Lluka 5:30-36

Shpjegim i asaj që vijon

[Nga dorëshkrimi siriak MS. 12.154.]

«Ose si mund të hyjë njeri në shtëpinë e të fortit dhe të plaçkitë enët e tij, po të mos e ketë lidhur më parë të fortin, e atëherë do t'ia plaçkitë enët?» Me shtëpinë e të fortit, domethënë të Satanait, Ai nënkupton këtë botë tokësore, kurse enët e tij janë ata që mendojnë njësoj si ai. Sepse, ashtu si i quajmë shenjtorët enë të shenjta, po ashtu asgjë nuk na pengon t'u japim emrin «enë të djallit» atyre që kurdisin çdo ligësi. Fjala e Vetëmlindur e Perëndisë, pra, në mishërimin e vet hyri në shtëpinë e të fortit, madje në këtë botë, dhe, pasi e lidhi dhe «e zhyti në pranga errësire», siç është shkruar, ia plaçkiti pasurinë.

[Nga Mai.] Edhe Leviu vërtet u shpëtua, kurse tek ne kjo vepër zgjon shpresa të gëzuara; sepse pikërisht nga kjo mësojmë se pendimi shpëton. Për më tepër, vetë Perëndia, që është Zot i të gjithave, do të na dalë dorëzanë, kur thotë me gojën e profetit: «Kthehuni tek unë edhe shpëtohuni, madje nga skajet e dheut.»

NGA I NJËJTI PREDIKIM. Shpjegim i asaj që vijon.

[Nga siriakishtja, si më sipër.]

«Cili nga ju, që ka njëqind dele e humbet një prej tyre, nuk i lë të nëntëdhjetë e nëntat në mal dhe shkon të kërkojë atë që ka humbur udhën? Edhe po ta gjejë, me të vërtetë po ju them se gëzohet për të më shumë se për të nëntëdhjetë e nëntat që nuk kishin humbur udhën.» Sepse krijesat e arsyeshme, që përbëjnë grigjën e Krishtit në qiell e mbi tokë, janë të panumërta e aq të shumta, sa arrijnë madje deri në një numër të përsosur. Sepse pikërisht këtë na tregon fjala «njëqind». Çetat e engjëjve të shenjtë, pra, janë të nëntëdhjetë e nëntat, sepse, siç e thashë, janë të shumta; kurse grigja mbi tokë është një e vetme, po megjithatë e nevojshme për të plotësuar numrin, dhe atë e kërkon edhe Krishti. A e kërkoi, pra, si diçka që kishte humbur, apo si diçka që ende nuk e kishte pësuar këtë? Por është e qartë se kërkohet ajo që ka humbur. Në ç'mënyrë, pra, kishte humbur? Duke rënë në mëkat: u shmang nga vullneti hyjnor dhe u largua fort nga Bariu i të gjithëve.

Por asnjë nga këto gjëra nuk i preku farisenjtë; përkundrazi, ata ankohen për këtë te nxënësit; sepse dëgjoni:

«5:30. Edhe skribët e tyre dhe farisenjtë murmurisnin, duke u thënë nxënësve të tij:»

Ka megjithatë disa që përpiqen t'ua heqin butësinë hyjnore atyre që janë mbërthyer në mëkat, sepse nuk e pranojnë pendimin, por, si të thuash, qortojnë Shpëtimtarin që kërkon të vetët dhe që mbledh nga çdo anë atë që ishte shpërndarë. Dhe këtyre u themi: Farisenjtë ju dhanë shembullin e murmuritjes, kur panë se u thirr Leviu dhe u mblodh një turmë tagrambledhësish, që rrinin në gosti me Krishtin, Shpëtimtarin e të gjithë neve. Dhe, kur shkuan te apostujt e shenjtë, shfryen qortimin e tyre, duke thënë: «Përse hani e pini me tagrambledhësit?» Por morën për përgjigje: «Nuk kanë nevojë për mjek ata që janë të shëndoshë.» Sepse Shpëtimtari i të gjithëve, si mjeku i shpirtrave, nuk largohet nga ata që kanë nevojë për të, por, meqë mund t'i pastronte, qëllimisht bisedoi me ata që ende nuk ishin pastruar nga mëkatet. Por le të shohim, o farise, mendjemadhësinë e tepruar të natyrës sate; sepse le të marrim vetë Krishtin, të cilit i janë të njohura të gjitha, si shpjeguesin e qortimit të madh që solle mbi vete me qëndrimin tënd mendjemadh ndaj mëkatarëve. Sepse, kur foli për një farise që mburrej ndërsa lutej dhe për një tagrambledhës që e fajësonte veten, Ai tha: «Me të vërtetë po ju them se ai zbriti në shtëpinë e vet i drejtësuar më fort se ai fariseu.» Tagrambledhësi, pra, që rrëfeu mëkatin e vet, drejtësohet më fort se fariseu kryelartë. Po për ç'arsye e qortojnë farisenjtë Shpëtimtarin që ha me mëkatarët? Sepse ligji urdhëronte të bëhej dallim mes së shenjtës dhe së papastrës, domethënë, çdo gjë e shenjtëruar nuk duhej të prekej me gjëra të papastra. E ngritën, pra, akuzën gjoja për të mbrojtur ligjin, por në të vërtetë ishte smirë kundër Zotit dhe gatishmëri për të gjetur të meta. Por Ai u tregon se tani është i pranishëm jo si gjykatës, por si mjek, dhe kryen pikërisht detyrën e mjekut, duke ndenjur pranë atyre që kanë nevojë për shërim. Por, sapo morën shpjegimin e akuzës së tyre të parë, ngritën menjëherë një tjetër, duke gjetur faj se nxënësit e tij nuk agjëronin, sepse donin të siguronin kështu një rast kundër vetë Atij.

Por vëreni ngulmin e tyre në ligësi: sepse, sapo marrin shpjegimin e akuzës së tyre të parë, kalojnë nga njëra te tjetra, me shpresën se do të gjejnë një rast për të akuzuar nxënësit e shenjtë, e madje vetë Jisuin, se shpërfillnin ligjin. Por atyre u përgjigjen: tani është dhoma e dhëndrit, koha e thirrjes, koha e mësimit; fëmijët po ushqehen e po rriten; ata që janë thirrur po ushqehen me qumësht; agjërimi ende nuk është në kohën e vet. Po, thonë ata, ju rrini në gosti me tagrambledhës e me mëkatarë, megjithëse ligji urdhëron që i pastri të mos përzihet me të papastrin; dhe shfajësimi juaj për shkeljen e ligjit është dashuria juaj për njerëzit. Po përse nuk agjëroni ju sipas zakonit të të drejtëve dhe të atyre që duan të jetojnë sipas ligjit? Por, si përgjigje ndaj këtyre kundërshtimeve, mund të thuhet: A e kupton ti vetë fare, o hebre, mënyrën e duhur të agjërimit? Sepse, siç thotë profeti Isaia: «Në ditët e agjërimeve tuaja ju ndiqni vullnetet tuaja dhe i shtrëngoni të gjithë ata që janë nën ju. Në agjëroni për gjyqe e grindje dhe godisni të përvuajturin me grushte, përse agjëroni për mua? Nuk është ky agjërimi që kam zgjedhur, thotë Zoti.» Dhe ti, pra, kur as vetë nuk di të agjërosh, i qorton apostujt e shenjtë që nuk agjërojnë sipas mënyrës sate?

Dhe, po ta shohim nga një anë tjetër: ata që bëhen të urtë me anë të besëlidhjes së re në Krishtin, agjërojnë me arsye, domethënë përulen para syve të Perëndisë dhe vënë mbi vete, si të thuash, një dënim të vullnetshëm mundimi e vetëpërmbajtjeje, që të fitojnë faljen e fajeve të tyre, ose të përftojnë ndonjë dhuratë të re shpirtërore, ose madje të vrasin ligjin e mëkatit që gjendet në gjymtyrët e tyre trupore. Por këtë mënyrë agjërimi ti nuk e njeh, o farise! Sepse ti nuk pranove të presësh Dhëndrin qiellor, mbjellësin dhe mësuesin e çdo virtyti, domethënë Krishtin. Për më tepër, shenjtorët, në të vërtetë, agjërojnë që të mposhtin pasionet e trupit duke e rraskapitur atë; kurse Krishti nuk kishte nevojë të agjëronte për të përsosur virtytin, sepse, duke qenë Perëndi, ishte i lirë nga çdo pasion; as shokët e tij nuk e kishin këtë nevojë, sepse morën nga hiri i tij, u forcuan dhe ushtruan virtytin edhe pa agjëruar. Edhe pse agjëroi dyzet ditë, kjo nuk qe për të vrarë ndonjë pasion në vetvete, por për t'u lënë njerëzve, me sjelljen e vet, një shembull të ligjit të vetëpërmbajtjes. Me të drejtë, pra, Ai e mbron veten me fjalët që Ungjillori tregon më poshtë.

«5:34. Por ai u tha atyre: A mund t'i bëni të agjërojnë bijtë e dhomës së dhëndrit, ndërsa dhëndri është me ta?»

Vëreni edhe një herë, ju lutem, mënyrën se si Krishti tregon se ata nuk kanë pjesë në gosti, por janë krejt të huaj për gëzimin që ndihet për shkak të tij dhe pa pjesë në festën e madhe të botës. Sepse shfaqja e Shpëtimtarit tonë në botë s'ishte gjë tjetër veçse një festë e përgjithshme, në të cilën Ai bashkoi shpirtërisht me veten natyrën e njeriut, që të ishte, si të thuash, nusja e tij, që ajo që kishte qenë prej kohësh shterpë, të bëhej pjellore dhe të bekohej me pasardhës të shumtë. Të gjithë ata që i thërret ai me anë të kumtit të ri të Ungjillit, janë, pra, bij të dhomës së dhëndrit; por jo skribët dhe farisenjtë, që u kapën vetëm pas hijes së ligjit. Por Ai u kishte dhënë njëherë bijve të dhomës së dhëndrit lejen të mos e mundonin veten, një lëshim që i shkonte kohës, sepse po mbanin një festë shpirtërore. Prandaj, që të mos e hedhim krejt poshtë agjërimin, Ai shton fare me vend:

«5:35. Por do të vijnë ditët, kur edhe dhëndri do të merret prej tyre; atëherë do të agjërojnë në ato ditë.»

Sepse çdo gjë është e mirë në kohën e vet. Po ç'do të thotë që dhëndri merret prej tyre? Është ngjitja e tij në qiell.

«5:36. Dhe u tha atyre edhe një shëmbëlltyrë.»

Por që caktimet e Krishtit nuk mund të pranohen prej atyre që jetojnë sipas ligjit, as nuk mund të futen në zemrat e atyre që ende nuk kanë marrë ripërtëritjen nga Fryma e Shenjtë, Zoti e tregon duke thënë se «një arnë e grisur nuk mund të vihet mbi një rrobë të re, as kacekët e vjetër nuk mund të mbajnë verë të re». Sepse besëlidhja e parë është vjetruar dhe nuk ishte pa të meta. Ata, pra, që i përmbahen asaj dhe që mbajnë në zemër urdhërimin e vjetruar, nuk kanë pjesë në rendin e ri të gjërave në Krishtin: «Sepse në të të gjitha u bënë të reja.» Por, meqë mendja e tyre është kalbur, nuk kanë as përputhje as ndonjë pikë mirëkuptimi me shërbëtorët e besëlidhjes së re. Prandaj Perëndia i të gjithëve tha diku për ta, me anë të njërit prej profetëve të shenjtë: «Do të vë tek ata një zemër të re dhe një frymë të re.» Po ashtu, Davidi këndon: «Krijo tek unë një zemër të pastër, o Perëndi, dhe përtërit brenda meje një frymë të drejtë.» Edhe neve na është urdhëruar që ta zhveshim njeriun e vjetër dhe të veshim njeriun e ri, që përtërihet sipas shëmbëllimit të Atij që e krijoi. Pavli, nga ana e vet, këshillon, duke thënë: «Mos u përshtatni me këtë botë, por shndërrohuni me ripërtëritjen e mendjes suaj, që të dalloni cili është vullneti i mirë, i pëlqyeshëm e i përsosur i Perëndisë.» Prandaj, ata që ende nuk kanë marrë ripërtëritjen e frymës, nuk janë as të zotët të dallojnë vullnetin e mirë, të pëlqyeshëm e të përsosur të Perëndisë.