Lluka 16:10-13

«16:10-13. Ai që është besnik në të pakën, është besnik edhe në të shumtën; dhe ai që është i padrejtë në të pakën, është i padrejtë edhe në të shumtën. Në qoftë se, pra, nuk keni qenë besnikë në mamonin e padrejtë, kush do t'ju japë të vërtetën? Dhe në qoftë se nuk keni qenë besnikë në atë që është e huaj, kush do t'ju japë atë që është e juaja? Asnjë shërbëtor nuk mund t'u shërbejë dy zotërinjve: sepse ose do të urrejë njërin e do të dojë tjetrin, ose do të nderojë njërin e do të përbuzë tjetrin. Nuk mund t'i shërbeni Perëndisë dhe mamonit.»

Mësuesit më të shquar e më me përvojë, kur duan të ngulisin thellë në mendjet e nxënësve të tyre ndonjë mësim të rëndësishëm, nuk lënë mënjanë asnjë lloj arsyetimi që mund të ndriçojë çështjen kryesore që kanë ndër mend: një herë gërshetojnë argumentet, një herë tjetër sjellin shembuj të goditur, e kështu mbledhin nga çdo anë gjithçka që u hyn në punë. Të njëjtën gjë e vëmë re në shumë vende edhe te Krishti, Dhuruesi i çdo urtësie për ne. Sepse shpeshherë i përsërit të njëjtat argumente për çështjen, cilado qoftë ajo, që mendja e atyre që dëgjojnë të çohet drejt një kuptimi të saktë të fjalëve të Tij. Sepse shih edhe një herë, të lutem, kuptimin e leximeve që kemi përpara: kështu do t'i gjesh fjalët tona të vërteta. «Ai që është besnik në të pakën,» thotë, «është besnik edhe në të shumtën; dhe ai që është i padrejtë në të pakën, është i padrejtë edhe në të shumtën.»

Por, para se të vazhdoj më tej, mendoj se do të ishte e dobishme të shqyrtojmë cili qe shkaku i një fjalimi të tillë dhe nga cila rrënjë mbiu; sepse kështu kuptimi i asaj që thuhet do të bëhet fare i qartë. Krishti, pra, i mësonte të pasurit të ndienin një gëzim të veçantë kur u bënin mirë të varfërve dhe kur hapnin dorën për këdo që kishte nevojë, e kështu të grumbullonin thesare në qiell dhe të kujdeseshin që më parë për pasuritë që i presin. Sepse tha: «Bëni miq për vete me mamonin e padrejtë, që, kur ai të mbarojë, t'ju presin në tendat e përjetshme.» Por, si Perëndi për nga natyra, Ai e dinte mirë përtacinë e mendjes njerëzore në çdo vepër të mirë e të zellshme. Nuk i shpëtoi dijes së Tij se njerëzit, në lakminë e tyre për pasuri, ia dorëzojnë mendjen dashurisë për fitim dhe, të nënshtruar nga ky pasion, bëhen zemërgurë e të pandjeshëm ndaj vuajtjes, e nuk u tregojnë asnjë mirësi të varfërve, edhe pse kanë grumbulluar pasuri të madhe në depot e tyre. Se ata, pra, që mendojnë kështu, nuk kanë pjesë në dhuratat frymërore të Perëndisë, Ai e tregon me shembujt më të qartë dhe thotë: «Ai që është besnik në të pakën, është besnik edhe në të shumtën; dhe ai që është i padrejtë në të pakën, është i padrejtë edhe në të shumtën.» O Zot, na e shpjego kuptimin; hape Ti syrin e zemrës sonë. Dëgjo, pra, teksa Ai shpjegon qartë e saktë atë që tha. «Në qoftë se, pra, nuk keni qenë besnikë në mamonin e padrejtë, kush do t'ju japë të vërtetën?» E paka, pra, është mamoni i padrejtë, domethënë pasuria e kësaj bote, e mbledhur shpesh me zhvatje e me lakmi. Por ata që dinë të jetojnë me virtyt, kanë etje për shpresën që i pret, e shkëpusin mendjen nga gjërat tokësore dhe mendojnë më fort për ato që janë lart, nuk e përfillin aspak pasurinë tokësore; sepse ajo nuk jep veçse kënaqësi, shthurje dhe epshe të ulëta të mishit, si edhe një shkëlqim që nuk sjell dobi, por është kalimtar dhe i kotë. Dhe kështu një nga apostujt e shenjtë na mëson, duke thënë: «Gjithçka që është në botë është epshi i mishit, epshi i syve dhe krenaria e kësaj bote.» Por gjëra të tilla nuk vlejnë asgjë për ata që bëjnë jetë të përkorë e të virtytshme; sepse janë të parëndësishme, të përkohshme, plot papastërti dhe nxitëse të zjarrit e të gjyqit, dhe mezi arrijnë deri në fund të jetës së trupit, madje edhe kur nuk ikin papritur sapo ndonjë rrezik u bie befas atyre që i zotërojnë. Prandaj nxënësi i Krishtit i qorton të pasurit, duke thënë: «Ejani tani, o të pasur, qani dhe vajtoni për mjerimet që po ju vijnë. Pasuria juaj u kalb, rrobat tuaja i hëngri tenja. Ari dhe argjendi juaj u ndryshkën, dhe ndryshku i tyre do të jetë dëshmia juaj.» Po si ndryshken, atëherë, ari dhe argjendi? Duke u ruajtur në bollëk të tepërt; dhe pikërisht kjo është dëshmia kundër tyre para fronit hyjnor të gjyqit, se janë të pamëshirshëm. Sepse, pasi kishin mbledhur në thesaret e tyre një bollëk të madh e të panevojshëm, nuk i përfillnin ata që kishin nevojë, ndonëse e kishin në dorë, po të donin, lehtë t'u bënin mirë shumë vetave; por nuk ishin «besnikë në të pakën».

Por në ç'mënyrë mund të bëhen besnikë njerëzit, na e mësoi vetë Shpëtimtari më pas; dhe do të shpjegoj se si. Një farise iu lut të hante bukë me të ditën e së shtunës, dhe Krishti pranoi; e, kur shkoi atje, u ul në tryezë; edhe shumë të tjerë hanin bashkë me ta. Dhe asnjë prej tyre nuk u ngjante aspak njerëzve që nuk kishin asgjë; përkundrazi, ishin të gjithë njerëz të shquar, plot kryelartësi, që donin vendet e para dhe digjeshin për lavdi të kotë, sikur të ishin veshur me krenarinë e pasurisë. Ç'i tha, atëherë, Krishti atij që e kishte ftuar? «Kur të bësh drekë a darkë, mos i thirr miqtë e tu, as vëllezërit e tu, as të afërmit e tu, as fqinjët e tu të pasur, që të mos të ftojnë edhe ata ty e të të shpërblejnë. Por, kur të bësh gosti, thirr të varfrit, sakatët, të çalët dhe të verbrit. Dhe do të jesh i lumtur, sepse ata nuk mund të të shpërblejnë; sepse do të shpërblehesh në ngjalljen e të drejtëve.» Kjo, pra, mendoj se është të qenët besnik i njeriut në të pakën: të ketë dhembshuri për ata që kanë nevojë dhe të ndajë ndihmë nga të mirat e tij për ata që janë në mjerim të thellë. Por ne e përçmojmë një udhë kaq të lavdishme e me shpërblim të sigurt dhe zgjedhim një tjetër të pandershme e pa shpërblim: i trajtojmë me përbuzje ata që janë në varfëri të plotë dhe ndonjëherë as që pranojmë t'i lëmë fjalët e tyre të na hyjnë në vesh. Nga ana tjetër, shtrojmë me shkapërderdhje një tryezë të kushtueshme, ose për miq që jetojnë në bujë, ose për ata që e kanë zakon të na lavdërojnë e të na bëjnë lajka, dhe kështu e bëjmë bujarinë tonë një rast për të ushqyer dëshirën për t'u lavdëruar. Por nuk qe ky qëllimi i Perëndisë kur na lejoi të zotëronim pasuri. Në qoftë se, pra, jemi të pabesë në të pakën, sepse nuk i përmbahemi vullnetit të Perëndisë, dhe ua kushtojmë pjesën më të mirë të vetes kënaqësive dhe mburrjeve tona, si mund të marrim prej Tij atë që është e vërtetë? Dhe cila është kjo? Dhurimi i bollshëm i atyre dhuratave hyjnore që zbukurojnë shpirtin e njeriut dhe formojnë në të një bukuri të ngjashme me Perëndinë. Kjo është pasuria frymërore: jo ajo që e ushqen mishin, të cilin e mban vdekja, por ajo që shpëton shpirtin, e bën të denjë për t'u marrë shembull e të nderuar përpara Perëndisë, dhe që i siguron lavde të vërteta.

Detyra jonë, pra, është të jemi besnikë ndaj Perëndisë, të pastër në zemër, të mëshirshëm e të mirë, të drejtë e të shenjtë; sepse këto gjëra gdhendin në ne vijat e shëmbëllimit hyjnor dhe na përsosin si trashëgimtarë të jetës së përjetshme. Dhe kjo, pra, është ajo që është e vërtetë.

Dhe se ky është kuptimi dhe synimi i fjalëve të Shpëtimtarit, kushdo mund ta mësojë lehtë nga ato që vijojnë. Sepse tha: «Në qoftë se nuk keni qenë besnikë në atë që është e huaj, kush do t'ju japë atë që është e juaja?» Dhe, sërish, themi se ajo që është e huaj është pasuria që zotërojmë. Sepse nuk lindëm me pasuri, por, përkundrazi, lakuriq; dhe me të drejtë mund të pohojmë me fjalët e Shkrimit: «se as nuk sollëm gjë në botë, as nuk mund të marrim gjë me vete prej saj». Sepse edhe Jobi i durueshëm ka thënë diçka të tillë: «Lakuriq linda nga barku i nënës sime; lakuriq edhe do të shkoj tutje.» Prandaj, të jesh i pasur e të jetosh në pasuri të bollshme nuk i takon askujt për nga natyra, por është diçka e shtuar nga jashtë, një gjë e rastit; dhe, po të pushojë e të humbasë, kjo në asnjë mënyrë nuk i prek përkufizimet e natyrës njerëzore. Sepse nuk jemi qenie të arsyeshme dhe të zonja për çdo vepër të mirë ngaqë jemi të pasur; përkundrazi, është veti e natyrës sonë të jemi të aftë për këto gjëra. Prandaj, siç thashë, e huaj është ajo që nuk përfshihet në përkufizimet e natyrës sonë, por, përkundrazi, na shtohet haptazi nga jashtë. Kurse e jona, dhe veti e natyrës njerëzore, është të jemi të përgatitur për çdo vepër të mirë; sepse, siç shkruan i lumi Pavël: «U krijuam për vepra të mira, të cilat Perëndia i përgatiti që më parë, që të ecim në to.»

Kur, pra, dikush është i pabesë në atë që është e huaj, domethënë në ato gjëra që i shtohen nga jashtë, si do të marrë atë që është e tija? Si, pra, do të bëhet pjesëtar i të mirave që jep Perëndia, të cilat zbukurojnë shpirtin e njeriut dhe gdhendin në të një bukuri hyjnore, të formuar frymërisht në të nga drejtësia e shenjtëria dhe nga ato vepra të drejta që bëhen me frikën e Perëndisë?

Prandaj, ne që zotërojmë pasuri tokësore, le t'ua hapim zemrat atyre që kanë nevojë; le të tregohemi besnikë e të bindur ndaj ligjeve të Perëndisë dhe ndjekës të vullnetit të Zotit tonë në ato gjëra që janë nga jashtë e nuk janë tonat, që të marrim atë që është e jona, pikërisht atë bukuri të shenjtë e të admirueshme që Perëndia formon në shpirtrat e njerëzve, duke i bërë të ngjashëm me Veten e Tij, sipas asaj që ishim në fillim.

Dhe se është gjë e pamundur që një e i njëjti njeri ta ndajë veten midis të kundërtave e megjithatë të mundë të jetojë pa të metë, Ai e tregon duke thënë: «Asnjë njeri nuk mund t'u shërbejë dy zotërinjve: sepse ose do të urrejë njërin e do të dojë tjetrin, ose do të nderojë njërin e do të përbuzë tjetrin.» Dhe ky, vërtet, është një shembull i thjeshtë e i qartë, fort i përshtatshëm për të ndriçuar çështjen që kemi përpara. Sepse ajo që vijon është, si të thuash, përfundimi i gjithë argumentit: «sepse nuk mund t'i shërbeni Perëndisë dhe mamonit.» Sepse, në qoftë se, thotë Ai, një njeri është skllav i dy zotërinjve me vullnete të ndryshme e të kundërta, mendjet e të cilëve nuk pajtohen me njëra-tjetrën, si mund t'u pëlqejë të dyve? Sepse, ndërsa përpiqet të bëjë atë që miraton secili prej tyre, ndahet dhe bie ndesh me vullnetin e të dyve; e kështu i njëjti njeri domosdo del njëherësh i keq e i mirë. Në qoftë se, pra, thotë Ai, vendos t'i qëndrojë besnik njërit, do të urrejë tjetrin dhe, sigurisht, do ta quajë për asgjë. Prandaj nuk është e mundur t'i shërbesh Perëndisë dhe mamonit. Sepse mamoni i padrejtë, me të cilin nënkuptohet pasuria, është diçka e dhënë pas shthurjes dhe që meriton çdo qortim: lind mburrjen dhe dashurinë për kënaqësi, i bën njerëzit kokëfortë, miq të të ligjve dhe përbuzës; po, ç'ves të ulët nuk lind ai tek ata që e zotërojnë?

Por mirëdashja e Perëndisë i bën njerëzit të butë, të qetë e të përulur në mendime, zemërgjerë, të mëshirshëm dhe me durim shembullor. Nuk e duan fitimin, nuk lakmojnë pasuri, mjaftohen vetëm me ushqim e veshje dhe, mbi të gjitha, ikin nga «dashuria për paranë, që është rrënja e gjithë të këqijave». Me gëzim marrin përsipër mundimet për hir të përshpirtshmërisë; ikin nga dashuria për kënaqësi dhe me zell shmangin çdo ndjenjë lodhjeje në veprat e mira, kurse gjithnjë e çmojnë, si diçka që u fiton shpërblim, përpjekjen për të jetuar me ndershmëri dhe ushtrimin e çdo përkorjeje. Kjo është ajo që është e jona dhe e vërteta. Këtë do t'ua japë Perëndia atyre që e duan varfërinë dhe që dinë t'u shpërndajnë atyre që kanë nevojë atë që është e huaj e vjen nga jashtë, pikërisht pasurinë e tyre, që quhet edhe mamon.

Qoftë, pra, larg mendjes së secilit prej nesh të bëhemi skllevër të saj, që kështu, lirisht e pa pengesë, t'ia përkulim qafën e mendjes sonë Krishtit, Shpëtimtarit të të gjithë neve; nëpërmjet të cilit dhe bashkë me të cilin Perëndisë Atë i qoftë lavdi e pushtet, bashkë me Frymën e Shenjtë, në jetë të jetëve. Amin.