Joani 14:7–10

1. Fjalët e Ungjillit të shenjtë, vëllezër, kuptohen drejt vetëm nëse gjenden në pajtim me ato që janë thënë më parë; sepse ato që parashtrohen duhet të pajtohen me përfundimin, kur është e Vërteta ajo që flet. Zoti kishte thënë më parë: «Edhe në qoftë se shkoj e t'ju bëj gati një vend, do të vij përsëri e do t'ju marr pranë vetes, që aty ku jam unë, të jeni edhe ju»; e pastaj kishte shtuar: «Edhe atje ku po shkoj unë e dini, edhe udhën e dini»; dhe kështu tregoi se e gjitha sa thoshte përmblidhej në këtë: se ata e njihnin vetë Atë. Prandaj, se ç'kuptim kishte kjo, që Ai shkonte tek vetja nëpërmjet vetvetes (sepse Ai u bën të qartë dishepujve se pikërisht nëpërmjet Tij kanë për të ardhur tek Ai), jua kemi thënë tashmë, sa mundëm, në traktatin tonë të mëparshëm. Kur thotë, pra, «që aty ku jam unë, të jeni edhe ju», ku tjetër do të ishin, veçse brenda Tij? Kështu, edhe Ai është në vetvete, dhe prandaj ata janë pikërisht aty ku është Ai, domethënë brenda Tij. Prandaj Ai vetë është ajo jetë e përjetshme që ka për të qenë edhe e jona, kur të na ketë marrë pranë vetes. Dhe, ashtu si Ai është kjo jetë e përjetshme, po ashtu, tek Ai qëndron kjo: që atje ku është Ai, edhe ne do të jemi, domethënë brenda Tij. Sepse «ashtu si Ati ka jetë në vetvete», dhe pa dyshim ajo jetë që Ai ka nuk dallon aspak nga ç'është Ai vetë si zotërues i saj, «kështu i ka dhënë Birit të ketë jetë në vetvete», për aq sa Ai është vetë ajo jetë që ka në vetvete. Po a do të bëhemi vallë edhe ne me të vërtetë ajo që është Ai, domethënë jeta, kur të kemi nisur të jetojmë në atë jetë, domethënë brenda Tij? Sigurisht që jo; sepse Ai, nga vetë qenia e Tij si jeta, ka jetë dhe është vetë ajo që zotëron; dhe, ashtu si jeta është tek Ai, po ashtu Ai është në vetvete. Kurse ne nuk jemi ajo jetë, por pjesëtarë të jetës së Tij. Dhe atje do të jemi në atë mënyrë, sa të mbetemi krejt të paaftë të bëhemi në vetvete ajo që është Ai. Përkundrazi, ndonëse vetë nuk jemi jeta, do ta kemi Atë si jetën tonë, Atë që e ka jetën pikërisht sepse është Vetë jeta. Me pak fjalë, Ai qëndron i pandryshueshëm në vetvete dhe i pandashëm në Atin. Kurse ne, kur deshëm të jetojmë në vetvete, u përfshimë nga një trazirë e brendshme për veten tonë, ashtu siç thuhet te fjalët: «u trazua shpirti im përbrenda meje»; dhe, duke shkuar nga e keqja në më të keqen, nuk mund të mbetemi as ashtu si ishim. Por kur, nëpërmjet Tij, të vijmë tek Ati, sipas fjalëve të Tij «Askush nuk vjen tek Ati veçse nëpërmjet meje», dhe të qëndrojmë në Të, askush nuk do të mund të na ndajë as nga Ati, as nga Ai.

2. Duke i lidhur, pra, fjalët e Tij të mëparshme me ato që vijnë pas, vijoi e tha: «Po të më kishit njohur mua, do të kishit njohur pa dyshim edhe Atin tim». Kjo pajtohet me fjalët e Tij të mëparshme: «Askush nuk vjen tek Ati veçse nëpërmjet meje». E pastaj shton: «Dhe që tani e tutje e njihni Atë dhe e keni parë». Por Filipi, njëri prej apostujve, pa e kuptuar atë që sapo kishte dëgjuar, tha: «Zot, na e trego Atin, dhe kjo na mjafton». Dhe Zoti iu përgjigj: «Kaq kohë kam qenë me ju, dhe ende nuk më keni njohur, o Filip? Ai që më sheh mua, sheh edhe Atin». Këtu e shihni se Ai ankohet se kaq kohë kishte qenë me ta, e megjithatë nuk e njihnin. Por a nuk kishte thënë Ai vetë: «Edhe atje ku po shkoj unë e dini, edhe udhën e dini»? Dhe, kur ata thanë se nuk e dinin, a nuk i kishte bindur se në të vërtetë e dinin, duke u shtuar fjalët: «Unë jam udha, e vërteta dhe jeta»? Si thotë, pra, tani: «Kaq kohë kam qenë me ju, dhe nuk më keni njohur?», kur në të vërtetë ata e dinin edhe se ku shkonte, edhe udhën, e këtë vetëm ngaqë e njihnin vërtet vetë Atë? Por kjo vështirësi zgjidhet lehtë po të themi se disa prej tyre e njihnin, kurse të tjerët jo, dhe se Filipi ishte njëri nga ata që nuk e njihnin; kështu që, kur tha «Edhe atje ku po shkoj unë e dini, edhe udhën e dini», kuptohet se u fliste atyre që e dinin, dhe jo Filipit, të cilit i thuhet: «Kaq kohë kam qenë me ju, dhe nuk më keni njohur, o Filip?» Atyre, pra, që tashmë e njihnin Birin, tani u tha edhe për Atin: «Dhe që tani e tutje e njihni Atë dhe e keni parë»; sepse këto fjalë u thanë për shkak të ngjashmërisë së plotë që ka mes Atit dhe Birit; kështu që, meqë e njihnin Birin, tani e tutje mund të thuhej se e njihnin edhe Atin. Pra, ata tashmë e njihnin Birin, në mos të gjithë, të paktën ata të cilëve u thuhet: «Edhe atje ku po shkoj unë e dini, edhe udhën e dini»; sepse Ai vetë është udha. Por Atin nuk e njihnin, prandaj u duhet të dëgjojnë edhe këto fjalë: «Në qoftë se më keni njohur mua, keni njohur edhe Atin tim»; domethënë, nëpërmjet meje e keni njohur edhe Atë. Sepse unë jam njëri, e Ai tjetri. Por, që të mos e mendonin të ndryshëm, shton: «Dhe që tani e tutje e njihni Atë dhe e keni parë». Sepse ata e shihnin Birin, që i ngjante plotësisht Atit, por kishin nevojë që t'u ngulitej thellë e vërteta se, pikërisht ashtu siç ishte Biri që e shihnin, i tillë ishte edhe Ati që nuk e shihnin. Dhe drejt kësaj çon ajo që i thuhet më pas Filipit: «Ai që më sheh mua, sheh edhe Atin». Jo se Ai vetë ishte njëkohësisht Ati dhe Biri, mendim ky i savelianëve (të quajtur edhe patripasianë), të cilët i ka dënuar besimi katolik; por sepse Ati dhe Biri i ngjajnë aq shumë njëri-tjetrit, sa kush njeh njërin, i njeh të dy. Sepse kështu e kemi zakon të flasim për dy veta që i ngjajnë shumë njëri-tjetrit. Kur u drejtohemi atyre që janë mësuar të shohin njërin prej tyre e duan të dinë si është tjetri, u themi: kur ke parë njërin, ke parë edhe tjetrin. Kështu, pra, thuhet: «Ai që më sheh mua, sheh edhe Atin». Jo, sigurisht, se Ai që është Biri është edhe Ati, por se Biri nuk dallon në asnjë pikë nga ngjashmëria me Atin. Sepse, po të mos kishin qenë Ati dhe Biri dy Persona, nuk do të ishte thënë: «Në qoftë se më keni njohur mua, keni njohur edhe Atin tim». Dhe vërtet kështu është, sepse, siç thotë Ai: «Askush nuk vjen tek Ati veçse nëpërmjet meje; në qoftë se më keni njohur mua, keni njohur edhe Atin tim». Jam pikërisht unë, udha e vetme drejt Atit, ai që do t'ju çojë tek Ai, që edhe Ai vetë t'ju bëhet i njohur. Por, meqë unë jam në çdo gjë shëmbëllimi i Tij i përsosur, «që tani e tutje e njihni Atë», duke më njohur mua; «dhe e keni parë Atë», po të më keni parë me shikimin e brendshëm të shpirtit.

3. Pse, pra, o Filip, thua: «Na e trego Atin, dhe kjo na mjafton»? «Kaq kohë kam qenë me ju, dhe ende nuk më keni njohur, o Filip? Ai që më sheh mua, sheh edhe Atin». Nëse ke aq shumë dëshirë ta shohësh këtë, beso të paktën atë që nuk e sheh. Sepse, thotë Ai, «si thua: ‹Na e trego Atin›?» Nëse më ke parë mua, që jam shëmbëllimi i Tij i përsosur, ke parë Atë që i ngjaj. Dhe, në qoftë se nuk mund ta shohësh drejtpërdrejt këtë, «a nuk beson» të paktën «se unë jam në Atin dhe Ati në mua?» Por Filipi mund të thoshte këtu: «Të shoh vërtet Ty dhe besoj se i ngjan plotësisht Atit. Por a duhet të qortohet e të fajësohet dikush, kur, duke parë njërin që i ngjan një tjetri, dëshiron të shohë edhe atë tjetrin që i ngjan? E njoh, vërtet, shëmbëllimin, por deri tani njoh vetëm njërin, pa tjetrin; nuk më mjafton, nëse nuk e njoh edhe atë tjetrin, që i ngjan ai. Prandaj na e trego Atin, dhe kjo na mjafton». Por Mësuesi e qortoi vërtet dishepullin, sepse shihte thellë në zemrën e atij që e pyeste. Sepse Filipi dëshironte ta njihte Atin me mendimin, gjoja, se Ati ishte disi më i lartë se Biri; ndaj as Birin nuk e njihte vërtet, sepse besonte se Ai ishte më poshtë se një tjetër. Pikërisht për ta ndrequr këtë mendim u tha: «Ai që më sheh mua, sheh edhe Atin. Si thua ti: ‹Na e trego Atin›?» E shoh se ç'kuptim kanë fjalët e tua: nuk është vetë shëmbëllimi ai që kërkon të shohësh, por ai tjetri, që e quan më të lartë. «A nuk beson se unë jam në Atin dhe Ati në mua?» Pse dëshiron të gjesh njëfarë largësie mes atyre që i ngjajnë kaq shumë njëri-tjetrit? Pse kërkon me ngulm t'i njohësh veç e veç ata që s'mund të ndahen? Atë që Ai thotë më pas, jo vetëm Filipit, por të gjithëve bashkë, nuk duhet ta shtyjmë tani në një cep, që, me ndihmën e Tij, ta shkoqitim më me kujdes.