Lluka 9:18-22

«9:18-22. Edhe ndodhi që, kur po lutej vetëm, nxënësit ishin bashkë me Të; edhe i pyeti duke thënë: ‹Kush thonë turmat se jam unë?› Edhe ata u përgjigjën e thanë: ‹Disa thonë se je Joan Pagëzori; të tjerë, se je Ilia; e të tjerë, se u ngjall ndonjë nga profetët e lashtë.› Edhe Ai u tha: ‹Po ju, kush thoni se jam unë?› Edhe Pjetri u përgjigj e tha: ‹Krishti i Perëndisë.› Edhe Ai i porositi rreptë e i urdhëroi të mos ia thoshin këtë askujt, duke thënë: ‹Biri i njeriut do të pësojë shumë gjëra, do të hidhet poshtë nga pleqtë, nga kryepriftërinjtë e nga skribët, do të vritet dhe do të ngjallet të tretën ditë.›»

Me të drejtë mund t'u thërrasim atyre që duan të hulumtojnë Shkrimet e Shenjta: «Ngrihuni e zgjohuni.» Sepse është e pamundur të kapësh kuptimin e saktë të misterit të Krishtit, po ta bësh këtë me një mendje të shthurur dhe me një gjykim, si të thuash, të zhytur në gjumë. Përkundrazi, duhet një mendje syçelët dhe një sy depërtues, sepse çështja është nga më të vështirat për t'u rrokur. Kjo duket qartë tani që ligjërimi ynë erdhi te shpjegimi i pjesës që kemi para. Sepse ç'thotë Ungjillori? «Edhe ndodhi që, kur po lutej vetëm, nxënësit ishin bashkë me Të; edhe i pyeti duke thënë: ‹Kush thonë turmat se jam unë?›» Gjëja e parë që na duhet të shqyrtojmë është kjo: çfarë e shtyu Zotin tonë Jisu Krisht t'ua parashtronte apostujve të shenjtë këtë pyetje, apo kërkim. Sepse asnjë fjalë e asnjë vepër e Tij nuk vjen jashtë kohe, as pa një arsye të përshtatshme; përkundrazi, Ai i bën të gjitha me urtësi dhe në kohën e vet. Ç'të themi, pra, ose ç'shpjegim të përshtatshëm gjejmë për ato që bën tani? Kishte ushqyer në shkretëtirë një turmë të stërmadhe prej pesë mijë burrash. Edhe si i kishte ushqyer? Me pesë bukë! Duke thyer bashkë me to edhe dy peshq të vegjël në copëza! Edhe këto u shumuan aq shumë nga asgjëja, sa u mblodhën madje dymbëdhjetë kosha me copëra. Prandaj nxënësit e lumtur mbetën të habitur, si edhe turmat, dhe panë nga ajo që u bë se Ai është vërtet Perëndi dhe Bir i Perëndisë. Edhe pastaj, kur u tërhoqën nga turma dhe Ai mbeti vetëm, iu përkushtua lutjes. Edhe në këtë e bëri veten shembull për ne, ose më mirë, u mësoi nxënësve se si ta kryenin siç duhet detyrën e tyre si mësues. Sepse është, besoj, detyra e atyre që janë vënë përmbi popullin dhe të cilëve u ka rënë short të udhëheqin tufat e Krishtit, që të merren vazhdimisht me punët e tyre të domosdoshme dhe të ushtrojnë haptas ato gjëra që i pëlqejnë Perëndisë: pikërisht atë sjellje të shenjtë e të virtytshme që zgjon nderim të madh e që me siguri u sjell dobi njerëzve nën kujdesin e tyre. Sepse ata duhet ose të merren me zell me ato detyra që janë për lavdinë e Perëndisë, ose me ato që, në vetminë e tyre, u sjellin një bekim dhe thërresin mbi ta fuqi nga lart. Prej këtyre të fundit, njëra dhe më e shkëlqyera është lutja. Duke e ditur këtë, Pavli hyjnor tha: «Lutuni pareshtur.»

Siç thashë, pra, Zoti dhe Shpëtimtari i të gjithëve ua bëri veten shembull nxënësve për një sjellje të shenjtë, duke u lutur vetëm, me ata të vetëm pranë Tij. Por kjo që bënte mund t'i shqetësonte nxënësit dhe t'u ngjallte mendime të rrezikshme. Sepse e panë të lutej si njeri, Atë që dje e kishin parë të bënte mrekulli me madhështi hyjnore. Prandaj nuk do të kishte qenë krejt pa arsye, po të kishin thënë me vete: «Ç'sjellje e çuditshme! Për cilin duhet ta mbajmë Atë? Për Perëndi, apo për njeri? Po të themi njeri, e njëri prej nesh, domethënë njëri nga profetët e shenjtë, nga mrekullitë e patregueshme që bën, shohim se Ai i kapërcen së tepërmi kufijtë e natyrës njerëzore, sepse në shumë mënyra bën çudira si Perëndi. Po të themi se është Perëndi, sigurisht që lutja nuk i ka hije Atij që është Perëndi për nga natyra. Sepse kujt mund t'i kërkojë Perëndia atë që dëshiron të marrë? Edhe për çfarë mund të ketë nevojë Perëndia?» Prandaj, për të përzënë mendime të tilla ngatërruese dhe për t'ua qetësuar besimin, që, si të thuash, ishte trazuar nga furtuna, Ai bën këtë pyetje; jo se nuk e dinte fare ç'thuhej rëndom për Të, qoftë nga ata që s'i përkisnin sinagogës së hebrenjve, qoftë nga vetë israelitët. Qëllimi i Tij, përkundrazi, ishte t'i shpëtonte nga mënyra e përgjithshme e të menduarit dhe të mbillte tek ata një besim të drejtë. «Kush thonë turmat, pra, se jam unë?»

E sheh sa me mjeshtëri është bërë pyetja. Ai nuk tha menjëherë: «Kush thoni ju se jam unë?», por sjell zërin e atyre që rrinin jashtë, që, pasi ta hedhë poshtë dhe të tregojë se s'qëndron, t'i kthejë pastaj në mendimin e vërtetë. Edhe kështu ndodhi. Sepse, kur nxënësit thanë: «Disa thonë se je Joan Pagëzori; të tjerë, se je Ilia; e të tjerë, se u ngjall ndonjë nga profetët e lashtë», Ai u tha: «Po ju, kush thoni se jam unë?» Oh, sa domethënëse është ai «ju»! Ai i ndan nga gjithë të tjerët, që edhe ata të shmangin mendimet e të tjerëve dhe të mos formojnë një mendim të padenjë për Të, as të mos ushqejnë mendime të ngatërruara e të lëkundura, duke përfytyruar edhe vetë se Joani u ngjall, ose ndonjë nga profetët. Ju, pra, thotë, që jeni zgjedhur, që me vendimin tim jeni thirrur në shërbesën apostolike, që jeni dëshmitarë të mrekullive të mia: kush thoni se jam unë?

Përsëri, i pari nga të gjithë, Pjetri hidhet përpara dhe bëhet goja e gjithë çetës, duke derdhur shprehjen e dashurisë ndaj Perëndisë dhe duke shqiptuar një rrëfim të drejtë e të patëmetë besimi tek Ai, kur thotë: «Krishti i Perëndisë.» Nxënësi nuk gabon: një shtjellues krejt i zgjuar i misterit. Sepse nuk thotë thjesht se Ai është njëfarë Krishti i Perëndisë, por, më saktë, «Krishti». Sepse shumë janë quajtur «krisht», ngaqë në mënyra të ndryshme janë vajosur prej Perëndisë. Sepse disa janë vajosur si mbretër, e disa si profetë; kurse të tjerë, pasi kanë marrë shpëtimin nga ai Krisht që është Shpëtimtari i të gjithëve, domethënë edhe ne vetë, marrim emrin «krisht», si të vajosur nga Fryma e Shenjtë. Sepse thuhet me fjalët e psalmistit, për ata të dikurshëm, domethënë përpara ardhjes së Shpëtimtarit tonë: «Mos i prekni të vajosurit e mi dhe mos u bëni keq profetëve të mi.» Kurse fjalët e Avakumit flasin për ne: «Dole për shpëtimin e popullit tënd, për të shpëtuar të vajosurit e tu.» Të vajosur, pra, ka shumë, dhe janë quajtur kështu ngaqë janë vajosur; por Ai që është Krishti i Perëndisë Atë është një, dhe vetëm një. Kjo, jo se ne jemi vërtet të vajosur, por jo të vajosurit e Perëndisë, e i përkasim ndonjë tjetri; por sepse vetëm Atij, e askujt tjetër, i është Atë ai që rri në qiell. Kështu, pra, meqë Pjetri fort i urtë, duke rrëfyer besimin drejt e pa gabim, tha «Krishti i Perëndisë», është e qartë se, duke e dalluar Atë nga ata të cilëve u përket zakonisht ky emër, ia veshi Perëndisë, si të vetmin Krisht të Tij. Sepse, ndonëse për nga natyra është Perëndi dhe shkëlqeu në mënyrë të patregueshme prej Perëndisë Atë si Fjala e Tij e Vetëmlindur, prapëseprapë u bë mish sipas Shkrimit. Pra, Pjetri i lumtur rrëfeu besimin tek Ai, duke i dhënë, siç thashë më parë, fjalët e veta gjithë çetës së apostujve të shenjtë dhe duke folur në emër të të gjithëve, si më i saktë se të tjerët.

Edhe këtë duhet ta vëmë re: se te rrëfimi i Mateut gjejmë që nxënësi i lumtur tha: «Ti je Krishti, Biri i Perëndisë së gjallë»; kurse Lluka i urtë, duke përmbledhur, si të thuash, thelbin, pajtohet me të në mendime, por, me pak fjalë, na thotë se ai tha: «Krishti i Perëndisë.» Për më tepër, këtu nuk përmendet ajo që Shpëtimtari i tha atij; por te Mateu përsëri gjejmë se i tha haptas: «I lumtur je, o Simon, bir i Jonait, sepse mishi e gjaku nuk ta zbuloi këtë, po Ati im që është në qiell.» Nxënësi, pra, ishte vërtet i mësuar prej Perëndisë; edhe nuk e bëri këtë rrëfim besimi për ne thjesht nga mendimet e veta, por sepse drita hyjnore i shndriti mendjen, dhe Ati e udhëhoqi drejt njohjes së saktë të misterit të Krishtit. Ç'thonë, pra, për këtë ata risimtarë të gabuar, që shtrembërojnë pa të drejtë misterin e madh e të adhurueshëm të mishërimit të të Vetëmlindurit dhe bien nga udha e drejtë, duke ecur nëpër shtegun e shtrembër? Sepse Pjetri i urtë pranoi një Krisht të vetëm, kurse ata e ndajnë atë Një në dy, kundër mësimeve të së vërtetës. «Po, po, përgjigjet ai, nxënësi pranoi një Krisht; edhe ne po ashtu pohojmë se ka një Krisht, me të Cilin nënkuptojmë Birin, domethënë Fjalën që është prej Perëndisë Atë.» Ç'i përgjigjemi, pra, kësaj? A nuk është e qartë, themi ne, për këdo, se Krishti i pyet apostujt e shenjtë jo «Kush thonë njerëzit se është Fjala e Perëndisë?», por kush është «Biri i njeriut»? Edhe se pikërisht për Të Pjetri rrëfeu se është «Krishti i Perëndisë»? Le të na e shpjegojnë edhe këtë: si mund të jetë rrëfimi i Pjetrit i denjë për admirim, po të mos përmbajë asgjë të thellë e të fshehtë dhe, si të thuash, të padukshme për shumicën? Sepse ç'i zbuloi vërtet Perëndia Atë? Se Biri i njeriut është njeri? A është ky misteri i mësuar prej Perëndisë? A është për këtë që admirohet dhe çmohet i denjë për nderime kaq të mëdha? Sepse kështu iu drejtua: «I lumtur je, o Simon, bir i Jonait.»

Arsyeja, megjithatë, për të cilën u admirua kështu, është fort e drejtë; sepse ishte pikërisht ngaqë besoi se Ai që e shihte si njërin prej nesh, domethënë në shëmbëllimin tonë, ishte Biri i Perëndisë Atë, domethënë Fjala që buroi prej qenies së Tij, u bë mish e u bë njeri. Shih këtu, të lutem, thellësinë e mendimeve, rëndësinë e rrëfimit, misterin e lartë e të rëndë. Sepse Ai që ishte atje në shëmbëllimin e njerëzimit, dhe si një pjesë e krijesës, ishte Perëndi, që i kapërcen të gjitha gjërat e krijuara! Ai që banon në vendin e lartë e të lartësuar u ul nga lavdia e Tij, që të jetë në varfëri porsi ne! Edhe Ai që, si Perëndi, është Zot i të gjithave e Mbret i të gjithave, qe në shëmbëllimin e një shërbëtori dhe në masën e një shërbëtori! Ky është besimi që Shpëtimtari kurorëzon; atyre që mendojnë kështu Ai u shtrin dorën e Tij bujare të djathtë. Sepse, pasi e lëvdoi Pjetrin dhe tha se ishte i mësuar prej Perëndisë, si një që e kishte marrë zbulesën nga lart, prej Perëndisë Atë, e bën atë më të sigurt dhe më plotësisht të përforcuar në besimin që kishte rrëfyer për Të, duke thënë: «Edhe unë po të them ty se ti je gur; edhe mbi këtë gur do të ndërtoj Kishën time; edhe do të të jap çelësat e mbretërisë së qiejve. Çdo gjë që të lidhësh mbi tokë, do të jetë e lidhur në qiell; edhe çdo gjë që të zgjidhësh mbi tokë, do të jetë e zgjidhur në qiell.»

Sepse vër re si e bën menjëherë veten Zot të qiellit e të tokës. Sepse premton gjëra që e tejkalojnë natyrën tonë dhe e kapërcejnë masën e njerëzimit; madje edhe atë të radhës engjëllore; dhe që i ka hije t'i dhurojë vetëm asaj natyre, lavdia dhe sundimi i së cilës i kapërcen të gjitha. Sepse, së pari, thotë se Kisha i përket Atij; e megjithatë Shkrimet e Shenjta ia veshin qartë më fort Perëndisë, e vetëm Atij, duke thënë se është «Kisha e Perëndisë». Sepse thonë se «Krishti ia paraqiti vetes, pa njollë e pa cen, po të shenjtë e të paqortueshme.» Prandaj, si Perëndi, thotë se është e Tija, dhe, për më tepër, premton ta themelojë, duke i dhënë të jetë e patundur, si Zot i fuqive që është Vetë.

Edhe pastaj thotë se i jep atij çelësat e qiellit. Kush është, pra, Ai që derdh kështu fjalë që i takojnë Perëndisë? Mos është ndonjë engjëll? Apo ndonjë fuqi tjetër e arsyeshme, qoftë kryesi, qoftë fron, qoftë zotërim? Apo ata serafinë të shenjtë? Aspak; por, siç thashë më parë, fjalë të tilla i takojnë vetëm Perëndisë së Tërëfuqishëm, të Cilit i përket sundimi i tokës e i qiellit. Le të mos e ndajnë, pra, këta risimtarë të vetmin Krisht, duke thënë se një Bir është Fjala e Perëndisë Atë, e se Ai që është prej farës së Davidit është një Bir tjetër. Sepse Pjetri përmendi një Krisht të vetëm: pikërisht të Vetëmlindurin që u bë njeri e u bë mish; edhe për këtë rrëfim u çmua i denjë për këto nderime të jashtëzakonshme.

Megjithatë, pasi nxënësi rrëfeu besimin e tij, Ai i porositi, thotë, dhe i urdhëroi të mos ia thoshin askujt: «Sepse Biri i njeriut, tha, do të pësojë shumë gjëra, do të hidhet poshtë, do të vritet dhe të tretën ditë do të ngjallet.» E prapëseprapë, a nuk ishte më tepër detyrë e nxënësve ta shpallnin Atë kudo? Sepse pikërisht kjo ishte puna e atyre që Ai i caktoi në shërbesën apostolike. Por, siç thotë Shkrimi i Shenjtë: «Ka një kohë për çdo gjë.» Kishte ende gjëra të papërmbushura që duhej të përfshiheshin edhe ato në predikimin e tyre për Të: si kryqi, mundimi, vdekja në mish, ngjallja prej së vdekurish; ajo shenjë e madhe e me të vërtetë e lavdishme me të cilën dëshmohet për Të se Emanueli është vërtet Perëndi dhe për nga natyra Bir i Perëndisë Atë. Sepse Ai e shfarosi krejt vdekjen, e çrrënjosi shkatërrimin, e plaçkiti ferrin, përmbysi tiraninë e armikut, hoqi mëkatin e botës, u hapi portat e larta banorëve mbi tokë dhe e bashkoi tokën me qiellin: këto gjëra e provuan, siç thashë, se Ai është vërtet Perëndi. Prandaj i urdhëroi ta ruanin misterin me një heshtje në kohën e duhur, derisa gjithë plani i ekonomisë hyjnore të arrinte në një përfundim të përshtatshëm. Atëherë, pra, kur u ngjall prej së vdekurish, dha urdhër që misteri t'u zbulohej gjithë banorëve të tokës, duke i vënë përpara çdo njeriu shfajësimin me anë të besimit dhe fuqinë pastruese të pagëzimit të shenjtë. Sepse tha: «M'u dha çdo pushtet në qiell e mbi tokë. Shkoni, pra, e bëni nxënës gjithë kombet, duke i pagëzuar në emër të Atit, të Birit dhe të Frymës së Shenjtë, edhe duke i mësuar të zbatojnë gjithçka që ju kam urdhëruar. Edhe ja, unë jam me ju gjithnjë, deri në mbarim të botës.» Sepse Krishti është me ne dhe në ne me anë të Frymës së Shenjtë, dhe banon në shpirtrat e të gjithë neve; nëpërmjet të Cilit dhe bashkë me Të, Perëndisë Atë i qoftë lavdi, pushtet e nder, bashkë me Frymën e Shenjtë, në jetë të jetëve. Amin.