← I Lumturi Agustini i Hiponit

I Lumturi Agustini i Hiponit

Joani 14:10–14

1. Dëgjoni me kujdes dhe përpiquni të kuptoni, të dashur; sepse, ndonëse flasim ne, Mësuesi ynë është Ai vetë, që kurrë nuk e largon praninë e Tij prej nesh. Zoti thotë atë që sapo e dëgjuat kur u lexua: «Fjalët që ju them, nuk i them prej vetes; por Ati, që rri në mua, Ai i bën veprat.» Atëherë, edhe fjalët e Tij janë vepra? Sigurisht. Sepse ai që e ndërton të afërmin me atë që thotë, pa dyshim që kryen një vepër të mirë. Po ç'duan të thonë fjalët «nuk i them prej vetes», veçse: unë që flas nuk jam prej vetes? Prandaj atë që bën, ia vesh Atij, prej të cilit e ka qenien Ai vetë që i bën këto vepra. Sepse Ati nuk është Perëndi [i lindur, etj.] prej ndonjë tjetri, kurse Biri është Perëndi, i barabartë vërtet me Atin, por [i lindur] prej Perëndisë Atit. Prandaj i pari është Perëndi, por jo prej Perëndie; dhe Dritë, por jo prej drite; kurse i dyti është Perëndi prej Perëndie, Dritë prej Drite.

2. Sepse, lidhur me këto dy thënie, njërën ku thuhet «nuk i them prej vetes», dhe tjetrën që thotë «por Ati, që rri në mua, Ai i bën veprat», na kundërshtojnë dy lloje të ndryshme heretikësh. Duke u kapur secili vetëm pas njërës thënie, ata nuk marrin një drejtim të vetëm, por drejtime të kundërta, dhe enden larg nga udha e së vërtetës. Për shembull, arianët thonë: «Ja, Biri nuk është i barabartë me Atin, sepse nuk flet prej vetes.» Nga ana tjetër, savelianët, ose patripasianët, thonë: «Ja, Ai që është Ati është edhe Biri; sepse ç'tjetër do të thotë kjo thënie, ‹Ati, që rri në mua, Ai i bën veprat›, veçse: unë që i bëj ato, banoj në vetvete?» Ju pohoni gjëra të kundërta, dhe kjo jo vetëm në kuptimin që një gjë është e rreme, domethënë e kundërt me të vërtetën, por edhe kur dy gjëra, të dyja të rreme, kundërshtojnë njëra-tjetrën. Duke u endur, keni marrë drejtime të kundërta, kurse udha që keni braktisur ndodhet pikërisht në mes të dyjave. Jeni shumë më larg nga njëri-tjetri sesa nga vetë udha që të dy e braktisët. Ejani këtu, ju nga njëra anë dhe ju nga tjetra: mos kaloni njëri drejt tjetrit, por ejani të dyja palët tek ne, dhe bëjeni këtë vendin ku takoheni bashkë. Ju, savelianë, pranojeni qenien që e shpërfillni; ju, arianë, vëreni në vendin e barazisë Atë që e vini poshtë Atit; dhe kështu të dyja palët do të ecni bashkë me ne në udhën e së vërtetës. Sepse që të dyja palët keni arsye që e bëjnë detyrë qortimin e ndërsjellë. Dëgjo, o savelian: aq larg është Biri nga të qenët i njëjtë me Atin, dhe aq vërtet është një tjetër, saqë ariani ngul këmbë se Ai është më i ulët se Ati. Dëgjo, o arian: aq vërtet është Biri i barabartë me Atin, saqë saveliani e shpall se Ai është një dhe i njëjtë me Atin. Ti ia kthe personin që ia hoqe, dhe ti ia kthe dinjitetin e plotë që ia ule, e të dy bashkë qëndroni në të njëjtin themel si ne: sepse njëri prej jush [ai që ka qenë arian], për ta bindur savelianin, kurrë nuk e humb nga sytë personin e Atij që dallohet nga Ati; dhe tjetri [ai që ka qenë savelian], për ta bindur arianin, kujdeset të mos ia cenojë dinjitetin Atij që është i barabartë me Atin. Sepse që të dyve ju thërret: «Unë dhe Ati im jemi një.» Kur thotë «një», le të dëgjojnë arianët; kur thotë «jemi», le t'ia vënë veshin savelianët, që të mos ngulmojnë më në marrëzinë e të mohuarit, njëra palë barazinë e Tij [me Atin], tjetra personin e Tij të veçantë. Nëse, pra, duke thënë «Fjalët që ju them, nuk i them prej vetes», Ai për këtë arsye quhet se ka një fuqi aq të vogël, saqë ajo që bën nuk është ajo që dëshiron vetë, atëherë dëgjoni çfarë tha edhe: «Ashtu si Ati i ngjall të vdekurit dhe u jep jetë, kështu edhe Biri i jep jetë kujt të dojë.» Po ashtu, nëse duke thënë «Ati, që rri në mua, Ai i bën veprat», Ai për këtë arsye nuk duhet të merret si person i ndryshëm nga Ati, atëherë le t'i dëgjojmë fjalët e tjera të Tij: «Çfarëdo që të bëjë Ati, po ato bën edhe Biri njëlloj»; kështu do të kuptohet se Ai nuk flet për një person të vetëm dy herë, por për dy që janë një. Por, pikërisht ngaqë barazia e tyre e ndërsjellë është e tillë që nuk e prek dallimin e personave, prandaj Ai nuk flet prej vetes, sepse nuk është prej vetes. Po ashtu, Ati, që rri në Të, është Ai vetë që i bën veprat, sepse Biri, nëpërmjet të cilit e bashkë me të cilin i bën ato, nuk e ka qenien veçse prej vetë Atit. Dhe pastaj vazhdon e thotë: «A nuk besoni se unë jam në Atin dhe Ati në mua? Përndryshe, besomëni për vetë veprat.» Më parë u qortua vetëm Filipi, por tani tregohet se nuk ishte ai i vetmi që kishte nevojë të qortohej. «Për vetë veprat», thotë Ai, «besoni se unë jam në Atin dhe Ati në mua»: sepse, po të kishim qenë të ndarë, nuk do të kishim mundur të bënim asnjë lloj vepre në mënyrë të pandashme.

3. Po ç'është kjo që vijon? «Me të vërtetë, me të vërtetë po ju them: ai që beson tek unë, do të bëjë edhe ai veprat që bëj unë; edhe vepra më të mëdha se këto do të bëjë, sepse unë po shkoj tek Ati im. Dhe çdo gjë që të kërkoni në emrin tim, atë do ta bëj, që Ati të lavdërohet në Birin. Në qoftë se kërkoni ndonjë gjë në emrin tim, do ta bëj.» Dhe kështu, Ai premtoi se edhe ato vepra më të mëdha do t'i bënte Ai vetë. Le të mos ngrihet shërbëtori mbi Zotin e tij, as dishepulli mbi Mësuesin e tij. Ai thotë se ata do të bëjnë vepra më të mëdha se ç'bën Ai vetë; por e gjitha kjo ndodh ngaqë Ai vetë i bën ato në ta ose me anë të tyre, e jo sikur t'i bënin ata prej vetes së tyre. Prandaj i drejtohet Atij kënga: «Do të të dua, o Zot, fuqia ime.» Po cilat janë, atëherë, ato vepra më të mëdha? A mos ishte kjo, që vetë hija e tyre, ndërsa ata kalonin, i shëronte të sëmurët? Sepse është gjë më e madhe që një hije të ketë fuqi shëruese, sesa ta ketë cepi i një rrobe. Njërën vepër e bëri vetë Krishti, tjetrën e bënë ata; e megjithatë të dyja i bëri Ai. Megjithatë, kur foli kështu, Ai po theksonte fuqinë vepruese të fjalëve të Tij: sepse pikërisht në këtë kuptim kishte thënë: «Fjalët që ju them, nuk i them prej vetes; por Ati, që rri në mua, Ai i bën veprat.» Për cilat vepra e kishte fjalën atëherë, veçse për fjalët që po thoshte? Ata po dëgjonin dhe po besonin, dhe besimi i tyre ishte fryti pikërisht i atyre fjalëve: por kur dishepujt predikuan ungjillin, nuk besuan vetëm pak veta si ata, por edhe kombe të tëra; dhe këto, pa dyshim, janë vepra më të mëdha. E megjithatë, Ai nuk tha «Vepra më të mëdha se këto do të bëni ju», që të na bënte të mendonim se vetëm apostujt do t'i bënin; sepse Ai shtoi: «Ai që beson tek unë, do të bëjë edhe ai veprat që bëj unë; edhe vepra më të mëdha se këto do të bëjë.» A është vallë kështu, që ai që beson në Krishtin bën po ato vepra si Krishti, madje edhe më të mëdha se ç'bëri Ai? Çështje si këto nuk duhen trajtuar kalimthi, as nuk duhet t'u jepet fund me nxitim; prandaj, meqë fjalimi ynë i tanishëm duhet të mbyllet, jemi të detyruar ta shtyjmë për më vonë shqyrtimin e tyre të mëtejshëm.

Shqip: përkthim nga anglishtja i tekstit të vitit 1888 (zotërim publik) · regjistri kishtar sipas KOASh-it