Joani 13:10–15

1. Të dashur, siç deshi Zoti të na aftësonte, jua kemi shkoqitur tashmë ato fjalë të Ungjillit, ku Zoti, teksa u lante këmbët dishepujve të tij, thotë: «Ai që është larë njëherë, s'ka nevojë veçse të lajë këmbët, por është krejt i pastër.» Le të shohim tani atë që vjen më pas. «Edhe ju, thotë, jeni të pastër, por jo të gjithë.» Dhe, që të mos na duhet të pyesim ne, vetë Ungjillori e ka shpjeguar kuptimin, duke shtuar: «Sepse e njihte atë që do ta tradhtonte; prandaj tha: ‹Nuk jeni të gjithë të pastër.›» A mund të ketë gjë më të qartë? Le të kalojmë, pra, në atë që vjen më pas.

2. «Pra, pasi ua lau këmbët, mori rrobat e tij dhe u ul përsëri, u tha atyre: A e dini ç'ju bëra?» Ja tani ku i përmbushet të lumit Pjetër ai premtim: sepse ai qe lënë të priste kur, mes dridhjes së tij dhe pohimit «Kurrë s'do të m'i lash këmbët», mori përgjigjen «Atë që bëj unë, ti tani nuk e di, por do ta marrësh vesh më vonë» (vargjet 7, 8). Ja, pra, pikërisht ai «më vonë»; tani është koha të thuhet ajo që pak më parë u shty. Prandaj Zoti kishte premtuar se do t'ia bënte të kuptueshme një vepër të tijën aq të papritur, aq të mrekullueshme, aq të frikshme e, po të mos ishte përgjigjja e tij edhe më e tmerrshme, të palejueshme. Kjo ishte vepra: që Mësuesi, jo vetëm i tyre, por edhe i engjëjve, dhe Zoti, jo vetëm i tyre, por i të gjitha gjërave, t'ua lante këmbët dishepujve dhe shërbëtorëve të vet. Tani, pra, duke e mbajtur në mend premtimin që i kishte dhënë, se do t'i bënte të njohur kuptimin e një vepre kaq të rëndësishme, kur tha «Do ta marrësh vesh më pas», nis t'u tregojë se ç'ishte ajo që bëri.

3. «Ju më quani, thotë, Mësues dhe Zot: edhe mirë e thoni, sepse kështu jam.» «Mirë e thoni», sepse ju thoni vetëm të vërtetën; unë jam vërtet ai që thoni ju. Njeriut i është dhënë një porosi: «Të mos të lëvdojë goja jote, por goja e të afërmit tënd.» Sepse të pëlqyerit e vetes është gjë e rrezikshme për atë që duhet të ruhet se mos bjerë në krenari. Por Ai që është mbi të gjitha, sado ta lëvdojë veten, nuk mund ta ngrejë veten mbi dinjitetin që ka në të vërtetë; dhe as Perëndia s'mund të quhet me të drejtë kryelartë. Sepse është për të mirën tonë ta njohim Atë, jo për të tijën; dhe askush s'mund ta njohë, veçse po të bëjë të njohur veten Ai që e njeh veten. Po të donte, pra, si të thuash, të shmangte kryelartësinë duke u përmbajtur nga lëvdimi i vetes, do të na e mohonte fuqinë për ta njohur. Dhe askush, sigurisht, s'do ta fajësonte që e quan veten Mësues, edhe sikur ta besonte se nuk është veçse njeri; sepse Ai vetëm pohon për vete atë që edhe vetë njerëzit, në zanate të ndryshme, e pohojnë deri në atë shkallë, pa asnjë qortim për kryelartësi, saqë quhen mjeshtër. Por ta quajë veten edhe Zot të dishepujve të tij, njerëz që, në kuptim tokësor, ishin edhe vetë të lindur të lirë, kush do ta duronte këtë te një njeri? Por është Perëndia që flet. Këtu, për një lartësi kaq të madhe, s'ka vend asnjë vetëlartësim, e as ndonjë gënjeshtër për të vërtetën: dobia është jona, që të jemi të nënshtruarit e një lartësie të tillë, shërbëtorët e së vërtetës. Që Ai e quan veten Zot, kjo s'është ndonjë mangësi nga ana e tij, por një e mirë për ne. Lëvdohen fjalët e një autori profan, kur thotë: «Çdo kryelartësi është e urryer, dhe veçanërisht e pakëndshme është ajo e talentit dhe e gojëtarisë»; e megjithatë, kur po fliste vetë për gojëtarinë e vet, ai tha: «Do ta quaja të përsosur, po të më duhej të jepja gjykimin; as që do të druaja shumë, në të vërtetë, akuzën për kryelartësi.» Në qoftë se, pra, ai njeri kaq gojëtar vërtet nuk kishte frikë se do të akuzohej për kryelartësi, si mund ta ketë një frikë të tillë vetë e vërteta? Le ta quajë veten Zot ai që është Zot, le të thotë atë që është e vërtetë ai që është e Vërteta; që të mos mbetem pa mësuar atë që është e dobishme, nga heshtja e tij për atë që Ai është. Pavli fort i lumtur, sigurisht jo ai vetë Biri i Vetëmlindur i Perëndisë, por shërbëtori dhe apostulli i atij Biri, jo e Vërteta, por pjesëtar i së vërtetës, e pohon me liri e me qëndrueshmëri: «Edhe sikur të doja të mburrem, s'do të isha i marrë, sepse them të vërtetën.» Sepse ai mburrej jo në vetvete, por në të vërtetën, që është më e lartë se ai vetë, dhe prandaj mburrej edhe me përulësi edhe me vërtetësi; sepse është po ai që ka dhënë porosinë se kush mburret, le të mburret në Zotin. A mundej, pra, dashamiri i urtësisë të mos kishte frikë se do të quhej i marrë, ndonëse dëshironte të mburrej, kurse vetë urtësia, kur të mburrej, a do të kishte frikë nga një akuzë e tillë? Nuk pati frikë nga kryelartësia ai që tha: «Shpirti im do të mburret në Zotin»; e a mund ta kishte një frikë të tillë fuqia e Zotit, kur lëvdon veten, ajo fuqi në të cilën po mburret shpirti i shërbëtorit të tij? «Ju më quani, thotë, Mësues dhe Zot: edhe mirë e thoni, sepse kështu jam.» Prandaj mirë e thoni, që unë jam kështu: sepse po të mos isha ai që thoni ju, do të gabonit ta thoshit, qoftë edhe për të më lëvduar. Si mund ta mohonte, pra, e Vërteta atë që pohojnë dishepujt e së Vërtetës? Si mund ta mohonte vetë e Vërteta, që u dha atyre mësimin, atë që thanë dishepujt? Si mund ta mohojë burimi atë që pohon ai që pi prej tij? Si mund ta fshehë drita atë që shpall ai që e sheh?

4. «Në qoftë se, pra, thotë, unë, Zoti dhe Mësuesi juaj, jua lava këmbët, edhe ju duhet t'ia lani këmbët njëri-tjetrit. Sepse ju dhashë një shembull, që të bëni ashtu siç ju bëra unë juve.» Kjo, o i lumi Pjetër, është ajo që nuk e dije, kur nuk e lejoje të bëhej. Kjo është ajo që Ai të premtoi se do të ta bënte të njohur më pas, kur Mësuesi dhe Zoti yt të trembi aq sa u nënshtrove, dhe t'i lau këmbët. Kemi mësuar, o vëllezër, përulësinë prej më të Lartit; le t'i bëjmë, si të përulur, njëri-tjetrit atë që Ai, më i Larti, bëri në përulësinë e vet. E madhe është lëvdata që i bëhet këtu përulësisë: dhe vëllezërit ia bëjnë këtë njëri-tjetrit me radhë, madje edhe në vetë veprimin e dukshëm, kur e presin njëri-tjetrin me mikpritje; sepse ushtrimi i një përulësie të tillë është i përhapur gjerësisht dhe shprehet pikërisht në atë vepër që e bën të dallueshme. Ndaj edhe apostulli, kur lëvdon vejushën e denjë, thotë: «Në qoftë se është mikpritëse, në qoftë se ua ka larë këmbët shenjtorëve.» Dhe kudo që kjo nuk është zakon ndër shenjtorët, atë që nuk e bëjnë me dorë, e bëjnë me zemër, po të jenë nga ata të cilëve u drejtohet himni i tre burrave të lumtur: «O ju të shenjtë e të përulur në zemër, bekoni Zotin.» Por është shumë më mirë, dhe pa asnjë dyshim më në pajtim me të vërtetën, që kjo të bëhet edhe me duar; as që duhet ta quajë i krishteri poshtë vetes të bëjë atë që e bëri Krishti. Sepse kur trupi përkulet te këmbët e një vëllai, ndjenja e një përulësie të tillë ose zgjohet në vetë zemrën, ose forcohet, po të jetë tashmë e pranishme.

5. Por përveç këtij kuptimi moral të kësaj pjese, kujtojmë se mënyra me të cilën jua vumë në vëmendje madhështinë e kësaj vepre të Zotit ishte kjo: duke larë këmbët e dishepujve që tashmë ishin larë e ishin të pastër, Zoti vendosi një shenjë. Dhe këtë e bëri me qëllim që, për shkak të ndjenjave njerëzore që na pushtojnë mbi tokë, sado larg të kemi ecur në të kuptuarit e drejtësisë, të dinim se nuk jemi të përjashtuar nga mëkati. Këtë mëkat Ai pastaj e lan, duke ndërmjetuar për ne, kur i lutemi Atit, që është në qiej, të na i falë fajet tona, sikurse edhe ne ua falim fajtorëve tanë. Ç'lidhje mund të ketë, pra, ky kuptim i kësaj pjese me atë që Ai vetë dha më pas, kur e shpjegoi arsyen e veprës së tij me fjalët: «Në qoftë se, pra, unë, Zoti dhe Mësuesi juaj, jua lava këmbët, edhe ju duhet t'ia lani këmbët njëri-tjetrit. Sepse ju dhashë një shembull, që të bëni ashtu siç ju bëra unë juve.»? A mund të themi se edhe një vëlla mund ta pastrojë vëllanë nga njolla e ngjitur e keqbërjes? Po, me të vërtetë, e dimë se edhe për këtë u këshilluam nga kuptimi i thellë i kësaj vepre të Zotit: se duhet t'ia rrëfejmë fajet njëri-tjetrit dhe të lutemi për njëri-tjetrin, ashtu si edhe Krishti ndërmjeton për ne. Le t'i vëmë veshin apostullit Jakov, që e shpreh këtë porosi me qartësinë më të madhe, kur thotë: «Rrëfeni fajet njëri-tjetrit dhe lutuni për njëri-tjetrin.» Sepse edhe për këtë Zoti na dha shembullin. Sepse, në qoftë se Ai që s'ka, s'pati e s'do të ketë kurrë asnjë mëkat, lutet për mëkatet tona, sa më tepër duhet ne të lutemi për njëri-tjetrin me radhë! Dhe në qoftë se Ai na fal ne, ndaj të cilit s'kemi asgjë për të falur, sa më tepër duhet ne, që s'mund të rrojmë këtu pa mëkat, të falim njëri-tjetrin! Sepse ç'tjetër, me sa duket, lë të kuptojë Zoti në kuptimin e thellë të kësaj shenje mistike, kur thotë: «Sepse ju dhashë një shembull, që të bëni ashtu siç ju bëra unë juve», veçse atë që apostulli e shpall me fjalët më të qarta: «Duke ia falur njëri-tjetrit, po të ketë ndokush ankesë kundër ndokujt: ashtu si ju fali Krishti, ashtu bëni edhe ju.»? Le t'ia falim, pra, njëri-tjetrit fajet, e le të lutemi për fajet e njëri-tjetrit, e kështu, në një farë mënyre, t'ia lajmë këmbët njëri-tjetrit. Detyra jonë, me hirin e tij, është të ofrojmë shërbesën e dashurisë dhe të përulësisë; e tija është të na dëgjojë dhe të na pastrojë prej çdo ndyrësie të mëkateve tona, nëpërmjet Krishtit e në Krishtin; që ajo çka ua falim të tjerëve, domethënë e zgjidhim mbi tokë, të jetë e zgjidhur në qiell.