Lluka 9:59-60

«9:59-60. Edhe i tha një tjetri: ‹Eja pas meje.› Por ai tha: ‹Zot, lërmë të shkoj më parë e të varros tim atë.› Edhe Jisui i tha: ‹Lëri të vdekurit të varrosin të vdekurit e tyre; por ti shko e predikoje mbretërinë e Perëndisë.›»

Në Krishtin kemi kreun dhe mësuesin e çdo virtyti. Sepse, siç thotë profeti, «jemi mësuar prej Perëndisë», edhe, për më tepër, Pavli i urtë dëshmon duke thënë: «Perëndia, që u foli së lashti etërve me anë të profetëve, në shumë pjesë e në shumë mënyra, në këto ditë të fundit na foli neve me anë të Birit.» Edhe ç'foli me anë të Birit? Pa dyshim, kumtin ungjillor të shpëtimit, me të cilin udhëhiqemi me sukses drejt çdo lloj virtyti dhe ecim përpara në udhën e lavdërueshme e të mrekullueshme të jetës më të mirë, kështu që, duke ndjekur gjurmët e tij, fitojmë thesarin e dhuratave të tij. Se në ç'mënyrë e ndjekim atë dhe bëhemi të denjë për ato nderime të përsosura e të epërme që iu dhanë së pari apostujve, na e mëson qartë ai mësim që sapo u parashtrua para nesh. Sepse «i tha», na thotë, «një tjetri: ‹Eja pas meje.›»

E para gjë që duhet vënë re është kjo: në pjesën e mëparshme mësuam se dikush iu afrua dhe i tha: «Mësues, do të të ndjek kudo që të shkosh», por Krishti e hodhi poshtë me përbuzje. Së pari, sepse ishte i thirrur nga vetja dhe po futej me pahir në nderime që Perëndia ua jep vetëm atyre që janë të denjë t'i marrin, atyre që, duke qenë të shquar për çdo cilësi të përkryer dhe të zotë në kryerjen e çdo vepre e pune të mirë, kurorëzohen nga Krishti dhe shkruhen në radhët e mësuesve të shenjtë. Por, meqë ky njeri nuk ishte i tillë, u qortua; sepse mendja e tij ishte strehë e frymëve të liga dhe plot me çdo ndyrësi. Sepse Shpëtimtari, duke ia prekur tërthorazi rastin, tha: «Dhelprat kanë strofka, edhe zogjtë e qiellit fole; por Biri i njeriut nuk ka ku të mbështesë kryet.»

Në mbledhjen tonë të fundit e shqyrtuam mjaftueshëm se si duhet ta kuptojmë këtë. Por këtu nuk erdhi një nxënës i thirrur nga vetja, as dikush që dilte me mendjemadhësi përpara me premtime veprash kaq të lëvdueshme; përkundrazi, ishte një njeri i thirrur nga Krishti në apostulli, si dikush jo i papërshtatshëm për të. Sepse u nderua me vendimin hyjnor dhe pa dyshim ishte i shenjtë e i nderueshëm, i aftë t'i përshtatej qëllimit të kumtit ungjillor. Por ende nuk e dinte qartë se si duhej të sillej në një çështje kaq të madhe; sepse ndoshta kishte një atë të përkulur nga pleqëria, dhe mendonte se, duke i treguar me përkujdes butësi e dashuri të hijshme, po vepronte në një mënyrë fort të pëlqyeshme për Perëndinë. E dinte, natyrisht, ngaqë e kishte hasur në librat e ligjit, se Perëndia i të gjithëve ka dhënë porosi edhe për këtë, duke thënë: «Ndero atin tënd dhe nënën tënde, që të jesh mirë e të jetosh gjatë mbi dhe.» Kur, pra, u thirr në shërbesën e shenjtë dhe në detyrën e shpalljes së kumtit ungjillor (sepse kjo ishte ajo që tregonte urdhri i Krishtit për ta ndjekur), ai trazohet në mendjen e vet njerëzore dhe kërkon një shtyrje kohe, sa të mjaftonte për t'u kujdesur për pleqërinë e prindit të vet. Sepse tha: «Lërmë më parë të shkoj e të varros tim atë.» Dhe ne themi jo se kërkoi leje të varroste atin e vet, që kishte vdekur e ishte shtrirë tashmë (sepse Krishti nuk do ta kishte ndaluar këtë), por se e përdori fjalën «varros» në vend të fjalëve «që të kujdesem për pleqërinë e tij deri në varrimin e tij.»

Cila, pra, ishte përgjigjja e Shpëtimtarit? «Lëri të vdekurit të varrosin të vdekurit e tyre; por ti shko e predikoje mbretërinë e Perëndisë.» Sepse pa dyshim kishte edhe kujdestarë e të afërm të tjerë të atit të tij; por unë i quaj të vdekur, sepse nuk kishin besuar ende në Krishtin, as nuk kishin mundur të merrnin rilindjen me anë të pagëzimit të shenjtë, për jetën e paprishshme. Le t'i varrosin, thotë, të vdekurit e tyre, sepse edhe ata kanë brenda vetes një mendje të vdekur dhe s'janë numëruar ende ndër ata që kanë jetën që është në Krishtin. Nga kjo, pra, mësojmë se frika e Perëndisë duhet vënë edhe mbi nderimin e dashurinë që u detyrohemi prindërve. Sepse edhe ligji i Moisiut, ndonëse urdhëroi së pari që «Duaje Zotin Perëndinë tënd me gjithë shpirtin tënd, me gjithë fuqinë tënde e me gjithë zemrën tënde», e vuri të dytë pas tij nderimin që u takon prindërve, duke thënë: «Ndero atin tënd dhe nënën tënde.»

Sepse, ejani ta shqyrtojmë çështjen që po diskutohet dhe të pyesim se cila është arsyeja pse nderimin e dashurinë që u detyrohemi prindërve nuk e quajmë gjë për t'u lënë pas dore, por, përkundrazi, gjë për t'u ruajtur me kujdes. Dikush mund të thotë, atëherë, se kjo është ngaqë ekzistencën tonë e kemi prej tyre. Por Perëndia i të gjithëve na solli në jetë, kur ne fare nuk ekzistonim. Ai është Krijuesi dhe Bërësi i të gjithave dhe, si të thuash, fillimi e thelbi rrënjësor i çdo gjëje. Sepse ekzistenca e çdo gjëje është dhuratë e tij. Ati, pra, dhe nëna ishin mjeti me të cilin fëmija erdhi në jetë. A nuk duhet, atëherë, që me të drejtë të duam më shumë Shkaktarin e parë sesa ata të dytët e të mëvonshëm? Edhe a nuk do të kërkojë prej nesh një nderim më të spikatur ai që dha dhuratat më të çmuara? Përpjekjet tona, pra, për t'u pëlqyer prindërve duhet t'ia lënë vendin dashurisë sonë për Perëndinë, dhe detyrat njerëzore duhet t'ua lëshojnë përparësinë atyre hyjnore. Edhe këtë na e ka mësuar vetë Shpëtimtari, duke thënë: «Ai që do atin ose nënën më shumë se mua, nuk është i denjë për mua; edhe ai që do birin ose bijën më shumë se mua, nuk është i denjë për mua.» Ai nuk thotë se dënohen ngaqë thjesht duan, por ngaqë i duan më shumë se atë. Prandaj u lejon bijve e bijave t'i duan prindërit e vet, por jo më shumë se atë. Kur, pra, duhet bërë diçka që i përket lavdisë së Perëndisë, le të mos qëndrojë asnjë pengesë në udhë; le të jetë zelli yt pa asnjë shfajësim, përpjekjet e tua të zjarrta e të papërmbajtshme. Menjëherë le të lihen pas dore ati e nëna e fëmijët, dhe fuqia e dashurisë së natyrshme ndaj tyre le të pushojë e t'ia dorëzojë fitoren dashurisë për Krishtin.

Kështu u vu në provë Abrahami i trefish i bekuar; kështu u shfajësua dhe u quajt miku i Perëndisë, edhe u çmua i denjë për nderime të epërme. Sepse ç'mund të barazohet në peshore me të qenët mik i Perëndisë? Ç'mund të ofrojë kjo botë të krahasueshme me një hir kaq të lavdishëm e të mrekullueshëm? Kishte një bir të vetëmlindur e të dashur, që iu dha mezi, pas një vonese të gjatë, në pleqëri. Mbi të mbështetej edhe gjithë shpresa e tij për pasardhës, sepse iu tha: «Në Isakun do të thirret fara jote.» Por, siç thotë Shkrimi i Shenjtë: «Perëndia e vuri në provë Abrahamin, duke thënë: ‹Merr birin tënd të dashur, atë që do, Isakun, edhe shko në tokën e lartë e blatoma atje si olokaust, mbi një nga malet që do të të them.›» A po e provonte Perëndia Abrahamin, sikur të mos e dinte që më parë ç'do të ndodhte, dhe të priste të mësonte përfundimin? Por si mund të jetë kjo e vërtetë? Sepse ai i di të gjitha përpara se të ndodhin. Përse, pra, e vuri në provë? Që ne, nga vetë ngjarja, të mësonim dashurinë e plakut për Perëndinë, bindjen e tij të gatshme dhe zellin e tij të palëkundur në përmbushjen e ndërgjegjshme të vullnetit të Perëndisë. Edhe vër re si Perëndia e bëri atë, si të thuash, të papërgatitur për këtë vepër, që patriarku të fitonte një admirim më të denjë, duke mos i parapëlqyer asgjë vullnetit të Zotit të tij. «Merr», thotë, jo thjesht Isakun, por «birin tënd, të dashurin, atë që ke dashur.» Kjo ia forcoi, në rastin e tij, thumbin e dashurisë së natyrshme. Oh, sa rrëmujë e fuqishme mendimesh të hidhura u ngrit te plaku! Sepse fuqia e dashurisë së lindur e thërriste natyrshëm drejt dhembshurisë për fëmijën. Kishte dashur të bëhej atë, sepse madje ia kishte vajtuar Perëndisë mungesën e fëmijëve. Sepse, kur Perëndia i premtoi t'i jepte gjithë atë tokë që i qe treguar, Abrahami tha: «Zot, ç'do të më japësh? Edhe unë po rroj pa fëmijë.» Ligji, pra, i dashurisë së natyrshme e shtynte të kursente djaloshin, kurse fuqia e dashurisë për Perëndinë e thërriste drejt bindjes së gatshme; dhe ai ishte si një pemë, që tundej sa andej-këtej nga dhuna e erërave, ose si një anije në det, që përkundej, si të thuash, e lëkundej nga rrahja e valëve. Por kishte një mendim të vërtetë e të fuqishëm, të cilit iu përmbajt fort. Sepse mendonte se, edhe sikur djaloshi të vritej e të bëhej vepër e fli e zjarrit, si olokaust i pëlqyeshëm për Perëndinë, prapëseprapë ai «nuk ishte i paaftë ta ngjallte përsëri, qoftë edhe prej të vdekurve.»

Shumë gjëra, pra, iu mësuan menjëherë me anë të kësaj ngjarjeje. Sepse, së pari, mësoi se bindja e gatshme të çon drejt çdo bekimi, se është udha e shfajësimit dhe pengu i miqësisë me Perëndinë; edhe së dyti, se Perëndia është i zoti të ngjallë përsëri, qoftë edhe prej të vdekurve. Edhe, për më tepër, mësoi diçka më të rëndësishme e më të denjë për t'u marrë parasysh, dua të them misterin e Krishtit: se, për shpëtimin dhe jetën e botës, Perëndia Atë do të jepte Birin e vet për flijim, pikërisht atë që nga natyra ishte i dashur, domethënë Krishtin. Edhe i lumi Pavël e vërteton këtë, duke thënë për të: «Ai që nuk e kurseu Birin e vet, por e dorëzoi për të gjithë ne.» Patriarku Abraham, pra, mësoi se ç'gjë dhe sa e madhe është të mos kursesh birin tënd, të vetëmlindurin e të dashurin. Atëherë ai u gjet i miratuar, sepse nuk vuri asgjë mbi ato gjëra që i pëlqejnë Perëndisë. Të tillë kërkon Krishti të jemi, që ta duam e ta çmojmë atë që i përket lavdisë së tij shumë më lart se lidhjet e farefisnisë mishore.

Edhe një herë, ta shohim këtë nga një anë tjetër. Ishte e drejtë që fuqia e dashurisë ndaj tij të rëndonte te ne më shumë se ajo e atyre që na lindën sipas mishit. Na ka dhënë Perëndinë si Atë, sepse tha: «Mos thirrni askënd atë tuajin mbi dhe, sepse një është Ati juaj, ai që është në qiej; edhe ju të gjithë jeni vëllezër.» Edhe Joani i urtë tha për të: «Erdhi te të vetët, edhe të vetët nuk e pritën; por të gjithëve që e pritën u dha pushtet të bëhen bij të Perëndisë.» A duhet, pra, që ata, Ati i të cilëve është Zot i qiellit e i dheut, ai që i tejkalon të gjitha krijesat, që ruhet nga heruvimë të fuqishëm, që qëndron mbi fronet e zotërimet, mbi principatat e pushtetet, a duhet, them, njerëz të tillë të bien në një marrëzi kaq të madhe, sa të mos e vënë atë mbi çdo lidhje të natyrshme? A është e mundur që të jemi fajtorë po të lëmë pas dore nderimin që u detyrohemi prindërve, fëmijëve e vëllezërve, por të pafajshëm po të mos i japim nderimin që i detyrohemi Atit të të gjithëve? Dëgjo se ç'thotë ai qartë: «Biri nderon atin e vet, edhe shërbëtori zotërinë e vet. Në qoftë se unë jam Atë, ku është nderi im? Edhe në qoftë se jam Zot, ku është frika ime? thotë Zoti i tërëfuqishëm.»

Me të drejtë, pra, Krishti ia bëri të njohur atij që u thirr në apostulli sjelljen apostolike dhe burrërinë shpirtërore që kërkohet për ta kryer atë, duke thënë: «Lëri të vdekurit të varrosin të vdekurit e tyre; por ti shko e predikoje mbretërinë e Perëndisë.» Sepse të tillë duhet të jenë shërbëtorët e kumtit hyjnor. Mësimit të tyre të urtë le t'i përmbahemi edhe ne në gjithçka, duke ecur përpara drejt Krishtit: nëpërmjet të cilit dhe bashkë me të cilin i qoftë Perëndisë Atë lavdi e pushtet, bashkë me Frymën e Shenjtë, në jetë të jetëve. Amin.