Lluka 6:6-13

Shpjegim i asaj që vijon

Ç'kuptohet me mëshirë? E ç'kuptohet me flijim? Me mëshirë, pra, nënkuptohet shfajësimi dhe hiri në Krisht, domethënë ajo që vjen me anë të besimit. Sepse jemi shfajësuar jo nga veprat e ligjit që kemi bërë, po nga mëshira e Tij e madhe. Kurse flijimi do të thotë ligji i Moisiut.

«6:6. Edhe ai po mësonte; edhe atje ishte një njeri që e kishte dorën e djathtë të tharë.»

[Nga Mai.] Por mësimi i Tij ishte përherë për gjëra tepër të larta për arsyen, të tilla që u shpalosnin qartë dëgjuesve të Tij udhën e shpëtimit, të hapur nëpërmjet Tij. Dhe menjëherë pas mësimit shfaqi fuqinë e Tij hyjnore, pasi më parë kishte sheshuar, si të thuash, me fjalë udhën drejt besimit. Sepse mrekullia ndonjëherë i kthen në besim ata që s'i kishin besuar fjalës. Por farisenjtë e përgjonin, për të parë a do të shëronte të shtunën; sepse e tillë është natyra e njeriut ziliqar, që i bën lëvdatat e të tjerëve ushqim për sëmundjen e vet dhe, plot ligësi, çmendet nga fama e tyre. E ç'tha përsëri për këtë Ai që i di të gjitha, që heton zemrat dhe kupton gjithçka që gjendet në to? «Sepse drita është me të», siç thotë Shkrimi. «I foli atij që e kishte dorën e tharë: ‹Ngrihu e dil në mes›.» E pse e bëri këtë? Ndoshta për të zgjuar dhembshuri te fariseu i ashpër e i pamëshirshëm; sëmundja e njeriut ndoshta do t'i turpëronte e do t'i bindte të shuanin flakët e zilisë.

«6:9. Do t'ju pyes një gjë: a është e lejuar të shtunave të bësh mirë apo të bësh keq?»

Vërtet fort e urtë është kjo pyetje, thënie nga më të përshtatshmet për t'i dalë përballë marrëzisë së tyre. Sepse, po të jetë e lejuar të bësh mirë të shtunën dhe asgjë s'e pengon që i sëmuri të mëshirohet prej Perëndisë, atëherë pusho së kërkuari raste për t'i gjetur faj Krishtit e së sjelluri mbi kokën tënde dënimin që Ati ka caktuar kundër atyre që çnderojnë Birin; sepse e ke dëgjuar Atin kur, me anë të Davidit, thotë për Të: «Do t'ia pres armiqtë përpara fytyrës së tij dhe do t'i vë në ikje ata që e urrejnë.» Por, po të mos jetë e lejuar të bësh mirë të shtunën dhe ligji të ndalojë shpëtimin e një jete, atëherë ke bërë veten paditës të ligjit, ke shpifur kundër urdhërimit për të cilin shërbesa e Moisiut çmohet me admirim. Jo, përgjigjet ai, Perëndia i të gjithëve nuk e vendosi ligjin e së shtunës për vete, por më tepër për ne, që e kemi qafën të përkulur nën të. Thua mirë. Pajtohem me fjalët e tua. Prandaj ajo që është hyjnore është e lirë nga shtrëngimi i ligjit. Pse, atëherë, e qorton Krishtin që dëshiron të tregojë mëshirë edhe të shtunën e t'i bëjë mirë një shpirti të gjallë? Dhe, po të donim ta shqyrtonim nga afër ligjin e vendosur për të shtunën, do ta gjenim të urdhëruar nga Perëndia për qëllime mëshire. Sepse Ai urdhëroi që të shtunën të mos bëhej asnjë punë, të hiqej dorë krejt nga çdo mundim, madje edhe kafshët e paarsyeshme të gjenin prehje njëkohësisht. Sepse tha se qëllimi i tij ishte «që të pushojë shërbëtori yt e shërbëtorja jote, kau yt e kafsha jote e barrës, edhe gjithë bagëtia jote». Por Ai që ka mëshirë për kaun dhe për kafshët e tjera, si të mos e mëshironte të shtunën një njeri të goditur nga një sëmundje e rëndë dhe e pashërueshme?

«6:11. Edhe ata u mbushën me tërbim.»

A nuk mjafton mrekullia për të ngjallur besim? Ti e sheh Atë tek vepron me madhështi hyjnore dhe tek shëron të sëmurët me fuqinë më të lartë, e prapë je në mundimet e lindjes për të pjellë vrasje, të ngjizur nga zilia dhe ligësia?

«6:12. Ai doli në mal për t'u lutur.»

Gjithçka që bëri Krishti ishte për ndërtimin tonë shpirtëror dhe për të mirën e atyre që besojnë në Të; dhe, duke na paraqitur sjelljen e Tij si njëfarë modeli të jetës shpirtërore, deshi të na bënte adhurues të vërtetë. Le të shohim, pra, në shembullin që na japin veprat e Krishtit, mënyrën si duhet t'i drejtojmë lutjet tona Perëndisë. Duhet të lutemi fshehtas e në vetmi, pa na parë askush; sepse pikërisht këtë do të thotë që Jisui doli vetëm në mal e u lut, si të thuash, në qetësi. Dhe këtë na e ka mësuar Ai vetë, kur thotë: «Por ti, kur të lutesh, hyr në dhomëzën tënde.» Sepse duhet të lutemi jo për të kërkuar lavdi, por «duke ngritur duar të shenjta», ndërsa shpirti, si të thuash, ngjitet lart drejt soditjes së Perëndisë, i shkëputur nga çdo rrëmujë e i larguar nga shqetësimet e kësaj bote. Dhe këtë duhet ta bëjmë jo me luhatje, as me një ligështi të plogësht, por, përkundrazi, me vendosmëri e zell dhe me një durim të admirueshëm; sepse ke dëgjuar se Jisui jo vetëm u lut, por edhe e kaloi natën në këtë detyrë.

Por ndoshta armiku i së vërtetës nuk do të na durojë kur flasim kështu; sepse thotë: «Ai lutet dhe i kërkon Atit atë që s'e ka; atëherë si thoni ende se ai është njëkohësisht i njëqenshëm dhe i barabartë me të në gjithçka, dhe se në asnjë mënyrë nuk është i ndryshëm prej tij? Sepse ‹pa asnjë kundërshtim, më i vogli bekohet nga më i madhi›; dhe, pa dyshim, ai që jep është më i madh se ai që kërkon të marrë diçka.» Le të na mësojnë, pra, ata që shtrembërojnë besimin e drejtë, së pari, se për ç'gjë e përfytyrojnë Birin të ketë nevojë. Dhe çfarë kërkoi Ai të merrte, sikur ende s'e kishte? Ai është drita e vërtetë; Ai është, në natyrën e vet, jetë dhe burim jete; Ai është edhe Zoti i fuqive; Ai është urtësi dhe drejtësi; Krijuesi dhe edukuesi i gjithësisë; më i lartë se çdo gjë e krijuar; është Mbreti i gjithësisë; shpërndarësi i qiellit e i tokës; dhuruesi, bashkë me Perëndinë At, i çdo bekimi. Dhe këtë do ta mësosh nga ajo që ka shkruar diku i lumi Pavli: «Hir për ju dhe paqe nga Perëndia, Ati ynë, dhe nga Zoti Jisu Krisht.» Ai shkëlqen mbi fronin atje lart dhe përlëvdohet nga gjithë krijesa e arsyeshme. Prandaj Ai është, për nga qenia, trashëgimtar i të gjitha madhështive hyjnore të Perëndisë At; e prandaj i tha Atij: «Gjithë të miat janë të tuat, edhe të tuat janë të miat, edhe unë jam lavdëruar në ta.» Por Ai që i ka si të vetat gjithë ato që i përkasin Perëndisë At, për ç'gjë ka nevojë akoma? E, në qoftë se, më në fund, Ai ka nevojë për ndonjë gjë, siç pohojnë ata se është e vërtetë, atëherë asgjë s'na pengon të themi se ka disa gjëra për të cilat vetë Ati ka nevojë. Sepse, nëse gjithçka që ka Biri është e Atit, por ka diçka për të cilën Biri ka nevojë, atëherë edhe Ati duhet të gjendet në të njëjtën gjendje, sepse gjithçka që ka Biri është e Atit. Por Ati është krejt i përsosur dhe s'i mungon asnjë e mirë që i ka hije hyjnisë; prandaj edhe Biri është krejt i përsosur, sepse ka gjithçka që ka Ati dhe është shëmbëllesa e Tij dhe vula e qenies së Tij; por në vulë shfaqet e tëra forma e parë, dhe në formën e parë ekziston e tëra vula. Kaq, pra, për këtë çështje.

Edhe ata që janë zënë në grackën e fjalimeve boshe të Nestorit thonë se s'i ka hije aspak Birit, të marrë si Perëndi për nga natyra, të lutet; por se kjo i takon më tepër njeriut, të bashkangjitur me Të nëpërmjet një lidhjeje, domethënë atij prej farës së Davidit. Ky, pra, ishte ai që e ngriti lutjen. Ç'përgjigje, atëherë, do t'i japim kësaj? Se ju jeni krejt të paditur për misterin e Mishërimit të të Vetëmlindurit. Kujtoni Joanin, Ungjillorin e lumë, që thotë: «Dhe Fjala u bë mish.» Dhe për këtë, Pavli fort i urtë na ka dhënë një provë të qartë, kur thotë për Të: «Sepse ai nuk merr aspak në dorë engjëjt, por merr në dorë farën e Abrahamit; prandaj iu desh të bëhej i ngjashëm në gjithçka me vëllezërit e vet, që të bëhej kryeprift i mëshirshëm dhe besnik në gjërat që i përkasin Perëndisë, për të shlyer mëkatet e popullit.» Për ç'arsye, pra, e nxjerr Nestori jashtë masës së natyrës njerëzore Atë që, ndonëse u lind hyjnisht si Fjala prej Perëndisë At, megjithatë e përuli veten deri në zbrazje, madje derisa u bë vëllai ynë, duke u bërë i ngjashëm me ne dhe i njëjtë në gjithçka me banorët e tokës, veç mëkatit? Sepse, meqë u bë i ngjashëm me ne prej butësisë së Tij të pamasë dhe dashurisë ndaj njeriut, Ai nuk i përçmon gjërat njerëzore, por na vë përpara sjelljen e Tij si një shembull mirësie deri në fund, që, siç thashë, të jemi të zellshëm në ndjekjen e gjurmëve të Tij.

«6:13. Edhe, kur u bë ditë, thirri nxënësit e vet dhe zgjodhi prej tyre dymbëdhjetë.»

Zoti ynë Jisu Krisht, pasi e kaloi natën në lutje dhe bisedoi me Atin dhe Perëndinë e vet në qiell në një mënyrë të parrëfyeshme, që ua kalon fuqive tona të kuptimit dhe që e njeh vetëm Ai, zbriti nga mali dhe caktoi ata që do të ishin mësuesit e botës, sipas fjalëve që tha: «Ju jeni drita e botës.» Edhe në këtë Ai e bëri veten shembull për ne se ç'është e nevojshme për shpëtimin, sepse na mësoi se si edhe ne mund t'i ofrojmë lutjet tona drejt e pa të meta. Për këtë caktim të apostujve të shenjtë bën fjalë edhe i lumi David, duke iu drejtuar, si të thuash, Krishtit: «Do t'i bësh sundimtarë mbi gjithë dheun; ata do të përmendin emrin tënd brez pas brezi.» Sepse vërtet, ndërsa ishin në trup, ata përmendën lavdinë e Krishtit, duke treguar misterin e Tij si nëpër qytete, ashtu edhe nëpër fshatra; dhe tani që janë thirrur në banesat atje lart, prapëseprapë vazhdojnë të na flasin për Të, nëpërmjet rrëfimit fort të urtë që kanë shkruar për Të. Dhe ata që u caktuan priftërinj sipas ligjit të Moisiut, domethënë Aaroni me shokët e tij, u zbukuruan në pamje me veshje të denja për dinjitetin e tyre priftëror; kurse nxënësit hyjnorë, të stolisur me dhurata shpirtërore, u ngarkuan me shërbesën e fjalëve ungjillore. Sepse atyre iu tha: «Shëroni të sëmurët, dëboni demonët, pastroni lebrozët, ngjallni të vdekurit.» Dhe, të veshur kështu me fuqinë e Krishtit, e mbushën gjithë botën me habi. Por vër re maturinë e jashtëzakonshme të Ungjillorit: sepse nuk thotë thjesht se apostujt e shenjtë u caktuan, por, duke i përmendur me emër këta të parë një nga një, kujdeset që askush të mos guxojë të radhitet në shoqërinë e të zgjedhurve. Sepse, siç thotë Pavli: «Askush nuk e merr këtë nder mbi vete, veç atij që thirret nga Perëndia.» Dhe, ndonëse apostujt e shenjtë u thirrën me emër në këtë dinjitet të madh e të lavdishëm, prapëseprapë, herë pas here, disa njerëz kanë arritur në një shkallë të tillë marrëzie e pafytyrësie, sa e quajnë veten apostuj të Krishtit dhe përvetësojnë një nder që nuk u është dhënë. Për këta kanë folur nxënësit hyjnorë, sepse thonë: «Të tillë janë apostuj të rremë, punëtorë mashtrues, që shndërrohen në engjëj drejtësie. Dhe s'ka pse të çuditemi, sepse edhe vetë Satanai shndërrohet në engjëll drite. Nuk është, pra, gjë e madhe, nëse edhe shërbëtorët e tij shndërrohen në engjëj drejtësie.» Por ne nuk njohim e as nuk do të presim askënd, veç atyre që janë përmendur kështu në shkrimet ungjillore, dhe atij që u caktua pas tyre, Pavlit fort të urtë; për të cilin dëshmoi edhe vetë Shpëtimtari, kur tha: «Ai është enë e zgjedhur për mua, që të çojë emrin tim përpara gjithë johebrenjve.»

Ligji, në të vërtetë, i kishte parafiguruar që më parë, edhe profetët i shpallën. Për shembull, në shkrimin e Moisiut është shkruar: «Do të merrni majë mielli dhe do të bëni prej saj dymbëdhjetë bukë; edhe do t'i vërë ato në dy radhë mbi tryezën e pastër përpara Zotit. Edhe do të vini mbi radhë temjan e kripë; edhe ato do të jenë bukë, të vëna përpara Zotit për përkujtim.» Sepse buka që zbriti nga qielli dhe i jep jetë botës, kush tjetër mund të jetë veç Krishtit, Shpëtimtarit të gjithësisë? Dhe, në përngjasim me Të, edhe nxënësit e lumë quhen bukë; sepse, pasi u bënë pjesëtarë të Atij që na ushqen për jetën e përjetshme, edhe ata i ushqejnë me shkrimet e veta ata që kanë uri e etje për drejtësinë. Dhe, ashtu si Shpëtimtari, që është drita e vërtetë, i quajti nxënësit gjithashtu dritë, sepse «ju jeni drita e botës», po ashtu, duke qenë Ai vetë buka e jetës, u dha nxënësve të Tij të radhiten si bukë. Dhe vër re, të lutem, mjeshtërinë e mrekullueshme të ligjit: «sepse do të vini, thotë, mbi bukë temjan e kripë». Temjani është simboli i një arome të këndshme, kurse kripa është simboli i mendjes dhe i gjykimit të shëndoshë, të cilat gjendeshin në shkallën më të lartë te apostujt e shenjtë. Sepse jeta e tyre përhapte një erë të mirë, siç thanë edhe vetë: «ne jemi era e mirë e Krishtit para Perëndisë»; dhe ishin, për më tepër, plot mençuri, kaq sa e dëgjoj profetin David të këndojë madje për ta në Psalmet: «Atje është Beniamini në ngazëllim; krerët e Judës janë prijësit e tyre; krerët e Zabulonit, krerët e Neftalimit.» Sepse nxënësit e lumë u zgjodhën pothuajse nga çdo fis i Israelit dhe qenë bartësit e dritës për botën, «duke mbajtur lart fjalën e jetës». Dhe çudia është pikërisht kjo: dijetarët grekë kanë një begati të shkëlqyer fjalësh dhe një bukuri të admirueshme gjuhe, kurse nxënësit e Shpëtimtarit tonë ishin veç zejtarë, lundërtarë e peshkatarë, që s'mburreshin me fjalë e s'kishin rrjedhshmëri frazash të zgjedhura, dhe në të folur ishin vërtet njerëz të thjeshtë, por të pasur në dituri; e megjithatë letërsia e grekëve, me frazat e saj kumbuese, ka heshtur, ndërsa fuqia e predikimit ungjillor e ka pushtuar botën. Perëndia bën fjalë për ta edhe me gojën e Jeremisë, kur flet për armikun e të gjithëve, domethënë për Satanain: «Mjerë ai që shumon për vete atë që s'është e tija dhe e bën qaforen e vet të trashë e të rëndë; sepse befas do të ngrihen ata që do ta kafshojnë, dhe kundërshtarët e tu do të zgjohen, dhe ti do të bëhesh pre e tyre.» Sepse Satanai kishte mbledhur rreth vetes gjithë banorët e tokës, ndonëse s'ishin të tijtë, dhe i kishte bërë adhurues të vet, duke e rënduar kështu qaforen e tij; por ata që do t'i plaçkitnin pasurinë u zgjuan; sepse rrjeta e mësimit apostolik i zuri të gjithë ata që kishin humbur udhën dhe ia ktheu Perëndisë gjithë botën.