Lluka 20:9-18

«20:9-18. Edhe nisi t'i thoshte popullit këtë shëmbëlltyrë: Një njeri mbolli një vresht, ua dha me qira bujqve dhe shkoi larg për një kohë të gjatë. Edhe, kur erdhi stina, dërgoi një shërbëtor te bujqit, që t'i jepnin nga fryti i vreshtit; po bujqit e rrahën dhe e nisën duarbosh. Edhe dërgoi përsëri një shërbëtor tjetër; po ata rrahën edhe atë, e trajtuan me turp dhe e nisën duarbosh. Edhe dërgoi një të tretë; po ata plagosën edhe këtë dhe e nxorën jashtë. Atëherë i zoti i vreshtit tha: Ç'të bëj? Do të dërgoj tim bir të dashur; ndoshta do ta nderojnë. Po bujqit, kur e panë, arsyetuan me njëri-tjetrin, duke thënë: Ky është trashëgimtari; ejani ta vrasim, që trashëgimia të bëhet jona. Edhe e nxorën jashtë vreshtit dhe e vranë. Ç'do t'u bëjë, pra, i zoti i vreshtit? Do të vijë e do t'i shkatërrojë ata bujq, edhe vreshtin do t'ua japë të tjerëve. Edhe, kur e dëgjuan këtë, thanë: Mos qoftë kurrë! Po ai i vështroi dhe tha: Ç'është, pra, kjo që është shkruar, se guri që e hodhën poshtë ndërtuesit u bë kreu i qoshes? Kushdo që bie mbi këtë gur, do të thyhet; po atë mbi të cilin të bjerë, do ta dërrmojë.»

Krishti ka thënë diku: «Mbretëria e qiejve i ngjan një thesari të fshehur në një arë.» Edhe s'ka asgjë më të sigurt se kjo: ata që e duan fitimin dhe kërkojnë thesare, me siguri nuk i gjejnë gati për ta, as të lëna mbi dhe, por përkundrazi të fshehura e të varrosura larg syve; dhe vetëm duke gërmuar me mund i gjejnë, e mezi. Ejani, pra, të kërkojmë njohjen e mësimeve të Ungjillit porsi ndonjë thesar; le të rrëmojmë thellë mendimet që përmban: sepse kështu do të gjejmë atë që kërkojmë, ngaqë edhe këtë do të na e zbulojë Krishti: «sepse në të janë tërë thesaret e urtësisë dhe gjërat e fshehta të dijes»; dhe ai është Dhuruesi i urtësisë dhe i mendjes për gjithë krijesën e arsyeshme.

Ç'u thotë, pra, ai krerëve të hebrenjve, kur u parashtron atyre ato gjëra që janë të dobishme për shpëtimin? «Një njeri mbolli një vresht, ua dha me qira bujqve dhe shkoi larg për një kohë të gjatë.» Tani, po ta shqyrtojë dikush me sytë depërtues të mendjes kuptimin e asaj që thuhet këtu, do të gjejë gjithë historinë e bijve të Israelit të përmbledhur shkurt në këto fjalë. Sepse kush është njeriu që mbolli vreshtin dhe çfarë, në të vërtetë, duhet kuptuar me vreshtin që u mboll, e bën të qartë Psalmisti, kur i thotë Krishtit, Shpëtimtarit të të gjithëve, për israelitët: «Nxore një hardhi nga Egjipti; i dëbove kombet dhe e mbolle atë; hape udhë para saj, mbolle rrënjët e saj, dhe ajo e mbushi dheun.» Për më tepër, edhe profeti i lumtur Isaia, duke shpallur po këtë gjë, thotë: «I dashuri im kishte një vresht mbi një kodër, në një vend pjellor.» Dhe pastaj i shton kësaj, duke e bërë më të dukshme fuqinë e asaj që qe thënë me gjëegjëza: «Sepse vreshti i Zotit të ushtrive është njeriu i Judës, një bimë e re dhe e dashur.» Ai, pra, që mbolli vreshtin është Perëndia, i cili gjithashtu shkoi larg për një kohë të gjatë. E megjithatë Perëndia mbush çdo gjë dhe në asnjë mënyrë nuk mungon nga asgjë që ekziston; si shkoi, pra, larg për një kohë të gjatë i zoti i vreshtit? Do të thotë se, pasi qe parë prej tyre në trajtë zjarri kur zbriti mbi malin Sinai bashkë me Moisiun, i cili u foli atyre ligjin si ndërmjetës, ai nuk ua dha më praninë e tij në mënyrë të dukshme, por, për të përdorur një krahasim të marrë nga punët njerëzore, marrëdhënia e tij me ta ishte, si të thuash, si e atij që kishte bërë një udhëtim të gjatë larg vendit.

Siç thashë, pra, ai shkoi larg; por është e qartë se kujdesej për pronën e tij dhe e mbante në mendje. Sepse u dërgoi atyre shërbëtorë besnikë në tri kohë të ndryshme, që të merrte prodhim, ose fryt, nga ata që punonin vreshtin. Sepse nuk pati asnjë kohë të ndërmjetme gjatë së cilës Perëndia të mos dërgonte profetë e njerëz të drejtë për të qortuar Israelin dhe për ta nxitur që të nxirrte si fryte lavditë e një jete në pajtim me ligjin. Por ata ishin të ligj, të pabindur e kokëfortë, dhe zemra e tyre qe ngurtësuar kundër qortimit, aq sa nuk donin kurrsesi të dëgjonin fjalën që do t'u kishte bërë dobi. Sepse edhe profeti Isaia, si dikush që, si të thuash, po ligështohej nën mundime e lodhje pa fryt, thotë: «Zot, kush i besoi lajmit tonë?» Duke i shpërfillur, pra, ata që u ishin dërguar, «i nisën duarbosh», domethënë ngaqë s'kishin asgjë të mirë për të thënë për ta te Perëndia që i kishte dërguar. Sepse edhe profeti Jeremia i qortoi turmat hebreje bashkë me sundimtarët e tyre për shkak të mendjemadhësisë së tyre të tepruar, duke thënë: «Kujt t'i flas dhe t'i dëshmoj, që të dëgjojë? Ja, veshët e tyre janë të parrethprerë dhe nuk mund të dëgjojnë; ja, fjala e Zotit u është bërë atyre përqeshje: nuk duan ta dëgjojnë.» Edhe në një vend tjetër foli kështu për Jerusalemin: «E shëruam Babilonën, po ajo nuk u shërua: le ta lëmë dhe le të shkojë secili në dheun e vet, sepse gjyqi i saj arriti deri në qiell.» Dhe, siç thashë atëherë, ai e quan Jerusalemin Babilonë, sepse nuk ndryshonte nga Persia në mosbindjen dhe në braktisjen e vet të besimit, dhe sepse nuk donte t'u nënshtrohej ligjeve të shenjta; ose ndoshta edhe sepse quhej sikur s'kishte njohje për Perëndinë, ngaqë kishte zgjedhur të adhuronte krijesën në vend të Krijuesit, edhe veprat e duarve të veta. Sepse Israeli qe fajtor si për braktisjen e besimit, ashtu edhe për idhujtarinë. Dhe kjo, pra, ishte mënyra se si i nxorën me turp ata që u ishin dërguar.

Por i zoti i vreshtit mendon me veten dhe thotë: «Ç'të bëj?» Dhe duhet të shqyrtojmë me kujdes në ç'kuptim e thotë këtë. A i përdor, pra, i zoti i shtëpisë këto fjalë, ngaqë nuk kishte më shërbëtorë? Kurrsesi jo: sepse nuk i mungonin shërbëtorë të tjerë të vullnetit të tij të shenjtë. Por, ashtu si, po të thoshte një mjek për një të sëmurë: «Ç'të bëj?», do të kuptonim se çdo mjet i mjeshtërisë mjekësore qe provuar, po pa dobi; kështu edhe ne pohojmë se i zoti i vreshtit, pasi kishte treguar gjithë butësinë e kujdesin me pronën e tij, po pa i sjellë asnjë dobi, thotë: «Ç'të bëj?» Dhe cili është përfundimi? Ai kalon në qëllime edhe më të mëdha; sepse «Do të dërgoj, thotë, Birin tim, të dashurin. Ndoshta do ta nderojnë.» Vër re këtu se, pas shërbëtorëve, dërgohet Biri, jo si një nga shërbëtorët, por si Bir i vërtetë, dhe prandaj Zot. Sepse, ndonëse mori formën e shërbëtorit për hir të ekonomisë, prapëseprapë ai ishte Perëndi, edhe Biri i vërtetë i Perëndisë Atë, dhe zotëronte një sundim të natyrshëm. A e nderuan, pra, atë që u dërgua si Bir dhe Zot, dhe si Ai që zotëron me trashëgimi gjithçka që i përket Perëndisë Atë? Aspak. Sepse e vranë jashtë vreshtit, pasi kurdisën me njëri-tjetrin një qëllim të marrë, të paditur e plot me çdo ligësi. Sepse thonë: «Le ta vrasim, që trashëgimia të bëhet jona.» Por më thuaj, si e mendove këtë? A je edhe ti bir i Perëndisë Atë? A të bie ty trashëgimia sipas së drejtës së natyrës? Po të heqësh nga mesi trashëgimtarin, si do të bëhesh zot i asaj që lakmon? Për më tepër, si nuk është qesharake hamendja jote? Sepse Zoti, në të vërtetë, duke qenë Bir dhe, me të drejtën e qenies së tij, Trashëgimtar i pushtetit të Perëndisë Atë, pasi u bë njeri, i thirri ata që besuan në të, në bashkësinë e pjesëmarrjen e mbretërisë së tij; kurse këta njerëz deshën ta zotëronin mbretërinë vetëm për vete, pa e lënë as atë të merrte pjesë fare në të, duke përvetësuar vetëm për vete trashëgiminë zotërore. Por ky qe një qëllim i pamundur dhe plot padije: dhe prandaj Davidi i lumtur thotë për ta në Psalme: «Ai që rri në qiell do të qeshë me ta, edhe Zoti do t'i përqeshë.»

Pra, krerët e sinagogës së hebrenjve u hodhën poshtë, sepse kundërshtuan vullnetin e Zotit, duke e lënë të pafrytshëm vreshtin që u ishte besuar. Sepse Perëndia ka thënë diku: «Shumë barinj e shkatërruan vreshtin tim; e përdhosën pjesën time; trashëgiminë time të dëshiruar e bënë shkretëtirë pa udhë: u bë një shkreti shkatërrimi.» Edhe thuhet me anë të zërit të Isaisë: «Po Zoti do të ngrihet menjëherë për gjyq: vetë Zoti do të vijë për gjyq bashkë me pleqtë dhe me parinë e popullit. Po ju, përse ma dogjët vreshtin?» Ashtu, pra, si ata që e kishin bërë tokën shterpë, duke qenë të ligj, mbaruan keq. Sepse ishte e drejtë, madje shumë e drejtë, që, duke qenë përtacë dhe vrasës të Zotit, të bëheshin pre e mjerimeve të skajshme.

«Edhe prona iu dha bujqve të tjerë.» E cilët janë ata? Përgjigjem: çeta e apostujve të shenjtë, predikuesit e urdhërimeve ungjillore, shërbëtorët e besëlidhjes së re; ata që ishin mësuesit e një shërbimi frymëror, dhe dinin t'i udhëzonin njerëzit drejt e pa të metë, dhe t'i çonin në mënyrën më të shkëlqyer drejt gjithçkaje që i pëlqen Perëndisë. Dhe këtë e mëson nga ajo që thotë Perëndia me anë të zërit të Isaisë për nënën e hebrenjve, domethënë sinagogën: «Edhe do të kthej dorën time mbi ty, edhe do të të shqyrtoj që të të pastroj; edhe ata që nuk binden do t'i shkatërroj, dhe do të heq nga mesi yt gjithë keqbërësit, dhe do t'i ul të gjithë ata që mburren; dhe do të vë gjykatësit e tu si më parë, dhe këshilltarët e tu si në fillim.» Dhe me këta, siç thashë, kuptohen predikuesit e besëlidhjes së re, të cilëve Perëndia u tha diku me anë të zërit të Isaisë: «Po ju do të quheni priftërinjtë e Zotit, edhe shërbëtorët e Perëndisë.» Por se prona iu dha bujqve të tjerë, dhe jo vetëm apostujve të shenjtë, por edhe atyre që vijnë pas tyre, ndonëse jo nga gjaku israelit, e zbulon qartë Perëndia i të gjithëve, kur thotë me anë të zërit të Isaisë për kishën e johebrenjve dhe për të mbeturit e Israelit: «Edhe do të vijnë të huaj në prejardhje; ata do të kullotin kopetë tuaja; edhe të huaj në fis do të jenë lërues e vreshtarë.» Sepse me të vërtetë u thirrën shumë nga johebrenjtë, dhe njerëz të shenjtë nga radhët e tyre u bënë mësues e udhëzues; dhe madje edhe sot e kësaj dite njerëz nga fisi i johebrenjve mbajnë vend të lartë në kishat: mbjellin farat e përshpirtërisë ndaj Krishtit në zemrat e besimtarëve dhe i bëjnë kombet që u janë besuar porsi vreshta të bukura para syve të Perëndisë.

Ç'thanë, pra, skribët dhe farisenjtë kur e dëgjuan shëmbëlltyrën? «Mos qoftë kurrë!», qenë fjalët e tyre. Dhe nga kjo shihet se, meqë e kishin kuptuar domethënien e saj më të thellë, e hidhnin larg vetes vuajtjen që u kanosej dhe kishin frikë nga rreziku që po vinte. Por nuk shpëtuan, sepse s'mund të përmbaheshin nga mosbindja, as nuk pranonin të besonin në Krishtin.

«Po ai, vazhdon, i vështroi dhe tha: Ç'është, pra, kjo që është shkruar, se guri që e hodhën poshtë ndërtuesit u bë kreu i qoshes? Kushdo që bie mbi këtë gur, do të thyhet; po atë mbi të cilin të bjerë, do ta dërrmojë.» Sepse Shpëtimtari, ndonëse ishte gur i zgjedhur, u hodh poshtë nga ata që kishin për detyrë të ndërtonin sinagogën e hebrenjve në çdo gjë që ishte ndërtuese; e megjithatë ai u bë kreu i qoshes. Tani, Shkrimi i Shenjtë e krahason me një qoshe mbledhjen bashkë, ose bashkimin e dy popujve, dua të them Israelin dhe johebrenjtë, në njëjtësinë e mendimit dhe të besimit. «Sepse Shpëtimtari i ndërtoi të dy popujt në një njeri të vetëm të ri, duke bërë paqe, dhe i pajtoi të dy me Atin në një trup.» Dhe kjo që bëhet i ngjan një qosheje, që bashkon dy mure dhe, si të thuash, i lidh bashkë. Dhe Davidi i lumtur u mrekullua pikërisht me këtë qoshe, domethënë me mbledhjen bashkë të dy popujve në një e të njëjtë, dhe tha: «Guri që e hodhën poshtë ndërtuesit u bë kreu i qoshes. Kjo, domethënë qosheja, u bë prej Zotit dhe është e mrekullueshme në sytë tanë.» Sepse Krishti, siç thashë, i ka lidhur ngushtë të dy popujt në lidhjet e dashurisë dhe në njëjtësinë si të mendimit, ashtu edhe të besimit.

Guri, pra, është siguria e qoshes që formohet prej tij; po thyerje dhe shkatërrim për ata që kanë mbetur larg këtij bashkimi të arsyeshëm e frymëror. «Sepse ai që bie, thotë, mbi këtë gur, do të thyhet; po atë mbi të cilin të bjerë, do ta dërrmojë.» Sepse, kur turmat e hebrenjve u penguan te Krishti dhe u përplasën me të, u thyen: sepse nuk deshën t'i vinin veshin zërit të Isaisë, kur thotë: «Shenjtëroni vetë Zotin, dhe ai do të jetë frika juaj: dhe nuk do të përplaseni me të si me një gur pengese, as si me një shkëmb rrëzimi.» Ata, pra, që nuk besuan, u thyen; kurse Krishti na ka bekuar ne që kemi besuar në të: nëpërmjet të cilit dhe bashkë me të cilin i qoftë lavdi dhe pushtet Perëndisë Atë, bashkë me Frymën e Shenjtë, në jetë të jetëve. Amin.