Lluka 16:14-17

«16:14-17. Edhe farisenjtë, që ishin lakmues të parave, i dëgjuan të gjitha këto dhe e përqeshën. Edhe ai u tha atyre: ‹Ju jeni ata që e nxirrni veten të drejtë përpara njerëzve, por Perëndia i njeh zemrat tuaja; sepse ajo që është e lartë ndër njerëz, është e neveritshme përpara Perëndisë. Ligji dhe profetët qenë deri te Joani; që atëherë predikohet mbretëria e Perëndisë, dhe secili e merr me forcë. Edhe më lehtë është të shkojnë qielli e dheu, sesa të bjerë një pikë e vetme e ligjit.›»

Lakmia e parave, o vëllezër, është një pasion nga më të ligjtë dhe që s'është e lehtë ta lësh. Sepse, kur Satanai e mbjell këtë sëmundje në shpirtin e njeriut, pastaj nis edhe ta verbojë, dhe nuk e lë të dëgjojë fjalët e këshillës, që të mos gjendet për ne ndonjë udhë shërimi, e zonja të shpëtojë nga mjerimi ata që janë zënë në lak prej saj. Dhe vini re edhe një herë, ju lutem, sa të vërteta janë fjalët e mia për këtë çështje, qoftë edhe nga shembulli i farisenjve. Në të vërtetë, ata ishin lakmues të pasurisë, të dhënë pas fitimit, dhe e shihnin me përbuzje të pasurit vetëm sa për të mjaftuar. Madje, si të thuash, në gjithë Shkrimin e Shenjtë të frymëzuar nga Perëndia mund t'i shohësh të qortuar pikërisht për këtë. Kështu, me gojën e Isaisë i thuhet nënës së hebrenjve, dua të them Jerusalemit: «Krerët e tu janë kryengritës, ortakë të vjedhësve; duan ryshfetet dhe ndjekin shpërblimin; nuk gjykojnë për jetimin, as nuk përfillin padinë e së vesë.» Edhe profeti Habakuk tha po ashtu: «Deri kur, o Zot, do të thërras te Ti, e Ti s'do të dëgjosh? Do të bërtas te Ti, i shtypur, e Ti s'do të më shpëtosh? Gjyqi është përpara meje, dhe gjykatësi ka marrë ryshfet; prandaj ligji s'vlen asgjë, dhe gjyqi nuk del deri në fund; sepse i pabesi mbizotëron mbi të drejtin, prandaj gjyqi del i shtrembëruar.» Sepse, si lakmues të fitimit, siç thashë, ata jepnin vazhdimisht vendime për çështjet që kishin përpara, jo sipas asaj që pajtohej me ligjet e Perëndisë, por, përkundrazi, me paudhësi dhe kundër vullnetit të Perëndisë.

Për më tepër, vetë Shpëtimtari i qortoi, duke thënë kështu: «Mjerë ju, skribë dhe farisenj hipokritë, që jepni të dhjetën e mendrës, të koprës dhe të qimnonit, dhe keni lënë mënjanë gjërat më të rënda të ligjit: gjyqin, mëshirën dhe besimin.» Sepse, meqë ligji u kishte caktuar të drejtën për të marrë të dhjetën nga secili, ata e shtrinin përpikërinë e kërkimit të tyre deri te perimet më të parëndësishme, ndërsa i çmonin fare pak gjërat më të rënda të ligjit, domethënë ato urdhërime që ishin detyrim i domosdoshëm dhe për të mirën e njerëzve.

«Prandaj farisenjtë, thotë, ngaqë ishin lakmues të parave, e përqeshën Jisuin», sepse ai me mësimet e tij shpëtimprurëse i çonte drejt një sjelljeje të denjë për lëvdatë dhe i bënte të dëshironin lavdi të shenjta. Sepse detyra e tyre, u thotë ai, ishte të shisnin pasuritë e tyre dhe t'ua shpërndanin të varfërve; kështu do të kishin në qiell një thesar që s'mund të plaçkitej, qese që s'dëmtoheshin dhe një pasuri që s'do t'u duhej ta braktisnin. E atëherë përse e përqeshën? Sepse me të vërtetë mësimi ishte shpëtimprurës, një shteg shprese për gjërat që do të vinin dhe një derë që të çonte drejt jetës së paprishshme; sepse prej tij mësonin mënyrat e begatisë së vërtetë dhe si duhej të rrëmbenin kurorën e thirrjes qiellore; si mund të bëheshin edhe pjesëtarë bashkë me shenjtorët, dhe bij të qytetit që është lart, Jerusalemit që është në qiell, i cili është vërtet i lirë dhe nëna e të lirëve. Sepse, siç shkruan i lumi Pavël: «Jerusalemi, që është nëna jonë dhe është lart, është i lirë.» Po atëherë përse talleshin me të?

Le të shohim shkakun e ligësisë së tyre. Pasioni i lakmisë ua kishte pushtuar zemrën, dhe mendja e tyre, e tiranizuar prej tij, ishte në robëri edhe kundër vullnetit të vet, e përulur nën fuqinë e ligësisë dhe e lidhur, si të thuash, me pranga të pashmangshme. Sepse kështu thotë diku shkruesi i Fjalëve të Urta: «se çdo njeri lidhet me litarët e mëkateve të veta.» Sepse, ashtu si sëmundjet më të rënda të trupit nuk i pranojnë barnat e mjekësisë dhe, si të thuash, i shmangen shërimit, dhe, po t'u japësh atë që nga natyra bën mirë, acarohen edhe më e egërsohen, sado butë t'i trajtojë arti i mjekut, kështu edhe ato pasione që mund të pushtojnë shpirtrat e njerëzve janë ndonjëherë kryeneçe, nuk pranojnë të dëgjojnë këshillën dhe s'duan të dëgjojnë as edhe një fjalë të vetme që i thërret të heqin dorë nga e keqja dhe i çon drejt një udhe më të mirë. Dhe, ashtu si kuajt gojëfortë, të papërmbajtshëm dhe tepër të vrullshëm nuk u binden frerëve, kështu edhe mendja e njeriut, kur është nën ndikimin e pasionit dhe krejt e prirur të shmanget drejt së keqes, është e pabindur dhe e pandreqshme, dhe e refuzon me urrejtje shërimin.

Kur, pra, Shpëtimtari i të gjithëve kishte harxhuar mbi ta shumë fjalë, por pa se ata s'do të hiqnin dorë nga qëllimet e tyre dinake dhe nga pasionet, po parapëlqenin të mbeteshin në marrëzinë e tyre të lindur, ai i kthehet më në fund qortimeve më të ashpra, sepse vetë rasti i kërkonte ato. Ai tregon, pra, se ata janë hipokritë, që rrinë në pritë ndër altarë e digjen pas lavdisë që u takon njerëzve të drejtë e të mirë, pa qenë vërtet të tillë. Ata nuk përpiqen me zell për të fituar miratimin e Perëndisë, por, përkundrazi, ndjekin me lakmi nderet që vijnë prej njerëzve. Prandaj tha: «Ju jeni ata që e nxirrni veten të drejtë përpara njerëzve; por Perëndia i njeh zemrat tuaja; sepse ajo që është e lartë ndër njerëz, është e neveritshme përpara Perëndisë.» Këtë e gjejmë edhe në një vend tjetër, ku u thotë: «Si mund të besoni ju, që merrni nder nga njëri-tjetri dhe nuk kërkoni nderin që vjen nga i vetmi Perëndi?» Sepse Perëndia i të gjithëve i kurorëzon me lavde për drejtësinë ata që janë vërtet të mirë; kurse ata që nuk e duan virtytin, por janë hipokritë, ndoshta ia vjedhin vetes, vetëm me votat e veta, famën e njeriut të nderuar. Por dikush ndoshta do të thotë: «Askush, o zotërinj të nderuar, nuk e kurorëzon veten»; dhe me të drejtë përqeshet ai njeri që i thur lavde vetes; sepse është shkruar: «Le të të lëvdojë i afërmi yt, e jo goja jote; i huaji, e jo buzët e tua.» Por, ndonëse hipokritët mund të mbeten ndoshta të pazbuluar dhe të rrëmbejnë nderet që u japin njerëzit, «megjithatë Perëndia, thotë ai, i njeh zemrat tuaja.» Gjykatësi s'mund të mashtrohet; ai sheh thellësinë e mendjes sonë; ai e di kush është luftëtari i vërtetë dhe kush e vjedh me dredhi nderin që në të vërtetë i takon një tjetri; dhe, ndërsa nderon atë që është vërtet i drejtë, ai «i shpërndan eshtrat e atyre që lypin t'u pëlqejnë njerëzve», sipas shprehjes së Psalmistit. Sepse dëshira për t'u pëlqyer njerëzve është, si të thuash, gjithnjë mëndesha, koka dhe rrënja e asaj krenarie të mallkuar që e urrejnë njësoj Perëndia dhe njerëzit. Në të vërtetë, ai që bie pre e këtij pasioni lakmon nder e lavdi; dhe kjo është e urryer para Perëndisë; sepse ai i urren mendjemëdhenjtë, kurse e pranon dhe e mëshiron atë që s'e do lavdinë dhe është i përulur në mendje.

Dhe, kur Krishti i kishte shtypur me këto qortime, u shtoi edhe diçka më tepër, pikërisht atë që do të pësonin për shkak të mosbindjes dhe ligësisë së tyre: «Sepse ligji, thotë ai, dhe profetët qenë deri te Joani; që atëherë predikohet mbretëria e Perëndisë, dhe secili e merr me forcë. Edhe më lehtë është të shkojnë qielli e dheu, sesa të bjerë një pikë e vetme e ligjit.» Sërish ai e fsheh në errësirë atë që do t'u shkaktonte dhembje, dhe mbulon, si të thuash, parathënien e atyre gjërave që do t'u ndodhnin të gjithë atyre që s'do t'i bindeshin. Sepse Moisiu, thotë ai, dhe bashkë me të çeta e profetëve të shenjtë, e kishin kumtuar që më parë kuptimin e misterit tim te banorët e dheut: ligji, nga njëra anë, shpalli me anë hijesh e figurash se, për të shpëtuar botën, unë do të duroja madje edhe vdekjen e mishit dhe do të shfuqizoja prishjen duke u ngjallur prej së vdekurish; kurse profetët thanë fjalë me të njëjtin kuptim si shkrimet e Moisiut. Nuk është, pra, gjë e çuditshme, thotë ai, as diçka që s'dihej më parë, që ju i përbuzni fjalët e mia dhe përçmoni gjithçka që do t'ju bënte dobi. Sepse fjala e profecisë për mua dhe për ju shtrihet deri te Joan Pagëzori i shenjtë; por «që nga ditët e Joanit predikohet mbretëria e qiejve, dhe secili e merr me forcë.» Dhe me mbretërinë e qiejve ai nënkupton këtu shfajësimin me anë të besimit, larjen e mëkatit me anë të pagëzimit të shenjtë, shenjtërimin nga Fryma, adhurimin në Frymë, shërbesën që qëndron më lart se hijet dhe figurat, nderin e birërisë dhe shpresën e lavdisë që do t'u jepet shenjtorëve.

Mbretëria e qiejve, pra, thotë ai, predikohet, sepse Pagëzori doli në mes duke thënë: «Bëni gati udhën e Zotit», dhe tregoi se, ja, ai është tashmë afër, si të thuash brenda dyerve, vetë Qengji i vërtetë i Perëndisë, që heq mëkatin e botës. Kushdo, pra, që është dëgjues dhe dashamir i porosisë së shenjtë, e merr me forcë; me këtë kuptohet se ai vë gjithë zellin dhe gjithë fuqinë e tij në dëshirën për të hyrë brenda shpresës. Sepse, siç thotë në një vend tjetër: «Mbretëria e qiejve merret me dhunë, dhe të dhunshmit e rrëmbejnë atë.»

«Edhe më lehtë është, thotë ai, të shkojnë qielli e dheu, para ditës kur Perëndia të urdhërojë që kjo të ndodhë, sesa të bjerë një pikë e vetme e ligjit.» Tani, ndonjëherë me fjalën ligj ai nënkupton së bashku gjithë Shkrimin e Shenjtë të frymëzuar nga Perëndia, domethënë shkrimet e Moisiut dhe të profetëve. Çfarë parathoshte, pra, ai, që doemos duhet edhe të përmbushet? Parathoshte se, për shkak të mosbesimit dhe të shthurjes së tyre të tepërt, Israeli do të binte nga gjiri i familjes së Perëndisë, ndonëse është biri më i madh, dhe se Jerusalemi do të flakej larg dhembshurisë dhe dashurisë së tij. Sepse kështu foli për të me gojën e Jeremisë: «Ja, unë do t'ia rrethoj udhën me hunj dhe do t'ia zë rrugët, e ajo s'do ta gjejë shtegun e vet.» Sepse udha e atyre që kanë frikën e Perëndisë është e drejtë, dhe nuk ka në të asnjë vend të përpjetë, por gjithçka është e rrafshët dhe e rrahur mirë. Kurse shtegu i nënës së hebrenjve është rrethuar me hunj, sepse udha e devotshmërisë u është bërë e pakalueshme.

Dhe se ata ishin errësuar në mendje dhe nuk e pranuan dritën e lavdisë së Krishtit (sepse nuk e njohën atë), e kishte shpallur që më parë, duke i thënë turmës së hebrenjve: «Nënën tënde e krahasova me natën. Populli im është si ai që s'ka dije. Ngaqë ti e hodhe poshtë dijen, edhe unë do të të hedh poshtë, që të mos jesh prifti im; edhe ngaqë ti harrove ligjin e Perëndisë tënd, edhe unë do t'i harroj bijtë e tu.» Dëgjoni se turma e të pabindurve krahasohet me shumë të drejtë me errësirën dhe me natën; sepse ylli mendor i agimit dhe Dielli i drejtësisë lind e shkëlqen në mendjen dhe në zemrën e atyre që besojnë; kurse mendja e atyre që përbuzin një hir kaq të shkëlqyer dhe të denjë për ta pasur, nxihet në errësirë dhe në zymtësi mendore. Dhe kaq mjafton për ato gjëra që çeta e profetëve të shenjtë i paralajmëroi për Israelin.

Por atyre që e kanë pranuar zbulesën e lavdisë së Krishtit, Shpëtimtarit të të gjithëve, Perëndia Atë u premtoi me anë të njërit prej profetëve të shenjtë, duke thënë kështu: «Dhe do t'i forcoj në Zotin, Perëndinë e tyre, dhe në emrin e Perëndisë së tyre do të qëndrojnë të patundur.» Dhe në pajtim me këtë, edhe Psalmisti i thotë në Frymë Zotit tonë Jisu Krisht: «Do të ecin, o Zot, në dritën e fytyrës Sate; dhe në Emrin Tënd do të gëzohen tërë ditën. Sepse Ti je lavdia e fuqisë së tyre, dhe në drejtësinë Tënde do të lartësohet briri ynë.» Sepse ne mburremi në Krishtin dhe, si të shfajësuar prej tij, lartësohemi; dhe, pasi kemi flakur poshtërimin e mëkatit dhe jetojmë në përsosmërinë e çdo virtyti, jemi pasuruar edhe me dijen e saktë e të kulluar të mësimeve të së vërtetës. Sepse këtë na e premtoi Perëndia, kur thotë me gojën e Isaisë: «Dhe do t'i udhëheq të verbrit nëpër një udhë që s'e njohin, dhe do t'i bëj të ecin nëpër shtigje që s'i kanë njohur. Errësirën e tyre do ta bëj dritë, dhe të gjitha vendet e tyre të përpjeta do t'i sheshoj.» Sepse ne, që dikur ishim të verbër, jemi ndriçuar dhe ecim nëpër një udhë të pazakontë drejtësie; kurse ata që mburreshin me ligjin si mësuesin e tyre, janë errësuar. Sepse, siç tha vetë Krishti: «Errësira ua ka verbuar sytë; edhe verbëri e pjesshme i ka rënë Israelit, që, duke parë, të mos shohin, dhe, duke dëgjuar, të mos dëgjojnë.» Sepse ata mëkatuan kundër profetëve të shenjtë dhe madje guxuan të ngrinin duart kundër atij që i thërriste drejt shpëtimit dhe jetës. Prandaj, ndonëse ju jeni të pabindur, thotë ai, dhe ndonëse i përqeshni marrëzisht fjalët e mia, që do t'ju udhëhiqnin për të arritur atë që është e dobishme dhe e hijshme, megjithatë kjo sjellje, thotë ai, nuk ishte e panjohur më parë, por ishte shpallur tashmë nga ligji dhe profetët. Dhe është gjë e pamundur që fjalët e Perëndisë të mos përmbushen; sepse ai shpalli atë që e dinte se duhej të ndodhte doemos e patjetër.

Mosbesimi, pra, u sjell njerëzve shkatërrim, ashtu si edhe zgjatja e qafës kryelartë të mendjes, nga krenaria e tepërt, kundër Krishtit, Shpëtimtarit të të gjithë neve; nëpërmjet të cilit dhe bashkë me të cilin i qoftë Perëndisë Atë lavdi e pushtet, bashkë me Frymën e Shenjtë, në jetë të jetëve. Amin.