Lluka 6:24-30

(6:24) [Nga siriakishtja. Dorëshkrimi 14.551.] ... merrni ato gjëra që do t'ju çojnë drejt jetës së përjetshme. Sepse është shkruar se «njeriu nuk rron vetëm me bukë, por me çdo fjalë që del nga goja e Perëndisë». I gjithë Shkrimi, në të vërtetë, është i frymëzuar nga Perëndia; por kjo vlen sidomos për shpalljet e Ungjijve. Sepse Ai që dikur ua dorëzoi israelitëve, me anë të shërbesës së Moisiut, ligjin që përbëhej prej figurash e hijesh, po Ai vetë, pasi u bë njeri, na foli, siç dëshmon Pavli i urtë kur shkruan: «Perëndia, që dikur u foli etërve në mënyra të ndryshme me anë të profetëve, në këto ditë të fundit na foli me anë të Birit të tij»; edhe: «jemi mësuar nga Perëndia»; sepse Krishti është vërtet Perëndi dhe Biri i Perëndisë. Le t'i kushtojmë, pra, vëmendje të kujdesshme asaj që thotë e le të shqyrtojmë me përpikëri vetë thellësinë e kuptimit të tij. Sepse «Mjerë ju, thotë, që jeni të pasur, se e morët ngushëllimin tuaj».

Kjo i shtohet fare me vend fjalimit të tij të mëparshëm. Sepse, pasi tregoi tashmë se varfëria për hir të Perëndisë është nëna e çdo bekimi, e pasi tha se uria dhe vaji i shenjtorëve nuk do të mbeteshin pa shpërblim, Ai vazhdon të flasë për gjërat e llojit të kundërt, duke thënë për to se sjellin hidhërim e dënim. Sepse Ai i qorton, në të vërtetë, të pasurit dhe ata që i jepen pa masë kënaqësive e rrinë përherë në gaz, që të mos lërë asnjë mjet pa provuar për t'u bërë mirë atyre që i afrohen, e në radhë të parë apostujve të shenjtë. Sepse, në qoftë se durimi i varfërisë për hir të Perëndisë, bashkë me urinë e me lotët (me këtë nënkuptohet të qenët i nënshtruar ndaj dhimbjes e vuajtjeve për hir të përshpirtërisë), është i dobishëm përpara Perëndisë, dhe Ai shpall një lumëri të trefishtë mbi ata që i përqafojnë, atëherë, si pasojë e domosdoshme, meritojnë qortimin më të rëndë ata që kanë çmuar veset, të cilat janë të kundërtat e këtyre virtyteve.

Prandaj, që njerëzit të nxiten nga dëshira për kurorat e shpërblimit drejt gatishmërisë për të punuar e drejt varfërisë vullnetare për hir të Perëndisë, e nga ana tjetër, nga frika e ndëshkimit të kanosur, të ikin nga pasuria dhe nga jeta në luks e në gaz, domethënë nga dëfrimet e kësaj bote, Ai thotë se të parët janë trashëgimtarë të mbretërisë së qiejve, kurse të tjerët do të përfshihen në mjerimin më të madh: «sepse e morët, thotë, ngushëllimin tuaj».

Dhe këtë të vërtetë na lejohet ta sodisim të përshkruar bukur në shëmbëlltyrat e Ungjillit, si në një pikturë. Sepse kemi dëgjuar të lexohet se ishte një njeri i pasur, i veshur me të purpurta e me li të hollë, te porta e të cilit u hodh Llazari, i munduar nga varfëria e nga dhimbja; dhe i pasuri nuk ndiente asnjë dhembshuri për të. Kurse Llazari, thotë, u mbart në gjirin e Abrahamit, ndërsa i pasuri ishte në mundime e në flakë. Dhe kur pa Llazarin të prehur e në lumturi në gjirin e Abrahamit, iu lut duke thënë: «O atë Abraham, ki mëshirë për mua e dërgo Llazarin që të njomë majën e gishtit të tij në ujë e të më freskojë gjuhën, sepse po mundohem në këtë flakë». Po cila qe përgjigjja e Abrahamit të bekuar? «O bir, ti i more të mirat e tua në jetën tënde, kurse Llazari të këqijat; por tani ai është këtu në lumturi, kurse ti mundohesh». E vërtetë është, pra, ajo që thotë këtu Krishti për ata që rrojnë në pasuri, në luks e në gaz, se «e morët ngushëllimin tuaj»; edhe për ata që tani janë të ngopur, se do të kenë uri, e se ata që tani qeshin do të qajnë e do të vajtojnë.

Por ejani të shqyrtojmë çështjen ndër vete. Shpëtimtari ynë, në shëmbëlltyrat e tij, ka folur kështu: «Dy njerëz u ngjitën në tempull për t'u lutur; njëri farise e tjetri tagrambledhës. Dhe fariseu lutej duke thënë: ‹O Perëndi, të falënderoj që nuk jam si njerëzit e tjerë, grabitqarë, të padrejtë, kurorëshkelës, a si ky tagrambledhës. Agjëroj dy herë në javë e paguaj të dhjetën e gjithçkaje që zotëroj›. Kurse tagrambledhësi, thotë, nuk guxonte t'i ngrinte sytë drejt qiellit, por rrinte e rrihte gjoksin, duke thënë: ‹O Perëndi, ki mëshirë për mua, mëkatarin›. Me të vërtetë po ju them se ky njeri zbriti në shtëpinë e vet i drejtësuar më tepër se tjetri». Sepse fariseu mendjemadh ngrihej mbi tagrambledhësin dhe, duke marrë pahijshëm rolin e ligjvënësit, do të dënonte atë ndaj të cilit kishte më tepër për detyrë të tregonte dhembshuri; kurse tjetri ishte paditësi i dobësisë së vet e kështu ndihmoi në drejtësimin e vetvetes; sepse është shkruar: «Rrëfe ti më parë mëkatet e tua, që të drejtësohesh». Le t'i zgjidhim, pra, domethënë le t'i lirojmë prej dënimit tonë ata që vuajnë nga sëmundje, që edhe Perëndia të na zgjidhë ne prej fajeve tona; sepse Ai nuk dënon, por përkundrazi tregon mëshirë.

Fare pranë virtyteve që sapo përmendëm qëndron, si të thuash, dhembshuria, të cilën Ai e përmend menjëherë pas tyre. Sepse është një gjë fort e shkëlqyer, tejet e pëlqyeshme për Perëndinë e në shkallën më të lartë e hijshme për shpirtrat e devotshëm; dhe për të mund të na mjaftojë ta ngulisim në mendje se është një veti e natyrës hyjnore. «Bëhuni, thotë, të mëshirshëm, sikundër edhe Ati juaj qiellor është i mëshirshëm». Por na ka dhënë siguri të plotë se do të na shpërblejë me dorë bujare Perëndia, ai që u jep gjithçka me bollëk atyre që e duan, duke thënë se «masë të mirë, të ngjeshur e të tejmbushur do t'ju japin në gji»; dhe duke shtuar edhe këtë: «sepse me atë masë që matni, do t'ju matet edhe juve». Megjithatë, midis dy pohimeve duket se ka një mospërputhje; sepse, në qoftë se do të marrim «masë të mirë, të ngjeshur e të tejmbushur», si «do të na kthehet po ajo masë me të cilën matim»? Sepse kjo nënkupton një shpërblim të barabartë, e jo një bollëk që e kalon fort masën. Ç'themi, pra? Pavli i gjithurtë na çliron nga vështirësitë, duke na sjellë zgjidhjen e çështjeve në fjalë. Sepse ai thotë se «ai që mbjell me kursim» (duke nënkuptuar me këtë atë që u shpërndan me masë të nevojshmet e jetës atyre që janë në skamje e në vuajtje, dhe, si të thuash, me dorë të shtrënguar e jo bujarisht e gjerësisht) «do të korrë po me kursim»; dhe «ai që mbjell në bekime, në bekime do të korrë». Me këtë nënkuptohet ai që me bujari ... [Nga Mai] Kështu që, në qoftë se dikush s'ka, nuk ka mëkatuar duke mos e dhënë; sepse njeriu është i mirëpritur sipas asaj që ka, e jo sipas asaj që s'ka. [Nga siriakishtja.] Dhe këtë na e ka mësuar në figurë ligji i Moisiut fort të urtë; sepse ata që ishin nën ligj i sillnin flijime Perëndisë sipas asaj që zotëronte secili e sipas mundësive që kishte: disa, për shembull, dema, disa desh, a dele, a turtuj, a pëllumba, a miell të përzier me vaj; por edhe ai që ofronte këtë ... , ngaqë s'kishte viç për të ofruar, edhe pse ajo që ofronte ishte aq e pakët e gjendej aq lirë, ishte i barabartë me tjetrin për nga qëllimi.

NGA PREDIKIMI XXIX. Shpjegim i asaj që vjen më poshtë.

Nga siriakishtja. Dorëshkrimi 12.154.

«6:24. Mjerë ju që jeni të pasur; sepse e morët ngushëllimin tuaj.»

Edhe këtë duhet ta shqyrtojmë ndër vete: A është vallë kështu, që kushdo që është i pasur e zotëron pasuri të bollshme, është prerazi i shkëputur nga pritja e hirit të Perëndisë? A është krejtësisht i përjashtuar nga shpresa e shenjtorëve? A nuk ka as trashëgim as pjesë me ata që kurorëzohen? Jo, themi ne, por përkundrazi: i pasuri mund t'i kishte treguar mëshirë Llazarit e kështu të ishte bërë pjesëtar i ngushëllimit të tij. Sepse Shpëtimtari u tregoi një udhë shpëtimi atyre që zotërojnë pasuri tokësore, duke thënë: «Bëni miq për vete me mamonin e padrejtë, që, kur të ikni nga kjo jetë, t'ju presin në tendat e tyre».

«Doni armiqtë tuaj.»

[Nga Mai.] Pavli i bekuar thotë të vërtetën kur pohon se «në qoftë se dikush është në Krishtin, është krijesë e re»; sepse të gjitha janë bërë të reja, si në Të ashtu edhe prej Tij: besëlidhja, ligji dhe mënyra e jetesës. Por vështro nga afër e shih sa mirë u ka hije kjo mënyrë jetese atyre mësuesve të shenjtë, që ishin gati të shpallnin kumtin e shpëtimit në çdo anë të botës; e megjithatë, pikërisht për këtë arsye, u duhej të prisnin që përndjekësit e tyre do të ishin të panumërt e do t'u kurdisnin kurthe në mënyra nga më të ndryshmet. Në qoftë se, pra, do të kishte ndodhur që nxënësit të zemëroheshin nga këto bezdi e të dëshironin hakmarrje ndaj atyre që i ngacmonin, do të kishin heshtur e do t'i kishin lënë mënjanë, pa u ofruar më kumtin hyjnor e pa i thirrur në njohjen e së vërtetës. Ishte e nevojshme, pra, të frenohej mendja e mësuesve të shenjtë me një ndjenjë kaq të thellë të detyrës së durimit, sa t'i bënte të duronin me qëndresë çdo gjë që mund t'u ndodhte, edhe sikur njerëzit t'i fyenin, madje t'u kurdisnin kurthe me paudhësi. Dhe e tillë qe sjellja e vetë Krishtit, mbi të gjithë të tjerët, si shembull për ne; sepse, ndërsa varej ende në kryqin e çmuar, teksa turma hebreje e bënte objekt talljeje, ai i drejtoi Perëndisë Atë lutje për ta, duke thënë: «Fali ata, sepse nuk dinë ç'bëjnë». Po ashtu, edhe Stefani i bekuar, ndërsa gurët e godisnin, ra në gjunjë e u lut, duke thënë: «Zot, mos ua ngarko këtë mëkat». Edhe Pavli i bekuar thotë gjithashtu: «kur na qortojnë, bekojmë; kur na fyejnë, lutemi».

Prandaj, nxitja e Zotit tonë ishte e nevojshme për apostujt e shenjtë e fort e dobishme edhe për ne, që të na detyrojë të rrojmë drejt e në mënyrë të admirueshme; sepse është plot me çdo filozofi. Por idetë tona të gabuara e të paramenduara dhe tirania e egër e pasioneve tona e bëjnë të vështirë për mendjet tona ta përmbushim; ndaj, duke ditur se njeriu i natyrshëm nuk i pranon këto gjëra, ngaqë i quan marrëzi e gjëra thjesht të pamundura orakujt e Frymës, Ai i ndan të tillët nga ata që janë të aftë të dëgjojnë e thotë: «Jua them juve që dëgjoni e jeni gati t'i zbatoni menjëherë fjalët e mia». Sepse lavdia e qëndresës shpirtërore shfaqet në ngasje e në mundime. Imitoje, pra, në këto gjëra Krishtin, «i cili, kur e shanë, nuk shau prapa; kur pësonte, nuk kërcënonte, por ia la veten atij që gjykon me drejtësi». Por ndoshta do të kundërshtosh, duke i thënë vetes: ‹Krishti ishte Perëndi, kurse unë jam njeri i brishtë, që kam veç një mendje të dobët, e paaftë t'i bëjë ballë sulmit të lakmisë e të dhimbjes›. Flet drejt, sepse mendja e njeriut rrëshqet lehtë në keqbërje. Megjithatë, po të them: Zoti nuk të ka lënë pa dhembshurinë e dashurinë e tij; e ke pranë teje, madje brenda teje, me anë të Frymës së Shenjtë; sepse ne jemi banesa e tij, e ai banon në shpirtrat e atyre që e duan. Ai të jep forcë të durosh fisnikërisht çdo gjë që të ndodh e t'u bësh ballë burrërisht sulmeve të ngasjeve. «Mos u mund, pra, nga e keqja, por munde të keqen me anë të së mirës».

«6:29. Atij që të bie në njërën faqe, ktheji edhe tjetrën.»

Se Krishti është fundi i ligjit e i profetëve, e shpall Pavli fort i urtë; sepse ligji shërbeu si kujdestar për t'i udhëhequr njerëzit drejt misterit të tij. «Por tani që erdhi besimi, siç e ka thënë përsëri vetë Pavli i bekuar, nuk jemi më nën kujdestar; sepse nuk jemi më fëmijë në mendje, por, përkundrazi, jemi rritur deri te njeriu i përsosur, në masën e moshës së pjekur të plotësisë së Krishtit». Nuk kemi nevojë, pra, për qumësht, por më tepër për ushqim të një natyre më të fortë, të tillë siç na e dhuron Krishti, kur na vë përpara udhën e asaj drejtësie që e kapërcen fuqinë e ligjit. Sepse Ai vetë u tha apostujve të shenjtë: «Me të vërtetë po ju them, në qoftë se drejtësia juaj nuk është më e tepërt, më e madhe se ajo e skribëve dhe e farisenjve, nuk mund të hyni në mbretërinë e qiejve». Këtë, pra, duhet ta shqyrtojmë: se ç'kuptohet me «të tepërtën» në drejtësinë që përkon me kumtin shpëtues të Ungjillit.

Ligji që Moisiu u foli të lashtëve caktonte të njëjtën për të njëjtën; dhe, ndonëse ndalonte kryerjen e një padrejtësie, aspak nuk i urdhëronte ata që ishin dëmtuar tashmë të duronin, siç e kërkon ligji i Ungjillit. Sepse thotë: «Mos vrit; mos vidh; mos bëj betim të rremë». Por kësaj i shtohet: «Sy për sy, dorë për dorë, këmbë për këmbë, plagë për plagë, mavijosje për mavijosje». Një ligj i tillë e detyronte njeriun të mos dëmtonte të tjerët; dhe, po të kishte pësuar një dëm, zemërimi i tij ndaj keqbërësit të mos shkonte përtej një shpagimi të barabartë. Por, në tërësi, mënyra ligjore e jetesës aspak nuk i pëlqente Perëndisë; madje u qe dhënë të lashtëve si kujdestar, që t'i mësonte pak nga pak me një drejtësi të përshtatshme e t'i çonte butësisht drejt zotërimit të së mirës së përsosur. Sepse është shkruar: «Të bësh atë që është e drejtë është fillimi i udhës së mirë»; por, në fund, çdo përsosmëri është në Krishtin e në urdhërimet e tij. «Sepse atij që të bie, thotë, në njërën faqe, ktheji edhe tjetrën». Në këtë na tregohet udha drejt shkallës më të lartë të durimit. Por Ai do, veç kësaj, që të mos i japim rëndësi pasurisë; kështu që, edhe sikur njeriu të ketë veç një rrobë të sipërme, të mos e quajë të padurueshme që, bashkë me të, të heqë edhe rrobën e brendshme, po të ndodhë kështu. Por ky është një virtyt i mundshëm vetëm për një mendje krejt të kthyer larg lakmisë; sepse «mos kërko që të të kthehet, thotë, çfarëdo që dikush të merr nga ç'është jotja, por jepi gjithkujt që të kërkon»: një provë, në të vërtetë, e dashurisë dhe e gatishmërisë për të qenë i varfër; edhe njeriu i dhembshur duhet doemos të jetë gati të falë, aq sa t'u tregojë vepra miqësore edhe armiqve të tij.