Lluka 14:7-11

«14:7-11. Edhe u tha të ftuarve një shëmbëlltyrë, duke vënë re se si zgjidhnin vendet e para, dhe u thoshte atyre: Kur të ftohesh nga ndonjë, mos u ul në vendin e parë, se mos është ftuar prej tij ndonjë njeri më i nderuar se ti; edhe kur të vijë ai që ftoi ty edhe atë, të të thotë: ‹Jepi vend këtij›, edhe atëherë të fillosh me turp të zësh vendin e fundit. Po kur të ftohesh, shko e ulu në vendin e fundit, që, kur të vijë ai që të ftoi, të të thotë: ‹Mik, ngjitu më lart›; atëherë do të kesh nderim përpara gjithë atyre që rrinë me ty në tryezë. Sepse kushdo që lartëson veten do të përulet, edhe ai që përul veten do të lartësohet.»

Shpëtimtari kurrë nuk resht së bëri ndonjë vepër plot dobi: me qortime e këshilla i udhëheq drejt një sjelljeje të hijshme gjithë ata që i afrohen, edhe u mëson atë maturi që u ka hije shenjtorëve, që njeriu i Perëndisë, siç thotë Pavli, «të jetë i përsosur, i pajisur për çdo vepër të mirë». Prandaj ai përfitonte nga çdo rast, sado i vogël, për fjalën e tij, dhe na thuri porosi që meritojnë vërtet vëmendjen tonë, si një bujk i zellshëm; sepse gjithçka që meriton faj e qortim dhe që i mbulon me turp të plotë ata që e bëjnë, ai na e shkul nga mendja e mbjell, si të thuash, çdo fryt virtyti; sepse, siç thotë Shkrimi, «ne jemi ara e Perëndisë».

Se ç'dobi na ka gjetur edhe këtu, e mësojmë nga pjesa që sapo u lexua. Sepse po rrinte në tryezë ditën e shtunë me një nga farisenjtë, i ftuar posaçërisht prej tij.

Qëllimin dhe arsyen e tij në këtë jua shpjeguam herën e fundit që u mblodhëm bashkë. Por, meqë pa se disa nga të ftuarit po rrëmbenin marrëzisht vendet e para, sikur të ishin gjë me rëndësi dhe që ia vlente të merreshin, edhe se ishin të etur pas lavdisë së kotë, ai, për të mirën e tyre dhe tonën, jep një paralajmërim të ngutshëm, duke thënë: «Kur të ftohesh nga ndonjë, mos u ul në vendin e parë, se mos është ftuar prej tij ndonjë njeri më i nderuar se ti; edhe kur të vijë ai që ftoi ty edhe atë, të të thotë: ‹Jepi vend këtij›, edhe atëherë të fillosh me turp të zësh vendin e fundit.»

Ndoshta disave këto gjëra u duken të vogla, që nuk meritojnë shumë vëmendje. Por kur dikush ngul mbi to syrin e mendjes, atëherë do të mësojë nga ç'faj e çlirojnë njeriun dhe sa rregull të madh sjellin tek ai. Sepse, së pari, të nxitosh pa mend pas nderimeve që as nuk na kanë hije, as nuk na takojnë, tregon se jemi të marrë, të pasjellshëm e mendjemëdhenj, duke rrëmbyer atë që nuk na ka hije neve, po më tepër u ka hije të tjerëve, që janë më të mëdhenj e më të lartë se ne. Kushdo që vepron kështu urrehet, edhe shpesh bëhet gazi i botës, kur i duhet t'ua kthejë të tjerëve, e shpesh kundër dëshirës, nderimin që nuk i takon aspak. «Sepse, thotë, kur të vijë një njeri më i nderuar se ti, ai që ftoi ty edhe atë do të thotë: ‹Jepi vend këtij›.» Oh, sa çnderim i madh është të veprosh kështu! Është, si të thuash, si një vjedhje dhe si kthimi i sendeve të vjedhura. I duhet të kthejë atë që rrëmbeu, sepse s'kishte të drejtë ta merrte. Kurse njeriu i matur e i lavdërueshëm, që pa frikë qortimi mund të kishte kërkuar nderin e të ndenjurit ndër të parët, nuk e kërkon, po ua lë të tjerëve atë që mund të quhej e tija, që as të mos duket se u mund nga lavdia e kotë; edhe një njeri i tillë do të marrë nderimin që i takon, sepse, thotë, do të dëgjojë nga ai që e ftoi: «Ngjitu më lart».

Një mendje e matur, pra, është një e mirë e madhe dhe e shkëlqyer: sepse i çliron ata që e kanë nga qortimi e përbuzja, edhe nga faji i lavdisë së kotë. «Po, si jo!» thotë ai që e do lavdinë e kotë, «unë dua të jem i shquar e i famshëm, e jo i përbuzur e i lënë pas dore, e as të numërohem ndër të panjohurit.» Por nëse ti e dëshiron këtë lavdi kalimtare e njerëzore, po largohesh nga udha e drejtë, nga e cila mund të bëheshe vërtet i shquar dhe të arrije një lëvdatë të denjë për t'u marrë shembull. Sepse është shkruar: «Çdo mish është si bar, dhe gjithë lavdia e njeriut si lulja e barit.» Edhe profeti David i qorton ata që i duan nderimet e përkohshme; sepse edhe ai kështu foli për ta: «U bëfshin si bari mbi çati, që thahet para se ta shkulin.» Sepse, ashtu si bari që mbin mbi çati nuk ka rrënjë të thellë e të ngulur dhe prandaj thahet lehtë, kështu edhe ai që çmon nderimin e kësaj bote, pasi ka qenë për pak kohë i dukshëm dhe, si të thuash, në lulëzim, më në fund bie në asgjë.

Nëse pra dikush dëshiron të vihet mbi të tjerët, le ta fitojë me vendimin e qiellit dhe le të kurorëzohet me ato nderime që i jep Perëndia. Le t'i kalojë të shumtët duke pasur dëshminë e virtyteve të lavdishme; por rregulli i virtytit është një mendje e përulur që nuk e do mburrjen: po, është përulësia. Edhe këtë i lumi Pavël e çmoi të denjë për çdo nderim; sepse u shkruan atyre që lakmojnë me zjarr punët e shenjta: «Doni përulësinë.» Edhe nxënësi i Krishtit e lëvdon atë, duke shkruar kështu: «Vëllai i varfër le të mburret në lartësimin e tij, edhe i pasuri në përuljen e tij, sepse do të shkojë si lulja e barit.» Sepse mendja e matur dhe e frenuar lartësohet pranë Perëndisë; sepse thuhet: «Perëndia nuk do ta përbuzë zemrën e thyer e të përulur.»

Por kushdo që mendon gjëra të mëdha për veten, që është arrogant, i fryrë në mendje, dhe që krenohet me një madhështi të kotë, është i hedhur poshtë dhe i mallkuar. Ai ndjek një udhë të kundërt me atë të Krishtit, që tha: «Mësoni prej meje, se jam i butë dhe i përulur në zemër.» «Sepse, thotë, Zoti u kundërvihet mendjemëdhenjve, po u jep hir të përulurve.» Edhe Solomoni i urtë e tregon në shumë vende sigurinë e mendjes së përulur; një herë duke thënë: «Mos e lartëso veten, që të mos biesh»; e një herë tjetër e shpall të njëjtën gjë me figurë: «Ai që e bën të lartë shtëpinë e tij, kërkon shkatërrimin.» Një njeri i tillë urrehet nga Perëndia, edhe me plot të drejtë, sepse e ka keqkuptuar veten dhe pa mend ka synuar përtej kufijve të natyrës së tij. Sepse mbi ç'bazë, vallë, mendon njeriu mbi tokë gjëra kaq të mëdha për veten? Sepse mendja e tij, sigurisht, është e dobët dhe lehtë tërhiqet drejt kënaqësive të ulëta; trupi i tij sundohet nga prishja e vdekja; edhe kohëzgjatja e jetës së tij është e shkurtër e e kufizuar. Dhe kjo s'është e gjitha, sepse lakuriq kemi lindur; prandaj pasuritë, begatia dhe nderimi i kësaj bote na vijnë nga jashtë dhe nuk janë vërtet tonat, sepse nuk i përkasin vetive të natyrës sonë. Për ç'arsye, pra, fryhet mendja e njeriut? Çfarë ka që ta ngrejë deri në arrogancë e mburrje? Po të shihte dikush gjendjen e vet me sy të mençur, atëherë do të bëhej si Abrahami, që nuk e keqkuptoi natyrën e vet dhe e quajti veten «pluhur dhe hi». Edhe si një tjetër që thotë: «Lëre njeriun, që është kalbësirë, dhe të birin e njeriut, që është krimb.» Por ai që është krimb e kalbësirë, ky pluhur e hi, ky hiç i vërtetë, bëhet i madh, i admirueshëm dhe i nderuar përpara Perëndisë kur e njeh veten; sepse kështu Perëndia e kurorëzon me nder e lavdi; sepse Shpëtimtari i të gjithëve dhe Zoti u jep hir të përulurve; nëpërmjet të cilit dhe bashkë me të cilin Perëndisë Atë i qoftë lavdia dhe pushteti, bashkë me Frymën e Shenjtë, në jetë të jetëve. Amin.