Lluka 10:22

«10:22. Të gjitha m'u dhanë nga Ati im; edhe askush nuk e njeh Birin, veç Atit; as Atin nuk e njeh kush, veç Birit; edhe atij që Biri do t'ia zbulojë.»

Zoti ynë Jisu Krisht na zbulon sërish lavdinë e tij, denjësinë e madhërisë së tij hyjnore dhe mjeshtërinë e ekonomisë në mish. Dhe tregon qartë sa i madh është përfitimi që kjo u sjell banorëve të tokës. Le t'i lypim urtësi; le të kërkojmë mendje të kthjellët, që të mund të rrokim kuptimin e saktë të fjalëve të tij. Sepse është pikërisht ai «që zbulon gjërat e thella nga errësira dhe nxjerr në dritë ato që janë të fshehta»; ai që u jep urtësi të verbërve dhe bën që shkëlqimi i së vërtetës të ndriçojë mbi ata që e duan. Dhe ndër këta jemi edhe ne; sepse ja, ju keni ardhur sërish, të etur, si të thuash, dhe kisha është plot me njerëz që duan të dëgjojnë; të gjithë janë adhurues të vërtetë dhe kërkues të mësimeve të përshpirtshmërisë. Ejani, pra, dhe le t'u afrohemi fjalëve të Shpëtimtarit, duke e hapur gjerësisht syrin e mendjes. Dhe fjalët e tij janë këto: «Të gjitha m'u dhanë nga Ati im.»

Sepse ai ishte dhe mbetet Zot i qiellit e i tokës, rri bashkë me Atin në fronin e tij dhe ndan njësoj me të sundimin mbi të gjitha. Por, meqë u bë njeri duke u përulur deri në gjendjen tonë, ai flet edhe në një mënyrë që nuk i shkon keq ekonomisë në mish. As nuk ngurron të përdorë shprehje që i përshtaten masës së gjendjes së tij, pasi e kishte zbrazur veten, që t'i besohej si ai që u bë i ngjashëm me ne dhe veshi varfërinë tonë. Prandaj ai që ishte Zot i qiellit e i tokës, e, me një fjalë, i të gjitha gjërave, thotë se «gjithçka iu dha nga Ati». Sepse ai u bë sundimtar i gjithçkaje nën qiell; kurse dikur vetëm Israeli sipas mishit i përkulte qafën ligjeve të tij, por Perëndia Atë deshi që tani t'i bënte të gjitha në të dhe, me anë të tij, ta pajtonte botën me veten. Sepse ai «u bë Ndërmjetës midis Perëndisë dhe njerëzve» dhe «u bë paqja jonë», meqë na bashkoi me Perëndinë Atë me anë të vetvetes; sepse ai është dera dhe udha nëpër të cilën bëhet kjo, dhe madje e ka thënë qartë: «Askush nuk vjen tek Ati, veçse me anë të meje». Prandaj ai që dikur e çliroi Israelin nga tirania e egjiptianëve me anë të Moisiut dhe caktoi ligjin që t'u bëhej mësues, tani e ka thirrur mbarë botën dhe vetë ka shtrirë për të rrjetën e lajmit ungjillor, sipas vullnetit të mirë të Perëndisë Atë. Dhe kjo, pra, është arsyeja pse thotë: «Të gjitha m'u dhanë nga Ati im».

Por, edhe pse ne mund të pohojmë se i kuptojmë dhe i shpjegojmë drejt këto gjëra, heretiku nuk pranon t'u nënshtrohet kushteve të ekonomisë, por, mbase, i kthehet paturpësisë së tij të zakonshme dhe e kthen atë që thuhet, si të thuash, në ushqim për ligësinë e mendjes së tij; dhe, gjoja, vazhdon e thotë: «Ja, Ati i jep gjithçka Birit; por Biri nuk do të kishte pasur nevojë të merrte asgjë, po të kishte qenë e ligjshme që ta siguronte prej vetes. Si është, pra, ai i barabartë me Atin, siç thoni ju, kur merr prej tij pushtet mbi atë që nuk e kishte më parë?» Le të shohim, pra, a është ai aspak më i ulët se lavdia dhe epërsia e Atit, siç thoni ju në marrëzinë tuaj.

Ka shumë argumente që dikush mund t'i përdorë kur do të mbrojë mësimet e së vërtetës; por tani le të hetojmë se ç'është e vërteta nga ato që i kemi tani përpara, madje nga vetë fjalët e tij. Sepse, pasi tha «Të gjitha m'u dhanë nga Ati im», duke nderuar kështu misterin e Mishërimit të tij dhe duke përdorur shprehje që i përshtaten njerëzisë, ai ngjitet menjëherë, siç thashë, në lavdinë dhe epërsinë e vet, dhe tregon se nuk është kurrsesi më i ulët se Ati i tij. Sepse cilat qenë fjalët që tha më pas? «Askush nuk e njeh Birin, veç Atit; as Atin nuk e njeh kush, veç Birit; edhe atij që Biri do t'ia zbulojë.» Le t'i pyesim, pra, ata që i janë kundërvënë lavdisë së tij dhe ende i kundërvihen: a flet Krishti gënjeshtra, apo është i vërtetë? Sepse, po të flasë gënjeshtra dhe ju të pohoni se vërtet është kështu, atëherë jeni fare pa gjykim, keni humbur arsyen, keni pirë nga vera e «hardhisë së Sodomës» dhe, si të dehur, jeni penguar në udhë të padrejta. Por, po të besoni se ai flet të vërtetën, sepse «ai është e Vërteta», si guxoni ju, ndërkohë që ai thotë se «askush nuk e njeh Birin, veç Atit të vetëm», të mendoni e të thoni se ai është më i ulët se Ati, sikur ta dinit me saktësi se kush është ai? E megjithatë, si mund të mos jetë shumë përtej çdo mendjeje e çdo fuqie fjale ai që e njeh vetëm Ati i tij, ashtu si edhe vetë Ati, të cilin e njeh vetëm Biri i tij? Sepse vetëm Trinia e Shenjtë dhe e njëqenshme e njeh vetveten, duke qenë shumë përmbi çdo fjalë e çdo mendje. Si thoni, pra, se ai është më i ulët se Ati, kur askush nuk e njeh, veç vetëm Atit që e lindi?

Do t'i shtoj edhe këtë: a thoni ju se ai, duke qenë «Perëndi i vërtetë», është prapëseprapë më i ulët se ai që është «Perëndi i vërtetë dhe Atë»; apo se është diçka e bërë dhe e krijuar? Në qoftë se, pra, e merrni si diçka të bërë, atëherë nuk mund t'i krahasoni aspak, sepse largësia midis Krijuesit dhe gjësë së krijuar është e pafundme: midis Zotit dhe skllavit, midis atij që është Perëndi nga natyra dhe atij që është sjellë në jetë. Sepse kushdo që është i bërë nuk është thjesht më i ulët se Perëndia, por krejtësisht i ndryshëm, si në natyrë, ashtu edhe në lavdi e në çdo veti që i takon qenies hyjnore. Por, po të jetë i bërë, siç pohoni ju, si mund të ndodhë që «askush të mos e njohë se kush është»? Sepse ai nuk do të ishte përtej çdo mendjeje, edhe pse njohja e natyrës së një gjëje të krijuar mund ta tejkalojë mendjen e njeriut. Nga ana tjetër, po të pohoni se ai është Perëndi i vërtetë dhe i tillë nga natyra, e prapë thoni se është më i ulët se Ati, unë nuk e kuptoj dot si mund të jetë kjo. Më thoni, ju lutem, në ç'gjë është ai më i ulët. Dua të them, për shembull, kështu: ata që janë të së njëjtës natyrë dhe qenie, sigurisht, janë të barabartë me njëri-tjetrin në të gjitha ato veti që u përkasin si të lidhura me qenien e tyre; kështu, për shembull, një njeri nuk është aspak më i ulët se një njeri tjetër për sa i përket njerëzisë që u është e përbashkët të dyve, dhe po ashtu as një engjëll ndaj një engjëlli tjetër. Si mundet, pra, që Perëndi i vërtetë të jetë më i ulët se Perëndi i vërtetë?

Ejani, pra, po të doni, dhe le të ngrihemi te shqyrtimi i privilegjeve dhe i vetive të Atit, pikërisht atyre që i takojnë në mënyrë të veçantë si Perëndi. Perëndia Atë është nga natyra Jetë, Dritë dhe Urtësi. Por edhe Biri është po ashtu i njëjti, siç dëshmon kudo Shkrimi i frymëzuar hyjnisht. Sepse ai është Dritë, Urtësi dhe Jetë. Por, po të jetë më i ulët se Ati, atëherë sigurisht këtë e merr prej tij, dhe jo vetëm në një gjë, por në çdo veti që i përket qenies së tij. As nuk është plotësisht Jetë, as plotësisht Dritë, as plotësisht Urtësi. Dhe po të jetë kjo e vërtetë, atëherë ka në të diçka prishjeje, diçka errësire dhe diçka padijeje. Po kush do të pajtohet me ju kur arsyetoni kështu? Sepse, po të jetë krijesë, atëherë, siç thashë, nuk duhet ta krahasoni me Krijuesin dhe Zotin e të gjithave. Uleni vendin e tij në shkallën e krijesës, ndërkohë që lartësoni deri në epërsi të pakrahasueshme atë Natyrë që krijoi të gjitha dhe që i kapërcen të gjitha. Por, po të jetë Perëndi i vërtetë, si i lindur prej atij që është Perëndi i vërtetë dhe Atë, atëherë, gjoja, Ati ka lindur një që nuk është i barabartë me veten nga natyra, dhe vetëm natyra e tij e ka pësuar këtë, ndonëse sigurisht nga të gjitha qeniet e krijuara nuk ka asnjë që të ketë pësuar një të keqe kaq të çuditshme. Sepse njeriu lind prej njeriut, dhe tiparet përcaktuese të qenies së të atit gjenden të plota tek ai; po ashtu edhe të gjitha kafshët e tjera drejtohen nga ligji i natyrës së vet. E si mundet, pra, që natyra e Perëndisë, e cila i kapërcen të gjitha, të pësojë atë që as ne nuk e pësojmë, as ndonjë qenie tjetër që ka fuqinë të lindë pjellë?

Le të dëgjojnë, pra, ata që përçmojnë madhështinë e lavdisë së Birit; le të zgjohen nga vera e tyre ata që janë të dehur; le të adhurojnë bashkë me ne atë që është i barabartë në qenie me Atin, i kurorëzuar me lëvdata të barabarta dhe me epërsi të padallueshme. «Sepse para tij do të përkulet çdo gju, i atyre që janë në qiell, mbi tokë e nën tokë; edhe çdo gjuhë do të rrëfejë se Jisu Krishti është Zot, për lavdi të Perëndisë Atë.» Amin.