Joani 15:22, 23

1. Zoti u kishte thënë më sipër dishepujve të Tij: «Në qoftë se më përndoqën mua, do t'ju përndjekin edhe ju; në qoftë se e ruajtën fjalën time, do të ruajnë edhe tuajën. Por të gjitha këto do t'jua bëjnë për hir të emrit tim, sepse nuk e njohin Atë që më dërgoi.» Dhe po të pyesim se për cilët fliste kështu, shohim se te këto fjalë e çoi ajo që kishte thënë pak më parë: «Në qoftë se bota ju urren juve, ta dini se mua më urreu para jush.» Tani, kur shton «Po të mos kisha ardhur e të mos u kisha folur atyre, nuk do të kishin mëkat», tregon më qartë se e kishte fjalën për hebrenjtë. Pra, edhe fjalët e mëparshme i tha për ata, sepse kështu e tregon vetë rrjedha e fjalëve. Sepse për po ata njerëz tha: «Po të mos kisha ardhur e të mos u kisha folur atyre, nuk do të kishin mëkat»; për ata tha edhe: «Në qoftë se më përndoqën mua, do t'ju përndjekin edhe ju; në qoftë se e ruajtën fjalën time, do të ruajnë edhe tuajën; por të gjitha këto do t'jua bëjnë për hir të emrit tim, sepse nuk e njohin Atë që më dërgoi.» Sepse pikërisht pas këtyre fjalëve shton edhe këto: «Po të mos kisha ardhur e të mos u kisha folur atyre, nuk do të kishin mëkat.» Pra, hebrenjtë e përndoqën Krishtin, siç e tregon fare qartë Ungjilli, dhe Krishti u foli hebrenjve, jo popujve të tjerë; prandaj pikërisht ata i nënkuptonte me fjalën «botë», atë botë që urren Krishtin dhe dishepujt e Tij. Madje jo vetëm ata, por edhe këta të fundit Ai i tregoi se i përkasin së njëjtës botë. Ç'do të thotë, pra, me fjalët «Po të mos kisha ardhur e të mos u kisha folur atyre, nuk do të kishin mëkat»? Mos vallë hebrenjtë ishin pa mëkat para se Krishti të vinte tek ata në mish? Kush, edhe sikur të ishte më i marri i njerëzve, do ta thoshte këtë? Por Ai deshi që, nën këtë emërtim të përgjithshëm, të kuptohej, si të thuash, një mëkat i madh, e jo çdo mëkat. Sepse ky është mëkati në të cilin përfshihen të gjitha mëkatet; dhe kujtdo që është i lirë prej tij, i falen të gjitha mëkatet. Dhe mëkati është pikërisht ky: që nuk i besuan Krishtit, i cili erdhi posaçërisht për të fituar besimin e tyre. Prej këtij mëkati, po të mos kishte ardhur, do të kishin qenë sigurisht të lirë. Ardhja e Tij u bë burim shkatërrimi për jobesimtarët po aq sa burim shpëtimi për ata që besojnë; sepse Ai, Kreu dhe Prijësi i apostujve, u bë vetë, si të thuash, ajo që ata thanë për veten: «për disa, vërtet, erë jete për jetë, e për disa erë vdekjeje për vdekje.»

2. Por kur vazhdoi e tha «Por tani s'kanë shfajësim për mëkatin e tyre», dikush mund të shtyhet të pyesë nëse kanë shfajësim për mëkatin e tyre ata te të cilët Krishti as erdhi, as u foli. Sepse, po të mos kishin, përse thuhet këtu se pikërisht këta s'kishin fare, pikërisht ngaqë Ai erdhi e u foli atyre? E po të kenë, a e kanë deri në atë masë sa të shpëtojnë krejt nga ndëshkimi, apo aq sa ta marrin atë në një shkallë më të butë? Këtyre pyetjeve, me ndihmën e Zotit dhe sa më lejojnë fuqitë e mia, po u përgjigjem se të tillët kanë shfajësim jo për secilin nga mëkatet e tyre, por për këtë mëkat: që nuk i besuan Krishtit, meqë atyre as u erdhi, as u foli. Por në radhët e të tillëve nuk duhen përfshirë ata të cilëve Ai u erdhi nëpërmjet dishepujve të Tij e u foli me anë të tyre, ashtu siç bën edhe tani; sepse me anë të Kishës së Tij ka ardhur, dhe me anë të Kishës së Tij u flet johebrenjve. Sepse këtu duhen lidhur fjalët që tha: «Ai që ju pranon ju, më pranon mua» dhe «Ai që ju përbuz ju, më përbuz mua.» «Ose a doni», thotë apostulli Pavli, «një provë të Atij që flet në mua, domethënë të Krishtit?»

3. Na mbetet të pyesim edhe këtë: a mund të kenë një shfajësim të tillë ata që i zë fundi i kësaj jete, ose i ka zënë tashmë, përpara se Krishti të vinte te johebrenjtë me anë të Kishës së Tij dhe përpara se këta të dëgjonin Ungjillin e Tij? Kuptohet se munden, por s'mund t'i shpëtojnë dënimit për këtë arsye. «Sepse sa kanë mëkatuar pa ligj, do të humbasin edhe pa ligj; dhe sa kanë mëkatuar nën ligj, do të gjykohen me anë të ligjit.» Dhe këto fjalë të apostullit, meqë shprehja «do të humbasin» tingëllon më e tmerrshme se «do të gjykohen», duket se tregojnë se një shfajësim i tillë jo vetëm s'u vlen fare, por bëhet madje rëndim i mëtejshëm. Sepse ata që shfajësohen se nuk dëgjuan, «do të humbasin pa ligj».

4. Por ia vlen të pyesim edhe këtë. Ata që i pritën me përbuzje, madje me kundërvënie, fjalët që dëgjuan, e këtë jo thjesht duke i kundërshtuar, por edhe duke i përndjekur me urrejtje ata prej të cilëve i dëgjuan, a duhen radhitur ndër ata për të cilët fjalët «do të gjykohen me anë të ligjit» kanë një tingull disi më të butë? Por nëse është një gjë të humbasësh pa ligj e diçka tjetër të gjykohesh me anë të ligjit, dhe e para është ndëshkimi më i rëndë, e dyta më i lehtë, atëherë të tillëve, pa dyshim, s'do t'u caktohet vend në atë masë më të lehtë ndëshkimi. Sepse, në vend që të mëkatonin nën ligj, ata nuk e pranuan aspak ligjin e Krishtit dhe, sa varej prej tyre, do ta kishin zhdukur krejt. Kurse ata që mëkatojnë nën ligj janë ata që janë nën ligj, domethënë ata që e pranojnë dhe rrëfejnë se është i shenjtë, dhe se urdhërimi është i shenjtë, i drejtë dhe i mirë, por nga dobësia s'arrijnë të përmbushin atë që, siç s'mund të vënë në dyshim, është urdhëruar aty me gjithë drejtësinë. Këta janë ata për fatin e të cilëve ndoshta mund të bëhet ndonjë dallim nga humbja e atyre që janë pa ligj. E megjithatë, po të kuptohen fjalët e apostullit «do të gjykohen me anë të ligjit» sikur të thoshin se s'do të humbasin, çudi e madhe do të ishte, po të ishte kështu! Sepse fjalimi i tij nuk ishte për jobesimtarët dhe besimtarët, që ta shtynte të thoshte kështu, por për johebrenjtë dhe hebrenjtë, të cilët të dy, sigurisht, po të mos e gjejnë shpëtimin te ai Shpëtimtar që erdhi të kërkonte atë që kishte humbur, pa dyshim do të bëhen pre e humbjes. Veçse mund të thuhet se disa do të humbasin në një kuptim më të tmerrshëm, të tjerë në një kuptim më të zbutur, domethënë se disa do të pësojnë një ndëshkim më të rëndë e të tjerë më të lehtë në humbjen e tyre. Sepse me të drejtë thuhet se, për sa i përket Perëndisë, humbet kushdo që ndahet me anë të ndëshkimit nga ajo lumëri që Ai u dhuron shenjtorëve të Tij; dhe larmia e ndëshkimeve është aq e madhe sa larmia e mëkateve, por mënyrën e tyre urtësia hyjnore e quan aq të thellë, sa hamendja njerëzore s'mund ta shqyrtojë a ta shprehë. Sido që të jetë, ata të cilëve Krishti u erdhi e u foli, s'kanë, për mëkatin e tyre të madh të mosbesimit, ndonjë shfajësim të tillë që t'u lejojë të thonë: «Nuk pamë, nuk dëgjuam»; qoftë se Ai, gjykimet e të cilit janë të pahulumtueshme, s'do ta pranonte një shfajësim të tillë, qoftë se do ta pranonte, e atë jo për t'i çliruar krejt nga dënimi, po së paku për ta zbutur pjesërisht.

5. «Kush më urren mua», thotë Ai, «urren edhe Atin tim.» Këtu mund të na thuhet: «Kush mund të urrejë atë që s'e njeh?» E vërtet, para se të thoshte «Po të mos kisha ardhur e të mos u kisha folur atyre, nuk do të kishin mëkat», u kishte thënë dishepujve të Tij: «Këto do t'jua bëjnë, sepse nuk e njohin Atë që më dërgoi.» Si, pra, mundet që ata edhe nuk njohin, edhe urrejnë? Sepse, po të mos jetë përfytyrimi që kanë krijuar për Të ajo çka është Ai në vetvete, por ndonjë hamendje e tyre e panjohur, atëherë sigurisht nuk del se urrejnë Atë vetë, por atë trillim që e sajojnë, ose më saktë, e hamendësojnë në gabimin e tyre. E megjithatë, po të mos ishte e mundur që njerëzit të urrenin atë që s'e njohin, e Vërteta nuk do t'i kishte pohuar të dyja: domethënë, se ata edhe nuk e njohin, edhe e urrejnë Atin e Tij. Por një gjë e tillë, edhe në qoftë se me ndihmën e Zotit do të jemi në gjendje ta tregojmë, s'mund të parashtrohet tani, sepse ky fjalim tashmë duhet të mbyllet.