Lluka 5:1-16

«5:2. Edhe pa dy anije që rrinin buzë liqenit, por peshkatarët kishin dalë prej tyre e po lanin rrjetat e tyre.»

Le të admirojmë mjeshtërinë e mënyrës me të cilën u bënë gjah ata që do të gjuanin mbarë tokën, madje edhe apostujt e shenjtë, të cilët, ndonëse vetë të zotë në peshkim, ranë prapëseprapë në rrjetat e Krishtit, që edhe ata, duke ulur rrjetën e madhe të predikimeve apostolike, të mblidhnin pranë Tij banorët e mbarë botës. Sepse me të vërtetë Ai diku tha, me anë të njërit prej profetëve të shenjtë: «Ja, po dërgoj shumë peshkatarë, thotë Zoti, dhe do t'i zënë ata si peshq; e pastaj do të dërgoj shumë gjuetarë, dhe do t'i gjuajnë ata si gjah.» Me peshkatarët nënkupton apostujt e shenjtë, kurse me gjuetarët, ata që njëri pas tjetrit u bënë prijës e mësues të kishave të shenjta. Dhe vër re, të lutem, se Ai jo vetëm predikon, por edhe shfaq shenja: kështu jep garanci për fuqinë e Tij dhe i përforcon fjalët me shfaqjen e mrekullive. Sepse, pasi bisedoi mjaftueshëm me turmat, kthehet te veprat e Tij të zakonshme të fuqishme, dhe, me anë të vetë zanatit të tyre si peshkatarë, i zë nxënësit si peshq, që njerëzit të dinë se vullneti i Tij është i tërëfuqishëm dhe se krijesa i shërben urdhrave të Tij tejet hyjnorë.

«5:4. Edhe, kur pushoi së foluri, i tha Simonit: ‹Dil në të thella.›»

Meqë tashmë i kishte mësuar sa duhej, dhe ishte e udhës që fjalëve t'u shtohej edhe ndonjë vepër hyjnore për të mirën e shikuesve, e urdhëroi Simonin dhe shokët e tij të largoheshin pak nga bregu dhe të hidhnin rrjetën për të zënë peshk. Por ata u përgjigjën se ishin munduar tërë natën e nuk kishin zënë asgjë; megjithatë, në emër të Krishtit, e hodhën rrjetën, dhe menjëherë ajo u mbush me peshq. Kjo ndodhi që, me anë të një fakti të dukshëm dhe të një figure e paraqitjeje të kryer si mrekulli, të bindeshin plotësisht se mundi i tyre nuk do të mbetej pa shpërblim, as zelli që tregonin duke shtrirë rrjetën e mësimit ungjillor nuk do të mbetej pa fryt; sepse, me siguri të plotë, do të zinin brenda saj tufat e johebrenjve. Por vër re këtë: as Simoni, as shokët e tij nuk mundën ta tërhiqnin rrjetën në breg; prandaj, pa gojë nga frika e nga habia (sepse mahnitja i kishte bërë memecë), u bënë shenjë, thotë, ortakëve të tyre, domethënë atyre që ndanin me ta mundin e peshkimit, që të vinin e t'i ndihmonin të siguronin gjahun. Sepse shumë veta kanë marrë pjesë në mundin e apostujve të shenjtë, dhe ende marrin pjesë, sidomos ata që hulumtojnë kuptimin e asaj që është shkruar në Ungjijtë e shenjtë; e veç tyre edhe të tjerë, madje barinjtë, mësuesit dhe prijësit e popullit, të zotë në mësimet e së vërtetës. Sepse ende po tërhiqet rrjeta, ndërsa Krishti e mbush dhe i thërret në kthim ata që janë në thellësitë e detit, sipas shprehjes së Shkrimit, domethënë ata që jetojnë në stuhinë dhe në valët e gjërave të kësaj bote.

«5:8. Edhe kur Simon Pjetri e pa këtë.»

Prandaj edhe Pjetri, i kthyer te kujtimi i mëkateve të tij të mëparshme, dridhet e ka frikë, dhe, si i papastër, nuk guxon ta pranojë Atë që është i pastër; frika e tij ishte për t'u lëvduar, sepse ligji e kishte mësuar të dallonte të shenjtën nga e përdhosura.

«5:12. Edhe ja, një njeri plot me lebër.»

Besimi i atij që iu afrua është i denjë për çdo lëvdatë; sepse ai dëshmon se Emanueli mund t'i kryejë me sukses të gjitha, dhe kërkon çlirim me anë të urdhrave të Tij hyjnorë, ndonëse sëmundja e tij ishte e pashërueshme, sepse lebra nuk i nënshtrohet mjeshtërisë së mjekëve. «E shoh, thotë, se demonët e papastër dëbohen me një pushtet hyjnor; shoh të tjerë të çliruar nga shumë sëmundje; e kuptoj se të tilla gjëra kryhen nga një fuqi hyjnore e papërballueshme; shoh, për më tepër, se Ai është i mirë dhe fort i gatshëm të mëshirojë ata që i afrohen. Ç'e pengon, pra, të më mëshirojë edhe mua?» Po ç'përgjigje jep Krishti? Ai ia përforcon besimin dhe i jep siguri të plotë pikërisht për këtë. Sepse ia pranon lutjen, pohon se është i zoti, dhe thotë: «Dua: pastrohu.» I fal edhe prekjen e dorës së Tij të shenjtë e të tërëfuqishme, dhe menjëherë lebra u largua prej tij, e vuajtja e tij mori fund. Dhe këtu bashkohu me mua në habinë ndaj Krishtit, që ushtron kështu në të njëjtën kohë një fuqi hyjnore dhe një fuqi trupore. Sepse ishte vepër hyjnore të donte në atë mënyrë, saqë gjithçka që deshi t'i ishte e pranishme; kurse të shtrinte dorën ishte vepër njerëzore; prandaj Krishti kuptohet se është Një i vetëm prej të dyjave, nëse, siç edhe është vërtet, Fjala u bë mish.

«5:14. Edhe e porositi të mos i tregonte askujt.»

Edhe sikur i lebrosuri të kishte heshtur, vetë natyra e ngjarjes mjaftonte për t'u shpallur të gjithë atyre që e njihnin se sa e madhe ishte fuqia e Atij që e kishte bërë shërimin. Por Ai e urdhëron të mos i tregojë askujt. E pse? Që ata që marrin prej Perëndisë dhuratën për të bërë shërime, të mësojnë kështu të mos kërkojnë duartrokitjet e atyre që i kanë shëruar, as lëvdatat e kujtdo qoftë, që të mos bien pre e krenarisë, vesit më të turpshëm ndër të gjithë.

Megjithatë, me qëllim Ai e urdhëron të lebrosurin t'u ofrojë priftërinjve dhuratën sipas ligjit të Moisiut. Sepse, pa dyshim, dëshira e Tij ishte të hiqte hijen dhe të shndërronte figurat në një shërbesë frymore. Ndërkaq, meqë hebrenjtë ende nuk i besonin dhe mbaheshin pas urdhrave të Moisiut, duke menduar se zakonet e tyre të lashta ishin ende në fuqi, Ai i jep leje të lebrosurit ta bëjë ofertën si dëshmi për ta. Po ç'synim kishte kur e dha këtë leje? Sepse hebrenjtë, që përdornin gjithnjë si justifikim nderimin e tyre për ligjin dhe thoshin se Moisiu, hierofanti, ishte shërbëtori i një urdhri nga lart, përpiqeshin ta përçmonin Krishtin, Shpëtimtarin e të gjithë neve. Madje thanë haptas: «E dimë se Perëndia i foli Moisiut; por për këtë, s'dimë nga është.» Prandaj ishte e nevojshme që ata të bindeshin me fakte të vërteta se masa e Moisiut është më e ulët se lavdia e Krishtit: «Sepse ai, si shërbëtor, ishte besnik mbi shtëpinë e tij; kurse tjetri, si Bir, mbi shtëpinë e Atit të Tij.» Pikërisht nga ky shërim i të lebrosurit, pra, mund ta shohim fare qartë se Krishti është pakrahasimisht më i lartë se ligji i Moisiut. Sepse Mariami, motra e Moisiut, u godit vetë me lebër, ngaqë foli kundër tij; dhe për këtë Moisiu u brengos shumë; e kur nuk mundi ta hiqte sëmundjen nga gruaja, ra përmbys para Perëndisë, duke thënë: «O Perëndi, të lutem, shëroje.» Vër re këtë, pra, me kujdes: nga njëra anë, kishte një kërkesë; ai kërkoi me lutje të merrte mëshirë nga lart; kurse Shpëtimtari i të gjithëve foli me pushtet hyjnor: «Dua: pastrohu.» Largimi i lebrës, pra, ishte një dëshmi për priftërinjtë, dhe me anë të saj ata që i japin Moisiut vendin e parë mund të kuptojnë se po shmangen nga e vërteta. Sepse ishte e udhës, madje fort e udhës, ta admironim Moisiun si shërbëtor të ligjit dhe të hirit që u shpall me anë të engjëjve; por shumë më i madh duhet të jetë admirimi ynë për Emanuelin dhe lavdia që i japim Atij si Bir i vërtetë i Perëndisë Atë.

Dhe kushdo që do, mund ta shohë misterin e thellë e të fuqishëm të Krishtit, të shkruar për të mirën tonë në Levitik. Sepse ligji i Moisiut e shpall të ndyrë të lebrosurin dhe urdhëron që ai të nxirret jashtë fushimit si i papastër; por, po t'i lehtësohej ndonjëherë sëmundja, urdhëron që atëherë ai të mund të pranohej sërish. Për më tepër, përcakton qartë mënyrën se si ai duhet të shpallet i pastër, duke thënë kështu: «Ky është ligji i të lebrosurit ditën që të jetë pastruar dhe të sillet te prifti. Dhe prifti do të dalë jashtë fushimit, dhe prifti do ta shohë, dhe ja, prekja e lebrës është shëruar tek i lebrosuri; dhe kryeprifti do të urdhërojë, dhe do të marrin për atë që pastrohet dy zogj të gjallë e të pastër; dhe kryeprifti do të urdhërojë, dhe do të therin njërin në një enë prej balte mbi ujë të gjallë; dhe do të marrë zogun e gjallë, dhe do ta ngjyejë në gjakun e zogut që u ther mbi ujin e gjallë, dhe do ta spërkatë shtatë herë mbi njeriun e pastruar nga lebra, dhe ai do të pastrohet; dhe do ta lëshojë zogun e gjallë në fushë.» Zogjtë, pra, janë dy në numër, të dy pa njollë, domethënë të pastër, dhe të cilëve ligji nuk u gjen kurrfarë të mete; njëri prej tyre theret mbi ujë të gjallë, kurse tjetri, i shpëtuar nga therja dhe, për më tepër, i pagëzuar në gjakun e atij që vdiq, lëshohet i lirë.

Kjo figurë, pra, na paraqet misterin e madh e të adhurueshëm të Shpëtimtarit tonë. Sepse Fjala ishte prej së larti, madje prej Atit, prej qiellit; prandaj fare me vend krahasohet me një zog. Sepse, ndonëse zbriti për hir të ekonomisë për të mbajtur ngjashmërinë tonë dhe mori formën e shërbëtorit, prapëseprapë edhe kështu ishte prej së larti. Madje Ai vetë, kur u fliste hebrenjve, e tha haptas: «Ju jeni prej së poshtmi, unë jam prej së larti.» Dhe përsëri: «Askush nuk është ngjitur në qiell, veç Birit të njeriut që zbriti nga qielli.» Prandaj, siç thashë pak më parë, edhe kur u bë mish, domethënë njeri i përsosur, nuk ishte i dheut, as i bërë prej balte si ne, por qiellor dhe më i lartë se gjërat e botës për nga ajo në të cilën kuptohet se është Perëndi. Mund ta shohim, pra, te zogjtë (që ofroheshin në pastrimin e të lebrosurit) Krishtin që vuan vërtet në mish sipas Shkrimeve, por që mbetet gjithashtu përtej fuqisë së vuajtjes; dhe që vdes në natyrën e Tij njerëzore, por rron në atë hyjnore; sepse Fjala është Jetë. Madje edhe nxënësi fort i urtë tha: «U vra në mish, por u ngjall në frymë.» Por, ndonëse Fjala nuk mund ta pranonte kurrsesi vuajtjen e vdekjes në natyrën e vet, prapëseprapë e bën të vetën atë që pësoi mishi i Tij; sepse zogu i gjallë u pagëzua në gjakun e atij të vdekurit, dhe kështu, i lyer me gjak dhe thuajse i bërë pjesëtar i Mundimit, u dërgua në shkretëtirë. Dhe kështu Fjala e Vetëmlindur e Perëndisë u kthye në qiej, me mishin e bashkuar me Të. Dhe pamja në qiell ishte e çuditshme; po, turma e engjëjve u mrekullua kur pa në trajtë si tonën Mbretin e tokës dhe Zotin e fuqisë; për më tepër, thanë: «Kush është ky që vjen nga Edomi» (me këtë nënkuptohej toka), «kuqëlimi i rrobave të Tij vjen nga Bosora?» (kuptimi i kësaj fjale është ‹mish›, si diçka që ngushton e shtrëngon). Pastaj pyetën: «Ç'janë këto plagë në mes të duarve të Tua?» dhe Ai u përgjigj: «Me këto u plagosa në shtëpinë e të dashurit tim.» Sepse, ashtu si pas kthimit të Tij në jetë prej së vdekurish, kur ia tregoi duart Thomait me qëllim fort të urtë, e nxiti ta prekte edhe shenjat e gozhdëve, edhe vrimat e hapura në brinjën e Tij, kështu edhe, kur mbërriti në qiell, u dha provë të plotë engjëjve të shenjtë se Israeli me të drejtë u dëbua dhe ra nga të qenët i familjes së Tij. Për këtë arsye, Ai tregoi rrobën e Tij të lyer me gjak dhe plagët në duart e Tij, jo se s'mund t'i zhdukte; sepse, kur u ngjall prej së vdekurish, hodhi tej prishjen, e me të edhe të gjitha shenjat e vetitë e saj; prandaj i mbajti, që urtësia e shumëllojshme e Perëndisë, të cilën e bëri në Krishtin, t'u bëhej e njohur tani principatave dhe pushteteve nëpërmjet Kishës, sipas planit të shpëtimit.

Por ndoshta dikush do të thotë: si mund të pohosh se Jisu Krishti është një dhe i njëjti Bir e Zot, kur u ofruan dy zogj? A nuk e tregon ligji fare qartë me këtë se ka me siguri dy Bij e dy Krishtër? Po, vërtet, ka njerëz që dikur kanë rënë në një shkallë të tillë pabesie, sa edhe të mendojnë e të thonë se Fjala e Perëndisë Atë është një Krisht më vete, dhe se Ai që është nga fara e Davidit është një tjetër. Por atyre që, në padijen e tyre, e marrin me mend se është kështu, u përgjigjemi me atë që shkruan Pavli hyjnor: «Një Zot, një besim, një pagëzim.» Nëse, pra, pohojnë se ka dy Bij, domosdo duhet të ketë dy Zotër, dy besime dhe po aq pagëzime; prandaj, ndonëse ka Krishtin që flet brenda tij, siç e pohon vetë, prapëseprapë mësimi i tij do të dilte i rremë. Por kjo s'mund të jetë: larg qoftë një mendim i tillë! Ne, pra, rrëfejmë një Zot, Fjalën e Vetëmlindur e të mishëruar të Perëndisë, pa e ndarë njerëzinë nga hyjnia, por duke pohuar me ngulm se vetë Fjala e Perëndisë Atë u bë njeri, ndërsa vazhdonte të ishte Perëndi.

Dhe tani le të flasin ata që mbajnë mendim të kundërt: «Nëse, thonë ata, ka dy Bij, njëri veçanërisht nga fara e Davidit, e tjetri sërish më vete Fjala e Perëndisë Atë, a nuk duhet të jetë Fjala e Perëndisë Atë më e lartë nga natyra se ai që është nga fara e Davidit? Ç'do të bëjmë, atëherë, kur i shohim dy zogjtë jo të ndryshëm nga njëri-tjetri për nga natyra, por, përkundrazi, të të njëjtit lloj, dhe që në asnjë pikë, për sa i përket dallimit specifik, nuk ndryshojnë nga njëri-tjetri?» Por ata s'fitojnë asgjë me këtë argument; sepse largësia midis hyjnisë dhe njerëzisë është e madhe; dhe, kur shpjegojmë shembuj, duhet t'i kuptojmë sipas analogjisë së tyre të përshtatshme, sepse ata mbeten poshtë së vërtetës dhe shpesh japin vetëm një provë të pjesshme të gjërave që shënjojnë. Themi, për më tepër, se ligji ishte një lloj hijeje e figure, dhe, si të thuash, një pikturë që i vinte gjërat para syve të shikuesve; por në artin e pikturës, hijet janë themeli i ngjyrave; dhe, kur mbi to vihen tonet e ndritshme të ngjyrave, atëherë më në fund shkëlqen bukuria e pikturës. Po kështu, meqë i takonte ligjit të Moisiut ta vizatonte qartë misterin e Krishtit, ai nuk e paraqet Atë si njëkohësisht të vdekur e të gjallë në një e të njëjtin zog, që ajo që bëhej të mos merrte pamjen e një mashtrimi skenik; por e paraqet Atë si të therur te njëri zog, kurse te tjetri po të njëjtin Krisht të gjallë e të lirë.

Por do të përpiqem të tregoj, me anë të një tregimi tjetër, se arsyetimi im këtu nuk del jashtë kufijve të gjasës. Sepse, po të donte ndokush nga bashkësia jonë të shihte historinë e Abrahamit të pikturuar, si do ta paraqiste piktori? Duke bërë gjithçka njëherësh? Apo duke vepruar me radhë, në shumë mënyra të ndryshme, ndonëse gjithë kohën i njëjti person? Dua të them, për shembull, një herë ulur mbi gomar, me djaloshin që e shoqëron dhe shërbëtorët që vijnë pas; pastaj gomari i lënë me shërbëtorët, Isaku i ngarkuar me drutë, dhe ai vetë duke mbajtur në duar thikën e zjarrin; pastaj, në një ndarje tjetër, po ai Abraham në një qëndrim krejt tjetër, me djalin e lidhur mbi drutë, dhe të djathtën e armatosur me thikën, gati për të goditur. Megjithatë nuk do të ishte një Abraham tjetër në çdo vend, ndonëse i paraqitur në shumë forma të ndryshme në pikturë, por një e i njëjti kudo, ndërsa arti i piktorit i përshtatet vazhdimisht kërkesave të gjërave që duhen paraqitur. Sepse do të ishte e pamundur në një paraqitje të vetme ta shihje atë duke kryer të gjitha veprimet e sipërpërmendura. Kështu, pra, ligji ishte një pikturë dhe figurë e gjërave që ecin bashkë me të vërtetën; dhe prandaj, ndonëse ishin dy zogj, prapëseprapë Ai që paraqitej te të dy ishte veçse Një, si vuajtës e i paprekur nga vuajtja, si i vdekur e më i lartë se vdekja, e që ngjitet në qiell si njëfarë fryti të parë të dytë të natyrës njerëzore, të përtërirë drejt paprishshmërisë. Sepse Ai na ka hapur një udhë të re drejt asaj që është lart, dhe ne, në kohën e duhur, do ta ndjekim. Që njëri zog u ther, kurse tjetri u pagëzua me të vërtetë në gjakun e tij, ndonëse vetë mbeti i kursyer nga therja, ishte figurë e asaj që vërtet do të ndodhte. Sepse Krishti vdiq në vendin tonë, dhe ne, që u pagëzuam në vdekjen e Tij, Ai na shpëtoi me gjakun e vet.