Lluka 18:18-27

«18:18-27. Edhe një kryetar e pyeti, duke thënë: ‹Mësues i mirë, ç'të bëj që të trashëgoj jetën e përjetshme?› Edhe Jisui i tha: ‹Pse Më quan të mirë? Askush nuk është i mirë, veç një, Perëndia. Ti i di urdhërimet: Mos vrit; mos shkel kurorën; mos vidh; mos bëj dëshmi të rreme; ndero atin tënd edhe nënën tënde.› Edhe ai tha: ‹Të gjitha këto i kam ruajtur që në rininë time.› Edhe kur Jisui i dëgjoi këto, i tha: ‹Të mungon edhe një gjë: shit gjithçka që ke edhe shpërndaji të varfërve, edhe do të kesh thesar në qiell; edhe eja, ndiqmë.› Edhe ai, kur i dëgjoi këto, u hidhërua fort, sepse ishte shumë i pasur. Edhe Jisui, kur e pa, tha: ‹Sa vështirë do të hyjnë në mbretërinë e Perëndisë ata që kanë ar! Sepse është më lehtë të hyjë një deve nga vrima e gjilpërës, sesa të hyjë një i pasur në mbretërinë e Perëndisë.› Edhe ata që i dëgjuan thanë: ‹Po atëherë kush mund të rrojë?› Edhe ai tha: ‹Ato që janë të pamundura te njerëzit, janë të mundura te Perëndia.›»

Ata që besojnë se Fjala, e cila shkëlqeu prej vetë qenies së Perëndisë Atë, është prej natyre e me të vërtetë Perëndi, i afrohen Atij si një Perëndie të gjithëdijshëm, i Cili, siç thotë Psalmisti, «heton zemrat dhe veshkat» dhe sheh gjithçka që ndodh brenda nesh; sepse, sipas shprehjes së të lumit Pavël, «të gjitha janë të zhveshura e të shtruara para syve të Tij». Por turmat e hebrenjve nuk i gjejmë kështu të prirura: sepse ato, bashkë me krerët dhe mësuesit e tyre, ishin në lajthitje dhe nuk e shihnin me sytë e mendjes lavdinë e Krishtit. Përkundrazi, e vështronin si dikë të ngjashëm me ne, domethënë si njeri të thjeshtë, e jo më tepër si Perëndi që ishte bërë njeri. Prandaj iu afruan për ta vënë në provë dhe për t'i shtrirë rrjetat e dinakërisë së tyre.

Këtë mund ta mësoni nga ajo që sapo u lexua. Sepse një kryetar, thotë, e pyeti duke thënë: «Mësues i mirë, ç'të bëj që të trashëgoj jetën e përjetshme?» Edhe Jisui i tha: «Pse Më quan të mirë? Askush nuk është i mirë, veç një, Perëndia.» Tani ky, që këtu quhet kryetar dhe pandehte se ishte njohës i ligjit e se ishte mësuar saktë në të, mendonte se mund ta nxirrte Krishtin fajtor, sikur po çnderonte urdhërimin e dhënë prej Moisiut fort të urtë dhe po fuste ligje të vetat. Sepse synimi i hebrenjve ishte të provonin se Krishti u kundërvihej e u dilte kundër urdhërimeve të mëparshme dhe se vendoste, siç thashë, ligje të reja, me pushtetin e vet, në kundërshtim me ato që ekzistonin më parë, që kështu sjellja e tyre e ligë ndaj Tij të kishte një shkas në dukje të drejtë. Prandaj afrohet dhe bën sikur flet me dashamirësi: sepse e quan Mësues, e cilëson të mirë dhe shpall se dëshiron të bëhet nxënës. Sepse «ç'të bëj, thotë, që të trashëgoj jetën e përjetshme?» Vëreni, pra, si e ndërthur lajkën me dredhi e mashtrim, si ai që përzien pelinin me mjaltë: sepse mendonte se kështu mund ta mashtronte. Për njerëz të tillë, një nga profetët e shenjtë tha: «Gjuha e tyre është shtizë që shpon; fjalët e gojës së tyre janë mashtruese. Të afërmit i flet me fjalë paqeje, por në shpirtin e tij ka armiqësi.» Edhe përsëri Psalmisti i urtë kështu flet për ta: «Goja e tyre është plot mallkim dhe hidhërim.» Edhe përsëri: «Fjalët e tyre janë më të lëmuara se vaji, e megjithatë janë shtiza.»

Ai, pra, e lajkaton Jisuin dhe përpiqet ta mashtrojë, duke bërë sikur është i mirëdashur ndaj Tij. Po ç'përgjigjet i Gjithëdijshmi, «i Cili, siç është shkruar, i zë të urtët në dinakërinë e tyre»? «Pse Më quan të mirë? Askush nuk është i mirë, veç një, Perëndia.» E shihni si e provoi menjëherë se ai nuk ishte as i urtë as i mësuar, ndonëse ishte kryetar i një sinagoge të hebrenjve. Sepse, në qoftë se, thotë, ti nuk besove se Unë jam Perëndi dhe petku i mishit të futi në lajthitje, përse Më jepje cilësime që i takojnë vetëm natyrës më të lartë, ndërkohë që prapë Më merrje për njeri të thjeshtë, të ngjashëm me veten tënde, jo më të lartë se kufijtë e natyrës njerëzore? Në natyrën që i kapërcen të gjitha, madje vetëm te Perëndia, gjendet vetia e të qenit i mirë prej natyre dhe në mënyrë të pandryshueshme; kurse engjëjt, dhe ne mbi dhé, jemi të mirë duke i ngjasuar Atij, ose më mirë, duke marrë pjesë në Të. Sepse, ashtu si Ai është Ai që është (dhe kjo është Emri i Tij dhe kujtimi i Tij i amshuar brez pas brezi), ndërsa ne jemi dhe marrim qenie vetëm ngaqë bëhemi pjesëtarë të Atij që vërtet është, po ashtu Ai është me të vërtetë i mirë, ose i Miri në kuptimin e plotë, kurse engjëjt e njerëzit janë të mirë vetëm ngaqë bëhen, siç thashë, pjesëtarë të Perëndisë së mirë. Le të veçohet, pra, të qenit i mirë si veti e posaçme vetëm e Perëndisë që është mbi të gjitha, e lidhur qenësisht me natyrën e Tij dhe si cilësi e Tij e veçantë. Por, në qoftë se, thotë, Unë nuk të dukem ty vërtet Perëndi, atëherë ti, nga padija dhe nga marrëzia, Më ke veshur vetitë dhe virtytet e natyrës hyjnore, pikërisht atëherë kur Më merr për njeri të thjeshtë, të atillë që kurrë nuk vishet me mirësinë, e cila është vetia e natyrës së pandryshueshme, por që e fiton atë vetëm me pëlqimin e vullnetit hyjnor. Ky, pra, ishte kuptimi i asaj që tha Krishti.

Por ndoshta nuk do të pajtohen me saktësinë e këtij shpjegimi ata, mendjet e të cilëve janë shtrembëruar ngaqë marrin pjesë në ligësinë e Ariut. Sepse ata e bëjnë Birin më të ulët se epërsia dhe lavdia e Perëndisë Atë; ose më mirë, ngulin këmbë se Ai nuk është Bir; sepse edhe e përjashtojnë nga të qenit prej natyre e vërtet Perëndi, edhe e shtyjnë tej nga të qenit i lindur vërtet, që të mos besojnë njerëzit se Ai është edhe i barabartë në qenie me Atë që e lindi. Sepse ata pohojnë, sikur të kishin nxjerrë një arsye për blasfeminë e tyre nga pjesa që kemi tani përpara: «Ja, Ai qartë dhe shprehimisht mohoi se është i mirë dhe e veçoi këtë si diçka që i përket vetëm Perëndisë Atë; por, në të vërtetë, po të ishte i barabartë me Të në qenie dhe të kishte dalë prej Tij nga natyra, si nuk do të ishte edhe Ai i mirë, meqë është Perëndi?»

Le të jetë kjo, pra, përgjigjja jonë ndaj kundërshtarëve. Meqë çdo arsyetim i drejtë e i saktë pranon se biri është i njëqenshëm me atin, si nuk është i mirë Ai, kur është Perëndi? Sepse s'mund të mos jetë Perëndi, po të jetë i njëqenshëm me Atë që është prej natyre Perëndi. Në fakt, ata me siguri nuk do të pohojnë, sado e madhe të jetë pafytyrësia në të cilën kanë rënë, se nga një atë i mirë ka dalë një bir që nuk është i mirë. Madje, për këtë kemi dëshminë e vetë Shpëtimtarit, i Cili flet kështu: «Një pemë e mirë nuk mund të japë fryte të këqija.» Si ka mbirë një filiz i keq nga një rrënjë e mirë? Ose si mund të rrjedhë nga një burim i ëmbël një lumë i hidhur? A pati ndonjëherë kohë kur nuk kishte Atë, meqë Ai është Atë përjetësisht? Por Ai është Atë sepse ka lindur Birin, dhe kjo është arsyeja pse e mban këtë emër, e jo si ndonjë që e merr hua titullin nga ngjashmëria me ndonjë person tjetër. Sepse prej Tij merr emër çdo atësi në qiell e mbi dhé. Përfundojmë, pra, se fryti i Perëndisë së mirë është Biri i mirë.

Edhe në një mënyrë tjetër: siç thotë Pavli fort i urti, «Ai është shëmbëllesa e Perëndisë së padukshme»; dhe shëmbëllesë, sepse shfaq në natyrën e vet bukurinë e Atij që e lindi. Si mund të shohim, pra, te Biri Atin që është prej natyre e me të vërtetë i mirë, po të mos ishte i mirë edhe Vetë Biri? «Ai është shkëlqimi dhe shëmbëllimi i personit të Tij»; por, në qoftë se Ai nuk është i mirë, siç pohon heretiku i pamend, ndërsa Ati është prej natyre i mirë, atëherë Ai është një shkëlqim me natyrë tjetër, që nuk e ka rrezatimin e Atij që e urdhëroi të ndriçonte. Edhe shëmbëllimi është i rremë, ose më mirë, tashmë s'është fare shëmbëllim: sepse nuk e paraqet Atë, shëmbëllimi i të Cilit është, në qoftë se, siç duhet ta pranojnë të gjithë, ajo që nuk është e mirë është e kundërta e asaj që është e mirë.

Edhe shumë më tepër mund të thoshte dikush kundër tyre për këtë pikë; por, që fjala jonë të mos zgjatet pa masë dhe t'i bëhet e rëndë ndokujt, nuk do të shtojmë gjë tjetër tani, dhe do ta frenojmë si me fre zellin tonë në këtë çështje; kurse në mbledhjen tonë të ardhshme do të vazhdojmë të shpjegojmë kuptimin e kësaj pjese të Ungjillit, po të na mbledhë Krishti edhe një herë këtu: nëpërmjet të Cilit dhe bashkë me të Cilin, Perëndisë Atë i qoftë lavdi e pushtet, bashkë me Frymën e Shenjtë, në jetë të jetëve. Amin.