Joani 2:1–4

1. Çudia e Zotit tonë Jisu Krisht, me të cilën e ktheu ujin në verë, nuk është për t'u habitur për ata që e dinë se qe vepër e Perëndisë. Sepse Ai që bëri verë atë ditë në dasmë, në ato gjashtë enë uji që urdhëroi t'i mbushnin me ujë, po Ai e bën këtë çdo vit në hardhi. Sepse, ashtu si ajo që shërbëtorët hodhën nëpër enët u kthye në verë me anë të Zotit, po ashtu edhe ajo që derdhin retë kthehet në verë me anë të po atij Zoti. Por ne s'çuditemi për këtë të dytën, sepse ndodh çdo vit: nga përsëritja e vazhdueshme nuk çudit më. E megjithatë ajo na fton në një soditje më të madhe se ç'u bë në enët e ujit. Sepse cili është ai që i sheh veprat e Perëndisë, me të cilat drejtohet e rregullohet gjithë kjo botë, dhe nuk mahnitet e nuk mbetet i mposhtur para çudirave? Po të vështrojë fuqinë e gjallë të një kokrre të vetme fare, çfarëdo qoftë ajo, është gjë e madhe, i shtie drojë. Por, ngaqë njerëzit, të zënë me tjetër punë, e humbën soditjen e veprave të Perëndisë, me të cilat do të duhej ta lëvdonin çdo ditë si Krijues, Perëndia, si të thuash, e mbajti për vete kryerjen e disa veprave të jashtëzakonshme, që, duke i goditur me habi, t'i zgjonte njerëzit si nga gjumi për ta adhuruar. Një i vdekur u ngjall: njerëzit çuditen; kaq shumë lindin çdo ditë, e askush s'çuditet. Po t'i vështrojmë gjërat me më shumë kujdes, është çudi më e madhe të jetë ai që s'ishte më parë, sesa të kthehet në jetë ai që ishte. E megjithatë po ai Perëndi, Ati i Zotit tonë Jisu Krisht, i bën të gjitha këto me anë të Fjalës së Tij; dhe Ai që krijoi, po Ai edhe qeveris. Çudirat e para i bëri me anë të Fjalës së Tij, Perëndi bashkë me Veten; çudirat e dyta i bëri me anë të po asaj Fjale të mishëruar, e bërë njeri për ne. Ashtu si çuditemi për gjërat që i bëri njeriu Jisu, le të çuditemi për gjërat që i bëri Jisui Perëndi. Prej Jisuit Perëndi u bënë qielli, dheu dhe deti, gjithë stolia e qiellit, pasuria e begatë e dheut dhe pjelloria e detit; të gjitha këto që na bien para syve u bënë prej Jisuit Perëndi. Dhe ne i shohim këto, e po të jetë Fryma e Tij në ne, na pëlqejnë aq sa e lëvdojmë Atë që i mendoi; jo aq sa, duke u kthyer nga veprat, të largohemi prej Krijuesit, dhe, si të thuash, t'ia kthejmë fytyrën gjërave të bëra e kurrizin Atij që i bëri.

2. Këto gjëra, pra, i shohim; na rrinë para syve. Po ç'të themi për ato që s'i shohim, si engjëjt, virtytet, fuqitë, zotërimet dhe çdo banor i asaj ndërtese që rri përmbi qiejt e tej kufirit të syve tanë? E megjithatë edhe engjëjt, kur qe nevoja, shpesh iu shfaqën njerëzve. A nuk i bëri Perëndia edhe të gjitha këto me anë të Fjalës së Tij, domethënë me anë të Birit të vetëm, Zotit tonë Jisu Krisht? Po vetë shpirti i njeriut, që s'shihet, e megjithatë me veprat e veta të shfaqura në mish ngjall mahnitje të madhe te ata që i vështrojnë si duhet, prej kujt u bë, veç prej Perëndisë? Dhe me anë të kujt u bë, veç me anë të Birit të Perëndisë? Pa e zënë ende në gojë shpirtin e njeriut: shpirti i çfarëdo kafshe, shihni si e drejton trupin e madh, si i vë në punë shqisat, sytë për të parë, veshët për të dëgjuar, hundët për të nuhatur, shijen për të dalluar shijërat, me pak fjalë, gjymtyrët, që secila të kryejë punën e vet! A është trupi, e jo shpirti, domethënë banori i trupit, ai që i bën këto? Shpirti s'u duket syve, e megjithatë ngjall mahnitje me këto vepra të veta. Ktheje tani vështrimin nga shpirti i njeriut, të cilit Perëndia i dha mendje për të njohur Krijuesin e vet, për të dalluar e ndarë të mirën nga e keqja, domethënë të drejtën nga e shtrembra: shih sa gjëra bën me anë të trupit! Vëre gjithë këtë botë të renditur në po atë bashkësi njerëzore: me ç'qeverisje, me ç'shkallë të rregullta pushteti, me ç'kushte qytetarie, me ç'ligje, zakone e arte! Të gjitha këto i sjell shpirti, e megjithatë kjo fuqi e shpirtit nuk duket. Kur tërhiqet nga trupi, ky mbetet veç një kufomë: së pari, në një farë mënyre, e ruan nga kalbja. Sepse çdo mish është i prishshëm dhe bie në kalbësirë, veç në u ruajtë nga shpirti si prej një lloj kripe. Por shpirti i njeriut e ka këtë cilësi të përbashkët me shpirtin e kafshës; ato cilësi që përmenda janë më tepër për t'u mahnitur, ato që i përkasin mendjes e arsyes, ku edhe përtërihet sipas shëmbëlltyrës së Krijuesit të vet, sipas shëmbëlltyrës së të cilit u formua njeriu. Ç'do të jetë kjo fuqi e shpirtit, kur ky trup të ketë veshur paprishshmërinë, dhe kjo gjë e vdekshme të ketë veshur pavdekësinë? Në qoftë e tillë fuqia e tij kur vepron me anë të mishit të prishshëm, ç'do të jetë fuqia e tij me anë të një trupi shpirtëror, pas ngjalljes së të vdekurve? E megjithatë ky shpirt, siç thashë, i natyrës e i qenies së mahnitshme, është gjë e padukshme, mendore; edhe ky shpirt u bë prej Perëndisë Jisu, sepse Ai është Fjala e Perëndisë. «Të gjitha u bënë me anë të Tij, dhe pa Të s'u bë asgjë.»

3. Kur shohim, pra, vepra të tilla të kryera prej Jisuit Perëndi, përse duhet të çuditemi që uji u kthye në verë prej njeriut Jisu? Sepse Ai nuk u bë njeri në atë mënyrë që të humbte të qenët Perëndi. Njeriu iu shtua, Perëndia s'iu hoq. Kjo çudi u krye prej po atij që bëri gjithë ato gjëra. Le të mos çuditemi, pra, se Perëndia e bëri, por le ta duam ngaqë e bëri në mesin tonë dhe për ripërtëritjen tonë. Sepse Ai na jep disa shenja me anë të vetë rrethanave. Mendoj se s'ishte pa arsye që erdhi në dasmë. Përveç çudisë, në vetë ngjarjen fshihet një mister i shenjtë. Le të trokasim, që të na hapë dhe të na mbushë me verën e padukshme: sepse ne ishim ujë, dhe Ai na bëri verë, na bëri të urtë; sepse na dha urtësinë e besimit të Tij, kur më parë ishim të marrë. Dhe ndoshta i takon kësaj urtësie, bashkë me nderin e Perëndisë, me lëvdimin e madhështisë së Tij dhe me dashurinë e mëshirës së Tij fort të fuqishme, të kuptojmë ç'u bë në këtë çudi.

4. Zoti, kur e ftuan, erdhi në dasmë. Ç'çudi që erdhi në atë shtëpi për një dasmë, kur në këtë botë Ai erdhi për një dasmë? Sepse, në të vërtetë, po të mos kishte ardhur për një dasmë, s'do të kishte këtu nuse. Po ç'thotë apostulli? «Ju fejova me një burrë të vetëm, që t'ju paraqes si virgjëreshë të dëlirë para Krishtit.» Përse ka frikë se mos virgjëria e nuses së Krishtit prishet nga dinakëria e djallit? «Kam frikë», thotë ai, «se mos, ashtu si gjarpri e mashtroi Evën me dinakërinë e tij, kështu edhe mendjet tuaja të prishen nga thjeshtësia e nga dëlirësia që është në Krishtin.» Kështu, pra, Ai ka këtu një nuse që e ka shpenguar me gjakun e Tij e që i ka dhënë Frymën e Shenjtë si kapar. E ka çliruar nga skllavëria e djallit: vdiq për mëkatet e saj dhe u ngjall për shfajësimin e saj. Kush do t'i bënte të tilla dhurata nuses së vet? Njerëzit mund t'i japin nuses çdo lloj stolie tokësore, ar, argjend, gurë të çmuar, shtëpi, skllevër, prona, ara, por a do të japë kush gjakun e vet? Sepse, po t'ia jepte dikush nuses gjakun e vet, s'do të rronte ta merrte për grua. Por Zoti, duke vdekur pa frikë, dha gjakun e vet për të: duke u ngjallur, do ta kishte të vetën, sepse e kishte bashkuar tashmë me Veten në barkun e Virgjëreshës. Sepse Fjala ishte Dhëndri, dhe mishi njerëzor nusja; dhe të dy një, Biri i Perëndisë, po ai edhe Bir i njeriut. Barku i Virgjëreshës Mari, ku Ai u bë krye i Kishës, ishte dhoma e Tij e dasmës. Prej andej doli, si dhëndër nga dhoma e vet, siç e paratha Shkrimi: «Edhe u gëzua si gjigant për të vrapuar udhën e vet.» Prej dhomës së Tij doli si dhëndër; dhe, kur e ftuan, erdhi në dasmë.

5. Për shkak të një misteri të padyshimtë duket sikur nuk e njeh nënën e Tij, prej së cilës si Dhëndër doli, kur i thotë: «Grua, ç'ke me mua? Ora ime s'ka ardhur ende.» Ç'është kjo? A erdhi Ai në dasmë për t'i mësuar njerëzit t'i përbuznin nënat e veta? Sigurisht, ai në dasmën e të cilit kishte ardhur po merrte grua me qëllim që të kishte fëmijë, dhe sigurisht donte të nderohej nga ata fëmijë që do të lindte: a kishte ardhur, pra, Jisui në dasmë për të çnderuar nënën e Tij, kur dasmat kremtohen e gratë merren me qëllim që të kihen fëmijë, të cilëve Perëndia u urdhëron t'i nderojnë prindërit? Pa asnjë dyshim, vëllezër, këtu fshihet një mister. Është vërtet çështje me aq peshë, saqë disa, duke i hequr besueshmëri ungjillit e duke pohuar se Jisui nuk lindi prej Virgjëreshës Mari, përpiqeshin të nxirrnin nga ky vend një argument në mbështetje të gabimit të tyre, aq sa të thoshin: Si mund të ishte nëna e Tij ajo së cilës i tha «Grua, ç'ke me mua?» Pikërisht për këta na ka paralajmëruar apostulli të ruhemi, siç e përmendëm më parë, duke thënë: «Kam frikë se mos, ashtu si gjarpri e mashtroi Evën me dinakërinë e tij, kështu edhe mendjet tuaja të prishen nga thjeshtësia e nga dëlirësia që është në Krishtin.» Prandaj duhet t'u përgjigjemi dhe t'u tregojmë përse Zoti e tha këtë, që në marrëzinë e tyre të mos u duket sikur kanë zbuluar diçka kundër besimit të shëndoshë, me të cilën të prishet dëlirësia e nuses virgjëreshë, domethënë me të cilën të dëmtohet besimi i Kishës. Sepse në të vërtetë, vëllezër, besimi i tyre është i prishur, i atyre që parapëlqejnë gënjeshtrën para së vërtetës. Sepse këta njerëz, që duket sikur e nderojnë Krishtin aq sa mohojnë se pati mish, s'bëjnë gjë tjetër veçse e shpallin gënjeshtar. E ata që ngrenë një gënjeshtër te njerëzit, ç'bëjnë veçse e dëbojnë të vërtetën prej tyre? Fusin brenda djallin, dëbojnë Krishtin; fusin një kurorëshkelës, mbyllin jashtë dhëndrin, duke qenë kështu krushq të gjarprit, ose më mirë, shkues të tij. Sepse pikërisht për këtë flasin: që ta zotërojë gjarpri dhe të mbyllet jashtë Krishti. Si e zotëron gjarpri? Kur zotëron një gënjeshtër. Kur zotëron rrena, atëherë zotëron gjarpri; kur zotëron e vërteta, atëherë zotëron Krishti. Sepse Ai vetë ka thënë: «Unë jam e vërteta»; kurse për atë tjetrin tha: «Ai nuk qëndroi në të vërtetën, sepse e vërteta nuk është në të.» Dhe Krishti është e vërteta në atë mënyrë që gjithçka duhet ta pranosh si të vërtetë në Të. Fjala e vërtetë, Perëndi i barabartë me Atin, shpirt i vërtetë, mish i vërtetë, njeri i vërtetë, Perëndi i vërtetë, lindje e vërtetë, mundim i vërtetë, vdekje e vërtetë, ngjallje e vërtetë. Po të thuash se ndonjë prej këtyre është i rremë, hyn kalbja, krimbat e gënjeshtrës lindin nga helmi i gjarprit, dhe s'do të mbetet asgjë e shëndoshë.

6. Ç'është, pra, kjo, thotë dikush, që thotë Zoti: «Grua, ç'ke me mua?» Ndoshta Zoti na e tregon më poshtë përse e tha këtë: «Ora ime», thotë, «s'ka ardhur ende.» Sepse ja si e thotë: «Grua, ç'ke me mua? Ora ime s'ka ardhur ende.» Dhe duhet të kërkojmë të dimë përse u tha kjo. Por së pari le t'u dalim përballë heretikëve me anë të saj. Ç'thotë gjarpri i vjetër, që qëmoti fëshfërin e kullon helmin? Ç'thotë? Se Jisui s'kishte grua për nënë. Nga e provon këtë? Prej kësaj, thotë, sepse Jisui tha: «Grua, ç'ke me mua?» Kush e ka treguar këtë, që të besojmë se Jisui e tha? Kush e ka treguar? Askush tjetër veç Joanit Ungjillor. Por po ai Joan Ungjillor tha: «Edhe nëna e Jisuit ishte atje.» Sepse ja si na ka thënë: «Të nesërmen u bë një dasmë në Kana të Galilesë, edhe nëna e Jisuit ishte atje. Edhe Jisui, i ftuar në dasmë, kishte ardhur atje me dishepujt e Tij.» Kemi këtu dy thënie të shqiptuara prej ungjillorit. «Nëna e Jisuit ishte atje», tha ungjillori; dhe po ai ungjillor na ka treguar ç'i tha Jisui nënës së Tij. Dhe shihni, vëllezër, si na ka treguar se Jisui iu përgjigj nënës së Tij, pasi ka thënë më parë «Nëna e Tij i tha Atij», që ju ta ruani të sigurt virgjërinë e zemrës suaj kundër gjuhës së gjarprit. Këtu na thuhet, në po atë Ungjill, në shënimin e po atij ungjillori: «Nëna e Jisuit ishte atje» dhe «Nëna e Tij i tha Atij». Kush e tregoi këtë? Joani Ungjillor. Dhe ç'tha Jisui si përgjigje ndaj nënës së Tij? «Grua, ç'ke me mua?» Kush e tregon këtë? Po ai Ungjillor, Joani. O ungjillor fort besnik e që flet të vërtetën, ti më thua se Jisui tha: «Grua, ç'ke me mua?»; përse shtove edhe nënën e Tij, të cilën Ai nuk e njeh? Sepse ti the se «nëna e Jisuit ishte atje» dhe se «nëna e Tij i tha Atij»; përse nuk the më mirë se Maria ishte atje dhe se Maria i tha Atij? Ti na i tregon këto dy fakte: «Nëna e Tij i tha Atij» dhe «Jisui iu përgjigj: Grua, ç'ke me mua?» Përse e bën këtë, veçse ngaqë të dyja janë të vërteta? Tani ata njerëz janë gati ta besojnë ungjillorin në njërën anë, kur na thotë se Jisui i tha nënës së Tij: «Grua, ç'ke me mua?», e megjithatë s'do ta besojnë në tjetrën, kur thotë: «Nëna e Jisuit ishte atje» dhe «Nëna e Tij i tha Atij». Por kush është ai që i qëndron gjarprit dhe e mban fort të vërtetën, virgjëria e zemrës së të cilit nuk prishet nga dinakëria e djallit? Ai që beson se të dyja janë të vërteta, domethënë se nëna e Jisuit ishte atje, dhe se Jisui ia dha atë përgjigje nënës së Tij. Por, në mos e kuptoftë ende në ç'mënyrë e tha Jisui «Grua, ç'ke me mua?», le të besojë ndërkaq se e tha, dhe se, për më tepër, ia tha nënës së Tij. Le të ketë së pari devotshmërinë të besojë, e atëherë do të ketë fryt në të kuptuar.

7. Ju pyes, o të krishterë besnikë: A ishte atje nëna e Jisuit? Përgjigjuni: Ishte. Nga e dini? Përgjigjuni: E thotë Ungjilli. Ç'përgjigje i dha Jisui nënës së Tij? Përgjigjuni: «Grua, ç'ke me mua? Ora ime s'ka ardhur ende.» Dhe nga e dini këtë? Përgjigjuni: E thotë Ungjilli. Askush të mos jua prishë këtë besim, po të doni të ruani një virgjëri të dëlirë për Dhëndrin. Por, në ju pyettë kush përse ia dha këtë përgjigje nënës së Tij, le të shpjegojë ai që kupton; kurse ai që ende s'kupton, le të besojë me sa fuqi ka se Jisui e dha këtë përgjigje, dhe se, për më tepër, ia dha nënës së Tij. Me anë të kësaj devotshmërie do të mësojë të kuptojë edhe përse Jisui u përgjigj kështu, në qoftë se me lutje troket në derën e së vërtetës, dhe nuk i afrohet me grindje. Veç kaq: ndërkohë që kujton se di, ose turpërohet se s'di përse Jisui u përgjigj kështu, le të ruhet se mos e shtrëngojnë të besojë ose se ungjillori gënjeu kur tha «Nëna e Jisuit ishte atje», ose se vetë Jisui vuajti për mëkatet tona me një vdekje të rreme dhe për shfajësimin tonë tregoi vraga të rreme; dhe se foli rrejshëm kur tha: «Në qëndrofshi në fjalën time, jeni vërtet dishepujt e mi; edhe do të njihni të vërtetën, edhe e vërteta do t'ju lirojë.» Sepse, po të kishte nënë të rreme, mish të rremë, vdekje të rreme, plagë të rreme në vdekjen e Tij, vraga të rreme në ngjalljen e Tij, atëherë s'do të jetë e vërteta, por më tepër gënjeshtra, ajo që do t'i lirojë ata që besojnë në Të. Jo, përkundrazi, le t'i lërë vendin gënjeshtra së vërtetës, dhe u turpërofshin të gjithë ata që duan të quhen folës të së vërtetës, ngaqë përpiqen ta provojnë Krishtin mashtrues dhe s'duan t'u thuhet: Nuk ju besojmë, sepse gënjeni, kur pohojnë se vetë e vërteta ka gënjyer. Megjithatë, po t'i pyesim: Nga e dini se Krishti tha «Grua, ç'ke me mua?», përgjigjen se e besojnë Ungjillin. Atëherë përse nuk e besojnë Ungjillin kur thotë «Nëna e Jisuit ishte atje» dhe «Nëna e Tij i tha Atij»? Ose, në qoftë se Ungjilli gënjen këtu, si do ta besojmë atje, se Jisui e tha këtë: «Grua, ç'ke me mua?» Përse ata njerëz të mjerë nuk besojnë më mirë me besnikëri se Zoti iu përgjigj kështu, jo një të huaji, por nënës së Tij; dhe nuk kërkojnë me devotshmëri të dinë përse u përgjigj kështu? Ka një ndryshim të madh mes atij që thotë: Do të doja të dija përse Krishti ia dha këtë përgjigje nënës së Tij, dhe atij që thotë: E di se nuk ishte nënës së Tij që Krishti ia dha këtë përgjigje. Një gjë është të duash të kuptosh atë që është e mbyllur, e tjetër gjë të mos duash të besosh atë që është e hapur. Ai që thotë: Do të doja të dija përse Krishti iu përgjigj kështu nënës së Tij, dëshiron t'i hapet Ungjilli, në të cilin beson; kurse ai që thotë: E di se nuk ishte nënës së Tij që Krishti ia dha këtë përgjigje, e akuzon për gënjeshtër vetë Ungjillin, ku besoi se Krishti u përgjigj kështu.

8. Tani, pra, në qoftë se ju duket e udhës, vëllezër, pasi u hodhën poshtë ata njerëz, që bredhin përgjithmonë në verbërinë e tyre, veç në u shërofshin me përulje, le të hetojmë përse Zoti ynë iu përgjigj nënës së Tij në atë mënyrë. U lind në mënyrë të jashtëzakonshme prej Atit pa nënë, u lind prej një nëne pa atë; pa nënë ishte Perëndi, pa atë ishte njeri; pa nënë përpara çdo kohe, pa atë në mbarim të kohëve. Ajo që tha, e tha si përgjigje ndaj nënës së Tij, sepse «nëna e Jisuit ishte atje» dhe «nëna e Tij i tha Atij». Gjithë këtë e thotë Ungjilli. Pikërisht aty mësojmë se «nëna e Jisuit ishte atje», pikërisht atje ku mësojmë se Ai i tha asaj: «Grua, ç'ke me mua? Ora ime s'ka ardhur ende.» Le t'i besojmë të gjitha; dhe atë që ende s'e kuptojmë, le ta hetojmë. Dhe së pari kini kujdes se mos, ashtu si manikenjtë gjetën shkas për gënjeshtrën e tyre ngaqë Zoti tha «Grua, ç'ke me mua?», po ashtu astrologët gjejnë shkas për mashtrimin e tyre në atë që Ai tha: «Ora ime s'ka ardhur ende.» Po ta kishte thënë këtë në kuptimin e astrologëve, atëherë kemi kryer një përdhosje duke djegur librat e tyre. Por nëse kemi vepruar drejt, ashtu si u veprua në kohën e apostujve, atëherë Zoti nuk e tha sipas mendimit të tyre «Ora ime s'ka ardhur ende». Sepse, thonë ata fjalëkotë e mashtrues të mashtruar, e sheh që Krishti ishte nën fat, siç thotë: «Ora ime s'ka ardhur ende.» Kujt, pra, duhet t'i përgjigjemi së pari, heretikëve apo astrologëve? Sepse që të dy vijnë nga gjarpri, dhe duan të prishin virgjërinë e zemrës së Kishës, të cilën ajo e mban në një besim të panjollosur. Le t'u përgjigjemi së pari atyre që parashtruam, të cilëve, në të vërtetë, u jemi përgjigjur tashmë në pjesën më të madhe. Por që të mos mendojnë se s'kemi ç'të themi për fjalët që Zoti shqiptoi si përgjigje ndaj nënës së Tij, ju përgatitim edhe më tej kundër tyre; ndonëse mendoj se ç'u tha tashmë mjafton për t'i hedhur poshtë.

9. Përse, pra, i tha Biri nënës: «Grua, ç'ke me mua? Ora ime s'ka ardhur ende»? Zoti ynë Jisu Krisht ishte edhe Perëndi edhe njeri. Për sa ishte Perëndi, s'kishte nënë; për sa ishte njeri, kishte. Ajo ishte, pra, nëna e mishit të Tij, e njerëzisë së Tij, e dobësisë që Ai mori përsipër për hirin tonë. Por çudinë që do të bënte, do ta bënte sipas natyrës së Tij hyjnore, jo sipas dobësisë së Tij; sipas asaj me të cilën ishte Perëndi, jo sipas asaj me të cilën lindi i dobët. Por dobësia e Perëndisë është më e fortë se njerëzit. Nëna e Tij, pra, i kërkoi një çudi; por Ai, që do të kryente vepra hyjnore, deri aty nuk e njohu një bark njerëzor, sikur të thoshte: «Ajo në mua që bën çudinë nuk lindi prej teje, ti nuk i dhe jetë natyrës sime hyjnore; por, ngaqë dobësia ime lindi prej teje, do të të njoh atëherë kur po ajo dobësi të varet në kryq.» Ky është, në të vërtetë, kuptimi i fjalëve «Ora ime s'ka ardhur ende». Sepse atëherë e njohu Ai që, në të vërtetë, gjithnjë e dinte. E njihte nënën e Tij në paracaktim, edhe para se të lindte prej saj; edhe para se, si Perëndi, ta krijonte atë prej së cilës, si njeri, do të krijohej, e njihte si nënën e Tij: por në një farë çasti, në një mister, nuk e njohu; dhe në një farë çasti që ende s'kishte ardhur, prapë në një mister, e njeh. Sepse atëherë e njohu, kur po vdiste ajo që lindi prej saj. Ajo me anë të së cilës u bë Maria nuk vdiste, por ajo që u bë prej Marisë; jo përjetësia e natyrës hyjnore, por dobësia e mishit, po vdiste. Këtë përgjigje e dha, pra, duke bërë një dallim në besimin e besimtarëve, midis se kush erdhi dhe se si erdhi. Sepse, ndonëse ishte Perëndi dhe Zoti i qiellit e i dheut, erdhi me anë të një nëne që ishte grua. Për sa ishte Zot i botës, Zot i qiellit e i dheut, ishte, kuptohet, edhe Zoti i Marisë; por për sa i përket asaj që thuhet, «I bërë prej gruaje, i bërë nën ligj», ishte biri i Marisë. Po ai edhe Zot i Marisë edhe bir i Marisë; po ai edhe Krijues i Marisë edhe i krijuar prej Marisë. Mos u çudit që ishte edhe bir edhe Zot. Sepse, ashtu si quhet biri i Marisë, po ashtu quhet edhe biri i Davidit; dhe biri i Davidit ngaqë biri i Marisë. Dëgjoje apostullin që e shpall haptas: «Që u bë prej farës së Davidit sipas mishit.» Dëgjoje edhe të shpallur Zot të Davidit; le ta shpallë vetë Davidi këtë: «Zoti i tha Zotit tim: Rri në të djathtën time.» Dhe këtë vend Jisui vetë ua parashtroi hebrenjve dhe i hodhi poshtë me anë të tij. Si ishte, pra, njëkohësisht bir i Davidit dhe Zot i Davidit? Bir i Davidit sipas mishit, Zot i Davidit sipas hyjnisë së Tij; kështu edhe bir i Marisë sipas mishit, dhe Zot i Marisë sipas madhështisë së Tij. Tani, meqë ajo nuk ishte nëna e natyrës së Tij hyjnore, kurse çudia që ajo kërkonte do të kryhej pikërisht me anë të hyjnisë së Tij, prandaj iu përgjigj: «Grua, ç'ke me mua?» Por mos mendo se të mohoj se je nëna ime: «Ora ime s'ka ardhur ende»; sepse në atë orë do të të njoh, kur dobësia, nëna e së cilës je ti, të vijë të varet në kryq. Le ta provojmë të vërtetën e kësaj. Kur Zoti vuante, po ai ungjillor na tregon, ai që e njihte nënën e Zotit dhe që na e bëri të njohur atë në këtë dasmë, po ai, po them, na tregon: «Ishte atje pranë kryqit nëna e Jisuit; edhe Jisui i thotë nënës së Tij: Grua, ja biri yt! dhe dishepullit: Ja nëna jote!» Ia beson nënën kujdesit të dishepullit; ia beson nënën, sepse do të vdiste para saj dhe do të ngjallej para se ajo të vdiste. Njeriu ia beson atë, një qenie njerëzore, kujdesit të njeriut. Këtë njerëzi e kishte lindur Maria. Ajo orë tashmë kishte ardhur, ora për të cilën atëherë kishte thënë: «Ora ime s'ka ardhur ende.»

10. Sipas mendimit tim, vëllezër, u jemi përgjigjur heretikëve. Le t'u përgjigjemi tani astrologëve. E si përpiqen ata të provojnë se Jisui ishte nën fat? Sepse, thonë, Ai vetë tha: «Ora ime s'ka ardhur ende.» Prandaj i besojmë; dhe po të kishte thënë «Nuk kam orë», do t'i kishte përjashtuar astrologët; por ja, thonë, tha: «Ora ime s'ka ardhur ende.» Po të kishte thënë, pra, «Nuk kam orë», astrologët do të mbylleshin jashtë dhe s'do të kishin bazë për shpifjen e tyre; por tani që tha «Ora ime s'ka ardhur ende», si mund t'u kundërvihemi fjalëve të Tij? Është për t'u çuditur që astrologët, duke besuar fjalët e Krishtit, përpiqen t'i bindin të krishterët se Krishti jetoi nën një orë fati. Atëherë, le ta besojnë Krishtin kur thotë: «Kam pushtet ta jap jetën time dhe ta marr përsëri: askush nuk ma merr, por unë e jap nga vetja ime, dhe e marr përsëri.» A është ky pushtet, pra, nën fat? Le të na tregojnë një njeri që e ka në dorë kur të vdesë, sa gjatë të rrojë: këtë s'do të mund ta bëjnë kurrë. Le ta besojnë, pra, Perëndinë kur thotë: «Kam pushtet ta jap jetën time dhe ta marr përsëri»; dhe le të hetojnë përse u tha «Ora ime s'ka ardhur ende»; dhe le të mos i vënë fat, për shkak të këtyre fjalëve, Krijuesit të qiellit, Bërësit dhe Sunduesit të yjeve. Sepse edhe sikur fati të vinte nga yjet, Bërësi i yjeve s'do të mund t'i nënshtrohej fatit të tyre. Për më tepër, jo vetëm Krishti s'e kishte atë që ti e quan fat, por s'e ke as ti, as unë, as ai atje, as ndonjë qenie njerëzore çfarëdo.

11. Megjithatë, të mashtruar vetë, mashtrojnë të tjerët dhe u parashtrojnë njerëzve gënjeshtra. Ngrenë leqe për të zënë njerëz, madje edhe në rrugë të hapura. Ata që shtrijnë rrjeta për të zënë egërsira, e bëjnë madje në pyje e në vende të shkreta: sa mjeranë e të kotë janë njerëzit, që për t'i zënë shtrihet rrjeta në shesh! Kur njeriu i shitet një njeriu, merr para; por këta japin para që t'i shiten kotësive. Sepse hyjnë te një astrolog për të blerë zotërinj për vete, çfarë t'i pëlqejë astrologut t'u japë: qoftë Saturni, Jupiteri, Mërkuri, a ndonjë emër tjetër i pafé. Njeriu hyri i lirë, që, pasi të kishte dhënë paratë, të dilte skllav. Jo, përkundrazi, po të kishte qenë i lirë, s'do të kishte hyrë; por hyri atje ku e tërhoqën zoti i tij Mashtrimi dhe zonja e tij Lakmia. Prandaj edhe e vërteta thotë: «Kushdo që bën mëkat është skllav i mëkatit.»

12. Përse, pra, tha: «Ora ime s'ka ardhur ende»? Më tepër sepse, ndonëse e kishte në dorë kur të vdiste, ende nuk e pa të udhës ta përdorte atë pushtet. Ashtu si ne, vëllezër, themi, për shembull: «Tani është ora e caktuar që të dalim për të kremtuar misteret.» Po të dalim para se të jetë e nevojshme, a nuk veprojmë shtrembër e pa vend? Dhe, ngaqë veprojmë vetëm në kohën e duhur, a nënshtrohemi vallë fatit me këtë veprim, kur shprehemi kështu? Ç'do të thotë, pra, «Ora ime s'ka ardhur ende»? Kur ta di se ka ardhur çasti i përshtatshëm që unë të vuaj, kur vuajtja ime do të jetë e dobishme, atëherë do të vuaj me dëshirë. Ajo orë ende s'ka ardhur: që t'i ruash të dyja, edhe këtë, «Ora ime s'ka ardhur ende», edhe atë, «Kam pushtet ta jap jetën time dhe pushtet ta marr përsëri». Kishte ardhur, pra, duke e pasur në dorë kur të vdiste. Dhe sigurisht s'do të kishte qenë e drejtë të vdiste para se të zgjidhte dishepujt. Po të kishte qenë njeri që s'e kishte orën e vet në dorën e vet, mund të kishte vdekur para se të zgjidhte dishepujt; dhe, po të kishte vdekur rastësisht kur dishepujt tashmë ishin zgjedhur e mësuar, kjo do të kishte qenë diçka e dhënë atij, jo vepër e tija. Por, përkundrazi, Ai që kishte ardhur duke e pasur në dorë kur të ikte, kur të kthehej, sa larg të shkonte, dhe për të cilin viset e varrit ishin të hapura, jo vetëm kur vdiste, por edhe kur ngjallej; Ai, po them, që të na tregonte shpresën e Kishës së Tij për pavdekësinë, tregoi te kryet atë që gjymtyrëve u duhej të prisnin. Sepse Ai që u ngjall te kryet, do të ngjallet edhe në të gjitha gjymtyrët e Tij. Ora, pra, ende s'kishte ardhur, koha e duhur ende s'ishte. Duheshin thirrur dishepujt, duhej shpallur mbretëria e qiejve, duhej treguar hyjnia e Zotit me anë të çudirave, dhe njerëzia e Tij me anë të vetë dhembshurisë së Tij ndaj njerëzve të vdekshëm. Sepse Ai që pati uri ngaqë ishte njeri, ushqeu kaq mijëra veta me pesë bukë ngaqë ishte Perëndi; Ai që fjeti ngaqë ishte njeri, urdhëroi erërat dhe valët ngaqë ishte Perëndi. Të gjitha këto duheshin parashtruar së pari, që ungjillorët të kishin ç'të shkruanin, që të kishte ç't'i predikohej Kishës. Por, kur bëri aq sa e gjykoi të mjaftueshme, atëherë erdhi ora e Tij, jo prej nevoje, por prej vullneti; jo prej kushtëzimi, por prej pushteti.

13. Ç'të themi, pra, vëllezër? Ngaqë u jemi përgjigjur këtyre e atyre, a s'do të themi asgjë për atë se ç'kuptim kanë enët e ujit? ç'kuptim uji i kthyer në verë? ç'kuptim i pari i gostisë? ç'kuptim dhëndri? ç'kuptim, në mister, nëna e Jisuit? ç'kuptim vetë dasma? Për të gjitha këto duhet të flasim, por s'duhet t'ju ngarkojmë. Do të kisha predikuar për ju në emër të Krishtit edhe dje, kur ju detyrohej predikimi i zakonshëm, të dashurit e mi, por më penguan disa nevoja. Në daçi, pra, vëllezër të shenjtë, le ta shtyjmë për nesër atë që i përket kuptimit të fshehtë të këtij shndërrimi, e të mos ngarkojmë as dobësinë tuaj, as tonën. Ndoshta shumë prej jush janë mbledhur sot për hir të kremtes së ditës, jo për të dëgjuar predikimin. Ata që vijnë nesër, le të vijnë për të dëgjuar, që të mos i lëmë pa gjë ata që digjen për të mësuar, as të mos ngarkojmë ata që mërziten lehtë.