për ngrënie. Kështu, kur Zoti ynë i tha «Atë që bën, bëje shpejt», disa menduan se ai vetëm po i jepte urdhër të bënte ndonjë përgatitje të nevojshme për ditën e festës, ose t'u jepte diçka të varfërve. Prandaj, në asnjë kuptim nuk e tha Zoti për këtë lloj shërbëtorësh «Atje ku jam unë, do të jetë edhe shërbëtori im», dhe «Në qoftë se dikush më shërben, Ati im do ta nderojë»; sepse shohim se Juda, që shërbeu në këtë mënyrë, fitoi dënim e jo nder. Pse, pra, të shkojmë gjetkë për të gjetur se ç'nënkupton ky shërbim ndaj Krishtit, e të mos e shohim më mirë të zbuluar në vetë fjalët e tij? Sepse, kur tha «Në qoftë se dikush më shërben, le të më ndjekë», deshi që kjo të kuptohej sikur të kishte thënë: në qoftë se dikush nuk më ndjek, nuk më shërben. Prandaj shërbëtorë të Jisu Krishtit janë ata që nuk kërkojnë të tyret, por ato që janë të Jisu Krishtit. Sepse «le të më ndjekë» do të thotë pikërisht kjo: le të ecë në udhët e mia, jo në të vetat; siç është shkruar diku tjetër: «Ai që thotë se qëndron në Krishtin, duhet edhe vetë të ecë ashtu si eci ai.» Sepse, po t'i japë ushqim të uriturit, duhet ta bëjë me mëshirë e jo me mburrje, duke mos kërkuar aty asgjë tjetër veç të bërit mirë, dhe pa e lënë dorën e majtë të dijë se ç'bën e djathta; me fjalë të tjera, çdo mendim vetëkërkimi duhet të jetë krejt i huaj për një vepër dashurie. Ai që shërben në këtë mënyrë, i shërben Krishtit, dhe do t'i thuhet me të drejtë: «Sa herë ia bëtë njërit prej këtyre më të vegjëlve që janë të mitë, mua ma bëtë.» Dhe kështu, duke bërë jo vetëm ato vepra mëshire që i përkasin trupit, por çdo vepër të mirë për hir të Krishtit (sepse atëherë të gjitha do të jenë të mira, ngaqë «Krishti është fundi i ligjit, për drejtësi për këdo që beson»), ai është shërbëtor i Krishtit deri edhe në atë vepër dashurie të veçantë, që është të japësh jetën për vëllezërit; sepse kjo do të ishte ta jepje edhe për Krishtin. Sepse edhe këtë do ta thotë më vonë në emër të gjymtyrëve të tij: sa herë ua bëtë këtyre, mua ma bëtë. Dhe, sigurisht, pikërisht për një vepër të tillë deshi edhe vetë të bëhej e të quhej shërbëtor, kur thotë: «Ashtu si Biri i njeriut nuk erdhi që t'i shërbejnë, por që të shërbejë, dhe që të japë jetën e tij për shumë veta.» Prandaj, secili është shërbëtor i Krishtit në po atë mënyrë siç edhe Krishti është shërbëtor. Dhe ai që i shërben Krishtit në këtë mënyrë, do të nderohet nga Ati i tij me nderin e shquar që të jetë bashkë me Birin e tij, pa i munguar asgjë lumturisë së tij përjetë.

13. Prandaj, vëllezër, kur dëgjoni Zotin të thotë «Atje ku jam unë, do të jetë edhe shërbëtori im», mos mendoni vetëm për peshkopët e mirë dhe për klerikët. Por edhe ju vetë, sipas mënyrës suaj, shërbejini Krishtit: me jetë të mirë, me lëmoshë, duke predikuar emrin dhe mësimin e tij sa të mundni; edhe çdo kryefamiljar le ta pranojë, në këtë emër, dashurinë që ka për detyrë t'i japë familjes së vet si prind. Për hir të Krishtit dhe për hir të jetës së përjetshme, le ta paralajmërojë, ta mësojë, ta nxitë e ta ndreqë tërë shtëpinë e vet; le të tregojë mirësi dhe le të mbajë rregull; dhe kështu, në shtëpinë e vet, ai do të kryejë një detyrë kishtare, njëfarë detyre peshkopale, duke i shërbyer Krishtit, që të jetë bashkë me të përjetë. Sepse edhe atë shërbesë më fisnike, atë të vuajtjes, e kanë kryer shumë veta nga mesi juaj; sepse shumë veta që nuk ishin as peshkopë as klerikë, por të rinj e virgjëresha, të moshuar bashkë me të rinj, shumë të martuar, burra e gra, shumë etër e nëna familjesh, i shërbyen Krishtit deri në dhënien e jetës me martirizim për hir të tij, dhe u nderuan nga Ati duke marrë kurora lavdie të pamata.