Lluka 18:9-14

«18:9-14. Dhe u tha edhe këtë shëmbëlltyrë disave që kanë besim te vetja se janë të drejtë dhe i përbuzin të tjerët. Dy njerëz u ngjitën në tempull për t'u lutur, njëri farise dhe tjetri tagrambledhës. Dhe fariseu qëndroi dhe lutej kështu me veten e tij: ‹Perëndi, të falënderoj që nuk jam si njerëzit e tjerë, grabitqarë, të padrejtë, kurorëshkelës, a si ky tagrambledhës. Agjëroj dy herë në javë, jap të dhjetën e gjithçkaje që fitoj.› Kurse tagrambledhësi, duke ndenjur larg, nuk donte as t'i ngrinte sytë drejt qiellit, por rrihte kraharorin dhe thoshte: ‹Perëndi, ki mëshirë për mua mëkatarin.› Po ju them se ky njeri zbriti në shtëpinë e tij i drejtësuar më shumë se tjetri. Sepse kushdo që lartëson veten, do të përulet, dhe ai që përul veten, do të lartësohet.»

Ju që e doni mësimin dhe jeni të etur për ta dëgjuar, pranoni edhe një herë fjalët e shenjta; kënaquni me mjaltin e urtësisë, sepse kështu është shkruar: «Fjalët e mira janë hoje mjalti, dhe ëmbëlsia e tyre është shërim i shpirtit.» Mundi i bletëve, në të vërtetë, është shumë i ëmbël dhe i sjell dobi në shumë mënyra shpirtit të njeriut; kurse mjalti hyjnor dhe shpëtues i bën të zotë për çdo vepër të mirë ata te të cilët banon dhe u mëson udhët e përparimit shpirtëror. Le t'i pranojmë, pra, siç thashë, edhe një herë në mendje e në zemër fjalët e Shpëtimtarit. Sepse Ai na mëson se si duhet t'ia drejtojmë kërkesat tona Atij, që kjo vepër të mos mbetet pa shpërblim për ata që e kryejnë, dhe që askush të mos e zemërojë Perëndinë, që na i jep të mirat prej së larti, pikërisht me ato gjëra me të cilat kujton se do të nxjerrë ndonjë dobi. Sepse është shkruar: «Ka një njeri të drejtë që humbet në drejtësinë e tij.»

Sepse shihni, ju lutem, një shembull të kësaj gjëje të pikturuar qartë, si të thuash, në shëmbëlltyrën që kemi përpara. Njëri që u lut, dënohet, sepse nuk u lut me urtësi. «Sepse dy njerëz, thotë, u ngjitën në tempull për t'u lutur, njëri farise dhe tjetri tagrambledhës.» Dhe këtu vlen të mrekullohemi me urtësinë me të cilën Krishti, Shpëtimtari ynë i përbashkët, i rregullon të gjitha, çfarëdo që bën e thotë. Sepse me shëmbëlltyrën që na u lexua më parë, Ai na ftoi te zelli dhe te detyra për t'u lutur pa pushim; Ungjillori, në fakt, tha: «Dhe u tha atyre edhe një shëmbëlltyrë, se duhet të luten gjithnjë e të mos ligështohen.» Pasi, pra, i kishte nxitur drejt zellit në lutjen e pandërprerë, tani, siç thashë, na tregon shumë bukur se si duhet të jemi të zellshëm në lutje, që duke u lutur me ngulm, por pa gjykim, të mos e zemërojmë Atë të cilit i lutemi. «Dy njerëz, pra, thotë, u ngjitën në tempull për t'u lutur.» Vini re këtu, ju lutem, paanësinë dhe drejtësinë e plotë të Natyrës së pagabueshme, sepse ata që po luteshin i quan thjesht njerëz, meqë nuk vështron aq pasurinë a pushtetin; përkundrazi, duke pasur parasysh barazinë e tyre të natyrshme, të gjithë banorët e dheut i çmon si njerëz, aspak të ndryshëm nga njëri-tjetri.

Po cila ishte, pra, mënyra e lutjes së tyre? «Fariseu, thotë, lutej kështu me veten e tij: ‹Perëndi, të falënderoj që nuk jam si njerëzit e tjerë, grabitqarë, të padrejtë, kurorëshkelës, a si ky tagrambledhës.›» Të shumta janë njëherësh fajet e fariseut: sepse së pari është mburravec dhe pa mend, sepse lëvdon veten, ndonëse Shkrimi i Shenjtë thërret me zë të lartë: «Le të të lëvdojë i afërmi, e jo goja jote; i huaji, e jo buzët e tua.» Por dikush mund t'i thotë me të drejtë: O njeri i shkëlqyer, ja, ata që jetojnë duke ushtruar vepra të mira e të shenjta, siç mund ta shohë secili, nuk janë fort të gatshëm t'u vënë veshin fjalëve të lajkatarëve; madje, edhe kur njerëzit i lavdërojnë, shpesh i mbulon turpi, ulin sytë përtokë dhe u kërkojnë të heshtin atyre që i lëvdojnë. Kurse ky farise i paturpshëm lëvdon dhe lartëson veten, ngaqë është më i mirë se grabitqarët, të padrejtët e kurorëshkelësit. Por si nuk e vure re se të qenët më i mirë se të këqijtë nuk e bën medoemos njeriun të denjë për lavdërim, ndërsa të matesh me ata që zakonisht shquhen është gjë fisnike dhe e nderuar, që e fut njeriun në radhët e atyre që lavdërohen me të drejtë?

Prandaj virtyti ynë nuk duhet të njolloset me faj, por të jetë i çiltër dhe pa të metë, i lirë nga gjithçka që mund të sjellë qortim. Sepse ç'dobi ka të agjërosh dy herë në javë, në qoftë se kjo të shërben vetëm si shkas për padituri e kotësi dhe të bën fodull, kryelartë e vetëdashës? Ti jep të dhjetën e pasurisë sate dhe mburresh me këtë; por, në një mënyrë tjetër, e zgjon zemërimin e Perëndisë, sepse për këtë dënon njerëzit në përgjithësi dhe fajëson të tjerët; dhe fryhesh ti vetë, ndonëse vendimi hyjnor nuk të ka kurorëzuar si të drejtë, por, përkundrazi, grumbullon lëvdata mbi vete. «Sepse unë, thotë, nuk jam si njerëzit e tjerë.» Përmbahu, o farise: «vëri gjuhës sate një derë dhe një bravë.» Ti i flet Perëndisë, që i di të gjitha. Prit vendimin e Gjykatësit. Askush prej atyre që janë të zotë në mundje nuk e kurorëzon veten; as nuk e merr kurorën askush prej vetes, por pret të thirret nga gjyqtari. Ule krenarinë tënde, sepse kryelartësia është e mallkuar dhe e urryer nga Perëndia. Prandaj, edhe pse agjëron me mendje të fryrë, kjo nuk do të të vlejë; mundi yt do të mbetet pa shpërblim, sepse ke përzier pleh me vajin tënd erëmirë. Edhe sipas ligjit të Moisiut, një flijim që kishte të metë nuk mund t'i kushtohej Perëndisë, sepse iu tha: «Në delen a në kaun që sillet për flijim, nuk duhet të ketë asnjë të metë.» Meqë, pra, agjërimi yt shoqërohet me krenari, duhet të presësh të dëgjosh Perëndinë duke thënë: «Ky nuk është agjërimi që kam zgjedhur, thotë Zoti.» Ti jep të dhjetat, por, nga ana tjetër, i bën padrejtësi Atij që e nderon, sepse dënon njerëzit në përgjithësi. Kjo është vepër e huaj për një mendje që ka frikën e Perëndisë, sepse vetë Krishti tha: «Mos gjykoni, dhe nuk do të gjykoheni; mos dënoni, dhe nuk do të dënoheni.» Edhe një nga nxënësit e Tij tha: «Një është Ligjvënësi dhe Gjykatësi; pse, pra, e gjykon të afërmin tënd?» Askush, ngaqë gëzon shëndet, nuk tallet me të sëmurin që dergjet i shtrirë në shtrat; përkundrazi, ka frikë se mos pësojë edhe vetë vuajtje të ngjashme. Askush në luftë, ngaqë ra një tjetër, nuk e lëvdon veten se i shpëtoi fatkeqësisë. Sepse dobësia e të tjerëve nuk është arsye lëvdate për ata që gëzojnë shëndet; madje, edhe sikur dikush të gjendet me shëndet më të fortë se zakonisht, as atëherë vështirë se fiton ndonjë lavdi prej saj. E tillë, pra, ishte gjendja e fariseut vetëdashës.

Po tagrambledhësi? Ai qëndroi, thotë, «larg», pa guxuar as t'i ngrinte sytë lart, si të thuash. E sheh se si përmbahet nga çdo guxim në të folur, si njeri që s'ka të drejtë për të, i goditur nga qortimet e ndërgjegjes; sepse kishte frikë se mos e shihte edhe Perëndia, si njeri që i kishte shpërfillur ligjet e Tij dhe kishte bërë jetë të papastër e të shthurur. Sheh gjithashtu se, me sjelljen e tij të jashtme, ai dëshmon kundër ligësisë së vet. Sepse fariseu i pamend rrinte atje i patrembur dhe fodull, ngrinte sytë pa asnjë ngurrim, dëshmonte për veten dhe mburrej. Kurse tjetri turpërohet për sjelljen e vet: ka frikë nga Gjykatësi i tij, rreh kraharorin, rrëfen fajet e veta, ia tregon sëmundjen e vet Mjekut dhe lutet të gjejë mëshirë. Dhe cili është përfundimi? Le të dëgjojmë ç'thotë Gjykatësi: «Ky njeri, thotë, zbriti në shtëpinë e tij i drejtësuar më shumë se tjetri.»

Le të lutemi, pra, «pa pushim», sipas fjalës së të lumturit Pavël, por le të kujdesemi ta bëjmë siç duhet. Vetëdashja nuk i pëlqen Perëndisë, dhe Ai e hedh poshtë kryelartësinë e kotë dhe vështrimin krenar, që shpesh fryhet për diçka aspak të shkëlqyer. Edhe sikur dikush të jetë i mirë e i përkorë, le të mos e lërë veten, për këtë arsye, të bjerë në krenari të turpshme, por përkundrazi le të kujtojë Krishtin, që u thotë apostujve të shenjtë: «Kur të keni bërë të gjitha ato që ju janë urdhëruar, thoni: ‹Jemi shërbëtorë të padobishëm; bëmë atë që e kishim për detyrë të bënim.›» Sepse Perëndisë, që është mbi gjithçka, i detyrohemi, si nën zgjedhën e domosdoshmërisë, shërbimin e skllevërve dhe bindjen e gatshme në çdo gjë. Po, edhe sikur të bësh jetë të shkëlqyer e të zgjedhur, mos i kërko pagë Zotit, por kërkoji Atij një dhuratë. Si i mirë që është, do të ta premtojë; si Atë i dashur, do të të ndihmojë. Mos ngurro, pra, të thuash: «Perëndi, ki mëshirë për mua mëkatarin.» Kujto Atë që thotë me anë të zërit të Isaisë: «Trego ti më parë mëkatet e tua, që të drejtësohesh»; kujto edhe se Ai qorton ata që s'duan ta bëjnë këtë, dhe thotë: «Ja, kam një padi kundër teje, sepse thua: ‹Nuk kam mëkatuar.›» Shqyrto fjalët e shenjtorëve, sepse njëri thotë: «I drejti është paditësi i vetvetes në fillim të fjalëve të tij.» Dhe një tjetër përsëri: «Thashë: do t'ia rrëfej Zotit shkeljen time; dhe ti ma fale paudhësinë e zemrës sime.»

Ç'përgjigje do të japin, pra, për këtë ata që përqafojnë mësimet e reja të Novatit dhe thonë për veten se janë të pastër? Lutjen e kujt lavdërojnë? Atë të fariseut, që drejtësoi veten, apo atë të tagrambledhësit, që paditi veten? Në qoftë se thonë atë të fariseut, i kundërvihen vendimit hyjnor, sepse ai u dënua si mburravec; por, në qoftë se atë të tagrambledhësit, pse nuk pranojnë papastërtinë e vet? Sigurisht, Perëndia i drejtëson ata që i njohin mirë shkeljet e veta dhe janë të gatshëm t'i rrëfejnë; por këta njerëz do të kenë pjesën e fariseut.

Ne, pra, themi se «të gjithë gabojmë» në shumë gjëra, dhe se askush nuk është i pastër nga ndyrësia, edhe sikur jeta e tij mbi dhé të jetë vetëm një ditë. Le t'i kërkojmë, pra, mëshirë Perëndisë; dhe po ta bëjmë këtë, Krishti do të na drejtësojë; nëpërmjet të Cilit dhe bashkë me të Cilin i qoftë lavdi dhe pushtet Perëndisë Atë, bashkë me Frymën e Shenjtë, në jetë të jetëve. Amin.