Joani 14:15–17

1. Dëgjuam, vëllezër, teksa lexohej Ungjilli, se si Zoti thoshte: «Në qoftë se më doni, ruani urdhërimet e mia; edhe unë do t'i lutem Atit, dhe ai do t'ju japë një Ngushëllues tjetër, që të banojë me ju përgjithmonë, Frymën e së vërtetës, të cilën bota nuk mund ta marrë, sepse nuk e sheh dhe as nuk e njeh; kurse ju do ta njihni, sepse do të banojë me ju dhe do të jetë në ju.» Në këto pak fjalë të Zotit ka shumë pika që mund të hetohen; por do të ishte tepër për ne ose të hetonim gjithçka që këtu ka për t'u hetuar, ose të gjenim gjithçka që këtu kërkojmë. Megjithatë, aq sa Zoti do të denjojë të na japë fuqi, dhe sipas aftësisë sonë e tuajës, kushtojini vëmendje asaj që ne duhet ta themi dhe ju ta dëgjoni; pranoni, të dashur, atë që ne mundemi të japim nga ana jonë, dhe drejtojuni Atij për atë që na mungon. Fryma, Ngushëlluesi, është ajo që Krishti u premtoi apostujve të tij; por le të vëmë re mënyrën si e dha premtimin. «Në qoftë se më doni», thotë, «ruani urdhërimet e mia; edhe unë do t'i lutem Atit, dhe ai do t'ju japë një Ngushëllues tjetër, që të banojë me ju përgjithmonë, Frymën e së vërtetës.» Këtu, sido që të jetë, kemi Frymën e Shenjtë brenda Trinisë, të cilën besimi katolik e njeh si të njëqenshme dhe të bashkëpërjetshme me Atin e Birin; është ajo për të cilën apostulli thotë: «Dashuria e Perëndisë është derdhur në zemrat tona me anë të Frymës së Shenjtë, që na është dhënë.» Si, pra, thotë Zoti: «Në qoftë se më doni, ruani urdhërimet e mia; edhe unë do t'i lutem Atit, dhe ai do t'ju japë një Ngushëllues tjetër», kur këtë e thotë për Frymën e Shenjtë, pa të cilën ne nuk mund as ta duam Perëndinë, as të ruajmë urdhërimet e tij? Si mund të duam, që kështu ta marrim atë, pa të cilën nuk mund të duam aspak? Ose si do t'i ruajmë urdhërimet, që kështu ta marrim atë, pa të cilën s'kemi fuqi t'i ruajmë? Apo mos vallë dashuria me të cilën e duam Krishtin zë vend më parë te ne, kështu që, duke e dashur Krishtin dhe duke ruajtur urdhërimet e tij, bëhemi të denjë ta marrim Frymën e Shenjtë, që në zemrat tona të derdhet, me anë të Frymës së Shenjtë që na është dhënë, jo dashuria për Krishtin, e cila kishte paraprirë tashmë, por dashuria për Perëndinë Atë? Një mendim i tillë është krejtësisht i gabuar. Sepse ai që beson se e do Birin, por nuk e do Atin, sigurisht nuk e do Birin, por një trillim të mendjes së vet. Për më tepër, kjo është shpallja apostolike: «Askush nuk thotë ‹Zoti Jisu› veçse në Frymën e Shenjtë»; e kush është ai që e quan «Zoti Jisu», veçse ai që e do, në qoftë se e quan kështu në mënyrën që apostulli deshi të kuptohej? Sepse shumë veta e quajnë kështu me buzët, por e mohojnë me zemrën e me veprat e tyre; ashtu si thotë ai për të tillët: «Pohojnë se e njohin Perëndinë, por me vepra e mohojnë.» Në qoftë se ai mohohet me vepra, atëherë pa dyshim edhe emri i tij thirret vërtet me vepra. «Askush», pra, «nuk thotë ‹Zoti Jisu›», me mendje, me fjalë, me vepër, me zemër, me buzë, me mundin e duarve: askush nuk thotë «Zoti Jisu» veçse në Frymën e Shenjtë; dhe askush nuk e quan kështu, veçse ai që e do. Kështu, apostujt tashmë po e quanin «Zoti Jisu»; dhe, në qoftë se e quanin kështu, jo në ndonjë mënyrë që nënkuptonte një thënie të shtirur, duke rrëfyer me gojë e duke mohuar me zemër e me vepra, në qoftë se e quanin kështu me gjithë çiltërsinë e shpirtit, atëherë s'ka dyshim se e donin. E si, pra, mund të donin, veçse në Frymën e Shenjtë? E megjithatë atyre u urdhërohet ta duan atë dhe të ruajnë urdhërimet e tij, para se ta marrin Frymën e Shenjtë dhe që ta marrin atë; e megjithatë, pa e pasur atë Frymë, sigurisht nuk mund ta donin, as të ruanin urdhërimet e tij.

2. Pra duhet të kuptojmë se ai që do e ka tashmë Frymën e Shenjtë, dhe me atë që ka bëhet i denjë për një zotërim më të plotë, që, duke pasur më shumë, të dojë më shumë. Dishepujt, pra, e kishin tashmë atë Frymë të Shenjtë që Zoti premtoi, sepse pa të nuk mund ta quanin Zot; por ende nuk e kishin në mënyrën që premtoi Zoti. Kështu, edhe e kishin, edhe nuk e kishin, meqë ende nuk e kishin në atë masë sa do të zotërohej më vonë. E kishin, pra, në një kuptim më të kufizuar; do t'u jepej ende në një masë më të gjerë. E kishin në mënyrë të fshehtë, do ta merrnin ende në mënyrë të dukshme; sepse ky zotërim i tashëm kishte lidhje edhe me atë dhuratë më të plotë të Frymës së Shenjtë, që të arrinin ta njihnin me vetëdije atë që kishin. Duke folur pikërisht për këtë dhuratë, apostulli thotë: «Ne nuk morëm frymën e kësaj bote, por Frymën që është prej Perëndisë, që të njohim ato që na janë dhuruar prej Perëndisë.» Sepse atë dhënie të dukshme të Frymës së Shenjtë Zoti e bëri jo një herë, por në dy raste të veçanta. Sepse menjëherë pas Ngjalljes së tij prej së vdekurish, fryu mbi ta dhe tha: «Merrni Frymën e Shenjtë.» Dhe, ngaqë e dha atëherë, mos vallë për këtë arsye nuk e dërgoi më pas sipas premtimit të tij? Apo mos nuk ishte pikërisht e njëjta Frymë ajo që atëherë ua fryu ai vetë, dhe që më pas e dërgoi ai prej qiellit? Dhe kështu, përse ajo dhënie e tij, që u bë haptas, ndodhi edhe dy herë, kjo është çështje tjetër; sepse ndoshta kjo dhënie e dyfishtë e tij në mënyrë të hapur ndodhi për shkak të dy urdhërimeve të dashurisë, domethënë dashurisë për të afërmin dhe për Perëndinë, që dashuria të tregohej me forcë se i përket Frymës së Shenjtë. E në qoftë se duhet kërkuar ndonjë arsye tjetër, tani për tani nuk mund ta lëmë fjalimin tonë të zgjatet pa vend nga një hetim i tillë; mjafton, megjithatë, të pranohet se, pa Frymën e Shenjtë, nuk mund as ta duam Krishtin, as të ruajmë urdhërimet e tij; e sa më pak ta përjetojmë praninë e saj, aq më pak mundemi ta bëjmë këtë, e sa më i plotë përjetimi ynë, aq më e madhe aftësia jonë. Kështu, premtimi nuk është i kotë as për atë që nuk e ka Frymën e Shenjtë, as për atë që e ka. Sepse i bëhet atij që nuk e ka, që ta ketë; dhe atij që e ka, që ta ketë më me bollëk. Sepse, po të mos zotërohej nga disa në masë më të vogël se nga të tjerët, Shën Eliseu nuk do t'i kishte thënë Shën Ilias: «Fryma që është te ti le të jetë në masë të dyfishtë te unë.»

3. Por kur Joan Pagëzori tha: «Perëndia nuk e jep Frymën me masë», ai fliste vetëm për Birin e Perëndisë, i cili nuk e mori Frymën me masë; sepse në të banon gjithë plotësia e Hyjnisë. Dhe as njeriu Krisht Jisu nuk është Ndërmjetësi mes Perëndisë dhe njerëzve pa hirin e Frymës së Shenjtë; sepse me gojën e vet ai na thotë se thënia profetike u përmbush në të: «Fryma e Zotit është mbi mua, sepse ai më vajosi dhe më dërgoi t'u predikoj ungjillin të varfërve.» Sepse që ai është i Vetëmlinduri, i barabartë me Atin, kjo nuk vjen nga hiri, por nga natyra; kurse marrja e natyrës njerëzore në njësinë vetjake e të Vetëmlindurit nuk vjen nga natyra, por nga hiri, ashtu si e pranon vetë Ungjilli kur thotë: «Edhe fëmija rritej dhe forcohej, duke u mbushur me urtësi, dhe hiri i Perëndisë ishte në të.» Kurse të tjerëve u jepet me masë, një masë që zgjerohet gjithnjë, derisa secili të ketë marrë plotësinë e vet deri në kufijtë e përsosmërisë së tij. Ashtu si na kujton edhe apostulli: «Të mos mendojmë për veten më lart se ç'duhet të mendojmë, por të mendojmë me përkore, sipas masës së besimit që Perëndia i ka ndarë secilit.» Dhe nuk ndahet vetë Fryma, por dhuntitë që jepen prej saj; sepse ka dhunti të ndryshme, por Fryma është e njëjta.

4. Por kur ai thotë: «Do t'i lutem Atit, dhe ai do t'ju japë një Ngushëllues tjetër», na jep të kuptojmë se edhe ai vetë është Ngushëllues. Sepse Ngushëlluesi (paraklit) në latinisht quhet advocatus, domethënë mbrojtës; dhe për Krishtin thuhet: «Kemi një mbrojtës pranë Atit, Jisu Krishtin e drejtë.» Por ai tha se bota nuk mund ta marrë Frymën e Shenjtë, pothuajse në të njëjtin kuptim si thuhet edhe: «Mendja e mishit është armiqësi kundër Perëndisë, sepse nuk i nënshtrohet ligjit të Perëndisë, dhe as që mundet»; njësoj sikur të thoshim: padrejtësia nuk mund të jetë e drejtë. Sepse, kur në këtë vend flet për botën, ai e ka fjalën për ata që e duan botën; dhe një dashuri e tillë nuk vjen prej Atit. Dhe kështu, dashuria për këtë botë, që na jep mjaft punë për ta dobësuar e për ta zhdukur fuqinë e saj brenda nesh, i kundërvihet drejtpërdrejt dashurisë për Perëndinë, e cila është derdhur në zemrat tona me anë të Frymës së Shenjtë që na është dhënë. «Bota», pra, «nuk mund ta marrë, sepse nuk e sheh dhe as nuk e njeh.» Sepse dashuria e kësaj bote nuk i zotëron ata sy të padukshëm, të vetmit me të cilët mund të shihet Fryma e Shenjtë, dhe kjo vetëm në mënyrë të padukshme.

5. «Kurse ju», shton ai, «do ta njihni, sepse do të banojë me ju dhe do të jetë në ju.» Do të jetë në ta, që të banojë me ta; nuk do të banojë me ta që të jetë në ta: sepse të qenët diku i paraprin të banuarit atje. Por, që të mos përfytyronim se fjalët e tij «do të banojë me ju» ishin thënë në atë kuptim si banon zakonisht një mik me një njeri, në mënyrë të dukshme, ai shpjegoi se ç'do të thoshte «do të banojë me ju», kur shtoi fjalët «do të jetë në ju». Pra shihet në mënyrë të padukshme; dhe nuk mund të kemi asnjë njohje për të, veç në qoftë se është në ne. Sepse në një mënyrë të ngjashme e shohim ndërgjegjen tonë brenda nesh: fytyrën e tjetrit e shohim, por tonën nuk mund ta shohim; kurse ndërgjegjen tonë e shohim, jo të tjetrit. E megjithatë ndërgjegjja s'gjendet kurrë gjetkë veçse brenda nesh; kurse Fryma e Shenjtë mund të jetë edhe jashtë nesh, sepse jepet që të jetë edhe në ne. Por nuk mund ta shohim e ta njohim në të vetmen mënyrë me të cilën mund të shihet e të njihet, veç në qoftë se është në ne.