Joani 1:34–51

1. Gëzohemi që erdhët kaq shumë, sepse u mblodhët me gatishmëri e në numër më të madh nga ç'guxonim të shpresonim. Kjo është ajo që na gëzon e na ngushëllon mes gjithë mundimeve e rreziqeve të kësaj jete: dashuria juaj për Perëndinë, zelli i devotshëm, shpresa e patundur dhe zjarri i frymës. Dëgjuat, kur u lexua psalmi, «se njeriu nevojtar dhe i varfër i thërret Perëndisë në këtë botë». Sepse është zëri, siç e keni dëgjuar shpesh dhe duhet ta mbani mend, jo i një njeriu të vetëm, e megjithatë i një njeriu; jo i njërit, sepse besimtarët janë të shumtë, kokrra të shumta që rënkojnë mes bykut të përhapur nëpër gjithë botën, por i njërit, sepse të gjithë janë gjymtyrë të Krishtit, e kështu një trup i vetëm. Ky popull, pra, i varfër e nevojtar, nuk di të gëzohet bashkë me botën: dhembja e tij është përbrenda, edhe gëzimi i tij është përbrenda, atje ku askush nuk sheh, veç Atij që dëgjon atë që rënkon dhe kurorëzon atë që shpreson. Gëzimi i botës është kotësi. Pritet me mall të madh, por, kur vjen, nuk mund të mbahet. Sepse kjo ditë, që për të humburit është ditë gëzimi në këtë qytet, nesër, kuptohet, s'do të jetë më; as ata vetë nuk do të jenë nesër ata që janë sot. Të gjitha kalojnë, fluturojnë e treten si tymi; edhe mjerë ata që i duan gjëra të tilla! Sepse çdo shpirt shkon pas asaj që do. «Çdo mish është bar, edhe gjithë lavdia e tij si lulja e fushës: bari thahet, lulja fishket; por fjala e Zotit mbetet përjetë.» Ja çfarë duhet të duash, në qoftë se dëshiron të mbetesh përjetë. Por ti kishe këtë për të thënë: si mund ta rrok fjalën e Perëndisë? «Edhe Fjala u bë mish, edhe banoi ndër ne.»

2. Prandaj, të dashur, le t'i takojë nevojës e varfërisë sonë të pikëllohemi për ata që u duket vetes sikur kanë me tepri. Sepse gëzimi i tyre është si i të marrëve. Por, ashtu si i marri gëzohet shpeshherë me marrëzinë e tij, qesh dhe pikëllohet për atë që është në vete, kështu edhe ne, të dashur, në qoftë se e kemi marrë ilaçin që zbret nga qielli, sepse të gjithë ishim të marrë, tani sikur të shëruar, sepse ato gjëra që i donim nuk i duam më, le t'i rënkojmë Perëndisë, po them, për ata që janë ende në marrëzi, sepse Ai është i zoti t'i shpëtojë edhe ata. Edhe u duhet ta shohin veten dhe të mos jenë të kënaqur me veten: duan të shohin, por s'kanë ditur ta shohin veten e tyre. Sepse, po t'i kthenin sytë qoftë edhe pak nga vetja, do të shihnin turbullirën e tyre. Por, derisa kjo të ndodhë, le të jenë të tjera kërkimet tona, le të jenë të tjera dëfrimet e shpirtrave tanë; dhembja jonë vlen më shumë se gëzimi i tyre. Sa u përket vëllezërve, vështirë të merret me mend se ndonjë prej burrave u rrëmbye nga ajo e kremte; por, sa u përket motrave, na dhemb, edhe kjo është shkak më i madh për dhembje, që ato nuk vijnë më parë në Kishë, ato që, po të mos i pengonte frika, të paktën turpi duhej t'i largonte nga shfaqja publike. Le të kujdeset për këtë Ai që e sheh; edhe mëshira e Tij qoftë e pranishme për t'i shëruar të gjithë. Ne që u mblodhëm, le të ushqehemi në gostinë e Perëndisë, edhe gëzimi ynë qoftë fjala e Tij. Sepse Ai na ftoi në Ungjillin e Tij, edhe Ai është ushqimi ynë, nga i cili s'ka gjë më të ëmbël, mjafton që njeriu të ketë një shije të shëndoshë në zemër.

3. Por besoj, vëllezër të dashur, se ju kujtohet që ky Ungjill lexohet me radhë, në pjesë të përshtatshme; edhe mendoj se nuk ju ka shpëtuar ç'u trajtua kohët e fundit, sidomos gjërat e fundit për Joanin dhe pëllumbin. Për Joanin, pra: ç'gjë të re mësoi për Zotin me anë të pëllumbit, ndonëse e njihte tashmë Zotin. Edhe kjo u zbulua me frymëzimin e Frymës së Perëndisë: Joani vërtet e njihte tashmë Zotin, por se vetë Zoti do të pagëzonte dhe se fuqinë e pagëzimit nuk do t'ia jepte askujt tjetër, këtë e mësoi me anë të pëllumbit, sepse iu tha: «Ai mbi të cilin do të shohësh Frymën duke zbritur si pëllumb e duke qëndruar mbi të, ky është ai që pagëzon me Frymën e Shenjtë.» Ç'do të thotë «ky është ai»? Jo një tjetër, ndonëse me anë të një tjetri. Po pse me anë të një pëllumbi? U thanë shumë gjëra, edhe nuk mundem, as ka nevojë, t'i kaloj të gjitha; kryesisht, megjithatë, ai tregon paqen, sepse edhe pemët që u pagëzuan jashtë, meqë pëllumbi gjeti tek ato fryt, ai i solli në arkë, ashtu si ju kujtohet pëllumbi që Noeu e nisi nga arka, i cili fluturoi mbi vërshimë e u la me pagëzim, por nuk u mbyt. Kur, pra, u dërgua, ai solli një degë ulliri; por ajo s'kishte vetëm gjethe, kishte edhe fryt. Këtë, pra, duhet t'ua urojmë vëllezërve tanë që janë pagëzuar jashtë: që të kenë fryt; pëllumbi nuk do t'i lërë të mbeten jashtë, por do t'i sjellë përsëri në arkë. Sepse gjithë fryti është dashuria, pa të cilën njeriu s'është asgjë, çfarëdo tjetër që të ketë. Edhe këtë, që apostulli e thotë më së ploti, e kemi përmendur e treguar. Sepse ai thotë: «Edhe sikur të flas gjuhët e njerëzve e të engjëjve, po nuk pata dashuri, u bëra si bronz që kumbon a si cimbal që tingëllon; edhe sikur të kem gjithë dijen, të njoh gjithë misteret, të kem gjithë profecinë e të kem gjithë besimin» (po në ç'kuptim tha gjithë besimin?), «kaq sa të lëviz malet, po nuk pata dashuri, s'jam asgjë. Edhe sikur t'ua shpërndaj të varfërve gjithë të mirat e mia, edhe sikur ta jap trupin tim që të digjet, po nuk pata dashuri, s'më vlen asgjë.» Por kurrsesi s'mund të thonë se kanë dashuri ata që e ndajnë njësinë. Këto u thanë: le të shohim ç'vjen më pas.

4. Joani dëshmoi, sepse pa. Ç'dëshmi dha? «Se ky është Biri i Perëndisë.» I kishte hije, pra, të pagëzonte Ai që është Biri i vetëm i Perëndisë, jo bir i birësuar. Bijtë e birësuar janë shërbëtorët e Birit të vetëm: Biri i vetëm ka pushtet; të birësuarit, shërbesën. Po qe se pagëzon një shërbëtor që s'bën pjesë në numrin e bijve, ngaqë jeton keq e vepron keq, cili është ngushëllimi ynë? «Ky është ai që pagëzon.»

5. «Të nesërmen, Joani rrinte, edhe dy nga nxënësit e tij; dhe, duke parë Jisuin tek ecte, thotë: Ja Qengji i Perëndisë!» Sigurisht, në një kuptim të veçantë, Qengji; sepse edhe nxënësit u quajtën qengja: «Ja, ju dërgoj si qengja në mes të ujqërve.» U quajtën edhe dritë: «Ju jeni drita e botës»; por në një kuptim tjetër quhet kështu Ai për të cilin u tha: «Ajo ishte Drita e vërtetë, që ndriçon çdo njeri që vjen në botë.» Po kështu u quajt edhe pëllumb në një kuptim të veçantë, i vetmi pa njollë, pa mëkat; jo ndonjë të cilit iu lanë mëkatet, por Ai që kurrë s'pati njollë. Si kështu? Ngaqë Joani tha për Zotin «Ja Qengji i Perëndisë», a nuk ishte edhe vetë Joani qengj? A nuk ishte njeri i shenjtë? A nuk ishte miku i Dhëndrit? Prandaj, me një kuptim të veçantë, Joani tha për Të: «Ky është Qengji i Perëndisë»; sepse vetëm me gjakun e këtij Qengji e të askujt tjetër mund të shpengoheshin njerëzit.

6. Vëllezërit e mi, në qoftë se e pranojmë çmimin tonë, se është gjaku i Qengjit, cilët janë ata që sot kremtojnë festën e gjakut të një gruaje, s'di se cilës, edhe sa mosmirënjohës janë! Ari, thonë, u rrëmbye nga veshi i një gruaje, rrodhi gjaku, ari u vu në peshore a në kandar, edhe epërsia ishte shumë nga ana e gjakut. Në qoftë se gjaku i një gruaje qe aq i rëndë sa të peshonte më shumë se ari, ç'fuqi ka për të peshuar më shumë se bota gjaku i Qengjit, me të cilin u bë bota? Edhe, në të vërtetë, ajo frymë, s'di se cila, u qetësua nga gjaku, që ta rëndonte peshën nga ajo anë. Frymërat e papastra e dinin se Jisu Krishti do të vinte; e kishin dëgjuar ardhjen e Tij prej engjëjve, e kishin dëgjuar prej profetëve, dhe e prisnin. Sepse, po të mos e prisnin, pse thërrisnin: «Ç'punë kemi me ty? A erdhe para kohe të na shkatërrosh? E dimë kush je: i Shenjti i Perëndisë.» E prisnin se do të vinte, por s'e dinin kohën. Po ç'dëgjuat në psalm për Jerusalemin? «Sepse shërbëtorët e tu i deshën gurët e tij dhe do të mëshirojnë pluhurin e tij. Ti do të ngrihesh», thotë, «edhe do të mëshirosh Sionin: sepse erdhi koha të mëshirosh mbi të.» Kur erdhi koha që Perëndia të mëshironte, erdhi Qengji. Çfarë Qengji është ai që ujqërit e kanë frikë? Çfarë Qengji është ai që, kur u ther, vrau një luan? Sepse djalli quhet luan, që sillet rrotull e ulërin, duke kërkuar kë të gëlltisë. Me gjakun e Qengjit u mund luani. Ja shfaqjet e të krishterëve. Edhe më tepër: ata me sytë e mishit shohin kotësinë, ne me sytë e zemrës soditim të vërtetën. Mos mendoni, vëllezër, se Zoti Perëndia ynë na ka lënë pa shfaqje; sepse, po të mos ketë shfaqje, pse u mblodhët sot? Ja, atë që thamë ju e patë, edhe brohoritët; nuk do të kishit brohoritur, po të mos kishit parë. Edhe kjo është një gjë e madhe për t'u parë në gjithë botën: luani i mundur nga gjaku i Qengjit, gjymtyrë të Krishtit të çliruara nga dhëmbët e luanëve dhe të bashkuara me trupin e Krishtit. Prandaj ndonjë frymë a një tjetër shpiku këtë gjë të rreme, që shëmbëllesa e tij të blihej me gjak, sepse e dinte se raca njerëzore një ditë do të shpengohej me gjakun e çmuar. Sepse frymërat e liga trillojnë për vete disa hije nderimi, që të mashtrojnë ata që shkojnë pas Krishtit. Aq sa, vëllezërit e mi, ata që joshin me anë hajmalish, me magji e me kurthet e armikut, e përziejnë emrin e Krishtit me magjitë e tyre: ngaqë tani s'janë të zotët të joshin të krishterët, që t'u japin helmin i shtojnë pak mjaltë, që me anë të së ëmblës të fshihet e hidhura dhe të pihet për shkatërrim. Aq sa e di që prifti i atij Pileatit ndonjëherë e kishte zakon të thoshte se edhe vetë Pileati është i krishterë. Përse kështu, vëllezër, veçse ngaqë ndryshe s'ishin të zotët të joshnin të krishterët?

7. Mos e kërkoni, pra, Krishtin diku tjetër, veçse atje ku Krishti deshi të predikohej për ju; edhe ashtu si deshi të predikohej për ju, ashtu mbajeni fort, në atë mënyrë shkruajeni në zemrën tuaj. Ai është një mur kundër gjithë sulmeve dhe kundër gjithë kurtheve të armikut. Mos kini frikë: ai nuk tundon, veçse kur i është lejuar; është e sigurt se nuk bën asgjë, veçse kur i lejohet a dërgohet. Dërgohet si engjëll i lig nga një fuqi që e mban nën pushtetin e vet; i lejohet kur kërkon diçka; edhe kjo, vëllezër, s'ndodh veçse që i drejti të vihet në provë e i padrejti të ndëshkohet. Përse, pra, ke frikë? Ec në Zotin, Perëndinë tënd; ji i sigurt: atë që Ai nuk do që ta vuash, nuk e vuan; atë që Ai të lejon të vuash është kamxhiku i njërit që të ndreq, jo dënimi i njërit që të dënon. Po edukohemi për një trashëgim të përjetshëm, e a do të përbuzim të fshikullohemi? Vëllezërit e mi, po të mos pranonte një djalë ndëshkimin me shpulla a me të rrahura nga i ati, a nuk do të quhej kryelartë, i pandreqshëm, mosmirënjohës ndaj stërvitjes atërore? Edhe përse e edukon një baba tokësor birin e vet? Që të mos i humbasë gjërat e kohës që ka fituar për të, që ka mbledhur për të, që s'do t'i humbasë, gjëra që ai që i lë s'mund t'i mbajë përjetë. Ai s'e mëson një bir me të cilin do t'i zotërojë bashkë, por një bir që do t'i zotërojë pas tij. Vëllezërit e mi, po qe se një baba mëson një bir që do ta trashëgojë, dhe e mëson gjithashtu se do të duhet të kalojë nëpër gjithë këto gjëra, po ashtu siç është caktuar t'i kalojë edhe ai që e këshillon. Atëherë, si doni të na edukojë Ai, Ati ynë? Atë nuk do ta trashëgojmë, por do t'i afrohemi, dhe me të do të qëndrojmë përjetë në një trashëgim që nuk prishet e nuk vdes, dhe që asnjë stuhi s'mund ta shkretojë. Ai vetë është edhe trashëgimi edhe Ati. Do ta zotërojmë, e a nuk duhet t'i nënshtrohemi stërvitjes? Le të dëgjojmë mësimin e Atit. Kur na dhemb koka, të mos i drejtohemi ndërmjetësit besëtytnor, fallxhorëve dhe ilaçeve të kotësisë. Vëllezërit e mi, a të mos vajtoj për ju? Përditë i has këto gjëra; edhe ç'të bëj? Ende nuk i kam bindur të krishterët se shpresa e tyre duhet vënë te Perëndia. Ja, po të vdesë ndokush të cilit i është dhënë një prej këtyre ilaçeve (edhe sa e sa kanë vdekur me ilaçe, e sa e sa kanë jetuar pa to!), me ç'siguri i shkon shpirti Perëndisë? Ka humbur shenjën e Krishtit dhe ka marrë shenjën e djallit. Ndoshta thotë se nuk e ka humbur shenjën e Krishtit. Mund ta kesh, pra, shenjën e Krishtit bashkë me shenjën e djallit. Krishti nuk dëshiron bashkësi zotërimi, por dëshiron të zotërojë vetëm ai atë që ka blerë. Ka blerë me një çmim kaq të madh që të zotërojë vetëm ai: ti e bën atë ortak me atë djall, të cilit ia shite veten me mëkatin tënd. «Mjerë ata me dy zemra», ata që në zemrat e tyre i japin një pjesë Perëndisë e një pjesë djallit. Perëndia, i zemëruar që djalli ka pjesë atje, largohet, edhe djalli do të zotërojë të tërën. Prandaj, jo më kot thotë apostulli: «Mos i jepni vend djallit.» Le ta njohim, pra, Qengjin, vëllezër; le ta njohim çmimin tonë.

8. «Joani rrinte, edhe dy nga nxënësit e tij.» Ja dy nga nxënësit e Joanit: meqë Joani, miku i Dhëndrit, ishte i tillë siç ishte, nuk kërkoi lavdinë e vet, por dëshmoi për të vërtetën. A donte ai që nxënësit e tij të mbeteshin me të e të mos shkonin pas Zotit? Përkundrazi, ai vetë u tregoi nxënësve të vet se cilit duhej t'i shkonin pas. Sepse ata e mbanin atë sikur të ishte qengji; edhe ai u tha: «Përse më vini re mua? Unë s'jam qengji; ja Qengji i Perëndisë», për të cilin edhe kishte thënë më parë: Ja Qengji i Perëndisë. Edhe ç'të mirë na jep Qengji i Perëndisë? «Ja», thotë, «ai që heq mëkatin e botës.» Të dy që ishin me Joanin i shkuan pas Atij kur dëgjuan këtë.

9. Le të shohim ç'vjen më pas: «Ja Qengji i Perëndisë.» Këtë e tha Joani, edhe të dy nxënësit e dëgjuan tek fliste, edhe i shkuan pas Jisuit. Atëherë Jisui u kthye dhe i pa tek e ndiqnin, edhe u thotë: «Ç'kërkoni?» Edhe ata i thanë: «Rabbi (që, po të përkthehet, do të thotë Mësues), ku banon?» Ata nuk i shkuan pas në atë mënyrë sa të ngjiteshin pas Tij; sepse është e qartë se kur u ngjitën pas Tij, i thirri nga barka. Sepse njëri nga të dy ishte Andrea, siç sapo e dëgjuat, edhe Andrea ishte vëllai i Pjetrit; edhe e dimë nga Ungjilli se Zoti i thirri Pjetrin dhe Andrean nga barka, duke thënë: «Ejani pas meje, edhe do t'ju bëj peshkatarë njerëzish.» Edhe që prej asaj kohe u ngjitën pas Tij, kaq sa të mos largoheshin. Këtë herë këta të dy i shkuan pas, jo si ata që s'do ta linin më, por për të parë ku banonte, edhe për të përmbushur Shkrimin: «Le ta rrahë këmba jote pragun e dyerve të Tij; ngrihu për të shkuar tek Ai vazhdimisht, edhe mësohu në urdhërimet e Tij.» Ai u tregoi ku banonte: ata erdhën dhe mbetën me Të. Ç'ditë të bekuar kaluan, ç'natë të bekuar! Kush mund të na i bëjë të njohura ato gjëra që dëgjuan nga Zoti? Le të ndërtojmë edhe ne në zemrën tonë, edhe le të bëjmë një shtëpi ku Ai të vijë e të na mësojë, e të bisedojë me ne.

10. «Ç'kërkoni?» I thanë: «Rabbi (që, po të përkthehet, do të thotë Mësues), ku banon? Ai u thotë: Ejani e shihni. Edhe ata erdhën dhe panë ku banonte, edhe qëndruan me Të atë ditë: edhe ishte rreth orës së dhjetë.» A mendojmë se Ungjillorit nuk i takonte aspak të na thoshte se ç'orë ishte? A është e mundur që ai s'donte të vinim re asgjë në këtë, të mos kërkonim asgjë? Ishte ora e dhjetë. Ai numër tregon ligjin, sepse ligji u dha në dhjetë urdhërime. Por kishte ardhur koha që ligji të përmbushej me dashuri, sepse hebrenjtë s'kishin mundur ta përmbushnin me frikë. Prandaj Zoti thotë: «Nuk erdha të prish ligjin, por ta përmbush.» Me vend, pra, në orën e dhjetë këta të dy i shkuan pas, me dëshminë e mikut të Dhëndrit, dhe që Ai në orën e dhjetë dëgjoi «Rabbi (që përkthehet Mësues)». Në qoftë se në orën e dhjetë Zoti dëgjoi Rabbi, edhe numri i dhjetë i takon ligjit, mësuesi i ligjit s'është tjetër veçse dhënësi i ligjit. Askush le të mos thotë se një e dha ligjin dhe një tjetër e mëson ligjin: sepse po ai që e dha, po ai e mëson; Ai është Mësuesi i ligjit të vet, edhe e mëson atë. Edhe mëshira është në gjuhën e Tij, prandaj me mëshirë e mëson ligjin, siç thuhet për urtësinë: «Ligjin dhe mëshirën i mban në gjuhën e vet.» Mos ki frikë se s'je i zoti ta përmbushësh ligjin, ik te mëshira. Po s'munde ta përmbushësh ligjin, përdore atë besëlidhje, përdore atë detyrim, përdori ato lutje që Ai qiellori, njohës i ligjit, ka caktuar e hartuar për ju.

11. Sepse ata që kanë një çështje dhe duan t'i përgjërohen perandorit, kërkojnë dikë të zotin në ligj e të stërvitur në shkolla, që t'ua hartojë kërkesën; që të mos ndodhë, po të kërkojnë në mënyrë të pahijshme, jo vetëm të mos marrin atë që kërkojnë, por të marrin ndëshkim në vend të një të mire. Kur, pra, apostujt deshën të bënin kërkesë dhe s'gjenin si t'i afroheshin Perandorit Perëndi, i thanë Krishtit: «Zot, na mëso të lutemi»; domethënë: «O ti që je Njohësi ynë i ligjit, Ndihmësi ynë në gjyq, madje Ai që nga Perëndia na jep, na i harto lutjet.» Edhe Zoti i mësoi nga libri i ligjit qiellor, i mësoi si të luteshin; edhe në atë që u mësoi, vuri një kusht: «Falna fajet tona, sikurse edhe ne ua falim fajtorëve tanë.» Po të mos kërkosh sipas ligjit, bëhesh fajtor. A nuk dridhesh para Perandorit, tani që u bëre fajtor? Kushto flijimin e përulësisë, kushto flijimin e mëshirës; lutu, duke thënë: Më fal, sepse edhe unë fal. Por, po e the, bëje. Sepse ç'do të bësh? Ku do të shkosh, po të kesh gënjyer në lutjet e tua? Jo siç thuhet në gjykatore, se do të humbasësh të mirën e vendimit të shkruar; por nuk do të marrësh fare vendim të shkruar. Sepse është ligj i gjykatores që ai që ka gënjyer në kërkesën e vet të mos nxjerrë asnjë të mirë nga ajo që ka fituar. Por kjo ndodh mes njerëzve, sepse njeriu mund të mashtrohet: perandori mund të ishte mashtruar, kur i paraqite kërkesën tënde; sepse ti the ç'të deshe, edhe ai të cilit i fole s'e dinte a ishte e vërtetë a e rreme; të dërgoi te kundërshtari yt që të përgënjeshtroheshe, po të ishte e mundur, kështu që, po të dilje fajtor për gënjeshtër para gjykatësit (sepse ai s'mund të mos e jepte vendimin, meqë s'e dinte a kishe gënjyer), ta humbje të mirën e vendimit, atje ku e kishe çuar. Por Perëndia, që e di a gënjen a thua të vërtetën, nuk të bën ta humbasësh të mirën në gjyq, por nuk të lejon ta marrësh, sepse guxove ta gënjesh të Vërtetën.

12. Ç'do të bësh, pra? Më thuaj. Ta përmbushësh ligjin në çdo pjesë, kaq sa të mos fajësohesh në asgjë, është e vështirë: gjendja e fajit, pra, është e sigurt; a do të mohosh ta përdorësh ilaçin? Ja, vëllezërit e mi, ç'ilaç ka siguruar Zoti për sëmundjet e shpirtit! E ç'ndodh atëherë? Kur të dhemb koka, të lëvdojmë po ta vësh Ungjillin te koka, në vend që t'i drejtohesh një hajmalie. Sepse aq larg ka shkuar dobësia njerëzore, edhe aq për të ardhur keq është gjendja e atyre që u drejtohen hajmalive, sa gëzohemi kur shohim një njeri që dergjet në shtrat, i munduar nga ethet e dhembjet, të mos e vërë shpresën në gjë tjetër veçse që Ungjilli i rri te koka; jo se bëhet për këtë qëllim, por se Ungjilli parapëlqehet ndaj hajmalive. Në qoftë se, pra, vihet te koka për të qetësuar dhembjen e kokës, a nuk vihet te zemra për ta shëruar nga mëkati? Le të bëhet atëherë. Ç'të bëhet? Le të vihet te zemra, le të shërohet zemra. Është mirë, mirë që ti të mos kesh kujdes tjetër për shëndetin e trupit, veçse t'ia kërkosh Perëndisë. Po ta dijë se do të të bëjë mirë, do të ta japë; po të mos ta japë, s'do të të kishte vlejtur ta kishe. Sa e sa janë të sëmurë në shtrat, edhe për këtë arsye janë të pafajshëm! Sepse, po të shëroheshin, do të dilnin të bënin vepra ligësie. Për sa e sa shëndeti është dëm! Kusari që del në shtegun e ngushtë për të vrarë një njeri, sa më mirë do të kishte qenë për të të ishte sëmurë! Edhe ai që ngrihet natën për të çarë murin e të afërmit, sa më mirë për të të tundej nga ethet! Po të ishte i sëmurë, do të kishte qenë deri diku i pafajshëm; duke qenë i shëndoshë, është fajtor për ligësi. Perëndia, pra, e di ç'na leverdis: le të bëjmë vetëm këtë përpjekje, që zemrat tona të jenë të shëndosha nga mëkatet; edhe kur na qëllon të fshikullohemi në trup, le t'i lutemi Atij për lehtësim. Apostulli Pavël iu përgjërua që t'ia hiqte gjembin nga mishi, edhe Ai s'deshi. A u shqetësua? A u mbush me trishtim, edhe a foli për veten si i braktisur? Përkundrazi, tha se nuk ishte i braktisur, sepse nuk iu hoq ajo që dëshironte t'i hiqej, me qëllim që dobësia të shërohej. Sepse këtë e gjeti në zërin e Mjekut: «Të mjafton hiri im; sepse fuqia ime përsoset në dobësi.» Prej nga e di, pra, se Perëndia nuk do të të shërojë? Ende të leverdis të fshikullohesh. Prej nga e di sa e sëmurë është ajo pjesë që e pret mjeku, duke përdorur thikën mbi pjesët e sëmura? A nuk e di ai masën, ç'duhet të bëjë e sa larg duhet ta bëjë? A ia ndalin duart mjekut, që pret sipas mjeshtërisë së vet, klithmat e atij që e pret? Njëri klith, tjetri pret. A është mizor ai që nuk e dëgjon njeriun që klith, apo më mirë a nuk është i mëshirshëm, ngaqë e ndjek plagën, që të shërojë të sëmurin? Këto i thashë, vëllezërit e mi, që askush të mos kërkojë ndihmë tjetër veç asaj të Perëndisë, kur na qëllon të jemi nën qortimin e Perëndisë. Kini kujdes të mos humbisni; kini kujdes të mos largoheni nga Qengji e t'ju gëlltisë luani.

13. E kemi shpjeguar, pra, përse ishte në orën e dhjetë. Le të shohim ç'vjen më pas: «Njëri nga të dy që dëgjuan Joanin tek fliste dhe i shkuan pas ishte Andrea, vëllai i Simon Pjetrit. Ai gjen të vëllanë, Simonin, edhe i thotë: Gjetëm Mesian (që, po të përkthehet, do të thotë Krishti).» Mesia, në hebraisht; Krisht, në greqisht; në latinisht, i Vajosur. Fjala greke për vajosjen është hrisma; Krishti, pra, është i Vajosuri. Ai është vajosur në mënyrë të veçantë, vajosur mbi të gjithë; me atë vaj me të cilin vajosen gjithë të krishterët, Ai është vajosur mbi të gjithë. Dëgjoni si flet në psalm: «Prandaj Perëndia, Perëndia yt, të vajosi me vajin e gëzimit mbi shokët e tu.» Sepse gjithë të shenjtët janë shokët e Tij, por Ai, në një kuptim të veçantë, është i Shenjti i të Shenjtëve, i vajosur në mënyrë të veçantë, Krisht në mënyrë të veçantë.

14. «Edhe e solli te Jisui; edhe kur Jisui e pa, tha: Ti je Simoni, biri i Joanit: do të quhesh Kefa (që, po të përkthehet, do të thotë Pjetër).» S'është gjë e madhe që Zoti tha se biri i kujt ishte Pjetri. Ç'është e madhe për Zotin? Ai i dinte gjithë emrat e shenjtorëve të vet, që i paracaktoi para themelimit të botës; e a çuditesh që i tha një njeriu: Ti je biri i këtij njeriu, edhe do të quhesh kështu a ashtu? A është punë e madhe që ia ndërroi emrin, edhe e ktheu nga Simon në Pjetër? Pjetri vjen nga petra, që do të thotë shkëmb; e shkëmbi është Kisha; te emri Pjetër, pra, u parafytyrua Kisha. Edhe kush është i sigurt, veç atij që ndërton mbi shkëmb? Edhe ç'thotë vetë Zoti? «Ai që i dëgjon këto fjalët e mia dhe i bën, do ta përngjaj me një njeri të urtë që ndërton shtëpinë e vet mbi shkëmb» (ai nuk bie në ngasje). «Zbriti shiu, erdhën vërshimat, frynë erërat e u përplasën mbi atë shtëpi; edhe nuk ra: sepse ishte themeluar mbi shkëmb. Por ai që i dëgjon fjalët e mia e nuk i bën» (tani secili nga ne le të ketë frikë e le të ruhet) «do ta përngjaj me një njeri të marrë, që ndërtoi shtëpinë e vet mbi rërë: zbriti shiu, erdhën vërshimat, frynë erërat e u përplasën mbi atë shtëpi; edhe ra: edhe e madhe qe rrënimi i saj.» Ç'dobi ka të hyjë në Kishë ai që ndërton mbi rërë? Sepse, duke dëgjuar e duke mos bërë, ai ndërton vërtet, por mbi rërë. Sepse, po të mos dëgjojë asgjë, s'ndërton asgjë; por, po të dëgjojë, ndërton. Por pyesim: Ku? Sepse, po të dëgjojë e të bëjë, ndërton mbi shkëmb; po të dëgjojë e të mos bëjë, ndërton mbi rërë. Ka dy lloje ndërtuesish: ata që ndërtojnë mbi shkëmb, edhe ata që ndërtojnë mbi rërë. Ç'janë, pra, ata që nuk dëgjojnë? A janë të sigurt? A thotë Ai se janë të sigurt, ngaqë s'ndërtojnë? Ata janë lakuriq nën shirat, para erërave, para vërshimave; kur këto vijnë, i marrin me vete ata njerëz para se të rrëzojnë shtëpitë. Kështu, e vetmja siguri është edhe të ndërtosh, edhe të ndërtosh mbi shkëmb. Po të dëgjosh e të mos bësh, ndërton; por ndërton një rrënojë: edhe kur vjen ngasja, e rrëzon shtëpinë, edhe të merr me vete bashkë me rrënojën. Por, po të mos dëgjosh, je lakuriq; ti vetë zvarritesh tej nga ato ngasje. Dëgjo, pra, edhe bëj; ky është i vetmi ilaç. Sa e sa, ndoshta, në këtë ditë, duke dëgjuar e duke mos bërë, po merren rrëmbimthi nga rryma e kësaj feste! Sepse, nga të dëgjuarit e nga të mosbërit, vjen vërshima, kjo festë e përvitshme; përroi mbushet, do të kalojë e do të thahet, por mjerë ai që do ta marrë me vete! Dijeni, pra, të dashur, se, po të mos dëgjojë e të mos bëjë njeriu, s'ndërton mbi shkëmb, edhe s'i përket atij emri të madh që Zoti e lavdëroi kaq. Sepse Ai ta tërhoqi vëmendjen. Sepse, po të ishte quajtur Simoni Pjetër që më parë, ti s'do ta kishe parë kaq qartë misterin e shkëmbit, edhe do të kishe menduar se u quajt kështu rastësisht, jo nga providenca e Perëndisë; prandaj Perëndia deshi që ai të quhej më parë diçka tjetër, që pikërisht me ndërrimin e emrit e vërteta e misterit të na binte në sy.

15. «Edhe të nesërmen deshi të dilte për në Galile, edhe, duke gjetur Filipin, i thotë: Eja pas meje. Tani ai ishte nga qyteti i Andreas dhe i Pjetrit. Edhe Filipi gjen Natanaelin» (Filipi, të cilin Zoti e kishte thirrur tashmë); «edhe i tha: E gjetëm Atë për të cilin shkroi Moisiu në ligj, edhe profetët, Jisuin, birin e Josifit.» Ai u quajt biri i atij njeriu me të cilin ishte fejuar e ëma. Sepse që Ai u ngjiz e lindi ndërsa ajo ishte ende e virgjër, të gjithë të krishterët e dinë mirë nga Ungjilli. Këtë Filipi ia tha Natanaelit, edhe shtoi vendin: «nga Nazareti.» Edhe Natanaeli i tha: «Nga Nazareti mund të dalë diçka e mirë.» Ç'do të thotë kjo, vëllezër? Jo siç e lexojnë disa, sepse edhe kështu është zakon të lexohet: «A mund të dalë ndonjë gjë e mirë nga Nazareti?» Sepse pasojnë fjalët e Filipit, që thotë: «Eja e shih.» Por fjalët e Filipit mund të pasojnë mirë të dy leximet, qoftë po ta lexosh kështu, si pohim: «Nga Nazareti mund të dalë diçka e mirë», të cilit Filipi i përgjigjet «Eja e shih»; qoftë si dyshim, duke e bërë të tërën pyetje: «A mund të dalë ndonjë gjë e mirë nga Nazareti? Eja e shih.» Meqë, pra, si në njërën mënyrë si në tjetrën, fjalët që pasojnë u shkojnë të dyja leximeve, na mbetet neve të hetojmë cilin nga të dy interpretimet do të zgjedhim.

16. Se ç'lloj njeriu ishte ky Natanael, e vërtetojmë nga fjalët që pasojnë. Dëgjoni ç'lloj njeriu ishte; vetë Zoti dëshmon. I madh është Zoti, i njohur me dëshminë e Joanit; i lumtur Natanaeli, i njohur me dëshminë e së vërtetës. Sepse Zoti, ndonëse s'ishte lëvduar me dëshminë e Joanit, i dëshmoi vetes vetë, sepse e vërteta i mjafton vetes për dëshmi. Por, ngaqë njerëzit s'ishin të zotët ta pranonin të vërtetën, e kërkuan të vërtetën me anë të një kandili, edhe prandaj Joani u dërgua për t'u treguar Zotin. Dëgjoni Zotin tek dëshmon për Natanaelin: «Natanaeli i tha: A mund të dalë ndonjë gjë e mirë nga Nazareti? Filipi i thotë: Eja e shih. Edhe Jisui e sheh Natanaelin tek vjen drejt Tij, edhe thotë për të: Ja një izraelit i vërtetë, tek i cili s'ka mashtrim.» Ç'dëshmi e madhe! As për Andrean, as për Pjetrin, as për Filipin s'u tha ajo që u tha për Natanaelin: «Ja një izraelit i vërtetë, tek i cili s'ka mashtrim.»

17. Ç'themi, pra, vëllezër? A duhej ky njeri të ishte i pari ndër apostujt? Jo vetëm që Natanaeli nuk gjendet i pari ndër apostujt, por s'është as i mesmi as i fundit ndër të dymbëdhjetët, ndonëse Biri i Perëndisë i dha një dëshmi të tillë, duke thënë: «Ja një izraelit i vërtetë, tek i cili s'ka mashtrim.» A kërkohet arsyeja? Për aq sa e lë të kuptohet Zoti, gjejmë një arsye të mundshme. Sepse duhet ta kuptojmë se Natanaeli ishte i ditur e i zoti në ligj, edhe për këtë arsye Zoti nuk deshi ta vinte ndër nxënësit e vet, sepse zgjodhi njerëz të pashkolluar, që me anë të tyre të turpëronte botën. Dëgjoni apostullin tek i thotë këto: «Sepse shihni», thotë, «thirrjen tuaj, vëllezër, se jo shumë të mençur sipas mishit, jo shumë të fuqishëm, jo shumë fisnikë janë thirrur: por Perëndia zgjodhi gjërat e dobëta të botës për të turpëruar gjërat e fuqishme; edhe gjërat e ulëta të botës, edhe ato që përçmohen, i zgjodhi Perëndia, madje edhe ato që s'janë, sikur të ishin gjëra që janë, për të asgjësuar gjërat që janë.» Po të ishte zgjedhur një njeri i ditur, ndoshta do të kishte thënë se u zgjodh ngaqë dituria e tij e bënte të denjë për t'u zgjedhur. Zoti ynë Jisu Krisht, duke dashur t'ua thyente qafën kryelartëve, nuk e kërkoi oratorin me anë të peshkatarit, por me anë të peshkatarit fitoi perandorin. I madh ishte Qipriani si orator, por para tij ishte Pjetri peshkatari, me të cilin do të besonte jo vetëm oratori, por edhe perandori. Asnjë fisnik nuk u zgjodh së pari, asnjë njeri i ditur, sepse Perëndia zgjodhi gjërat e dobëta të botës që të turpëronte të fortat. Ky njeri, pra, ishte i madh e pa mashtrim, dhe vetëm për këtë arsye nuk u zgjodh: që Zoti të mos i dukej ndokujt se kishte zgjedhur të diturit. Edhe nga po kjo dituri në ligj erdhi që, kur dëgjoi «nga Nazareti» (sepse e kishte studiuar Shkrimin dhe e dinte se Shpëtimtari duhej pritur andej, atë që shkruesit e farisenjtë e tjerë mezi e dinin), ky njeri, pra, tejet i ditur në ligj, kur dëgjoi Filipin të thoshte «E gjetëm Atë për të cilin shkroi Moisiu në ligj, edhe profetët, Jisuin nga Nazareti, birin e Josifit», ky njeri, që i njihte Shkrimet shumë mirë, kur dëgjoi emrin «Nazaret», u mbush me shpresë e tha: «Nga Nazareti mund të dalë diçka e mirë.»

18. Le të shohim tani pjesën tjetër për këtë njeri. «Ja një izraelit i vërtetë, tek i cili s'ka mashtrim.» Ç'do të thotë «tek i cili s'ka mashtrim»? Mos vallë s'kishte mëkat? Mos vallë s'ishte i sëmurë? Mos vallë s'kishte nevojë për mjek? Kurrsesi jo! Askush nuk lind këtu në atë mënyrë sa të mos ketë nevojë për atë Mjek. Ç'kuptim kanë, pra, fjalët «tek i cili s'ka mashtrim»? Le të kërkojmë pak më me ngulm, në emër të Zotit, e do të dalë menjëherë. Zoti thotë dolus (mashtrim); edhe kushdo që kupton latinishten e di se dolus është kur bëhet një gjë e shtiret një tjetër. Vini re, të dashur. Dolus (mashtrim) nuk është dolor (dhembje). E them këtë sepse shumë vëllezër, jo fort të zotë në latinisht, flasin kështu sa të thonë «e mundon dolus», duke e përdorur në vend të dolor. Dolus është dredhi, është mashtrim. Kur njeriu fsheh një gjë në zemër dhe flet një tjetër, është mashtrim, edhe ka, si të thuash, dy zemra; ka, si të thuash, një cep të zemrës ku sheh të vërtetën, edhe një cep tjetër ku ngjiz gënjeshtrën. Edhe që ta dini se kjo është mashtrim, në Psalme thuhet: «Buzë mashtrimi.» Ç'janë «buzët e mashtrimit»? Vijon: «Në zemër e në zemër folën ligësi.» Ç'do të thotë «në zemër e në zemër», veçse me zemër të dyfishtë? Në qoftë se, pra, te Natanaeli s'kishte mashtrim, Mjeku e gjykoi të shërueshëm, jo të shëndoshë. Një njeri i shëndoshë është një gjë, një i shërueshëm një tjetër, një i pashërueshëm një e tretë: ai që është i sëmurë, por jo pashpresë, quhet i shërueshëm; ai që është i sëmurë pashpresë, i pashërueshëm; por ai që tashmë është i shëndoshë s'ka nevojë për mjek. Mjeku, pra, që kishte ardhur për të shëruar, pa se ishte i shërueshëm, sepse tek ai s'kishte mashtrim. Si s'kishte mashtrim tek ai, po qe se është mëkatar? Ai rrëfen se është mëkatar. Sepse, po qe se është mëkatar dhe thotë se është njeri i drejtë, ka mashtrim në gojën e tij. Prandaj te Natanaeli Ai lëvdoi rrëfimin e mëkatit, nuk gjykoi se ai s'ishte mëkatar.

19. Prandaj, kur farisenjtë, që u dukeshin vetes të drejtë, e qortuan Zotin, ngaqë, si mjek, përzihej me të sëmurët, edhe kur thanë «Ja me kë ha, me tagrambledhës e mëkatarë», Mjeku iu përgjigj të marrëve: «Të shëndoshët s'kanë nevojë për mjek, por të sëmurët: nuk erdha të thërras të drejtët, por mëkatarët.» Domethënë: ngaqë e quani veten të drejtë, ndërkohë që jeni mëkatarë, ngaqë e gjykoni veten të shëndoshë, ndërkohë që dergjeni, e hidhni tej ilaçin, edhe s'e mbani shëndetin. Prandaj ai fariseu që e kishte ftuar Zotin për darkë, ishte i shëndoshë në sytë e vet; por ajo grua e sëmurë u sul në shtëpinë ku s'ishte ftuar, edhe, e bërë e paturpshme nga dëshira për shëndet, iu afrua jo kokës së Zotit, as duarve, por këmbëve; ua lau me lot, ua fshiu me flokët e saj, ua puthi, ua vajosi me vaj erëmirë, edhe bëri paqe, mëkatare siç ishte, me gjurmët e këmbëve të Zotit. Fariseu që rrinte atje në sofër, sikur të ishte vetë i shëndoshë, e qortoi Mjekun, edhe tha me vete: «Ky njeri, po të ishte profet, do ta kishte ditur ç'grua po i prek këmbët.» Ai dyshoi se Ai s'e dinte, ngaqë s'e largoi që të mos preket me duar të papastra; por Ai e dinte, e lejoi veten të prekej, që vetë prekja të shëronte. Zoti, duke parë zemrën e fariseut, tregoi një shëmbëlltyrë: «Ishte një huadhënës që kishte dy huamarrës; njëri i detyrohej pesëqind denarë, e tjetri pesëdhjetë; edhe, kur s'kishin me se t'i shlyenin, ai ua fali të dyve me zemërgjerësi. Cili nga ata e deshi më shumë?» Ai u përgjigj: «Besoj, Zot, ai të cilit i fali më shumë.» Edhe, duke u kthyer nga gruaja, i tha Simonit: «A e sheh këtë grua? Hyra në shtëpinë tënde, ti s'më dhe ujë për këmbët; por ajo m'i lau këmbët me lot, edhe m'i fshiu me flokët e kokës së saj: ti s'më dhe një puthje; ajo s'pushoi së puthuri këmbët e mia: ti s'më vajose me vaj; ajo m'i vajosi këmbët me vaj erëmirë. Prandaj po të them: asaj i janë falur shumë mëkate, sepse deshi shumë; por atij që i falet pak, po ai do pak.» Domethënë: ti je më i sëmurë, por e mendon veten të shëndoshë; mendon se të falet pak, ndonëse detyrohesh më shumë. Ajo, meqë tek ajo s'kishte mashtrim, mirë e meritoi ilaçin. Ç'do të thotë «tek ajo s'kishte mashtrim»? Ajo i rrëfeu mëkatet e veta. Këtë lëvdon Ai edhe te Natanaeli, se tek ai s'kishte mashtrim; sepse shumë farisenj që ishin plot me mëkate thoshin se ishin të drejtë, edhe sillnin me vete mashtrimin, që ua bënte të pamundur të shëroheshin.

20. Jisui, pra, e pa këtë njeri tek i cili s'kishte mashtrim, edhe tha: «Ja një izraelit i vërtetë, tek i cili s'ka mashtrim.» Natanaeli i thotë: «Nga më njeh?» Jisui u përgjigj e tha: «Para se të të thërriste Filipi, kur ishe nën fik (domethënë nën fikun), të pashë.» Natanaeli u përgjigj e i tha: «Rabbi, Ti je Biri i Perëndisë; Ti je Mbreti i Izraelit.» Ndonjë gjë të madhe mund të ketë kuptuar Natanaeli në thënien: «Kur ishe nën fik, të pashë, para se të të thërriste Filipi»; sepse fjalët e tij, «Ti je Biri i Perëndisë, Ti je Mbreti i Izraelit», s'ishin të ndryshme nga ato të Pjetrit shumë kohë më vonë, kur Zoti i tha: «I lumtur je, Simon Barjona, sepse mishi dhe gjaku nuk ta zbuluan këtë, por Ati im që është në qiej.» Edhe atje Ai përmendi shkëmbin, edhe lëvdoi fuqinë e mbështetjes së Kishës në këtë besim. Këtu Natanaeli tashmë thotë: «Ti je Biri i Perëndisë; Ti je Mbreti i Izraelit.» Përse? Sepse iu tha: «Para se të të thërriste Filipi, kur ishe nën fik, të pashë.»

21. Duhet të hetojmë a tregon gjë ky fik. Dëgjoni, vëllezërit e mi. E gjejmë fikun të mallkuar, ngaqë kishte vetëm gjethe e jo fryt. Në fillim të racës njerëzore, kur Adami dhe Eva kishin mëkatuar, i bënë vetes breza nga gjethet e fikut. Gjethet e fikut, pra, tregojnë mëkatet. Natanaeli, pra, ishte nën fik, si të thuash nën hijen e vdekjes. Zoti e pa, ai për të cilin u tha: «Atyre që rrinin nën hijen e vdekjes, u lindi drita.» Ç'iu tha, pra, Natanaelit? Ti më thua, o Natanael: «Nga më njeh?» Edhe tani më flet, sepse Filipi të thirri. Atë që një apostull e kishte thirrur tashmë, Ai e ndjeu se i përkiste Kishës së Tij. O ti Kishë, o ti Izrael, tek i cili s'ka mashtrim! Në qoftë se ti je populli, Izraeli, tek i cili s'ka mashtrim, ti tashmë e ke njohur Krishtin me anë të apostujve të Tij, ashtu si Natanaeli e njohu Krishtin me anë të Filipit. Por dhembshuria e Tij të pa përpara se ta njihje Atë, kur dergjeshe nën mëkat. Sepse mos e kërkuam ne të parët Krishtin, e jo Ai të na kërkonte ne? Mos i erdhëm ne të sëmurët Mjekut, e jo Mjeku të sëmurëve? A nuk qe e humbur ajo dele, edhe a nuk e kërkoi bariu, duke lënë të nëntëdhjetë e nëntat në shkretëtirë, edhe a nuk e gjeti, edhe a nuk e mbarti me gëzim mbi supet e veta? A nuk qe e humbur ajo monedhë, edhe gruaja ndezi kandilin, edhe kërkoi në gjithë shtëpinë derisa e gjeti? Edhe, kur e gjeti, «Gëzohuni bashkë me mua», u tha fqinjëve të saj, «sepse gjeta monedhën që kisha humbur.» Po kështu qemë të humbur si delja, të humbur si monedha; edhe Bariu ynë e gjeti delen, por e kërkoi delen; gruaja e gjeti monedhën, por e kërkoi monedhën. Ç'është gruaja? Mishi i Krishtit. Ç'është kandili? «Kam përgatitur një kandil për Krishtin tim.» Prandaj u kërkuam që të gjendeshim; edhe, tani që u gjetëm, flasim. Le të mos jemi kryelartë, sepse, para se të gjendeshim, ishim të humbur, po të mos ishim kërkuar. Prandaj le të mos na thonë ata që i duam, edhe që dëshirojmë t'i fitojmë për paqen e Kishës Katolike: «Ç'doni me ne? Përse na kërkoni, po qemë mëkatarë?» Ju kërkojmë për këtë arsye: që të mos humbisni; ju kërkojmë sepse u kërkuam; duam t'ju gjejmë sepse u gjetëm.

22. Kur, pra, Natanaeli tha «Nga më njeh?», Zoti i tha: «Para se të të thërriste Filipi, kur ishe nën fik, të pashë.» O ti Izrael pa mashtrim, kushdo qofsh; o popull që jeton me anë të besimit, para se të të thërrisja me anë të apostujve të mi, kur ishe nën hijen e vdekjes e ti nuk më shihje, unë të pashë. Zoti, pra, i thotë: «Ngaqë të thashë se të pashë nën fik, ti beson: do të shohësh gjë më të madhe se këto.» Ç'është kjo, «do të shohësh gjë më të madhe se këto»? Edhe i thotë: «Me të vërtetë, me të vërtetë po ju them, do të shihni qiellin të hapur, edhe engjëjt tek ngjiten e zbresin mbi Birin e njeriut.» Vëllezër, kjo është diçka më e madhe se «të pashë nën fik». Sepse është më shumë që Zoti na drejtësoi kur na thirri, se sa që na pa tek dergjeshim nën hijen e vdekjes. Sepse ç'dobi do të kishim pasur, po të kishim mbetur atje ku na pa? A nuk do të dergjeshim ende atje? Ç'është kjo gjë më e madhe? Kur i kemi parë engjëjt tek ngjiten e zbresin mbi Birin e njeriut?

23. Një herë tjetër më parë kam folur për këta engjëj që ngjiten e zbresin; por, që të mos i keni harruar, do të flas shkurt për ta, vetëm sa t'jua sjell ndër mend. Do të përdorja më shumë fjalë, po ta paraqisja çështjen për të parën herë, e jo ta risillja ndër mend. Jakovi pa një shkallë në ëndërr; edhe në shkallë pa engjëj tek ngjiteshin e zbrisnin: edhe vajosi gurin që kishte vënë te koka. Keni dëgjuar se Mesia është Krishti; keni dëgjuar se Krishti është i Vajosuri. Sepse Jakovi nuk e vuri gurin, gurin e vajosur, që të vinte e ta adhuronte: përndryshe kjo do të kishte qenë idhujtari, jo një tregim i Krishtit. Ajo që u bë ishte një tregim i Krishtit, për aq sa i kishte hije të bëhej një tregim i tillë, edhe ishte Krishti ai që u tregua. U vajos një gur, por jo për idhull. Një gur i vajosur; përse gur? «Ja, po vë në Sion një gur, të zgjedhur, të çmuar: edhe ai që beson në të nuk do të turpërohet.» Përse i vajosur? Sepse Christus vjen nga chrisma. Por ç'pa ai atëherë në shkallë? Engjëj që ngjiteshin e zbrisnin. Kështu është Kisha, vëllezër: engjëjt e Perëndisë janë predikues të mirë, që predikojnë Krishtin; ky është kuptimi i fjalëve «ngjiten e zbresin mbi Birin e njeriut». Si ngjiten, edhe si zbresin? Për njërin rast kemi një shembull; dëgjoni Apostullin Pavël. Atë që gjejmë tek ai, le ta besojmë edhe për predikuesit e tjerë të së vërtetës. Ja Pavli tek ngjitet: «Njoh një njeri në Krishtin, i cili para katërmbëdhjetë vjetësh u rrëmbye deri në qiellin e tretë (a me trup, a jashtë trupit, s'di dot: Perëndia e di), edhe se dëgjoi fjalë të pathëna, që s'i lejohet njeriut t'i shqiptojë.» E dëgjuat tek ngjitet, dëgjojeni tek zbret: «S'munda t'ju flisja si njerëzve frymërorë, por si mishtorë; si foshnja në Krishtin ju ushqeva me qumësht, jo me ushqim të fortë.» Ja, zbriti ai që ishte ngjitur. Pyet a u ngjit në qiellin e tretë. Pyet a zbriti për t'u dhënë qumësht foshnjave. Dëgjo se zbriti: «U bëra foshnjë në mes tuaj, ashtu si mëndesha përkëdhel fëmijët e vet.» Sepse i shohim edhe mëndeshat edhe nënat tek zbresin te foshnjat, edhe, ndonëse janë të zonja të flasin latinisht, i shkurtojnë fjalët, e tundin gjuhën në një farë mënyre, që nga një gjuhë e rregullt të nxjerrin përkëdhelje fëmijërore; sepse, po të flasin sipas rregullit, foshnja nuk kupton e s'nxjerr dobi. Edhe, po qe se ka një baba të zotin në të folur, e orator të tillë sa gjykatorja të kumbojë nga gojëtaria e tij dhe fronet e gjyqit të dridhen, po qe se ka një djalë të vogël, kur kthehet në shtëpi, e lë mënjanë gojëtarinë e gjyqit ku ishte ngjitur, edhe në gjuhën e fëmijës zbret te i vogli i tij. Dëgjoni në një vend vetë apostullin tek ngjitet e zbret në të njëjtën fjali: «Sepse, ose dolëm nga mendtë, kjo është për Perëndinë; ose jemi në mend, kjo është për ju.» Ç'do të thotë «dolëm nga mendtë»? Që shohim ato gjëra që s'i lejohet njeriut t'i thotë. Ç'do të thotë «jemi në mend për ju»? «A gjykova se dija gjë ndër ju, veç Jisu Krishtit, edhe Atë të kryqëzuar?» Po qe se vetë Zoti u ngjit e zbriti, është e qartë se predikuesit e Tij ngjiten duke e imituar, zbresin duke predikuar.

24. Edhe, po qe se ju mbajtëm pak më gjatë nga ç'e kemi zakon, qëllimi ishte që të kalonin orët e rrezikshme: mendojmë se ata njerëz tashmë e kanë mbyllur kotësinë e tyre. Por ne, vëllezër, tani që u ushqyem në gostitë e shpëtimit, le të bëjmë atë që mbetet: që, në mënyrë të përshpirtshme, ta mbushim ditën e Zotit me gëzime frymërorë, edhe t'i krahasojmë gëzimet e së vërtetës me gëzimet e kotësisë; edhe, po u tmerruam, le të pikëllohemi; po u pikëlluam, le të lutemi; po u lutëm, u dëgjofshim; e, po u dëgjuam, i fitojmë edhe ata.