Joani 15:17–19

1. Në leximin e Ungjillit që i prin këtij, Zoti kishte thënë: «Nuk më zgjodhët ju mua, por unë ju zgjodha ju dhe ju caktova, që të shkoni e të jepni fryt, dhe fryti juaj të mbetet; që çdo gjë që t'i kërkoni Atit në emrin tim, ai t'jua japë». E mbani mend se për këto fjalë kemi folur tashmë, ashtu si na dha mundësi Zoti. Por këtu, domethënë në leximin që vjen më pas, që e dëgjuat teksa lexohej, ai thotë: «Këto gjëra po ju urdhëroj, që të doni njëri-tjetrin». Dhe prej kësaj duhet të kuptojmë se ky është fryti ynë, për të cilin ai kishte thënë: «Unë ju zgjodha, që të shkoni e të jepni fryt, dhe fryti juaj të mbetet». Kurse atë që shtoi më pas, «që çdo gjë që t'i kërkoni Atit në emrin tim, ai t'jua japë», do të na e japë pa dyshim, po të duam njëri-tjetrin; sepse pikërisht këtë na e ka dhënë edhe kur na zgjodhi, ndërsa s'kishim asnjë fryt, ngaqë ne nuk e kishim zgjedhur atë, dhe kur na caktoi që të jepnim fryt, domethënë që të donim njëri-tjetrin, një fryt që nuk mund ta kemi larg tij, ashtu si degët nuk mund të bëjnë asgjë larg hardhisë. Fryti ynë, pra, është dashuria, të cilën apostulli e shpjegon kështu: «nga një zemër e pastër, nga një ndërgjegje e mirë dhe nga një besim i çiltër». Kështu, pra, ta duam njëri-tjetrin, dhe kështu ta duam Perëndinë. Sepse nuk do të ishte dashuri e vërtetë ajo me të cilën do të donim njëri-tjetrin, po të mos e donim Perëndinë. Sepse gjithkush e do të afërmin e vet si veten, po ta dojë Perëndinë; dhe po të mos e dojë Perëndinë, nuk e do as veten. Sepse nga këto dy urdhërime të dashurisë varet gjithë ligji dhe profetët: ky është fryti ynë. Prandaj është pikërisht për një fryt të tillë që ai na jep urdhërimin, kur thotë: «Këto gjëra po ju urdhëroj, që të doni njëri-tjetrin». Po kështu edhe apostulli Pavli, kur deshi të lëvdonte frytin e Frymës përballë veprave të mishit, e parashtroi këtë si parimin e vet, duke thënë: «Fryti i Frymës është dashuria»; dhe pastaj, sikur të mbinin e të lidheshin me këtë parim, i thuri bashkë të tjerat, që janë: «gëzimi, paqja, durimi, mirëdashja, mirësia, besimi, butësia, vetëpërmbajtja». Sepse kush mund të gëzohet vërtet, po të mos e dojë të mirën si burimin e gëzimit të tij? Kush mund të ketë paqe të vërtetë, po të mos e ketë me dikë që e do me të vërtetë? Kush mund të jetë i durueshëm, duke qëndruar me këmbëngulje në të mirën, veçse me anë të një dashurie të zjarrtë? Kush mund të jetë i mirëdashur, po të mos e dojë atë që po ndihmon? Kush mund të jetë i mirë, po të mos e ketë bërë të tillë dashuria? Kush mund të jetë i shëndoshë në besim, pa atë besim që vepron me anë të dashurisë? Butësia e kujt mund të jetë vërtet e dobishme, po të mos e drejtojë dashuria? Dhe kush do të heqë dorë nga ajo që e ul njeriun, po të mos e dojë atë që e lartëson? Me të drejtë, pra, Mësuesi i mirë e lëvdon kaq shpesh dashurinë, si të vetmen gjë që ka nevojë të lëvdohet: pa të, çdo e mirë tjetër nuk vlen asgjë, kurse ajo nuk mund të zotërohet pa i sjellë me vete edhe ato të mira të tjera që e bëjnë njeriun vërtet të mirë.

2. Por krahas kësaj dashurie, duhet po ashtu ta përballojmë me durim urrejtjen e botës. Sepse ajo doemos i urren ata që i sheh se tërhiqen nga ajo që bota vetë e do. Por Zoti na jep një ngushëllim të veçantë me shembullin e vet, kur, pasi tha: «Këto gjëra po ju urdhëroj, që të doni njëri-tjetrin», shtoi: «Nëse bota ju urren, dijeni se më urreu mua para jush». Përse, pra, të ngrihet gjymtyra mbi Kreun? Ti nuk pranon të jesh në trup, po të mos duash ta durosh urrejtjen e botës bashkë me Kreun. «Sikur të ishit nga bota», thotë ai, «bota do të donte të vetët». Këtë, sigurisht, e thotë për gjithë Kishën, të cilën, kur e merr më vete, ai shpesh e quan edhe me emrin «botë», ashtu si atëherë kur thuhet: «Perëndia ishte në Krishtin, duke e pajtuar botën me veten». Edhe kjo: «Biri i njeriut nuk erdhi ta dënojë botën, por që bota të shpëtojë nëpërmjet tij». Edhe Joani thotë në letrën e vet: «Kemi një mbrojtës pranë Atit, Jisu Krishtin e drejtë; dhe ai është shlyerja për mëkatet tona, e jo vetëm për tonat, por edhe për ato të gjithë botës». Pra, gjithë bota është Kisha, e megjithatë gjithë bota e urren Kishën. Bota, pra, e urren botën: armiqësorja atë që u pajtua, e dënuara atë që u shpëtua, e ndotura atë që u pastrua.

3. Por ajo botë, që Perëndia po e pajton me veten në Krishtin, që e shpëton Krishti dhe së cilës Krishti ia ka falur falas të gjitha mëkatet, është zgjedhur nga bota armiqësore, e dënuar dhe e ndotur. Sepse nga ajo masë, që humbi e tëra në Adamin, formohen enët e mëshirës, prej të cilave përbëhet ajo botë e pajtimit; dhe pikërisht atë e urren bota që u përket enëve të zemërimit, të cilat formohen nga e njëjta masë dhe janë të përgatitura për shkatërrim. Së fundi, pasi tha: «Sikur të ishit nga bota, bota do të donte të vetët», shtoi menjëherë: «Por, sepse ju nuk jeni nga bota, përkundrazi unë ju zgjodha nga bota, prandaj bota ju urren». Kështu, edhe këta njerëz ishin vetë nga ajo botë, dhe, që të mos ishin më prej saj, u zgjodhën prej saj. Nuk u zgjodhën për ndonjë meritë të tyren, sepse asnjë vepër e mirë e tyre nuk kishte paraprirë; as për shkak të natyrës, që përmes vullnetit të lirë ishte prishur krejtësisht që në burimin e vet, por falas, domethënë prej hirit të mirëfilltë. Sepse ai që e zgjodhi botën nga bota, atë që do të zgjidhte nuk e gjeti gati, por e bëri vetë për vete: sepse «ka një mbetje të shpëtuar sipas zgjedhjes së hirit. Dhe në qoftë se është prej hirit», shton ai, «atëherë nuk vjen më prej veprave; përndryshe hiri nuk do të ishte më hir».

4. Po të na pyesin për dashurinë që ajo botë e humbjes, e cila urren botën e shpëtimit, ushqen për veten, ne përgjigjemi se ajo, sigurisht, e do veten me një dashuri të rreme, jo me një të vërtetë. Prandaj ajo e do veten rrejshëm dhe e urren veten vërtet. Sepse ai që do ligësinë, urren shpirtin e vet. E megjithatë thuhet se e do veten, për aq sa do ligësinë që e bën të ligë; dhe, nga ana tjetër, thuhet se e urren veten, për aq sa do atë që i shkakton dëm. Pra, ajo e urren natyrën e vërtetë që është në të, kurse e do vesin: e urren atë që është, të bërë nga mirësia e Perëndisë, kurse e do atë që ka punuar në të vullneti i lirë. Prandaj edhe, po ta kuptojmë drejt, njëkohësisht na ndalohet dhe na urdhërohet ta duam atë. Na ndalohet kur na thuhet: «Mos e doni botën». Na urdhërohet kur na thuhet: «Doni armiqtë tuaj». Këta janë ata që përbëjnë botën që na urren. Prandaj na ndalohet të duam në të atë që bota do te vetja, kurse na porositet të duam në të atë që ajo urren te vetja, domethënë veprën e duarve të Perëndisë dhe ngushëllimet e ndryshme të mirësisë së tij. Sepse na ndalohet të duam vesin që është në të dhe na porositet të duam natyrën, ndërkohë që ajo vetë e do vesin te vetja dhe e urren natyrën, kështu që ne edhe ta duam edhe ta urrejmë siç duhet, kurse ajo e do dhe e urren veten shtrembër.