Joani 14:4–6

1. Tani, shumë të dashur, kemi rastin, sa të mundemi, të kuptojmë fjalët e mëparshme të Zotit nga ato të mëvonshme, e thëniet e Tij të mëhershme nga ato që vijnë pas: pikërisht në atë që keni dëgjuar, e që ishte përgjigjja e Tij ndaj pyetjes së apostullit Thoma. Sepse, kur Zoti fliste më lart për banesat, tha edhe se ato ndodheshin që atëherë në shtëpinë e Atit të Tij, edhe se do të shkonte t'i përgatiste. Aty kuptuam se ato banesa gjendeshin që atëherë në paracaktim, edhe se përgatiten po ashtu kur zemrat e atyre që do t'i banojnë më vonë pastrohen me anë të besimit; sepse pikërisht ata janë shtëpia e Perëndisë. E ç'do të thotë të banosh në shtëpinë e Perëndisë, veçse të jesh në radhët e popullit të Tij, meqë populli i Tij njëkohësisht është në Perëndinë, edhe Perëndia në ta? Për ta bërë këtë përgatitje, Zoti u largua, që, duke besuar në Të ndonëse s'duket më, banesa të përgatitet tani me anë të besimit. Forma e saj e jashtme mbetet gjithnjë e fshehur në të ardhmen. Pikërisht për këtë arsye, pra, kishte thënë: «Edhe po të shkoj e t'ju bëj gati vend, do të vij përsëri edhe do t'ju marr pranë meje, që atje ku jam unë, të jeni edhe ju. Edhe ku po shkoj, e dini, edhe udhën e njihni.» Si përgjigje ndaj kësaj, Thomai i thotë: «Zot, nuk e dimë ku po shkon; e si mund ta njohim udhën?» Zoti kishte thënë se ata i dinin që të dyja; kurse ky tjetri pohon se s'i di, domethënë vendin ku po shkon dhe udhën nëpër të cilën po shkon. Por ai s'e di se po thotë gjë të pavërtetë; ata, pra, e njihnin, por nuk e dinin se e njihnin. Ai do t'i bindë se e njohin tashmë atë që kujtojnë se ende s'e njohin. Jisui i thotë: «Unë jam udha, e vërteta edhe jeta.» Po ç'do të thotë me këtë, vëllezër? Ja, sapo dëgjuam dishepullin që pyet dhe Mësuesin që mëson, e megjithatë, edhe pasi zëri i Tij na ka tingëlluar në veshë, ende s'e rrokim mendimin që fshihet në fjalët e Tij. Po cila është ajo që s'mund ta rrokim? A mund t'i kishin thënë apostujt e Tij, me të cilët po bisedonte: «Ne s'të njohim»? Prandaj, nëse e njihnin Atë, e meqë Ai vetë është udha, atëherë e njihnin udhën; nëse e njihnin Atë që është vetë e vërteta, e njihnin të vërtetën; nëse e njihnin Atë që është edhe jeta, e njihnin jetën. Kështu, e shihni, ata u bindën se e njihnin atë që s'e dinin se e njihnin.

2. Cila është, pra, ajo që as ne s'e kemi rrokur në këtë fjalim? Ç'tjetër vallë, vëllezër, veç asaj që tha: «Edhe ku po shkoj, e dini, edhe udhën e njihni»? Dhe këtu zbuluam se ata e njihnin udhën, sepse njihnin Atë që është udha: udha është ajo nëpër të cilën ecim; por a është udha edhe vendi ku shkojmë? E megjithatë Ai tha se ata i dinin që të dyja, edhe se ku po shkonte, edhe udhën. Kishte nevojë, pra, që Ai të thoshte «Unë jam udha», për t'u treguar atyre që e njihnin Atë, se e njihnin edhe udhën, të cilën kujtonin se s'e njihnin. Po ç'nevojë kishte të thoshte «Unë jam udha, e vërteta edhe jeta»? Sepse, edhe pasi e njihnin udhën nëpër të cilën po shkonte, u mbetej ende të mësonin se ku po shkonte; e Ai po shkonte pikërisht drejt së vërtetës e drejt jetës. Me anë të Vetes, pra, po shkonte drejt Vetes. E ne, ku shkojmë, veçse tek Ai? Edhe nëpër ç'udhë ecim, veçse nëpër Të? Ai, pra, shkoi drejt Vetes me anë të Vetes, kurse ne shkojmë tek Ai me anë të Tij; po, njëlloj, edhe Ai edhe ne kështu shkojmë tek Ati. Sepse Ai thotë edhe në një vend tjetër për Veten: «Po shkoj tek Ati»; e këtu, për ne, thotë: «Asnjë nuk vjen tek Ati, veçse nëpërmjet meje.» Dhe kështu, Ai me anë të Vetes shkon edhe tek Vetja edhe tek Ati, kurse ne me anë të Tij shkojmë edhe tek Ai edhe tek Ati. Kush mund t'i rrokë gjëra të tilla, veç atij që di të dallojë shpirtërisht? E sa mund të rrokë vallë edhe ai vetë, ndonëse dallon kështu shpirtërisht? Vëllezër, si mund të kërkoni që unë t'jua shpjegoj gjëra të tilla? Vetëm mendoni sa të larta janë. Ju e shihni se ç'jam unë, unë e shoh se ç'jeni ju; te ne të gjithë, trupi që prishet e ngarkon shpirtin, edhe tenda tokësore rëndon mendjen që bluan shumë gjëra. A mendojmë se mund të themi: «Tek Ti e ngrita shpirtin tim, o Ti që banon në qiej»? Por, të ngarkuar siç jemi me një peshë kaq të madhe, nën të cilën rënkojmë, si do ta ngre shpirtin tim, po të mos ma ngrejë bashkë me mua Ai që dha shpirtin e Vet për mua? Do të flas, pra, sa të mundem, e secili prej jush që mundet, le ta marrë. Ashtu si Ai jep, unë flas; ashtu si Ai jep, marrësi merr; edhe ashtu si Ai jep, ka besim për atë që ende s'mund të marrë me të kuptuar. Sepse, thotë profeti: «Në mos besofshi, nuk do të kuptoni.»

3. Më thuaj, o Zoti im, çfarë t'u them shërbëtorëve të Tu, bashkëshërbëtorëve të mi. Apostulli Thoma të kishte Ty para vetes që të të pyeste, e megjithatë s'mund të të kuptonte po të mos të kishte brenda vetes; unë të pyes Ty, sepse e di se Ti je përmbi mua. Edhe të pyes, duke kërkuar, sa të mundem, ta lë shpirtin tim të përhapet në po atë krahinë përmbi mua, atje ku mund të të dëgjoj Ty, që nuk përdor asnjë tingull të jashtëm për të përcjellë mësimin Tënd. Më thuaj, të lutem, si është që Ti shkon drejt Vetes. A e le më parë Veten për të ardhur tek ne, aq më tepër që s'erdhe prej Vetes, por Ati të dërgoi? E di, vërtet, se Ti e zbrave Veten; por, kur more trajtën e shërbëtorit, nuk hoqe dorë prej trajtës së Perëndisë si prej diçkaje ku do të ktheheshe, e as s'e humbe si diçka që duhej rifituar; e megjithatë erdhe dhe e vure Veten jo vetëm para syve të mishit, por edhe në vetë duart e njerëzve. E si ndryshe, veçse në mishin Tënd? Me anë të tij erdhe, duke mbetur atje ku ishe; me anë të tij u ktheve, pa e lënë vendin ku kishe ardhur. Në qoftë se, pra, me anë të tij erdhe e u ktheve, po me anë të tij, pa dyshim, Ti je jo vetëm udha që ne të vijmë tek Ti, por ishe udha edhe që Ti vetë të vije e të ktheheshe. Sepse, kur u ktheve tek jeta, që Ti vetë je, atëherë vërtet po atë mish Tëndin e solle nga vdekja në jetë. Fjala e Perëndisë, vërtet, është një gjë, e njeriu një tjetër; por Fjala u bë mish, ose u bë njeri. Kështu, personi i Fjalës s'është tjetër nga ai i njeriut, meqë Krishti është të dyja në një person të vetëm; dhe kështu, ashtu si kur vdiq mishi i Tij, vdiq Krishti, edhe kur u varros mishi i Tij, u varros Krishti (sepse kështu me zemër besojmë për drejtësi, edhe me gojë pohojmë për shpëtim), po ashtu, kur mishi erdhi nga vdekja në jetë, Krishti erdhi në jetë. E meqë Krishti është Fjala e Perëndisë, Ai është edhe jeta. Kështu, në një mënyrë të mrekullueshme e të patregueshme, Ai, që kurrë s'e la e as s'e humbi Veten, erdhi tek Vetja. Por Perëndia, siç u tha, kishte ardhur nëpërmjet mishit tek njerëzit, e vërteta tek gënjeshtarët; sepse Perëndia është i vërtetë, e çdo njeri gënjeshtar. Kur, pra, e tërhoqi mishin e Tij nga mesi i njerëzve dhe e çoi lart atje ku s'gjendet asnjë gënjeshtar, edhe Ai vetë (sepse Fjala u bë mish) u kthye me anë të Vetes, domethënë me anë të mishit të Tij, tek e vërteta, që s'është tjetër veçse Ai vetë. Edhe këtë të vërtetë Ai e ruajti edhe në vdekje, ndonëse gjendej ndër gënjeshtarë; për këtë s'mund të dyshojmë, sepse Krishti dikur qe i vdekur, por kurrë s'qe gënjeshtar.

4. Merrni një shembull, tejet të ndryshëm për nga natyra dhe krejt të pamjaftueshëm, e megjithatë disi të dobishëm për të kuptuar Perëndinë, marrë nga gjërat që i nënshtrohen Perëndisë në një mënyrë veçanërisht të ngushtë. Shihni te rasti im: ndonëse, sa i përket mendjes sime, jam njësoj si ju, po të hesht, jam i tillë vetëm për veten time; por po t'ju them diçka të përshtatshme për mendjen tuaj, në një farë kuptimi dal tek ju pa e lënë veten, e njëkohësisht ju afrohem, por prapë s'e lëshoj vendin prej nga nisem. Por, kur pushoj së foluri, në një farë mënyre kthehem tek vetja, e në një farë mënyre mbetem me ju, në qoftë se e ruani atë që keni dëgjuar në fjalimin që po mbaj. E nëse edhe vetëm shëmbëllesa që Perëndia e bëri është e aftë për këtë, ç'nuk mund të bëjë atëherë Perëndia, që është vetë shëmbëllesa e Perëndisë, jo e bërë, por e lindur prej Tij? Mishi i Tij, në të cilin doli tek ne dhe u kthye prej nesh, nuk u shua ashtu siç shuhet tingulli i zërit tim, por qëndron atje ku s'do të vdesë më dhe ku vdekja s'do të ketë më pushtet mbi të. Ndoshta do të mund e do të duhej thënë shumë më tepër për këto fjalë të Ungjillit; por shpirtrat tuaj s'duhet të ngarkohen me ushqim shpirtëror, sado i këndshëm qoftë, aq më tepër që fryma është e gatshme, por mishi është i dobët.