Joani 13:21–26

1. Këtë pjesë të shkurtër të Ungjillit, vëllezër, e kemi sjellë për ta shkoqitur në këtë lexim, sepse menduam se duhet të themi diçka edhe për tradhtarin e Zotit, i cili tashmë zbulohet mjaft qartë kur kafshata ngjyhet e i zgjatet atij. Për atë që i paraprin, domethënë që Jisui, kur po bëhej gati ta tregonte, u trondit në frymë, folëm në traktatin tonë të mëparshëm. Por ka diçka që ndoshta nuk e përmenda atje: Zoti, me vetë trazimin e frymës së tij, deshi të tregonte edhe këtë, se na duhet t'i durojmë vëllezërit e rremë dhe ato egjra që ndodhen ndër grurë në arën e Zotit deri në kohën e korrjes. Sepse, kur na shtrëngojnë arsye të ngutshme t'i ndajmë disa prej tyre qysh para korrjes, kjo s'mund të bëhet pa e trazuar Kishën. Një trazim të tillë të shenjtorëve të tij në të ardhmen, që do të vinte nga skizmatikët dhe heretikët, Zoti disi e paratha dhe e parafiguroi në vetvete. Kjo ndodhi kur ai njeri i lig, Juda, po largohej dhe kështu i jepte fund përzierjes së tij të dikurshme me grurin, ku qe duruar prej kohësh, fare haptazi e prerazi: pikërisht atëherë ai u trondit, jo në trup, por në frymë. Sepse gjymtyrët e tij shpirtërore, në skandale të tilla, nuk i trazon ligësia, por dashuria; që, kur të shkulen disa egjra, të mos shkulet bashkë me to edhe ndonjë kokërr gruri.

2. Pra, «Jisui u trondit në frymë, dëshmoi e tha: ‹Me të vërtetë, me të vërtetë po ju them, se një nga ju do të më tradhtojë.›» «Një nga ju» për nga numri, jo për nga merita; në pamje, jo në të vërtetë; në përzierje trupore, jo në ndonjë lidhje shpirtërore; shok për nga afërsia trupore, jo në ndonjë bashkim zemre; prandaj jo dikush që është nga ju, por dikush që do të dalë prej jush. Sepse si mund të jetë ndryshe e vërtetë ky «një nga ju», për të cilin Zoti dëshmoi e foli kështu, po të jetë e vërtetë ajo që thotë vetë shkruesi i këtij Ungjilli në letrën e tij: «Dolën prej nesh, por nuk ishin nga ne; sepse, po të kishin qenë nga ne, pa dyshim do të kishin qëndruar me ne»? Juda, pra, nuk ishte nga ata; sepse, po të kishte qenë nga ata, do të kishte qëndruar me ta. Ç'kuptim kanë, atëherë, fjalët «Një nga ju do të më tradhtojë», veç se prej jush po del dikush që do të më tradhtojë? Ashtu si edhe ai që tha «Po të kishin qenë nga ne, pa dyshim do të kishin qëndruar me ne», kishte thënë më parë «Dolën prej nesh». Kështu është e vërtetë në të dy kuptimet, «nga ne» dhe «jo nga ne»: nga një anë «nga ne», nga ana tjetër «jo nga ne»; «nga ne» për sa i përket bashkësisë së mistereve, por «jo nga ne» për sa i përket keqbërjes së tyre, që u përket vetëm atyre.

3. «Atëherë dishepujt u vështruan njëri me tjetrin, të pasigurt se për kë po fliste.» Sepse, ndonëse ishin mbushur me një dashuri plot nderim ndaj Mësuesit të tyre, prapëseprapë i prekte dobësia njerëzore në ndjenjat që kishin për njëri-tjetrin. Secili e njihte ndërgjegjen e vet, por ndërgjegjen e tjetrit nuk e dinte; prandaj gjithsecili, sado i sigurt për veten, mbetej i pasigurt për të gjithë të tjerët, dhe të gjithë të tjerët të pasigurt për atë.

4. «Tani, mbështetur në gjirin e Jisuit, ishte një nga dishepujt e tij, ai që Jisui e donte.» Ç'donte të thoshte me fjalët «në gjirin e tij», na e thotë pak më poshtë, kur shkruan «në kraharorin e Jisuit». Ishte pikërisht ai Joan, Ungjilli i të cilit është para nesh, siç e pohon vetë shprehimisht më vonë. Sepse ata që na kanë dhënë shkrimet e shenjta e kishin zakon që, kur ndonjëri prej tyre tregonte historinë hyjnore dhe arrinte te diçka që kishte të bënte me veten, të fliste sikur bëhej fjalë për dikë tjetër. E vendoste veten në rrjedhën e tregimit ashtu si i ka hije atij që shënon ngjarje publike, jo si dikush që e bën veten lëndë predikimi. Kështu veproi edhe Shën Mateu kur, duke arritur te vetja gjatë tregimit të tij, thotë: «Ai pa një tagrambledhës që quhej Mateu, ulur në vendin e tagrave, dhe i thotë: ‹Eja pas meje.›» Ai nuk thotë «Më pa mua dhe më tha mua». Kështu veproi edhe i lumi Moisi, që tërë historinë për veten e shkroi sikur të kishte të bënte me dikë tjetër, duke thënë «Zoti i tha Moisiut». Më rrallë e bëri këtë apostulli Pavël, jo në ndonjë tregim që merr përsipër të shpjegojë rrjedhën e ngjarjeve publike, por në letrat e tij. Sido që të jetë, ai flet kështu për veten: «Njoha një njeri në Krishtin, katërmbëdhjetë vjet më parë (a me trup, a pa trup, nuk e di: Perëndia e di), i cili u rrëmbye deri në qiellin e tretë.» Prandaj, kur i lumi Ungjillor thotë edhe këtu jo «Isha mbështetur në gjirin e Jisuit», por «Ishte mbështetur një nga dishepujt», le të njohim një zakon të autorit tonë, në vend që të çuditemi për këtë çështje. Sepse ç'humbet e vërteta, kur vetë faktet na tregohen dhe, në një farë mënyre, shmanget çdo mburrje në fjalë? Sepse pikërisht kështu e tregoi atë që i sillte më së shumti lavdi.

5. Po ç'kuptim kanë fjalët «atë që Jisui e donte»? Sikur të mos i donte të tjerët, për të cilët po ky Joan ka thënë më sipër «I deshi gjer në fund», dhe siç tha vetë Zoti: «Askush s'ka dashuri më të madhe se kjo, që të japë jetën e vet për miqtë e tij.» E kush do të mund t'i numëronte të gjitha dëshmitë e faqeve të shenjta, ku Zoti Jisu shfaqet si ai që do jo vetëm këtë njeri, apo ata që ishin atëherë rreth tij, por edhe ata që do të bëheshin gjymtyrët e tij në të ardhmen e largët, madje edhe tërë Kishën e tij universale? Por pa dyshim, nën këto fjalë fshihet ndonjë e vërtetë që lidhet me gjirin ku ishte mbështetur tregimtari. Sepse çfarë tjetër mund të tregojë gjiri, veç ndonjë të vërtete të fshehur? Por ka një vend tjetër më të përshtatshëm, ku Zoti mund të na japë mundësi të themi për këtë të fshehtë diçka që mund të mjaftojë.

6. «Simon Pjetri, pra, i bën shenjë dhe i thotë.» Shprehja vlen të vihet re, sepse tregon se diçka u tha jo me tingullin e fjalëve, por thjesht me një shenjë koke. «I bën shenjë dhe i thotë»: domethënë, shenja e tij është të folurit e tij. Sepse, në qoftë se thuhet se dikush flet me mendimet e veta, siç thotë Shkrimi «Thanë [arsyetuan] me veten e tyre», aq më tepër mundet ta bëjë këtë duke bërë shenjë, e cila, me anë shenjash, shfaq nga jashtë atë që qe ngjizur më parë përbrenda! Ç'donte të thoshte, pra, shenja e tij? Ç'tjetër, veç asaj që vjen më pas? «Kush është ai për të cilin flet?» Kjo ishte gjuha e shenjës së Pjetrit; sepse ai foli jo me tinguj zëri, por me gjeste të trupit. «Ai, pra, u përkul mbi kraharorin e Jisuit» (pa dyshim, pikërisht gjiri i kraharorit të tij, vendi i fshehtë i urtësisë!) «i thotë: ‹Zot, kush është?› Jisui u përgjigj: ‹Është ai të cilit do t'i jap kafshatën, pasi ta ngjyej.› Dhe, pasi e ngjeu kafshatën, ia dha Judës Iskariotit, të birit të Simonit. Dhe pas kafshatës, Satanai hyri në të.» Tradhtari doli në shesh, fshehtësitë e errësirës u zbuluan. Ajo që mori ishte e mirë, por e priti për dëmin e vet, sepse, i lig vetë, e priti me shpirt të lig atë që ishte e mirë. Por kemi shumë për të thënë për atë kafshatë të ngjyer që iu dha dishepullit zemërfals, dhe për atë që vjen më pas; e për këto na duhet më shumë kohë sesa na mbetet tani, në mbyllje të këtij traktati.